«We moeten Boeli blijven lezen.» – Ronald van Raak

geniale anarchieOver ‘Geniale anarchie’ van Boeli van Leeuwen op Koninkrijksrelaties.nu, 8 augustus 2019:
Boeli van Leeuwen, die overleed in 2007, nam geen blad voor de mond en schreef in alle openheid over zijn eiland, zoals deze woorden uit ‘Geniale Anarchie’. In Nederland zijn we wel wat gewend als het gaat om harde woorden, maar ook ik schrok toen ik deze tekst voor het eerst las: ‘De armoe en de arme: waarmee kan hij zich verdedigen? Niet alleen met kapmessen en pistolen, ijzeren staven en blote vuist! Hij heeft zijn carnaval, zijn loterij en nummers, het casino en bovenal de seksualiteit, dit troosteloos copuleren in de vale ochtend of in de hitte van de namiddag met tenslotte de zwangere gang naar Sociale Zaken, de grote buik naar voren geschoven om een verveelde ambtenaar tot ontferming te bewegen.’ Dat was in 2010 toen ik dit boek las als voorbereiding op het debat in de Tweede Kamer over de nieuwe autonome status van Curaçao. In dat debat, waaraan ook politici van Curaçao deelnamen, heb ik deze woorden van Van Leeuwen geciteerd. Ik gebruikte deze woorden toen niet om mensen te beledigen – evenmin als Boeli van Leeuwen dat ooit zo heeft bedoeld – maar omdat het beeld zo sterk is. Curaçao is een rijk land, maar met veel arme mensen. (…) Het leidt voor veel Curaçaoënaars tot een uitzichtloosheid, die Boeli op zo’n harde wijze verwoordde. We moeten Boeli blijven lezen. [ Ronald van Raak is woordvoerder Koninkrijksrelaties van de Tweede Kamerfractie van de SP. ]
Lees hier de column
Meer over ‘Geniale anarchie’ (1990)
Meer over Boeli van Leeuwen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Het vloeiende, het hallucinante en het ruimtelijke van de tekeningen van Van der Hoeven zijn prachtig.» – Ellen IJzerman

Opmaak 1Over ‘Van Terra naar Titan’ van Hanneke van der Hoeven en Moze Jacobs op Hebban, 5 augustus 2019:
Dr. Raia Solanis is de hoofdpersoon en ‘de befaamde telepate uit Australazië’ zoals ze zichzelf voorstelt aan de Titanen, nadat ze het volgende bericht heeft opgevangen: ‘Bericht van Titan voor het binnenste zonnestelsel. Graag antwoord.’ Het gesprek met de Titanen wordt gevoerd in een beeldentaal die door Raia als het ware ondertiteld wordt. (…) Er volgt na het eerste contact nog een kort politiek plotje op Terra, maar dan gaat Raia daadwerkelijk naar het wonderlijke en verrassende Titan. Maar zoals het op aarde al vaak te moeilijk is om elkaar te verstaan en vooral te begrijpen, zo is het tussen Terranen en Titanen zo mogelijk nog lastiger. Want hoe houd je als Terraan je gedachten genoeg onder controle, hoe moeilijk is het om zonder enig oordeel de ideeën en gebruiken van een totaal onbekende wereld tot je te nemen en hoe beangstigend moet zo’n compleet andere wereld wel niet zijn? (…) ‘Van Terra naar Titan’ is een kort verhaal dat je kunt lezen, bekijken én beluisteren, want op de bijgeleverde cd is een soundtrack te vinden. (…) De beelden en de soundscape passen geweldig bij elkaar. (…)
Meer over ‘Van Terra naar Titan’
Meer over Hanneke van der Hoeven bij Uitgeverij In de Knipscheer

Hilda de Windt Ayoubi – Geef me je taal. Dat ik je beter versta. Gedichten

Opmaak 1Hilda de Windt Ayoubi
Geef me je taal. Dat ik je beter versta
Duna mi bo idioma. Pa mi por komprondé bo mihó

gedichten
Curaçao
gebrocheerd in omslag met flappen, 238 blz.,
€ 22,00
eerste uitgave 2019
ISBN 978-90-6265-781 0

