Pieter Wiegersma – Een kind ziet het dorp

Pieter WiegersmaPIETER WIEGERSMA
Een kind ziet het dorp

paperback, 40 blz. €
ISBN 90-6265-460-6
Eerste druk 1998 Uitverkocht

En langs het tuinpad van mijn vader
Zag ik de hoge bomen staan
Ik was een kind en wist niet beter
Dan dat dat nooit voorbij zou gaan.

Deze regels uit Het Dorp, het lied dat Wim Sonneveld zong op tekst van Friso Wiegersma, staan bijna in ieders geheugen gegrift. Met het dorp werd Deurne bedoeld, en met de vader het vermaarde dubbeltalent Hendrik Wiegersma, spraakmakend arts en schilder, op wiens leven Anton Coolen zijn roman Dorp van de rivier baseerde, en aan wie in 1998 in het Noord-Brabants Museum een grote tentoonstelling alsmede boekpublicatie (strong)Hendrik Wiegersm, medicus-pictor werd gewijd, en die hoofdspeler is in vele verhalen van Pieter Wiegersma in Postbode van de hemel uit 1997.

Het ging wel voorbij. In Een kind ziet het dorp haalt Pieter Wiegersma oude herinneringen op aan zijn jeugd in het Deurne van de jaren twintig en dertig dat niet meer bestaat, maar dat in deze mijmering, die het heden met het verleden verbindt, weer even tot leven komt aan de hand van ‘een oude ansichtkaart’ en historische foto’s uit het familiearchief. Vanuit het perspectief van het kind dat hij was in een grootse mensenwereld legt Wiegersma vast wat anders vergeten zou raken en portretteert hij met het dorp ook zijn vader die er onlosmakelijk mee verbonden was.

Leo van der Zalm – Backers Branie of een VOC-oorlog in Zuid-India. Roman

Leo van der ZalmLEO VAN DER ZALM
Backers Branie of een VOC-oorlog in Zuid-India
.
Nederland, India, Roman
Genaaid gebonden, met stofomslag, 192 blz, € 18,–
ISBN 90-6265-451-7
Eerste druk 1998

Backers Branie brengt een nauwelijks bekende koloniale oorlog in herinnering, die vrijwel onbeschreven bleef in de Nederlandse literatuur, namelijk die van de VOC in India, en doet dat in een taal die rijk is aan een bijna vergeten woordenschat.

Backers Branie beschrijft een episode van de oorlog van de VOC tegen de Zamorijn van Calicut, de voornaamste vorst van de Malabaarse kust (het tegenwoordige Kerala, in het jaar 1717.

Cornelis van Meeteren, van gemengde afkomst en ongeveer vijfenveertig jaar oud, neemt als hoofdtolk deel aan de veldtocht onder leiding van Willem Backer Jacobsz. Hij ziet aan hoe de militaire actie na oorspronkelijke geestdrift ontaardt tot gebrek aan discipline, plundering, brandschatten en het afslachten van tegenstanders.

Het heldendom dat hij beschreven vindt in een heldendicht, dat hij in zijn vrije uurtjes uit het Malabaars vertaalt, is in de werkelijkheid niet waarneembaar. Het militaire bedrijf gaat hem tegenstaan.

In het laatste hoofdstuk dat zich vijfentwintig jaar later afspreelt, ziet hij, als zeventigjarige tolk nog steeds werkzaam, hoe verleden en heden elkaars spiegeling zijn. Er is een andere tegenstander, maar het werk van de oorlog blijft smerig.

Leo van der Zalm (1942) rondde zijn studie Nederlands af met Visies op armenzorg en zwervers in het begin van de zeventiende eeuw. Hij publiceerde bij In de Knipscheer de dichtbundels Hollands-Oostersch en verbleef voor Backers Branie, zijn eerste roman, geruime tijd in India.

