Michiel van Kempen – Kijk vreesloos in de spiegel. Albert Helman 1903-1996

Michiel van KempenMICHIEL VAN KEMPEN
Kijk vreesloos in de spiegel. Albert Helman 1903-1996

Nederlands Essays
Paperback, 128 blz., 12,50
ISBN 90-6265-457-6
Eerste druk 1998
Beperkt leverbaar bij uitgever

Met het verscheiden van Albert Helman (1903-1996) kwam niet alleen een einde aan een schrijverschap dat bijna een volle eeuw omspande, met hem verdween ook een bepaald type persoonlijkheid. Hij heeft altijd een Renaissance-mens willen zijn, zei hij eens in een interview, en een Renaissance-mens was hij. Auteur van een enorme reeks boeken, vertaler, componist, organist, linguïst, politicus, iemand die zich in de Indiaanse culturen verdiepte, maar ook belangstelling had voor wiskunde, filosofie, mensenrechten, geneeskunde. In zes diepgravende essays roept Michiel van Kempen de complexe persoonlijkheid op van de eerste belangrijke schrijver die Suriname voortbracht. De charmeur Helman en de weerbarstige schorpioen. De muzikale literator en Multatuliaans gedrevene. De westerling en de Indiaan. De conflicten passeren de revue en de eerbewijzen, de criticasters en de bewonderaars.
Diepgravende literair-historische verkenningen worden afgewisseld met anekdotes en persoonlijke notities. Zo ontstaat een portret waarin stevige noten gekraakt worden, maar waarin het respect voorde oude meester prevaleert.

Michiel van Kempen (1957) schreef verschillende boeken over Surinaamse literatuur, stelde o.a. de Spiegel van de Surinaamse poëzie samen (1995). Eerder schreef hij verschillende essays over Helman in tijdschriften en in De geest van Waraku (1993) en Woorden op de Westenwind (1994). In 1994 verzorgde hij de Surinaamse poëzie van Albert Helman in Adyosi/Afscheid.

Mooie woorden (10) over Op zijn Chinees van Hans van Hartevelt

Hans van HarteveltDe pers over ‘Op zijn Chinees’:

«Verrassende verhalen over de grote contrasten in de hedendaagse Chinese maatschappij.» – Wereldzaken

«Hans van Hartevelt voert een Nederlandse congresorganisator op die een jaar lang moet samenwerken met een volstrekt onervaren Chinese collega. De twee reizen door heel China, wat verhalen oplevert over hilarische eet- en drinkpartijen, de imposante cultuur en de chaos van alledag.» – de Volkskrant

«Een enthousiast geschreven verhaal – heel persoonlijk, in een korte, bondige stijl – over de ervaringen van een westerse zakenman in China. Twee hoogtepunten van het boek spelen in Rusland ten tijde van de augustuscoup tegen Gorbatsjov en in de Tibetaanse gemeenschap in India waar hij in Dharamsala een urenlang interview heeft met de Dalai Lama.» – China Nu

«De lezer verveelt zich nauwelijks in zijn collectie van pittige anekdotes over zijn uitstapjes in Beijing, Harbin (het Parijs van het oosten), Tibet, Australië en Moskou.» – Knack

«Fascinerende blik op verborgen China, die dieper gaat dan dat van thee, het eten met stokjes, veel fietsen, vliegers, het Plein van de Hemelse Vrede en de Chinese Muur.» – Leidsch Dagblad

«Fascinerend beeld van de Chinese cultuur.» – Avro-tv, Roeland Kooimans

Meer over ‘Op zijn Chinees’
Meer over Hans van Hartevelt bij Uitgeverij In de Knipscheer

Hans van Hartevelt – Op zijn Chinees. Verhalenroman

Hans van HarteveltHANS VAN HARTVELT
Op zijn Chinees

Nederland Verhalenroman
Paperback, 240 blz., € 15,75
ISBN 90-6265-440-1
Eerste druk 1997

