Marian Pankowski – De les van Simone en andere verhalen

Marian PankowskiMARIAN PANKOWSKI
De les van Simone en andere verhalen

Pools, verhalen
Vertaling Paul Beers
Gebonden met stofomslag, 190 blz., € 17,90
ISBN 90-6265-450-9
Eerste druk 1997

Bijna twintig jaar na verschijning van Marian Pankowski’s verhalenbundel Beukenootje, waarin voor het eerst al zijn vroege verhalen werden gebundeld, volgt nu De les van Simone en andere verhalen, waarin alle later geschreven verhalen, met name uit de jaren negentig, zijn opgenomen.

Dat Pankowski, die naast verhalen vele romans en toneelstukken publiceerde, als verhalenschrijver misschien wel op zijn sterkst is, daarvan getuigt in deze bundel opnieuw zijn snelle beeldende stijl en de trefzekerheid in het doseren van de spanning.

‘Bijna alles wat ik schrijf is figuratief en staat in relatie tot de eigen ervaring.’ merkte de auteur indertijd op. Dit element is in zijn nieuwste verhalen alleen maar sterker geworden. We ontmoeten een zeventigjarige Pool die als emigrant al geruime tijd in België woont en die op even openhartige als bloemrijke wijze verhaalt over erotische ervaringen, die overigens van twintig tot meer den veertig jaar in de tijd terugliggen.

De beschrijving van die ervaringen heeft een typisch Pankowskiaans karakter: een vaak onthutsende cruheid wordt verpakt in een uitgesproken literaire taal, waardoor de scherpe kanten weer wat worden afgesleten. Misschien is dat ook de functie van de sentimentele toets in deze bundel: vrij uitdrukkelijk wordt voor het eerst de familie van de schrijver opgevoerd: zijn oude moeder, zijn vrouw, zijn dochter, en dat in verhalen die beslist niet voor de huiselijke haard bedoeld kunnen zijn.

Marian Pankowski, is in 1919 in Sanok (Polen) geboren, vestigde zich na de oorlog, die hij deels in Duitse kampen doorbracht, in België en was als hoogleraar Poolse letteren werkzaam aan de Université Libre te Brussel.

«Interessant, mooi, deprimerend en ook schokkend.» (over De taxi van Kraklów) en «schitterend geschreven» (over Vakantie… vakantie…) – Jessica Durlacher in Vrij Nederland

Leslie Marmon Silko – Ceremonie. Indiaanse roman

Leslie Marmon SilkoLESLIE MARMON SILKO
Ceremonie. Indiaanse roman

Amerika, Indiaans, roman
Vertaling Marijke Emeis
Paperback, 312 blz., € 12,50
ISBN 90-6265-085-6
Derde editie 1997, als eerste druk in Reprise Literair

«Ceremonie verhaalt over de Indiaan Tayo die geheel ontwricht is teruggekeerd uit de Tweede Wereldoorlog, waar hij in het Amerikaanse leger diende. Met weergaloos talent schildert Silko ons het genezingsproces dat voor deze Indiaan begint als hij zich overgeeft aan een oude ceremonie van zijn volk. In contact met de natuur herstelt hij zijn eigen verhaal waarin de duistere herinneringen uit de oorlog en de momenten van diepe vernedering daarna hun vernietigende kracht verliezen. Het boek ontroert vooral door de harmonieuze vervlechting en concrete vertelling over eigentijds verval (kroegen, hoeren, high-ways) en een beschouwing die geïnspireerd wordt door de verbondenheid van mens en natuur. Een wonderlijk mooi boek.» – De Volkskrant

«Een schitterende roman waarin het beste uit twee culturen harmonieus samengaat.» – Trouw

«Ceremonie roept de macht van het woord op tegen het kwaad.» – NRC Handelsblad

Leslie Marmon Silko (1948) heeft een klein maar zeer bijzonder oeuvre op haar naam staan. In 1977 debuteerde zij opzienbarend met deze roman Ceremonie. Pas vijftien jaar later verscheen in Amerika haar tweede, uiterst omvangrijke roman The Almanac of the Dead. Haar verhalen en gedichten zijn opgenomen in de bundels De aarde is ons vlees, Zend ons regenwolken en Hoe de verhalen in de wereld kwamen.