Taal is alles voor Hilda de Windt Ayoubi. Als kind van Libanese ouders groeide ze op te Curaçao. Desalniettemin noemt ze zichzelf ‘analfabeet in het Libanees’. Met name ‘minderheidstalen’ zoals het Papiamentu draagt ze een warm hart toe. Haar interesse voor tweetaligheid, meertaligheid, codewisseling, taalcontact, mediataal, en de sociale en emotionele implicaties van het behoud of verlies van moedertalen, vormde de basis voor deze indrukwekkende, deels tweetalige dichtbundel. Geef me je taal. Dat ik je beter versta is een ode aan taal en aan hen die zich daarvoor inzetten. In het bijzonder de twee linguïsten die veel betekenden voor het Papiamentu: Frank Martinus Arion en, tevens voor andere inheemse talen, Pieter Muysken. Arion die de eerste school met Papiamentu als instructietaal heeft opgericht, Muysken die vele inheemse talen van Zuid-Amerika voor de ondergang behoedde, door ze te onderzoeken en te registreren.

De bundel bestaat uit drie onderdelen: ‘Taal staat nooit stil’, waar in gedichten het belang van taal en het behoud van met name de kleine talen wordt behandeld; ‘Wond en balsem’, het deel dat ingaat op Arions leven, zijn poëzie en zijn roman Dubbelspel, Muyskens conserveren van talloze Indiaanse, Zuid-Afrikaanse en Creoolse talen van Suriname en zijn bijdrage aan het Papiamentu van de Benedenwindse Eilanden, en ‘Papiamentu voor altijd’, het haast vanzelfsprekende sluitstuk van deze bundel in tweetalige gedichten: Duna mi bo idioma. Pa mi por komprondé bo mihó.

Het boek bevat ook een bibliografie en een omvangrijk deel met notities. ‘Een taal is niet dood, een taal leeft, groeit, neemt over van andere talen, leent aan andere talen. Hoewel elke taal regels heeft, kan niets dit natuurlijk proces stoppen’, leerde Hilda de Windt Ayoubi van Arion en Muysken. Dat ze hun wijze woorden ten harte heeft genomen blijkt uit deze imposante dichtbundel: Degene die de taal en cultuur der minderheden helpt conserveren helpt tevens bij de herleving van de wereldvrede.

Hilda de Windt Ayoubi (Curaçao, 1951) hield zich haar hele leven bezig met Taal. Ze was 30 jaar lang leraar Spaanse Taal aan de middelbare school en acht jaar docent Communicatie en Pedagogiek op de Universiteit van Curaçao. Op Curaçao is zij bekend om haar jarenlange publicaties van gedichten in vier talen in de krant Amigoe en om haar vertaling E Profeta in het Papiamentu van het wereldbekende boek The Prophet van de Libanees-Amerikaanse schrijver Kahlil Gibran. Ze kreeg er in 2015 de Award van de George and Lisa Zakhem Kahlil Gibran-leerstoel aan de Universiteit van Maryland voor: ‘The most outstanding achievement of the last ten years.’ In 2018 verscheen haar eerste dichtbundel Gedicht, een selectie van haar Nederlandse gedichten, geïllustreerd met eigen schilderijen. Ook publiceerde ze korte verhalen. Als beeldend kunstenaar nam ze met haar schilderijen deel aan vier groepsexposities.

Meer over Hilda de Windt Ayoubi

«Een filmische roadtrip. Heel erg mooi!» – Truusje Truffel

VoorplatWHAB-75Over ‘We hebben alles bij ons’ van Arjen van Meijgaard op Met de neus in de boeken, 9 augustus 2019:
Victor, een man van net dertig, woont samen met Marjolijn, maar beseft de laatste tijd dat het frisse van hun relatie van drie jaar wat sleets begint te raken. Ze lijkt zelf ook te beseffen dat het verval is ingetreden. (…) Buiten zijn onvrede over de relatie met zijn vriendin, heeft Victor het ook moeilijk in de relatie tot zijn vader. Zijn ouders zijn gescheiden toen hij tien jaar was en hij heeft nooit begrepen wat daar de reden van is geweest. (…) Dit alles leidt tot schurende situaties en een innerlijke strijd. In hoeverre verschilt Victor van zijn vader? Waarom mist hij belangstellende vragen? Hebben ze wel écht alles bij zich? Het resultaat is een filmische roadtrip, waarin de auteur laat zien dat een scheiding nooit alleen gevolgen heeft voor de echtelieden, maar zeker ook voor naasten. Zelfs wanneer ze allang volwassen zijn, de vragen blijven. (…) Het lijden van de ik-figuur is heel voelbaar. (…) Zijn proza is licht, helder en bondig, maar daarentegen absoluut niet verstoken van details. Een herkenbaar en levendig geschreven verhaal, dat me bij de laatste bladzijde niet meteen losliet vanwege het open einde waarop het nog heerlijk een poosje kauwen is. Heel erg mooi!
Lees hier de recensie
Meer over ‘We hebben alles bij ons’
Meer over Arjen van Meijgaard op deze site

