Birney Struggle Blues

alfred birney Moesson-hoofdredacteur Marjolein van Asdonck is genomineerd voor De Tegel, de belangrijkste journalistieke prijs van Nederland. Haar artikel over Alfred Birney (links op de foto), een van onze schrijvers, is getiteld ‘Birney Struggle Blues’ en maakt kans om uitgeroepen te worden tot het beste interview van 2011.

Marjolein van Asdonck: ‘Dankzij de nominatie komt zomaar ineens een Indisch verhaal uit de marge tevoorschijn. Dat raakt me dieper dan ik had gedacht. Ik beschouw de nominatie als een erkenning voor het verborgen verhaal van Indische Nederlanders en van andere minderheden.’

Een pdf van het interview is te lezen op de website van De Tegel. U kunt ons, de schrijver en de journaliste helpen door erop te stemmen voor de publieksprijs! Dank u!

Annelotte Verhaagen – Een zoon van Porto (Frans Lopulalan) DVD

Zoon van Porto
ANNELOTTE VERHAAGEN
Een zoon van Porto.
DVD
Nederland/Indonesië/Molukken
Imprint: Oogland Film Productions 2011
dvd 53:00 minuten € 19,95
2012
ISBN 978-90-6265-610-3

Frans Lopulalan is de schrijver die met zijn debuutroman Onder de sneeuw een Indisch graf de Molukkers in Nederland een stem gaf. Dit boek was een afscheidsbrief aan zijn vader, de ex-knil-militair die te vroeg gestorven was na een leven vol heimwee en woede. Frans vond in het schrijven een manier om uiting te geven aan die woede. Maar ook gaf hij door zijn schrijverschap gehoor aan een diepgevoelde opdracht om zijn talent in dienst van de eigen geschiedschrijving te stellen.

Begin jaren vijftig van de vorige eeuw werden meer dan 300.000 Indische Nederlanders en Molukkers verkast van Indonesië naar Nederland. De vader van Ernst Jansz kwam al in de jaren 30 naar Nederland om hier te studeren. Onder de repatrianten bevonden zich 12000 Molukse mannen en vrouwen, die in Nederlands-Indië aan de kant van de Nederlanders hadden gestreden. Onder hen ook de vader van Frans Lopulalan. Hun was toegezegd dat hun verblijf in Nederland tijdelijk zou zijn en ze werden ondergebracht in kampen. Voormalige concentratiekampen. Ze zijn gebleven. Ze moesten blijven.

Ernst Jansz ging in 1984 voor het eerst terug naar het land van zijn vader, naar de Overkant. Voor Frans Lopulalan was dat toen niet mogelijk: nog in 1997 kwam Theatergroep Delta met hun opvoering van En voor het kind richten wij een visioen in (uit de bundel Dakloze herinneringen) van Frans Lopulalan Indonesië niet binnen. Pas in 2010 gaan Frans Lopulalan en zijn 19-jarige zoon Bendja samen terug naar de plek waar ze nog nooit geweest zijn: het voorouderlijk dorp Porto op Saparua. Het wordt een reis langs het erfgoed van de Molukken en een onontkoombare zoektocht naar de essentie van het bestaan.

Regie Annelotte Verhaagen, Scenario John Albert Jansen & Annelotte Verhaagen, Teksten Frans Lopulalan

Ida Does/Wim Willems ‘Ik ben een Indo ja, en zo wil ik leven…’ Tjalie Robinson (1911-1974) DVD

Tjalie Robinson
IDA DOES/WIM WILLEMS
‘Ik ben een Indo ja, en zo wil ik leven…’ Tjalie Robinson (1911-1974).
DVD
DVD € 12,50
Nederland/Indië
2012
ISBN 978-90-6265-609-7