Chief Long Lance – Nooit meer zwerven

Chief Long LanceCHIEF LONG LANCE
Nooit meer zwerven

Amerika, Indianen, autobiografie
Vertaling Martin Beumer
Globe Pocket, 242 blz., € 7,50
ISBN 90-6265-742-7
Eerste druk als Globe Pocket 1997

«Een aangrijpend boek over de ondergang van de Noord-Amerikaanse Indiaan.» – De Stem

Nooit meer zwerven is een bijzondere literaire ‘autobiografie’ uit 1928 van een Indiaan die het zwervende leven op de prairie nog heeft meegemaakt, een unieke getuigenis uit de dramatische periode van de geschiedenis waarin oude normen en waarden moesten wijken voor de onstuitbare blanke opmars in ‘de nieuwe wereld’.

Nooit meer zwerven is een literair product, maar het boek is daardoor niet minder waar en niet minder indrukwekkend. Long Lance vertelt hoe ze als kinderen gehard werden, over de jacht op bizons (en op andere stammen), over de medicijnmannen en uiteindelijk over de komst van de blanken.

«Een boeiend boek over het stamleven van de Zwartvoet-Indianen, over hun harde, trotse leven, hun zeden en ontberingen, gezien door de ogen van een opgroeiende jonge Indiaan.» – J.W. Schulte Nordholt

Michiel van Kempen – Plantage Lankmoedigheid

Michiel van KempenMICHIEL VAN KEMPEN
Plantage Lankmoedigheid

Nederland / Roman
Paperback, 254 blz., € 15,75
ISBN 90-6265-446-0
Eerste druk 1997

De onderwijzeres Indra probeert haar leven op te bouwen los van haar Miss-achtige verschijning, archeoloog Doctor Bernhard offert aan zijn ambities graag zijn principes op, en ook de historicus Arno Spitzers blijkt er een verborgen agenda op na te houden. Zamuel Brabande is de oude nationalist die in zijn verleden blijft wroeten, terwijl de van energie barstende Amalia Bougezpas telkens nieuwe uitdagingen zoekt.

Allen zoeken hun weg in een jonge staat onder de tropenzon, maar hun levens scheren langs elkaar heen zonder elkaar werkelijk te raken. Zij hebben maar één ding met elkaar gemeen: ze leven in de schaduw van de mythische Schildpad en de groene Legerleider en proberen zich met wisselend succes te wapenen tegen het verval en de verwarring. Zo maken zij deel uit van een maatschappij die wanhopig naar samenhang zoekt. De roman gaat dan ook en vooral over de dilemma’s van de dekoloniserende samenleving, over vooruitgang en stilstand, idealisme en corruptie.
Plantage Lankmoedigheid is het meeslepende en caleidoscopische verhaal van een aantal levens tegen het decor van het Suriname van de jaren tachtig.

Michiel van Kempen (1957) verbleef een vijftal jaren in Suriname en woont tegenwoordig in België. Hij schreef verschillende boeken over Surinaamse literatuur, o.m. De geest van Waraku (1993) en Woorden op de westenwind (1994), en stelde bloemlezingen samen als Hoor die tori (1990) en de Spiegel van de Surinaamse poëzie (1995). Plantage Lankmoedigheid is zijn romandebuut.

De pers over Plantage Lankmoedigheid
Ik las het boek gefascineerd. Het is namelijk ook een sleutelroman. Het verhaal vindt zijn climax in de moord op Arno Spitzers. Pas in het relaas van diens laatste uur komt de titel naar voren: zijn moordenaars dwingen hem tot een uitvoerige boedelbeschrijving van de voormalige plantage Lankmoedigheid. – John Jansen van Galen in Het Parool

Plantage Lankmoedigheid geeft een beeld van de jaren tachtig in Suriname, zoals Van Kempen ze heeft beleefd. De portretten van de figuren zijn levendig en de constructie doortimmerd, want ze geeft samenhang waar die in werkelijkheid ontbreekt. – Jos de Roo in Trouw

Een onthutsende kijk op Surinames menselijke samenleving. Plantage Lankmoedigheid is goed geschreven, met vaart verteld, met de ironie als voertuig. – Wim Rutgers in Amigoe

Harman Nielsen – Skaldenzang

Harman NielsenHarman Nielsen
Skaldenzang

Roman, Nederland
Paperback, 206 blz.,
ISBN 90-6265-437-1
Eerste druk 1997

Temidden van terpen en wierden leeft het Friese volk zoals het al eeuwen doet. Dan verschijnt er een boot aan de einder met een man die voor beroering zal zorgen. Hij is Clemens, de prediker, die de zo bruut afgebroken taak van Bonifacius op zich heeft genomen. Ook dit op de zee herwonnen Friese land dient christelijk te worden.