Carlos A. Aguilera – Speech van de dode moeder. Theater

VoorplatSpeech-75Carlos A. Aguilera
Speech van de dode moeder

theater
Cuba
inleiding en vertaling Nanne Timmer
gebrocheerd in omslag met flappen, 72 blz.,
€ 15,00
eerste uitgave 2019
ISBN 978-90-6265-776-6

Een Russische kat, een provincie en een moeder. Dat zijn de ingrediënten van de theatermonoloog Speech van de dode moeder, van Carlos A. Aguilera (1970). Schrijvers als Tadeusz Kantor, Bertolt Brecht en Heiner Müller klinken door in het stuk van deze Cubaanse schrijver. Waanzin en politiek-filosofische beschouwingen lopen vloeiend in elkaar over. In een spel van ritmiek en herhaling tegenover alledaags taalgebruik met absurde elementen onderga je als lezer de tirade van een moeder die tekeergaat tegen een zoon en een vader, een stel dooie dienders zonder eigen wil, uitgebeeld door twee levenloze poppen. In die tirade zit echter wel een logica – een paranoïde logica, en als je die gaat begrijpen, is het al te laat. Dan ben je verstrikt geraakt in de waan van moeder. Voor je het weet kan je geen kat meer zien zonder te denken dat je een Russische spion in huis hebt gehaald.

‘Een vrouw die een rekening te vereffenen heeft met haar familie, met de staat en met zichzelf. Een vrouw die niet te stoppen is, die geen blad voor de mond neemt. Ze ziet maar één oplossing: rigoureus de strijd aangaan met alles en iedereen. Een monoloog vol tragiek en beschouwingen over de moderne maatschappij. Vol spot, ironie en waanzin, te lezen als een parodie op de rioolpers.’ – Nanne Timmer, UD Latijns-Amerikaanse Literatuur, Universiteit Leiden.

‘Een uitzichtloze situatie, waar zelfs de beelden van Orwell nog als levendig en kleurrijk tegen afsteken.’ – Ralf Junke, Leipziger Zeitung

Carlos A. Aguilera (Havana, 1970) werd in Cuba en daarbuiten bekend door zijn poëzie en performances. Hij publiceerde in alle literaire genres: verhalen, novelle, roman, poëzie, essays en theater. Speech van de dode moeder (2012) werd eerder in het Duits vertaald en opgevoerd in Düsseldorf door het theatergezelschap Pigs’ Appeal. De bekende Mexicaanse criticus Christopher Domínguez Michael noemde zijn roman El imperio Oblómov (2014) in Letras Libres ‘een van de grote Latijns-Amerikaanse romans van de eenentwintigste eeuw’.

Meer over Cuba op deze site

Elis Juliana – Blijf nog wat. Gedichten

Opmaak 1Elis Juliana
Blijf nog wat
Liefdespoëzie

Curaçao / Nederland
bezorgd door Margarita Molina
voorwoord Fred de Haas
met 14 tekeningen van de auteur
gebrocheerd met flappen, 68 blz.,
€ 16,50
Eerste uitgave 2019
ISBN 978-90-6265-950-0

‘De Curaçaose kunstenaar Elis Juliana (1927) behoort met Luis Daal en Pierre Lauffer tot de ‘Grote Drie’ van de Antilliaanse dichtkunst in het Papiaments.’ Zo luidt de aanhef van de flaptekst op Hé Patu/Waggeleend, de bloemlezing uit 2011 met 21 Papiamentse gedichten van Elis Juliana, samengesteld en in het Nederlands vertaald door Fred de Haas. Juliana dichtte echter ook in het Nederlands. Vanaf 1963 kreeg zijn Nederlandse muze bijzondere liefdesgedichten, waarvan er nu 25 verzameld zijn in Blijf nog wat: 23 gedichten in het Nederlands en twee ook in het Papiaments. Juliana voorzag ze soms van wat hij ‘krabbels’ noemde, waarvan een zestal sommige gedichten sieren. Daarnaast schonk hij zijn muze ook originele werken, waarvan er acht in deze bundel op aparte pagina’s zijn afgebeeld. Zes hiervan zijn getekend in zijn zo bekende pointillistische stijl.