Mooie woorden (10) over Op zijn Chinees van Hans van Hartevelt

Hans van HarteveltDe pers over ‘Op zijn Chinees’:

«Verrassende verhalen over de grote contrasten in de hedendaagse Chinese maatschappij.» – Wereldzaken

«Hans van Hartevelt voert een Nederlandse congresorganisator op die een jaar lang moet samenwerken met een volstrekt onervaren Chinese collega. De twee reizen door heel China, wat verhalen oplevert over hilarische eet- en drinkpartijen, de imposante cultuur en de chaos van alledag.» – de Volkskrant

«Een enthousiast geschreven verhaal – heel persoonlijk, in een korte, bondige stijl – over de ervaringen van een westerse zakenman in China. Twee hoogtepunten van het boek spelen in Rusland ten tijde van de augustuscoup tegen Gorbatsjov en in de Tibetaanse gemeenschap in India waar hij in Dharamsala een urenlang interview heeft met de Dalai Lama.» – China Nu

«De lezer verveelt zich nauwelijks in zijn collectie van pittige anekdotes over zijn uitstapjes in Beijing, Harbin (het Parijs van het oosten), Tibet, Australië en Moskou.» – Knack

«Fascinerende blik op verborgen China, die dieper gaat dan dat van thee, het eten met stokjes, veel fietsen, vliegers, het Plein van de Hemelse Vrede en de Chinese Muur.» – Leidsch Dagblad

«Fascinerend beeld van de Chinese cultuur.» – Avro-tv, Roeland Kooimans

Meer over ‘Op zijn Chinees’
Meer over Hans van Hartevelt bij Uitgeverij In de Knipscheer

Chief Long Lance – Nooit meer zwerven

Chief Long LanceCHIEF LONG LANCE
Nooit meer zwerven

Amerika, Indianen, autobiografie
Vertaling Martin Beumer
Globe Pocket, 242 blz., € 7,50
ISBN 90-6265-742-7
Eerste druk als Globe Pocket 1997

«Een aangrijpend boek over de ondergang van de Noord-Amerikaanse Indiaan.» – De Stem

Nooit meer zwerven is een bijzondere literaire ‘autobiografie’ uit 1928 van een Indiaan die het zwervende leven op de prairie nog heeft meegemaakt, een unieke getuigenis uit de dramatische periode van de geschiedenis waarin oude normen en waarden moesten wijken voor de onstuitbare blanke opmars in ‘de nieuwe wereld’.

Nooit meer zwerven is een literair product, maar het boek is daardoor niet minder waar en niet minder indrukwekkend. Long Lance vertelt hoe ze als kinderen gehard werden, over de jacht op bizons (en op andere stammen), over de medicijnmannen en uiteindelijk over de komst van de blanken.

«Een boeiend boek over het stamleven van de Zwartvoet-Indianen, over hun harde, trotse leven, hun zeden en ontberingen, gezien door de ogen van een opgroeiende jonge Indiaan.» – J.W. Schulte Nordholt

Michiel van Kempen – Plantage Lankmoedigheid

Michiel van KempenMICHIEL VAN KEMPEN
Plantage Lankmoedigheid

Nederland / Roman
Paperback, 254 blz., € 15,75
ISBN 90-6265-446-0
Eerste druk 1997

De onderwijzeres Indra probeert haar leven op te bouwen los van haar Miss-achtige verschijning, archeoloog Doctor Bernhard offert aan zijn ambities graag zijn principes op, en ook de historicus Arno Spitzers blijkt er een verborgen agenda op na te houden. Zamuel Brabande is de oude nationalist die in zijn verleden blijft wroeten, terwijl de van energie barstende Amalia Bougezpas telkens nieuwe uitdagingen zoekt.

Allen zoeken hun weg in een jonge staat onder de tropenzon, maar hun levens scheren langs elkaar heen zonder elkaar werkelijk te raken. Zij hebben maar één ding met elkaar gemeen: ze leven in de schaduw van de mythische Schildpad en de groene Legerleider en proberen zich met wisselend succes te wapenen tegen het verval en de verwarring. Zo maken zij deel uit van een maatschappij die wanhopig naar samenhang zoekt. De roman gaat dan ook en vooral over de dilemma’s van de dekoloniserende samenleving, over vooruitgang en stilstand, idealisme en corruptie.
Plantage Lankmoedigheid is het meeslepende en caleidoscopische verhaal van een aantal levens tegen het decor van het Suriname van de jaren tachtig.

Michiel van Kempen (1957) verbleef een vijftal jaren in Suriname en woont tegenwoordig in België. Hij schreef verschillende boeken over Surinaamse literatuur, o.m. De geest van Waraku (1993) en Woorden op de westenwind (1994), en stelde bloemlezingen samen als Hoor die tori (1990) en de Spiegel van de Surinaamse poëzie (1995). Plantage Lankmoedigheid is zijn romandebuut.