In Skaldenzang zingt Nielsen (1958) als een bard ten tijde van de kerstening het lied van deze vergeten wereld. Nielsen slaagt erin proza en poëzie in elkaar op te laten gaan. Schitterende, ritmische woordschakeringen doen de schemerwereld van het eens vrije Friesland herleven. Slechts zelden is een op historisch materiaal gefundeerde roman zo betoverend van taal. Nielsen gaat terug tot de traditie van orale literatuur en verwerkt dit in zijn uiterst lyrisch klinkende proza.

«Er worden maar weinig romans gepubliceerd waarin de schrijver zo merkbaar de magische macht van de taal tracht te gebruiken ten dienste van zijn verhaal.»

«De schrijver van dit bijzondere boek neemt de lezer mee naar het Friesland van het jaar 719. Skaldenzang wordt beurtelings verteld door een Friese zanger (skald) die in Rome is geweest, door een Frankische priester, door de koning der Friezen Radbod in zijn laatste dagen, zijn tweede vrouw en zijn gebochelde dochter die zwanger is. Als de zanger aan het woord is, hanteert hij soms het oud-Germaanse heffingenvers met zijn kenmerkende stafrijmen. De priester bedient zich van tijd tot tijd van Latijnse zinnen (die in voetnoten vertaald worden). Voor deze aanpak is werkelijk moed nodig. In het genre schuilt het gevaar dat het op zich zeer goed geschreven verhaal vlug gekunsteld dreigt te worden. Zo dienen de overgangen van de ene naar de andere verteller enkel een literair doel het verhaal een duidelijke continuïteit te geven. Afgezien van deze kanttekening niets dan lof voor dit werk, dat op de liefhebbers een onvergetelijke indruk zal maken.» – Kritisch-bibliografisch Tijdschrift

Alice Walker – Meridian

Alice WalkerALICE WALKER
Meridian

Verenigde Staten, Roman
Vertaling: Marijke Emeis
Paperback, 272 blz. 11,50
ISBN 90-6265-033-3
Eerste druk 1979
Eerste druk als Reprise Literair1997

Meridian, een zwarte, gescheiden jonge moeder, sluit zich in de jaren zestig aan bij de beweging voor burgerrechten en voert op haar manier in het diepe zuiden van Amerika de strijd voor emancipatie en gelijke rechten en groeit daardoor uit tot een charismatische figuur.

De pers over Meridian
«Hoewel Meridian een onthullend beeld geeft an het leven in het landelijke zuiden, en tussen de regels door scherpe analyses van de verschillende opvattingen binnen de zwarte beweging, ontleent het zijn grote kracht aan het vermogen van de schrijfster om haar verhaal te vertellen in termen van mensen, niet in termen van feiten en vraagstukken.» – Publishers Weekly

«Een onbeschrijflijk mooi pleidooi voor menselijke waardigheid.» Cosmopolitan

«Zorg dat je dit boek hebt en leest het. Sinds het eind van de Tweede Wereldoorlog heb ik geen andere roman van deze klasse gelezen.» – C.L.R. James

«Een opmerkelijke rijke, fascinerende roman.» – The New York Times Book Review

Vrouwen hebben niet alleen, al sinds de slavernij, een vooraanstaande rol gespeeld in de maatschappelijke evolutie van de zwarte bevolking van de Verenigde Staten van Amerika, ook in de zwarte literatuur zijn zij van oudsher sterk vertegenwoordigd geweest. Alice Walker (1944) zet die traditie met Meridian overtuigend voort.

Hans van Hartevelt – Op zijn Chinees. Verhalenroman

Hans van HarteveltHANS VAN HARTVELT
Op zijn Chinees

Nederland Verhalenroman
Paperback, 240 blz., € 15,75
ISBN 90-6265-440-1
Eerste druk 1997

De ‘ik’ in Op zijn Chinees, het eerste boek van Hans van Hartevelt (1953), is een Nederlandse congresorganisator, die een jaar lang moet samenwerken met Yu Ge, een volledig onervaren Chinese collega. Zijn talloze reizen door heel China, zelfs tot in het grensgebied met Siberië, leveren schitterende verhalen op, onder nader over hilarische eet- en drinkpartijen, over het contrast tussen revolutie en decadentie, tussen de indrukwekkende Chinese cultuur en de chaos van alledag, tussen de beschikbaarheid van Mongoolse meisjes en de onbereikbaarheid van Tibet. Herinneringen aan een intrigerende ontmoeting met de Dalai Lama en aan een verblijf in Moskou op het moment van de Augustus-coup vormen in deze roman dramatische buitenlandse intermezzo’s. De voorliefde van de ‘ik’ voor Tibet stelt de geleidelijk gegroeide vriendschap tussen beide mannen op de proef.

