Adriaan Bontebal – Een goot met uitzicht

Een goot met uitzicht
ADRIAAN BONTEBAL
Een goot met uitzicht. Verhalen

Nederland
Paperback 90 blz.
maart 1988
ISBN 978-90-6265-270-0

‘Jij hebt alles mee om het als schrijver van de jaren tachtig te gaan maken,’werd me verteld. ‘Je bent werkloos, je bent kraker en je hebt een houten poot.’ Ik weet dat: het is immers een zorgvuldig uitgestippelde taktiek:
Ik heb mij teruggetrokken uit mijn vet betaalde job als assistent-systeemalnalist, mijn tweekamer-huurflat heb ik opgezegd en mijn naam aangepast. Ik ben gaan binnenvetten en vermageren, want wie vliegen wil moet veren laten.
Het heeft alleen allejezus veel moeite gekost om een chirurg tot handelen aan te zetten. Maar na een uiteenzetting van mijn karrière planning en de beloft hem een gesigneerd exemplaar van mijn debuut toe te zenden, ging hij overstag.
Morgen koop ik een pen en een riem papier en een schaal om mijn woorden te wegen.

Aart Broek – Het zilt van de passaten

Aart BroekAART BROEK
Het zilt van de passaten

Paperback, 186 blz, €
ISBN 90-6265-282-4
Eerste druk 1988

In Het zilt van de passaten wordt in een vijftal essays en evenzoveel ‘aanvullende notities’ de veelzijdige, fascinerende en bovenal aangrijpende Caribische literatuur beschreven. Werk van belangijke schrijvers als V.S. Naipaul, Jean Rhys, Earl Lovelace, Roger Mais, Jean Price-Mars, Luis Palés Matos, Maryse Condé, Simone Schwarz-Bart, Tip Marugg, Willem Eligio Kroon wordt inzichtelijk gemaakt door het te plaatsen tegen de sociaal-culturele veranderingen in de Caribische regio in de loop van deze eeuw. Veranderingen die vooral ook van belang zijn voor het begrip van de mondelinge overgeleverde literatuur, in de Cariben nauw verbonden met muziek. In Het zilt van de passaten besteed Aart G. Broek dan ook ruim aandacht aan belangwekkende fenomenen als de reggae en de calypso, tegen de achtergrond van hun respectieve voedingsbodem: het rastafarianisme en het carnaval. De essaybundel gaat bovendien uitgebreid in op de begindagen van de literatuur in één van de Caribische Creoolse talen: het Papiamento.

Een veelvoud aan Caribische literaire teksten wordt ontegenzeglijk gekenmerkt door (zeer) agressieve uithalen naar uiteenlopende vormen van onderdrukking en uitbuiting. De Caribische literatuur wordt echter te kort gedaan wanneer men zich uitsluitend op dergelijke teksten zou concentreren. De Caribische regio heeft eveneens (zeer) gematigde vormen van literair verzet voortgebracht, als ook literatuur die nauwelijks als verzet beschouwd kan worden en zelfs als behoudend.

Niet eerder werd voor een Nederlands lezerspubliek de veeltalige, Caribische literatuur zo breed benaderd en gedetailleerd toegankelijk gemaakt als in Het zilt van de passaten.

Yashar Kemal – De gewraakte zeeman

Pierre LaufferYASHAR KEMAL
De gewraakte zeeman

Roman
Paperback, 398 blz. € 20,00
1988
ISBN 90-6265-288-3
Niet meer in de boekhandel

Om zichzelf te bewijzen doodt de opgeschoten Zeynel in een vissersdorpje een plaatselijke crimineel. Zeeman Selims poging de moord nog te voorkomen komt te laat en de dorpsgemeenschap veroordeelt hem zelfs tot mede-schuldige. Voor beide mannen wordt dit dramatische voorval een obsessie. Zeynel slaat op de vlucht en sindsdien wordt hem elke onopgeloste moord en verkrachting in Istanbul en omstreken aangerekend. Selim zoekt troost bij zijn dolfijnen op zee en bij zijn herinnering aan een vrouw die hij liefhad.
In een wervelende kringloop van beschrijvingen trekt Yashar Kemal de cirkel rond deze mannen steeds strakker, zodat zij – de legende Zeynel en de zonderling Selim – elkaar onontkoombaar weer ontmoeten, jaren later, om een eind te maken aan hun beider paranoia.

Yashar Kemal (Turkije, 1922) heeft rond dit universele thema het adembenemende leesavontuur ‘De gewraakte zeeman’ geschreven, waarin de hem fascinerende zee tot een derde personage wordt.