De ‘ik’ in Op zijn Chinees, het eerste boek van Hans van Hartevelt (1953), is een Nederlandse congresorganisator, die een jaar lang moet samenwerken met Yu Ge, een volledig onervaren Chinese collega. Zijn talloze reizen door heel China, zelfs tot in het grensgebied met Siberië, leveren schitterende verhalen op, onder nader over hilarische eet- en drinkpartijen, over het contrast tussen revolutie en decadentie, tussen de indrukwekkende Chinese cultuur en de chaos van alledag, tussen de beschikbaarheid van Mongoolse meisjes en de onbereikbaarheid van Tibet. Herinneringen aan een intrigerende ontmoeting met de Dalai Lama en aan een verblijf in Moskou op het moment van de Augustus-coup vormen in deze roman dramatische buitenlandse intermezzo’s. De voorliefde van de ‘ik’ voor Tibet stelt de geleidelijk gegroeide vriendschap tussen beide mannen op de proef.

Hans van Hartevelt (1953) studeerde in Leiden boeddhistische wijsbegeerte en Tibetaanse taal- en letterkunde. Als adviseur voor het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam wordt hij voortdurend uitgezonden naar allerlei landen in de wereld, onder meer zeer regelmatig naar China. In Op zijn Chinees (1997) vertelt Hans van Hartevelt vanuit deze eigen ervaringen met Chinezen hoe anders China nog altijd is voor een westerling.

Leidde Wilde Zwanen een periode in van boeken over China waarin vooral het politieke systeem en de gevolgen voor de bevolking centraal staan, Op zijn Chinees, gaat over het werken en omgaan met mensen in het China van vandaag, waat Tibet – de voorliefde van de ik-figuur in het boek – als een rode draad doorheen loopt.
Meer over ‘Op zijn Chinees’
Meer over Hans van Hartevelt bij Uitgeverij In de Knipscheer

Tommy Wieringa – Amok

Tommy WieringaTOMMY WIERINGA
Amok

Nederland. Roman
Paperback, 186 blz., € 14,50
ISBN 978-90-6265-442-0
Eerste druk 1997
Uitverkocht

Léon Fischer, rouwtransporteur. Haalt uit het buitenland de stoffelijke resten op van omgekomen landgenoten. Op het oog een avontuurlijk bestaan, maar de heldenjaren zijn voorbij. Zijn relatie met de Antilliaanse Zahira, een vrouw als in ‘duizend-en-één gedichten’, is subliem tot zij op een dag zomaar begint te bidden voor het eten. Aanleiding voor een grimmige geloofstwist. Hij zoekt troost bij een vriend, de flamboyante, gepensioneerde journalist Adriaan Kroon. In hem wordt zijn non-conformistische natuur weerspiegeld. Kroon is echter te oud om zijn lot nog met dat van hem te verbinden. Fischer staat alleen. Rest hem overgave of Amok…

Liefdevol waar het kan en hard waar het moet, verwerkt Tommy Wieringa passie, vriendschap en een terloopse pelgrimage tot een sprankelende, avontuurlijke roman.

Amok is Tommy Wieringa’s tweede roman. Als dichter maakte hij zijn debuut op Radio 3.

Arno Adelaars – Ecstasy. De opkomst van een bewustzijnsveranderend middel

Arno AdelaarsARNO ADELAARS
Ecstasy. De opkomst van een bewustzijnsveranderend middel

Nederland
Globe Pocket, 193 blz., € 7,50
ISBN 978-90-6265-738-4
Eerste druk als pocket 1996, derde editie
UITVERKOCHT

Deze derde editie (1996) van Ecstasy. De opkomst van een bewustzijnsveranderend middel is uitgebreid met twee nieuwe hoofdstukken waarin de jongste ontwikkelingen van de dansdrug worden geboekstaafd.
De jaren negentig worden gekenmerkt door de opkomst van de house-muziek en houseparty’s en de daaraan gekoppelde ‘feestpil’ XTC of Ecstasy, welke nieuwe drug wordt gezien als de motor van de nachtenlange, extatische dansmarathons.