Dit audiovisuele portret (20 minuten) van het Indische icoon Tjalie Robinson (pseudoniem van Jan Boon) is samengesteld uit historisch archiefmateriaal – beeld en geluid. Ook is gebruikgemaakt van de fotocollectie die ten grondslag heeft gelegen aan het boek Tjalie Robinson. Biografie van een Indo-schrijver door Wim Willems. Voorts zijn filmbeelden uit de privé-collectie van kleindochter Siem Boon en G.J. van Lonkhuyzen in het portret geïntegreerd. Deze amateurbeelden zijn vooral zo uniek vanwege de zeldzame bewegende beelden van de man die ooit ‘de stem van Indisch Nederland’ is genoemd. Ook zijn fragmenten te zien uit interviews met zijn weduwe, de journaliste Lilian Ducelle. De literaire en historische analyses van het werk van Robinson, die tevens schreef onder het pseudoniem Vincent Mahieu, komen voor rekening van de Nederlandse letterkundige en schrijver Rob Nieuwenhuys en neerlandicus Peter van Zonneveld. De belevingswereld van de schrijver wordt in dit portret eveneens ontvouwd aan de hand van fragmenten uit voordrachten van de auteur zelf – en passages voorgelezen door de Haagse toneelspeler Coen Pronk. De televisiebeelden van de crematie van Tjalie Robinson en de foto’s van het verstrooien van zijn as in de baai van Jakarta (Indonesië) sluiten de beeldvertelling af.

Wim Willems publiceerde recentelijk over Tjalie Robinson in Extaze 2011-0

Meer over Tjalie Robinson

Orchida Bachnoe – Azijn in mijn aderen. Roman

Azijn in mijn aderen
ORCHIDA BACHNOE
Azijn in mijn aderen.
Roman
Nederland, Hindostaans
Genaaid gebonden met stofomslag, 144 blz., € 18,50
2012
ISBN 978-90-6265-693-6

Op de dag dat haar favoriete Bollywoodster zichzelf van het leven berooft, hoort Anjani de stem van de beroemde actrice in haar hoofd. De stem geeft haar de opdracht een zelfmoorddagboek bij te houden.

Anjani is een meisje dat in zichzelf een espressokleurige dwerg ziet. Klasgenoot Teela betrapt haar terwijl ze met een aardappelmesje haar arm verminkt op de wc. Ze worden ‘bloedzusters’. Het onafscheidelijke duo worstelt met het achttien zijn. Het vriendje belt niet of het vriendje wil maar een ding. Ruziënde ouders zijn gestoord. Chocoladelikeur en jonko’s zijn hét middel om abortus en old skool te vergeten.
Knellende Hindostaanse gewoontes doen de rest. Een reeks zelfmoorden in de familie wordt verzwegen. Teela’s oom kan zijn handen niet van haar afhouden. De ouders van Anjani willen haar uit- huwelijken aan de lelijkste jongen op aarde.

In een taal, razend als een snelvuur, neemt Orchida Bachnoe in Azijn in mijn aderen de verwachtingen van haar hoofdpersonen op de korrel.
Een satirische meidenroman geschreven in streetwise tempo waarin, na een dolzinnige wending, een Bollywoodtycoon Anjani en Teela voor de vuurproef stelt.

Het was kwart voor vijf uur in de ochtend toen ik naar huis strompelde. Mijn hart gebroken, mijn kleren onder de kots en mijn armen onder de krassen. Het kon me allemaal niets schelen. Ik zag dat het licht in de woonkamer brandde. Shit. Hoe zou ik in godsnaam ongezien binnenkomen. Ik kon niet door de voordeur naar binnen en ook de achterdeur zat vergrendeld. Ik voelde het langzaam zwart om me heen worden.

Met haar boek Lintjesregen maakte Orchida Bachnoe naam bij een breed publiek. Als fictie-auteur debuteerde zij bij In de Knipscheer met een verhaal in de bundel Waarover we niet moeten praten (2007), verhalen van Surinaamse en Antilliaanse vrouwen.