‘Een oneindig rijk boek.’- The Guardian

‘Door zijn beschrijvingen wordt het mondaine tot magie.’- The Daily Telegraph

‘Een van ’s wereld grootste vertellers. Hij schrijft als een held: onverschrokken.’- John Berger

Bea Vianen – Over de grens. Gedichten 1976-1986

voorplatOverdegrens-75Bea Vianen
Over de grens. Gedichten 1976-1986

Gedichten
Suriname
ISBN 978 90 6265 231 0
€ 15,00
Eerste uitgave 1986

Bea Vianen (Paramaribo, 1935 – RK Hindu) debuteerde in 1966 met het dichtbundeltje Cautal. In de periode 1969-1974 publiceerde zij vier romans en een dichtbundel: Sarnami, hai (1969), Strafhok (1970), Ik eet, ik eet, tot ik niet meer kan (1972, 1984) Het paradijs van Oranje (1973, 1985) en Liggend stilstaan bij blijvende momenten (1974). In 1979 verscheen nog de roman Geen onderdelen.

Vanaf 1976 heeft Bea Vianen, met enkele korte onderbrekingen, in Zuid-Amerika gereisd en gewoond: Bolivia, Columbia, Peru, (vanwaar zij in 1979 een uitgebreide reportage schreef, die als speciale bijlage in Avenue werd gepubliceerd) en Ecuador. Medio 1986 kwam ze weer terug naar Nederland, met een schat aan gedichten en verhalen.

Over de grens. Gedichten 1976-1986, haar eerst publicatie sinds 1979, bestaat uit twee delen: Caribisch Reliëf met in hoofdzaak gedichten die herinneringen aan en gedachten over Suriname omvatten – en Zuidamerikaans Reliëf – met registraties van waarnemingen en ervaringen over de grens van landen en werelden. Poëzie met krachtige, soms fascinerende beelden, sprankelende details en onverwachte associaties, die een tweede bloeiperiode in het literaire leven van Bea Vianen lijkt in te luiden.

Hugo Pos – De ziekte van Anna Printemps

90-6265-257-3HUGO POS
De ziekte van Anna Printemps

Nederland – Suriname Verhalen
144 blz., paperback € 12,50
ISBN: 90-6265-257-3
Eerste uitgave 1987

Twee jaar na zijn enthousiast onthaalde debuut Het doosje van Toeti verrast Hugo Pos (Paramaribo, 1913) met een nieuwe verhalenbundel, De ziekte van Anna Printemps.
Was in zijn eersteling de herinnering aan zijn jongensjaren in Paramaribo het uitgangspunt voor de verhalen, in De ziekte van Anna Printemps heeft Pos meer variatie nagestreefd. Niet alleen omspant het boek een langere periode (van Paramaribo in de jaren twintig, via Europa vóór en Zuidoost-Azië aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, naar het Suriname van de jaren vijftig en zestig), bovendien speelt de factor fictie een grotere rol, ook in de verhalen die in de ik-vorm zijn geschreven.

Maar natuurlijk zijn er vooral overeenkomsten: de ‘toevallige’ details,, de speels-filosofische ondertoon en de subtiele verteltrant. Wat over Het doosje van Toeti is geschreven gaat dan ook niet minder op voor De ziekte van Anna Printemps: `Slechts zelden zijn in de Nederlandse literatuur de grote thema’s uit het leven zo lichtvoetig en schijnbaar achteloos, maar daardoor niet minder indringend beschreven… Stuk voor stuk briljante verhalen die ertoe uitnodigen de ander deelgenoot te maken van je leesgenot.’

Ewald Vanvugt – De val van Bali

90-6265-228-xEwald Vanvugt
De val van Bali

Nederland – Nederlands Indië, roman
Paperback, 320 blz., uitverkocht
ISBN 90-6265-228-X
Eerste druk 1987

De val van Bali is het verhaal van de vrouw die stierf van schaamte, omdat ze een Nederlandse was, en van de honderden mensen die stierven van trots, omdat ze Baliërs waren. Deze documentaire reisroman, eerder verschenen onder de titel De val van Bali, vertelt tevens over de vriendschap tussen een ‘vrij man’ en een ‘huurling’ – op de spits gedreven tijdens een exotisch avontuur dat uitliep op een koloniaal oorlogje…

«Deze knap geschreven roman heeft als historische harde kern de massale zelfmoord van een Balische vorst en zijn paleistroepen… (die zo) tot onze verbeelding spreekt, omdat hij is ingebed in een exotische cultuur met haar eigenaardige rituelen.» – Prisma Lektuurvoorlichting

«Ik lees met groot plezier De val van Bali. Dingen die iedereen behoorde te weten, maar kom er maar eens om. Zeer levendig en dramatisch.» – Theun de Vries

«Een aangrijpend boek in zijn pijnlijke onthulling en diepe vertedering.» – Gooi- en Eemlander

«De auteur heeft zich heel wat moeite gegeven om de toestanden uit te vorsen… Hij schetst een knap en boeiend beeld.» – Stabelan

Astrid H. Roemer – Levenslang gedicht. Roman

Levenslang gedichtASTRID ROEMER
Levenslang gedicht

Roman
Nederland – Suriname
Genaaid gebrocheerd, 346 blz.
1987
ISBN 90-6265-183-6
Uitverkocht

«Een vrouw mag een poging wagen haar bestaan te doorgronden. Geen mens hoeft te geloven in de willekeur van het lot. Zelfs een kind wordt wijs bij waarheid. Ik wil niet blijven opbotsen tegen sfinxen die mij dagelijks aanstaren en blijven doen alsof het overjarig leed is – gepolijst en afgebroken door de gesel van de tijd zoals de zandstenen grootmoeders op de Karpaten.»