De pers over Plantage Lankmoedigheid
Ik las het boek gefascineerd. Het is namelijk ook een sleutelroman. Het verhaal vindt zijn climax in de moord op Arno Spitzers. Pas in het relaas van diens laatste uur komt de titel naar voren: zijn moordenaars dwingen hem tot een uitvoerige boedelbeschrijving van de voormalige plantage Lankmoedigheid. – John Jansen van Galen in Het Parool

Plantage Lankmoedigheid geeft een beeld van de jaren tachtig in Suriname, zoals Van Kempen ze heeft beleefd. De portretten van de figuren zijn levendig en de constructie doortimmerd, want ze geeft samenhang waar die in werkelijkheid ontbreekt. – Jos de Roo in Trouw

Een onthutsende kijk op Surinames menselijke samenleving. Plantage Lankmoedigheid is goed geschreven, met vaart verteld, met de ironie als voertuig. – Wim Rutgers in Amigoe

Harman Nielsen – Skaldenzang

Harman NielsenHarman Nielsen
Skaldenzang

Roman, Nederland
Paperback, 206 blz.,
ISBN 90-6265-437-1
Eerste druk 1997

Temidden van terpen en wierden leeft het Friese volk zoals het al eeuwen doet. Dan verschijnt er een boot aan de einder met een man die voor beroering zal zorgen. Hij is Clemens, de prediker, die de zo bruut afgebroken taak van Bonifacius op zich heeft genomen. Ook dit op de zee herwonnen Friese land dient christelijk te worden.

In Skaldenzang zingt Nielsen (1958) als een bard ten tijde van de kerstening het lied van deze vergeten wereld. Nielsen slaagt erin proza en poëzie in elkaar op te laten gaan. Schitterende, ritmische woordschakeringen doen de schemerwereld van het eens vrije Friesland herleven. Slechts zelden is een op historisch materiaal gefundeerde roman zo betoverend van taal. Nielsen gaat terug tot de traditie van orale literatuur en verwerkt dit in zijn uiterst lyrisch klinkende proza.

«Er worden maar weinig romans gepubliceerd waarin de schrijver zo merkbaar de magische macht van de taal tracht te gebruiken ten dienste van zijn verhaal.»

«De schrijver van dit bijzondere boek neemt de lezer mee naar het Friesland van het jaar 719. Skaldenzang wordt beurtelings verteld door een Friese zanger (skald) die in Rome is geweest, door een Frankische priester, door de koning der Friezen Radbod in zijn laatste dagen, zijn tweede vrouw en zijn gebochelde dochter die zwanger is. Als de zanger aan het woord is, hanteert hij soms het oud-Germaanse heffingenvers met zijn kenmerkende stafrijmen. De priester bedient zich van tijd tot tijd van Latijnse zinnen (die in voetnoten vertaald worden). Voor deze aanpak is werkelijk moed nodig. In het genre schuilt het gevaar dat het op zich zeer goed geschreven verhaal vlug gekunsteld dreigt te worden. Zo dienen de overgangen van de ene naar de andere verteller enkel een literair doel het verhaal een duidelijke continuïteit te geven. Afgezien van deze kanttekening niets dan lof voor dit werk, dat op de liefhebbers een onvergetelijke indruk zal maken.» – Kritisch-bibliografisch Tijdschrift

Hans van Hartevelt – Op zijn Chinees. Verhalenroman

Hans van HarteveltHANS VAN HARTVELT
Op zijn Chinees

Nederland Verhalenroman
Paperback, 240 blz., € 15,75
ISBN 90-6265-440-1
Eerste druk 1997

De ‘ik’ in Op zijn Chinees, het eerste boek van Hans van Hartevelt (1953), is een Nederlandse congresorganisator, die een jaar lang moet samenwerken met Yu Ge, een volledig onervaren Chinese collega. Zijn talloze reizen door heel China, zelfs tot in het grensgebied met Siberië, leveren schitterende verhalen op, onder nader over hilarische eet- en drinkpartijen, over het contrast tussen revolutie en decadentie, tussen de indrukwekkende Chinese cultuur en de chaos van alledag, tussen de beschikbaarheid van Mongoolse meisjes en de onbereikbaarheid van Tibet. Herinneringen aan een intrigerende ontmoeting met de Dalai Lama en aan een verblijf in Moskou op het moment van de Augustus-coup vormen in deze roman dramatische buitenlandse intermezzo’s. De voorliefde van de ‘ik’ voor Tibet stelt de geleidelijk gegroeide vriendschap tussen beide mannen op de proef.