Hans van Hartevelt (1953) studeerde in Leiden boeddhistische wijsbegeerte en Tibetaanse taal- en letterkunde. Als adviseur voor het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam wordt hij voortdurend uitgezonden naar allerlei landen in de wereld, onder meer zeer regelmatig naar China. In Op zijn Chinees (1997) vertelt Hans van Hartevelt vanuit deze eigen ervaringen met Chinezen hoe anders China nog altijd is voor een westerling.

Leidde Wilde Zwanen een periode in van boeken over China waarin vooral het politieke systeem en de gevolgen voor de bevolking centraal staan, Op zijn Chinees, gaat over het werken en omgaan met mensen in het China van vandaag, waat Tibet – de voorliefde van de ik-figuur in het boek – als een rode draad doorheen loopt.
Meer over ‘Op zijn Chinees’
Meer over Hans van Hartevelt bij Uitgeverij In de Knipscheer

Harmen Lustig – Schelle Hel

Harman LustigHARMEN LUSTIG
Schelle Hel

Nederland, roman
Paperback 192 blz., € 13,50
ISBN 90-6265-448-7
Eerste druk 1997

Schelle Hel, Harmen Lustigs tweede roman, vormt met Wit Licht een tweeluik. Evenals in zijn eersteling sleept hij de lezer met zijn ritmische verteltrant het boek door. Er is weinig afstand tussen verteller en hoofdpersoon. Het boek wordt de lezer als het ware op het lijf geschreven, zodat de roes van de hoofdpersoon haast voelbaar wordt.
Maar in tegenstelling tot Wit Licht is ,strong>Schelle Hel een meer ingetogen, minder hedonistisch boek. Protagonist Kaspar Muys, de 22-jarige psychologie-student, trekt zich terug op het Franse land. In contemplatie. Bijna twee weken vertoeft hij tussen de heuvels, tussen de koeien, en tussen het gezin van een ooit door hem bewonderende middelbare schoolleraar. Een bewondering die omslaat in haat en walging, en in het laatste hoofdstuk tot een grootse apotheose leidt.

«Life is a mystery, everyone must stand alone.» – Madonna

Harmen Lustig (1966) is redacteur van Zoetermeer en voorganger van het literair-theatraal-muzikale collectief Lustig Inc. Hij debuteerde in 1995 met Wit Licht, een manische lofzang op het leven, waarmee hij vooral scoorde bij jonge lezers. Over zijn beschrijving van Kaspar Muys’ tomeloze tocht langs dranklokalen, danspaleizen, festivals en nachtcafés schreef Strictly: ‘Word je van de meeste literaire hoogstandjes niet echt vrolijk, Lustig geeft me met zijn manische verteltrant een arm voorjaarsgevoel waardoor je hoogt dat hij nog veel meer uit zijn pen zal laten vloeien.’ En Harmen Lustig zelf: ‘Ik wil het ritme van de tijd in woorden vangen, letterlijk, technoproza, teksten met een beat.’

Hugo Pos – Het averechts handelen

Suzanne BinnemansHUGO POS (met Jan Kuijk)
Het averechts handelen
Nederland, historie
Gebonden met stofomslag, 128 blz., € 15,75
ISBN: 90-6265-444-4
Eerste uitgave 1997

Het averechts handelen heeft het mysterie van De Geers houding in de herfst van 1940, een paar maanden na de bezetting van Nederland door de Duitse troepen, tot onderwerp. De oud-premier besloot toen, met een dienstopdracht op doorreis van Londen naar Batavia, zonder er met iemand vooraf over gesproken te hebben, in het neutrale Lissabon te drossen en via Spanje en Duitsland terug te keren naar Nederland. Hij veroorzaakte daarmee grote deining zowel in Nederland als in Engeland en werd daarvoor in 1947 door de strafrechter veroordeeld.