Elis Juliana (Curaçao 1927-2013) was een Curaçaos dichter, schrijver, beeldend kunstenaar en archeoloog. Vanaf 1959 tot zijn pensionering in 1987 hield hij zich bezig met volkskunde en archeologie. Zijn belangstelling hiervoor leidde tot de oprichting van Fundashon Zikinzá, waarvan de collectie bewaard wordt in het Centraal Historisch Archief in Willemstad. Hij vertegenwoordigde Curaçao meerdere keren op internationale exposities met beeldhouwwerken en schilderijen. Voor zijn literaire werk werd hij o.a. in Cuba bekroond met de Premio José María Heredia.

Margarita Molina begon na verschillende werkzaamheden en een studie pedagogiek na de Tweede Wereldoorlog een loopbaan in de journalistiek en bij het onderwijs. Dit brengt haar in 1963 ook naar Curaçao, het eiland dat haar niet meer los zal laten. Zij reist met haar Nederlandse partner de wereld rond. Haar avontuurlijk en kosmopolitisch leven staat model voor de biografische roman Schaduwvrouw (2016). Hierin gaat haar Curaçaose geliefde schuil achter het personage Roy.

Meer over Elis Juliana op deze site
Meer over Margarita Molina op deze site

«* * * * Uniek. Vakmanschap. Chapeau.» – Koen Eykhout

VoorplatMontaillou-75Over ‘Vlucht uit Montaillou’ van Ton van Reen in Dagblad De Limburger, 5 augustus 2019:
In het unieke ‘Vlucht uit Montaillou’ laat Ton van Reen dode Franse schrijvers herleven. Blijkbaar vindt hij het nodig om Sartre, Camus, De Beauvoir, Le Roy Ladurie (Montaillou) en andere grootheden uit de Franse literatuur opnieuw voor het voetlicht te brengen. (…) Van Reens streven verdient alle lof. Neem alleen al hoe jij zich kwijt van zijn taak. (…) Van Reen laat Boris Vian een verhaal schrijven over een pratende beer Napoleon. (…) Van Reen brengt zijn dode maar levendige Fransen, pratende beer en andere wonderlijke zaken geloofwaardig over op de lezer. Dat getuigt van vakmanschap. Krachtige dialogen, eenvoudig, levensecht en effectief taalgebruik plus een strikte structuur als het grondplan van een huis, bewerkstelligen die geloofwaardigheid. (…) Chapeau.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Vlucht uit Montaillou’
Meer over Ton van Reen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Filosofische science fiction over de grenzen van het mogelijke en het onmogelijke.» – Joost Pollmann

Opmaak 1Over ‘Van Terra naar Titan’ van Hanneke van der Hoeven en Moze Jacobs in Zone 5300 (nr. 121, zomer), 2 augustus 2019:
Het gaat goed met de getekende SF! Onlangs zijn er drie strips verschenen die je ‘filosofische science fiction’ kunt noemen. Geen futuristisch gepiel met gadgets en technische snufjes, maar beeldverhalen waarin geprobeerd wordt om existentiële vragen te beantwoorden. (…) Science fiction is speculatieve fictie geworden, waarin de grenzen worden afgetast tussen het mogelijke en het onmogelijke. Dat gebeurt ook in de grafische roman ‘Van Terra naar Titan’ van Hanneke van der Hoeven en Moze Jacobs. (…) ‘Van Terra naar Titan’ speelt zich af in 2299, wanneer wetenschappelijk telepaat dr. Raia Solanis contact maakt met bewoners van de Jupiter-maan Titan die eruitziet ‘als een vegetarische gehaktbal in de erwtensoep’. Als je dat leest, weet je dat er gekke dingen gaan gebeuren. Op die maan wonen de Scaridae, wezens die zomaar van geslacht kunnen veranderen, ongeveer zoals de papegaaienvissen op aarde. Dat is in dit stripverhaal van belang, want in 2299 woeden op onze planeet gender-oorlogen waar iedereen schoon genoeg van heeft. (…) De gebeurtenissen in ‘Van Terra naar Titan’ zijn lang niet zo eigenaardig als je op het eerste gezicht zou denken. Op een vegetarische gehaktbal gebeuren nu eenmaal rare dingen.
Lees hier of hier de recensie ‘Onorthodoxe science fiction’
Meer over ‘Van Terra naar Titan’
Meer over Hanneke van der Hoeven bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De belangrijkste vraag van ieder verhaal: wat zou jij doen?» – Estefanía Pampin Zuidmeer