Titi Zaadnoordijk – Het jaar van de getrouwde man. Gedichten.

Titi Zaadnoordijk
TITI ZAADNOORDIJK
Het jaar van de getrouwde man. Gedichten

Nederland
Ingenaaid, 14 x 21 cm, geïllustreerd, 64 blz., € 16,50
2012
ISBN 978-90-6265-690-5

Titi Zaadnoordijks bundel Het jaar van de getrouwde man kun je ook als een roman in gedichten lezen. De typerende vrolijke en zeer vrouwelijke toon die we kennen van eerder verschenen bundels zoals Verlangen is een broertje dood (1995) en Wie is die kleine schijtebroek (1993) is behouden.

Toch is Het jaar van de getrouwde man serieuzer dan we van haar gewend zijn. Niet alleen ruiken kinderen meestal niet naar ambrozijn, ze is ook ouder geworden: een vrouw van middelbare leeftijd. En dan breekt het jaar van de getrouwde man ook nog eens aan.

Haar niets verbloemende taalgebruik en haar eeuwige hunkering naar liefde zorgt voor bloedeerlijke poëzie die op het eerste gezicht naïef aandoet. Maar juist die vorm geeft Titi Zaadnoordijk de ruimte waardoor ze haar eigen leven en ook die van haar lezers kan beschrijven. Het jaar van de getrouwde man is een bundel vol liefde.

Titi Zaadnoordijk durft de moeder te beschrijven die meer wil zijn dan dat: een vrouw die naar liefde hunkert en tegelijkertijd met haar ouder wordende lichaam worstelt. Eerlijker en intiemer dichten kan haast niet.

ik ben niet jouw enige vrouw
jij houdt van haar
en mij heb je in je zak
mijn grijns van oor tot oor

Niccolò Machiavelli – De vorst & dr. J.F. Otten – Machiavelli, sleutel van onze tijd

Machiavelli
NICCOLÒ MACHIAVELLI
De vorst
& dr. J.F. OTTEN
Machiavelli, sleutel van onze tijd.

Nederland/Italië
Verzameld werk van Jo Otten, deel I
Ingenaaid met flappen, 280 blz., geïllustreerd € 19,50
2012
ISBN 978-90-6265-804-6

Eerste integrale editie bezorgd door
dr. Rob Groenewegen

‘Macht is de spil waar alles om draait. Hij die macht heeft, heeft gelijk; de zwakkere heeft altijd ongelijk.’

Deze zevende druk van dr. J.F. Ottens postuum verschenen Machiavelli, sleutel van onze tijd (1940), gevolgd door diens Nederlandse vertaling van Machiavelli’s wereldberoemde en niet onomstreden politieke geschrift Il Principe, is voor het eerst conform wat dr. J.F. Otten (1901-1940) ooit voor ogen stond. Als gevolg van de oorlogsomstandigheden destijds werd namelijk het inleidende hoofdstuk van Machiavelli, sleutel van onze tijd uit de eerste druk geschrapt. Ook in latere drukken, tot en met 1983, keerde het niet meer terug. In de naoorlogse edities van dit succesvolle boek werden er opnieuw coupures in de tekst aangebracht. Deze weglatingen zijn nu, samen met het nimmer eerder gepubliceerde inleidende hoofdstuk, in deze nieuwste uitgave alsnog opgenomen. Spelling, taalgebruik en interpunctie zijn niettemin geactualiseerd.

In het nagelaten werk van J.F. Otten bevinden zich enkele hoofdstukken die moesten leiden tot een nieuw boek over Machiavelli. Ze zijn aan deze heruitgave toegevoegd, samen met zijn artikel ‘Machiavelli en Multatuli’ (1939). ’Een woord van herdenking’ door Constant van Wessem (1891-1954), dat uit de naoorlogse edities werd weggelaten, is weer in ere hersteld. Ook alle bijlagen zijn wat betreft spelling, taalgebruik en interpunctie aan de eisen van nu aangepast. Naast illustraties is het boek voorzien van een voorwoord door dr. Rob Groenewegen, auteur van de biografie Te leven op duizend plaatsen. Jo Otten 1901-1940. Groenewegen is ook de bezorger van Jo Ottens in 2008 opnieuw uitgebrachte novelle Bed en wereld uit 1932.