Arno Adelaars, sinds 1991 freelance-journalist en daarvoor als veldwerker betrokken bij onderzoeken van de Universiteit van Amsterdam, beschrijft de effecten van het gebruik van XTC, de ontstaansgeschiedenis, de therapeutische toepassingen en de mogelijk gevaren.

«Een open en objectief beeld van de gevolgen van het gebruik van XTC.» – Algemeen Dagblad

«Onthullend.» – Joost Zwagerman, Vrij Nederland

«De kracht van het boek is dat het alle aspecten helder beschrijft.» – De Volkskrant

Betty Roos – Zamira een bedoeïnenkind

978-90-6265-411-6BETTY ROOS
Zamira een bedoeïnenkind

Roman, Israël
Paperback 128 blz., € 13,50
Eerste druk 1996
ISBN 90-6265-411-6

Zamira is een bedoeïnenmeisje dat leeft in een vrijwel kaal gebied aan de zee. In dit harde leven van alledag spelen kamelen, geiten en een dolfijn een even belangrijke rol als het handjevol mensen met wie ze omgaat en die haar met hun verhalen scholen. Aan de vanzelfsprekendheid van dit eenvoudige, eerlijke bestaan komt abrupt een einde, wanneer een totaal onvoorziene oorlog het gebied teistert. Vanaf dat moment ontwaakt Zamira haast dagelijks in een nieuwe situatie; ze wordt een vluchtelinge, en niet lang daarna een wees.
Het verhaal – door het element van herhaling en symboliek haast Arabisch van toon – lijkt ruimschoots materiaal te bieden voor pathetiek en tragiek, maar de schrijfster laat dit zeer bewust liggen: het gaat haar erom te laten zien hoe kinderen omgaan met zulke situaties, en ze rekent daarbij duidelijk op een grote dosis veerkracht van hun kant.
In Zamira, een bedoeïnenkind is gemakkelijk een echto te horen van Betty Roos’indringende debuut Bonsai-kinderen, waarin ze haar jeugd (als joods kind in een jappenkamp in Indie en daarna als ‘Indische’ in joods Amsterdam) beschrijft, eveneens vanuit de ervaring en in de taal van een kind.

Simone Schwarz-Bart – Je knappe kapitein. Eenakter

978-90-6265-426-0Simone Schwarz-Bart
Je knappe kapitein
Guadeloupe
Vertaling Eveline van Hemert
Nawoord Kathleen Gyssels
Gebonden in stofomslag, 64 blz., € 11,50
ISBN 978-90-6265-426-0
maart 1996
Winkelprijs opgeheven.

Zoals zo veel andere auteurs van de Caribische archipel (Derek Walcott, Maryse Condé) begrijpt Simone Schwarz-Bart (Guadeloupe) dat het theater meer dan de roman in staat het lokale publiek te bereiken. Je knappe kapitein (Ton beau capitaine) richt zich heel duidelijk tot de bevolking van Guadeloupe en die ‘minderheid’ die er in steeds groteren getale haar toevlucht zoekt: de Haïtianen. De zetten helemaal niet als ‘knappe kapitein’ voet aan wal op hun adoptie-eiland, maar eerder als meelijkwekkende drenkelingen, wier overvaart herinnert aan de ‘Middle Passage’ van hun voorvaders.

Zo vergaat het Wilnor die zijn vrouw Marie-Ange verliet voor een baan in Guadeloupe op zoek naar een El Dorado. En dat is ook het idyllische beeld dat hij zijn achtergelaten echtgenote voorspiegelt, uit angst dat zij zich te veel om hem bekommert. In werkelijkheid is hij echter een hongerige miserabele ‘outsider’, alleen goed genoeg om suikerriet te kappen onder de brandende zon.

Zijn schrijnende eenzaamheid en afzondering probeert Wilnor te verdrijven door cassettes te sturen aan Marie-Ange. De cassette blijkt echter al gauw een ontoereikend communicatiemiddel voor de geliefden: de sten alleen volstaat niet om de afstand die heb scheidt, te overbruggen. Wanneer Marie-Ange opbiecht hem bedrogen te hebben, verbergt Wilnor zijn diepe droefheid en ontroostbare wanhoop in zang en dans – en in goedkope rum.