annel de noréOver ‘Vers vlees oud bloed’ van Annel de Noré op La Chispa – Het Latijns Amerika Magazine, 13 januari 2018:
In de verhalenbundel ‘Vers vlees oud bloed’ van de Surinaamse Annel de Noré (Paramaribo, 1950) worden 14 korte verhalen verteld. Stuk voor stuk worstelen de hoofdpersonen van ieder verhaal met de grote thema’s van het leven: liefde, dood, vriendschap, ouder worden, verlies. Wat doe je als je jong zwanger wordt? Of als je nog maar een kind bent en je moeder doodziek en alleen is? Hoe ga je om met een vriendin die geen contact meer wil? Of een man die vreemdgaat? Bijzonder aan de verhalen is dat De Noré geen antwoord geeft op deze levensvragen. (…) Ieder verhaal eindigt op een cruciaal moment, waarop de hoofdpersoon met de situatie moet zien verder te leven. (…) Wellicht is dat ook de belangrijkste vraag van ieder verhaal: wat zou jij doen? (…) De gemene deler van alle verhalen is dat de hoofdpersonen de controle over de situatie kwijt zijn. Ze zijn waar ze niet willen zijn: kunnen ze nog terug naar wat er ooit was? Hoe krijgen ze grip op veranderingen? Hoe overleven ze een nieuwe, onaangename situatie? De titel van het boek hint naar de eeuwige herhaling van universele levensvragen. De hoofdrolspelers (vers vlees) worstelen met vragen die horen bij het leven (oud bloed), ongeacht waar en wanneer je leeft. Annel de Noré werd met ‘Vers vlees oud bloed’ genomineerd voor de Halenwijnprijs 2017.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Vers vlees oud bloed’
Meer over Annel de Noré bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Franse waarachtigheid in een sprookje.»

VoorplatMontaillou-75Over ‘Vlucht uit Montaillou’ van Ton van Reen in [Nieuwsblad] HALLO Peel en Maas, 2 augustus 2019:
Wie Frankrijk tot in de kern wil beleven, kan deze zomer thuisblijven. Schrijver Ton van Reen biedt je de oorsprong van de huidige Franse cultuur en literatuur in de vorm van een goed leesbaar sprookje. Niet zomaar een sprookje, maar eentje die de waarheid inhaalt. (…) Als overleden schrijver is Boris Vian nog niet vergeten door het volk. Hij leeft voort in de geesten van de mensen en tijdens dat bestaan schrijft hij een sprookje over een beer. (…) In dit boek neemt de waarachtigheid van het sprookje zulke groteske vormen aan, dat het sprookje daadwerkelijk gebeurt, terwijl Boris Vian het schrijft. Op een gegeven moment is het niet meer duidelijk of de werkelijkheid nog boven het sprookje staat, of dat de roman in wording een loopje neemt met de werkelijkheid. Hoe het ook zij, ‘sprookjes vertellen meer over de realiteit dan een verslag van de werkelijkheid,’ laat schrijver Ton van Reen de schrijver Boris Vian zeggen. ‘Voor duiding hebben we kranten. Voor de waarheid moet je bij jezelf te rade.’ Uit citaten als deze blijkt dat, voor wie Ton kent, Boris Vian zijn alter ego is. (…) En passant lees je dat Maria nooit is verschenen aan Bernadette Soubirous. Zij heeft dit altijd ontkent. En je komt exact te weten wat de heilige graal is en waar deze zich bevindt. Het moet wel waar zijn, want het is de heilige Vincentius zelf die het verklapt aan Boris Vian.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Vlucht uit Montaillou’
Meer over Ton van Reen bij Uitgeverij In de Knipscheer