Levenslang gedicht gaat over het zoeken naar god, dus over het geworstel met geliefden; over bloedverwanten, dus over de angst voor de dood. Levenslang gedicht is een tocht langs de kringloop van ons bestaan.

Albert Hagenaars – Intriges

90-6265-216-6ALBERT HAGENAARS
Intriges

Nederland Poëzie
Paperback, 56 blz., € 12,50
ISBN 90-6265-216-6
Eerste druk 1986

Albert Hagenaars (1955, Bergen op Zoom) publiceerde eerder de dichtbundels ‘Stadskoorts’ (1979) en ‘Spertijd’ (1982) bij uitgeverij WEL. De resultaten van deze ontwikkeling die hij sindsdien als dichter heeft doorgemaakt, zijn nu te boek gesteld in Intriges in zijn eigen woorden: het definitieve afscheid van een voornamelijk ik-gerichte lyriek.
Nog sterker dan bij zijn vorige bundels het geval was, ligt aan Intriges een strak concept ten grondslag. De vier cycli waaruit de bundel opgebouwd is tellen elke tien gedichten, waarin het thema van de vervreemding en het bezweren daarvan centraal staat. Inhoudelijk hebben deze cycli betrekking op respectievelijk: de relatie met de grote stad (Parijs), de jeugdperiode en haar obsederende invloed op het heden, de vraag naar de mogelijkheden van de poëzie, en, uiteindelijk, de taal als beperkt en daarom onbetrouwbaar medium.

Hugo Pos / Jos de Roo – Oost en West en Nederland

90-6265-229-8HUGO POS/JOS DE ROO
Oost en West en Nederland

Nederland – Suriname Episodes
176 blz., paperback € 13,50
ISBN: 90-6265-229-8
Eerste uitgave 1986

Door een aaneenschakeling van toevalligheden was Hugo Pos (Paramaribo, 1913) ooggetuige van bijzondere historische gebeurtenissen: de evacuatie van de Engelsen bij Duinkerken in 1940, de aankomst van het eerste Nederlandse schip op Java na de oorlog, de berechting van oorlogsmisdadigers en de confrontatie met het pas verslagen Japan, het begin van het onafhankelijkheidsstreven in Suriname.
Vooral zijn ervaringen in het Verre Oosten illustreren de persoonlijke dilemma’s van de enkeling die in de maalstroom van grote historische processen terechtkomt. Als lid van de geallieerde strijdkrachten in de Stille Oceaan werd Hugo Pos aanklager bij processen tegen Indonesiërs die zich in de oorlog niet loyaal tegenover hun voormalige Nederlandse meesters hadden opgesteld. Met het besef dat de koloniale politiek hem van bevrijder tot bezetter dreigde te maken, vertrok Hugo Pos uit het oosten, om in Suriname en Nederland als rechter te gaan werken.
In 1985 debuteerde hij op 71-jarige leeftijd als schrijver met de verhalenbundel Het doosje van Toeti, gebaseerd op zijn vroege jeugd in Paramaribo.

Jos de Roo publiceerde eerder het Antilliaans literair logboek en De tijd zal het leren (over Sarnami hai van Bea Vianen). Hij heeft met Hugo Pos een serie gesprekken gevoerd over diens leven, die door Radio Nederland Wereldomroep – met name voor het publiek in Suriname – zijn uitgezonden. Oost en West en Nederland is een bewerking van deze gesprekken, met de nadruk op de oorlogsjaren.

Boeli van Leeuwen – De eerste Adam. Roman

90-6265-227-1Boeli van Leeuwen
De eerste Adam

Curaçao – Roman
Ingenaaid 238 blz., € 11,50
ISBN 90 6265 227-1
Derde druk 1986

In De eerste Adam wordt een boeiende confrontatie beschreven tussen pater Bodin de la Rochelle – een oudheidskundige die jarenlang zocht naar het skelet van de oudste mens op aarde, maar de levende mens nooit lief kreeg – en de hoofdpersoon Adam Polaar, zoon van het eiland Curaçao, die zijn grote liefde voor de mens uiteindelijk met de dood moet bekopen.

Het is prachtig dat binnen de Nederlandse literatuur romans bestaan als deze die zo nauw aansluiten bij de hier bejubelde vertaalde literatuur van Zuid-Amerika tot Trinidad; het is opmerkelijk dat ze als zodanig nauwelijks zijn (h)erkend.

«De schrijver geeft door zijn uitbundige, ‘on-Nederlandse’ taalgebruik en door zijn aforistische uitspraken het Nederlands nieuwe, ruimere dimensies en mogelijkheden; hij heeft een eigen, karakteristieke stijl. Dat is het belang van Boeli van Leeuwen als Nederlandstalige Curaçaos auteur.» – Wim Rutgers