De uitgave van deze prachtige tekst uit 1987 completeert het uiterst kleine, maar bijzondere oeuvre van Simone Schwarz-Bart in Nederlandse vertaling. Zij debuteert in 1968 met de zeer aparte roman Een schotel varkensvlees. Logboek van een Antilliaanse vrouw, die samen met haar man André Schwarz-Bart schreef. In 1972 verschijnt haar met de Prix Fémina bekroonde bestseller Wind en zeil, in 1979 gevolgd door haar grote en grootse roman Horizont.

Meer over Simone Schwarz-Bart

Denis Johnson – Jezus’ zoon

Hugo PosDENIS JOHNSON
Jezus’ zoon

Amerika, verhalen
vertaling Rob van Erkelens
paperback , 160 blz., € 15,00
ISBN 978-90-6265-407-9
Eerste uitgave 1995

De verteller in Jezus’ zoon, in alle elf – onderling verbonden – verhalen dezelfde, is herstellende van een alcohol- en drugsverslaving. Hij weet zich met moeite in leven te houden en krijgt bij zijn dwaaltochten door een bijna surreële, neonverlichte wereld, ondermeer te maken met een gruwelijk auto-ongeluk, moordaanslagen, krankzinnigheid, verloren liefdes en stervende vrienden. Maar achter zijn eenzame wanhoop gaat en innige, ontroerende liefde voor de mensheid schuil.
Jezus’ zoon is Denis Johnsons hallucinatoire visie op het hedendaagse Amerika. In een sobere en uiterst suggestieve stijl geef hij in deze verhalen een spookachtig mooi beeld van de ontluistering en de hoop van het leven aan de zelfkant.

«Voor de verteller van deze verhalen […] worden dromen werkelijkheid, lijken hallucinaties op de realiteit en bootsen die na: een toestand die Mr Johnson ruim de gelegenheid geeft om zijn betoverende talent voor poëtische taal, zijn natuurlijke gevoel voor beeldspraak en de zeggingskracht tentoon te spreiden.» – New York Times

«Johnson onderscheidt zich doordat hij zowel een dichter is als de schrijver van een ruw-realistisch proza die de taal gebruikt als een fileermes om tot op het bot van zijn onderwerpen te snijden… Deze verhalen zijn zo gespierd en strak als een wasbord-buik, en resonerend als een trommel.» – People

Denis Johnson (1949) werd in 1994 door NRC Handelsblad `een der verborgen grootheden van de Amerikaanse literatuur’ genoemd.

Meer over Denis Johnson en Jezus’ Zoon

Tommy Wieringa – Dormantique’s manco

Tommy WieringaTOMMY WIERINGA
Dormantique’s Manco

Nederland. Roman
Paperback, 232 blz., € 15,75
ISBN 978-90-6265-410-9
Eerste druk 1995
Uitverkocht

Bas Dormantique is afwasser in een Mexicaans restaurant. Zijn leven verkeert in een impasse: hij is vrijgezel en armoedzaaier, en zijn ooit vaag vermoede talenten zijn op geen enkele manier tot ontwikkeling gekomen. Door eigen schuld is hij uit het paradijs verstoten en de rest van zijn leven is een niet aflatende poging om het terug te vinden. Hij herinnert zich tot in details zijn jeugd met zijn vrienden – de cynische, door hem bovenmatig bewonderde broers Louis en Friedrich – en zijn grote liefde Nina.

Wanneer hij wordt afgetuigd door een reusachtige straatvechter en als voyeur betrokken raakt bij een sadomasochistische driehoeksverhouding tussen twee serveersters en een appelboer, wordt Dormantique’s impasse verbroken. Alles wijst erop dat zijn leven ene rigoreuze wending zal gaan nemen.