Chawwa Wijnberg – Nachtvlinders door het kattenluik + cd Vrolijke gedichten

Nachtvlinders door het kattenluik
CHAWWA WIJNBERG
Nachtvlinders door het kattenluik. + Chawwa Wijnberg leest Vrolijke gedichten

Nederland
Ingenaaid met flappen, 56 blz. + cd € 18,50
2012
ISBN 978-90-6265-694-3

de wereld is gevangen in een cirkel
leesletters en het gekrompen winterzicht

Herinneringen en gedachten over het verstrijken van de tijd vormen de voedingsbodem van Nachtvlinders door het kattenluik, de zesde dichtbundel van Chawwa Wijnberg.

Zoals in vrijwel al haar dichtbundels speelt het missen van de moeder en de kindertijd een belangrijke rol. Afscheid nemen valt de dichter zwaar. En zelfs voor het zover is, denkt ze eraan in De ouverture van het afscheid. De geliefde die achterblijft moet getroost.
Deze bundel gaat over de dorre winter van het leven, het eindstation, waarin Chawwa Wijnberg met oog voor alles wat haar geluk geeft ook de keerzijde belicht. In Ongeschreven brieven schrijft zij rechtstreeks Juffrouw D. (dood) aan. Ze durft de vragen te stellen die iedereen heeft maar niet stelt. Het levert unieke gedichten op die je bewust maken van dat wat leven is.

Waar gaan die tikken heen
die zo haastig uit de wekker vallen
je zou verwachten dat
er bergen tijd
gespaard, vergrijsd, gestapeld
op het kastje liggen

Chawwa Wijnberg leest Vrolijke Gedichten

Bij deze bundel hoort een cd waarop Chawwa Wijnberg vrolijke gedichten leest uit eigen werk, een bloemlezing van 25 gedichten uit haar vijf eerder verschenen dichtbundels Aan mij is niets te zien, Handboek voor de Joodse kat, Matses en monsters, Echo van de roos en Nerf en flanken.

«Mooi uitgegeven boek.»

978-90-6265-667-7Over ‘Boom’s Blues’ van Wim Verbei in Historisch Nieuwsblad, maart 2012:
Dit mooi uitgegeven boek bestaat uit twee delen: er is de biografie van Frans Boom, de Amsterdammer die in 1943 de eerste publicatie ter wereld schreef over de bluesmuziek. Wim Verbei vertelt hoe Boom in aanraking kwam met deze muziek, maar ook over zijn vriendschap met de musicoloog Will Gilbert, die in de oorlog voor de Kultuurkamer werkte en aan de wieg stond van het door de Duitsers uitgevaardigde Jazzverbod. Deel 2 bevat een uitgave van het manuscript van Boom: ‘De Blues, Satirische liederen van de Noord-Amerikaanse neger’. Bijgevoegd is een cd met bluesnummers uit Booms collectie.
Meer over Boom’s Blues
Wim Verbei, Frans Boom, biografie, bluesmuziek, Will Gilbert, Kultuurkamer, jazzverbod, De Blues -Satirische liederen van de Noord-Amerikaanse neger,

Tjeerd Ybeles Smit – Sterven doe je zo. Novelle

Sterven doe je zo
TJEERD YBELES SMIT
Sterven doe je zo.
Novelle
Nederland
Genaaid gebonden met stofomslag en met leeslint,
128 blz., € 17,50
september 2012
ISBN 978-90-6265-805-3

Presentatie 30 september 2012 in Pletterij Haarlem m.m.v. o.a. J.P. den Tex

Sterven doe je zo is het literaire debuut van Tjeerd Ybeles Smit.