Wat bezielde De Geer? Jan Kuijk, de vroegere adjunct-hoofdredacteur van het dagblad Trouw, en Hugo Pos, rechter af en oud-Engelandvaarder, zoeken beiden naar de verklaring voor De Geers gedrag. Kuijk als de historicus in het kader van een studie aan de Universiteit van Amsterdam, werkend met feiten, Pos als schrijver werkend met zijn verbeelding.

Het resultaat is een bijzonder tweeluik over De Geer in Lissabon. `Niemand weet er iets van,’ stelt Kuijk, `De Geer vooraf zelf evenmin,’ oppert Pos. Volgens Kuijk ligt de verklaring in De Geers karakter `naïef, wereldvreemd en eigengereid’, Post staaft zijn opvatting op een strafzaak waarbij hij ruim veertig jaar geleden in Suriname betrokken was.

De bijdrage van Jan Kuijk bevat niet eerder geraadpleegde bronnen en zou kunnen leiden tot een veelomvattender geschiedschrijving over De Geer. De bijdrage van Pos vormt welhaast de apotheose op zijn in 1996 verschenen verhalenbundel Voorbij Confucius, waarover Jos de Roo recenseert: `Pos speelt opnieuw overtuigend en creatief met feit en fictie, met de vraag wat waarheid is. Hij lijkt daarbij het patent te hebben op bijzondere plots.’

Boeli van Leeuwen – De taal van de aarde

Boeli van LeeuwenBoeli van Leeuwen
De taal van de aarde

Curaçao – Verhalen
Genaaid gebonden, met stofomslag 160 blz., € 13,50
ISBN 90 6265 443-6
Eerste druk 1997
UITVERKOCHT

`Wie afkomstig is van de aarde,
blijft tot de aarde behoren en spreekt
de taal van de aarde.’

Vijf spirituele verhalen van Boeli van Leeuwen over de Man van Nazareth, over de denkers Freud, Darwin en Marx, over de kunstenaars Cornelis Zitman en Gabriel García Márquez en over andere `helden’ die hem inspireerden.

Het schrijversleven van Boeli van Leeuwen (1922) valt uiteen in een drietal perioden. Als pas getrouwde 24-jarige debuteert hij in 1947 op Curaçao met de novelle De Mensenzoon en de dichtbundel Tempels in de woestijnen.
In de periode 1959-1966 publiceert hij zijn drie grote romans De rots der struikeling, Een vreemdeling op aarde en De eerste Adam. Na bijna 20 jaar, als hij zijn werk als topambtenaar heeft beëindigd, schrijft hij de romans Schilden van leem (1985), Het teken van Jona (1988) en de bundel korte verhalen Geniale Anarchie (1990) en bevestigt daarmee zijn unieke en authentieke schrijverschap. Ook al kan Boeli van Leeuwen zich enkele decennia niet wijden aan het schrijven van romans, wel is hij in die perioden en tot op de dag van vandaag blijven schrijven.
In 1996 verschenen twaalf ‘reis’verhalen voor het eerst in boekvorm onder de titel De ruïne van een kathedraal.

De pers over De taal van de aarde
«Met De taal van de aarde voegt Boeli van Leeuwen wederom een fascinerend deel toe aan zijn oeuvre. Interessant en kenmerkend dankzij het hoge filosofische gehalte. Het boek biedt de lezer zowel een moment van bezinning als ontspanning.» – Mark Weenink in Alerta

«Zijn verdienste is dat hij telkenmale de sluier die zijn menselijke motieven verbergt, probeert open te scheuren. Hij kan daarbij in beweeglijkheid wedijveren met Beethoven, Kierkegaard, Dostojewski en Van Gogh en in verbeelding met Márquez.» – Ron Elshout in Bzzletin

«De schrijver geeft door zijn uitbundige ‘on-Nederlandse’ taalgebruik en door zijn aforistische uitspraken het Nederland nieuwe, ruimere dimensies en mogelijkheden; hij heeft een eigen, karakteristieke stijl. Dat is het belang van Boeli van Leeuwen als Nederlandstalig Curaçaos auteur.» – Wim Rutgers

«Pagina’s zou ik moeten citeren. Eindelijk weer eens een in het Nederlands geschreven roman die ons eraan herinnert wat literatuur betekenen kan.» – Ton Bogaard in Brabant Pers