‘Na een tijdje realiseerde Bas zich dat hij al de hele tijd naar zichzelf keek; zichzelf zoals weerspiegeld in de glazen conus van de wasmachine. Hij zat volkomen verstijfd, terwijl de was rond zijn beeltenis cirkelde. Zijn meest lucide ingeving van jaren kwam met een klap: alles was in beweging, alles draaide… en hij stond volkomen stil. Als in het oog van de cycloon keek hij verbijsterd naar al die turbulentie om hem heen: alles werd omhoog en omlaag getrokken, verdween, ging verder, werd elders neergeworpen, en hij keek maar, onmachtig, altijd te laat om eraan deel te nemen, iedere keer verbaasd en bedroefd als het hem weer voorbij was…
Het stond hem helder voor de geest wat hem te doen stond.’

De pers over Dormantique’s manco
«Hoofdpersoon Bas Dormantique is een verliezer. Ooit is hij van school gestuurd, een jeugdliefde liep ongelukkig af. Het thema van conformisme tegenover non-conformisme krijgt in dit boek gestalte. Een zeer eigentijdse versie van Nescio’s Titaantjes.» – Nederlandse Bibliotheekdienst

«Wieringa scoort behoorlijk met zijn eersteling. Het portret dat hij schildert van Nina’s ouders, aanhangers van een boeddhistische meester, die ze in Zwitserland gaan opzoeken om uiteindelijk te vernemen dat de meester ermee kapt, getuigt van feeling voor ironie. Aangrijpend zijn de bladzijden over de dood van Louis, maar het sterkst is het slot, waar op een fatale manier een einde komt aan een absurde situatie.» – De Vrijzinnige Lezer

«Roman over een fataal voortknagende jeugdliefde.» – De Volkskrant

«Een dikke roman, want het ‘manco’ van Dormantique blijkt dat hij zich alles herinnert.» – Provinciale Zeeuwse Courant

«Krachtig beschreven herinneringen aan Dormantique’s geknakte jeugd.» – Eindhovens Dagblad

«Wieringa heeft genoeg ideeën – schrijver ontmoet zijn personage. Dat werkt goed.» – NRC Handelsblad

«De uitstorting van het vergeefse leed: de schrijver laat zich geen enkel detail ontgaan.» – Vrij Nederland

Albert Helman – Zomaar wat kinderen

Albert HelmanALBERT HELMAN
Zomaar wat kinderen

Suriname, Roman
Paperback, 92 blz. € 12,50
ISBN 90-6265-422-3
Eerste druk 1995
Nog beperkt leverbaar bij uitgever

Met tegenzin bij zijn komst in Nederland, maar door zijn ouders gedwongen bezoekt de twaalfjarige jongen Richenel een bont bevolkte school in de Randstad. Daar deze uitstekend geleid wordt reageren Richenel en zijn schoolkameraadjes veeleer met humor dan met verdriet of ergernis op de vele uitingen van vooringenomenheid en racisme waaraan zij zijn blootgesteld.
Toch blijkt uit wat Richenel van zijn belevenissen thuis vertelt en zo luchtig, vol zelfvertrouwen van zich afzet, dat deze voorvallen hem wel degelijk pijn doen, net als zijn ouders en de volwassen allochtonen om hem heen. Komt dit doordat zij allen onbewust zich in hun land van herkomst zelf evenzeer aan discriminatie schuldig maakten?
Tragisch wordt dit alles pas wanneer een aardige jongen als Richenel door de illegaliteit van zijn ouders ervaart dat ‘de wetten’ op nog onbarmhartiger wijze dan de racistische mensen ‘discrimineren’ en hij gedwongen is niet alleen de school, maar het hele land te verlaten.

Albert Helman koos voor de behandeling van dit hachelijke gegeven de vorm van een eenvoudige, bijna kinderlijke vertelling in simpele bewoordingen, om deze ‘gevoelige’ materie niet alleen voor de volwassen lezers, maar zelfs voor de jongere boeiend en begrijpelijk te doen zijn.

Albert Helman schreef Zomaar wat kinderen om naar eigen zeggen ‘de cyclus van een lang leven te sluiten’ door daarin het thema ‘onderwijs’ centraal te stellen en te actualiseren. Helman begon zijn loopbaan zowel in Suriname als in Nederland als onderwijzer en was later in Suriname o.a. minister van Onderwijs.