Tjeerd Ybeles Smit kan schrijven. De helderheid en ook de personage Huidenkoper doen direct denken aan Lijmen/ Het been van Elsschot. Toch is dit boek van een heel andere orde, want Sterven doe je zo is een novelle over de dood. Tjeerd Ybeles Smit speelt met dit thema en de angst daarvoor, en hij doet dat zo natuurlijk dat je de novelle niet anders dan met veel plezier kunt lezen. Wat dat betreft is de titel uitstekend gekozen, het doet aan een ‘doe het zelf’-cursus denken en is dat misschien ook.

Sterven doe je zo staat met beide benen op de grond. Het verhaal is doordacht, heeft diepgang en is tegelijkertijd humoristisch. Tjeerd Ybeles Smit heeft een literair kleinood geschreven, een boek, dat zeker over dit onderwerp, nog geschreven moest worden.

De tijd is gekomen voor het tweede deel van de methode Sterven Doe Je Zo. Ik heb er zevenentwintig jaar over gedaan om deze schriftelijke cursus in elkaar te zetten, dus profiteert ervan. Nog nooit zijn mensen voor minder gestorven! Sterven voor niks! Zorg dat je erbij komt!

We verrijken ons leven met geleerdheid, maar van een cursus ‘sterven, hoe doe je dat?’ heb ik nog nooit gehoord. Als je vrouw een kind krijgt ga je als echtgenoot mee naar zwangerschapsgymnastiek om te leren persen, maar er is nergens een school waar je leert solidair te zijn met de stervenden. Laat staan dat er ergens een buurthuis is waar je onder het toeziende oog van een gediplomeerde leraar zelf een beetje kunt oefenen in doodgaan.

Theo Ruyter – Retourtje Afrika. Novelle

Retourtje Afrika
THEO RUYTER
Retourtje Afrika.
Novelle
Nederland
Genaaid gebrocheerd, 192 blz., € 16,50
2012
ISBN 978-90-6265-802-2

Als de vader nog één keer het land wil zien dat hij in de loop der jaren, diep in zijn hart, heeft bewaard als zijn tweede vaderland, stelt hij zijn kinderen voor met hem mee te gaan. Maar het land is niet meer wat het was. Een Japans restaurant en een pinautomaat zijn er even gewoon als in Parijs of Milaan. En het maakt weinig indruk op de kinderen. Alleen de aanwezigheid van een pooltafel doet Thijs opveren en, als verwende Hollandse puber, is Sanne in alle staten, wanneer zij genoegen moet nemen met een staplaats in de bus.
Naarmate de reis vordert, nemen de wederzijdse irritaties toe. De ene na de andere, door de vader bedachte, attractie valt in het water en als een roekeloze actie van Sanne amper goed is afgelopen, geeft de vader het op. Deze reis was een verkeerde beslissing. De rit uitzitten, meer kan hij niet doen.

Theo Ruyter is een vroege babyboomer, die na zijn studie de dienstplicht wilde omzeilen en zijn geluk zocht in Afrika. Zijn laatste publicaties in boekvorm zijn Requiem voor de Hulp (2005) en De koe lacht niet meer (2009).

Ik hoor de kikkers niet meer! Toen ik gisteren de vensters van de kamer naar de tuin opende, klonk hun gebrul me als een juichend welkom in de oren. Dit in tegenstelling tot de omvangrijke non van de receptie in haar verschoten witte pij, die de indruk had gewekt dat het haar volkomen koud liet of we hier onze intrek namen of niet. De schemering moest nog vallen, maar ik zag er geen een bewegen. Net als die allereerste keer, toen ik in het donker – met onvaste tred en bang voor alles – de directe omgeving van mijn debuuthotel in Dar es Salaam verkende.