Hans van Hartevelt (1953) studeerde in Leiden boeddhistische wijsbegeerte en Tibetaanse taal- en letterkunde. Als adviseur voor het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam wordt hij voortdurend uitgezonden naar allerlei landen in de wereld, onder meer zeer regelmatig naar China. In Op zijn Chinees (1997) vertelt Hans van Hartevelt vanuit deze eigen ervaringen met Chinezen hoe anders China nog altijd is voor een westerling.

Leidde Wilde Zwanen een periode in van boeken over China waarin vooral het politieke systeem en de gevolgen voor de bevolking centraal staan, Op zijn Chinees, gaat over het werken en omgaan met mensen in het China van vandaag, waat Tibet – de voorliefde van de ik-figuur in het boek – als een rode draad doorheen loopt.
Meer over ‘Op zijn Chinees’
Meer over Hans van Hartevelt bij Uitgeverij In de Knipscheer

Harmen Lustig – Schelle Hel

Harman LustigHARMEN LUSTIG
Schelle Hel

Nederland, roman
Paperback 192 blz., € 13,50
ISBN 90-6265-448-7
Eerste druk 1997

Schelle Hel, Harmen Lustigs tweede roman, vormt met Wit Licht een tweeluik. Evenals in zijn eersteling sleept hij de lezer met zijn ritmische verteltrant het boek door. Er is weinig afstand tussen verteller en hoofdpersoon. Het boek wordt de lezer als het ware op het lijf geschreven, zodat de roes van de hoofdpersoon haast voelbaar wordt.
Maar in tegenstelling tot Wit Licht is ,strong>Schelle Hel een meer ingetogen, minder hedonistisch boek. Protagonist Kaspar Muys, de 22-jarige psychologie-student, trekt zich terug op het Franse land. In contemplatie. Bijna twee weken vertoeft hij tussen de heuvels, tussen de koeien, en tussen het gezin van een ooit door hem bewonderende middelbare schoolleraar. Een bewondering die omslaat in haat en walging, en in het laatste hoofdstuk tot een grootse apotheose leidt.

«Life is a mystery, everyone must stand alone.» – Madonna

Harmen Lustig (1966) is redacteur van Zoetermeer en voorganger van het literair-theatraal-muzikale collectief Lustig Inc. Hij debuteerde in 1995 met Wit Licht, een manische lofzang op het leven, waarmee hij vooral scoorde bij jonge lezers. Over zijn beschrijving van Kaspar Muys’ tomeloze tocht langs dranklokalen, danspaleizen, festivals en nachtcafés schreef Strictly: ‘Word je van de meeste literaire hoogstandjes niet echt vrolijk, Lustig geeft me met zijn manische verteltrant een arm voorjaarsgevoel waardoor je hoogt dat hij nog veel meer uit zijn pen zal laten vloeien.’ En Harmen Lustig zelf: ‘Ik wil het ritme van de tijd in woorden vangen, letterlijk, technoproza, teksten met een beat.’

Hugo Pos – Het averechts handelen

Suzanne BinnemansHUGO POS (met Jan Kuijk)
Het averechts handelen
Nederland, historie
Gebonden met stofomslag, 128 blz., € 15,75
ISBN: 90-6265-444-4
Eerste uitgave 1997

Het averechts handelen heeft het mysterie van De Geers houding in de herfst van 1940, een paar maanden na de bezetting van Nederland door de Duitse troepen, tot onderwerp. De oud-premier besloot toen, met een dienstopdracht op doorreis van Londen naar Batavia, zonder er met iemand vooraf over gesproken te hebben, in het neutrale Lissabon te drossen en via Spanje en Duitsland terug te keren naar Nederland. Hij veroorzaakte daarmee grote deining zowel in Nederland als in Engeland en werd daarvoor in 1947 door de strafrechter veroordeeld.

Wat bezielde De Geer? Jan Kuijk, de vroegere adjunct-hoofdredacteur van het dagblad Trouw, en Hugo Pos, rechter af en oud-Engelandvaarder, zoeken beiden naar de verklaring voor De Geers gedrag. Kuijk als de historicus in het kader van een studie aan de Universiteit van Amsterdam, werkend met feiten, Pos als schrijver werkend met zijn verbeelding.

Het resultaat is een bijzonder tweeluik over De Geer in Lissabon. `Niemand weet er iets van,’ stelt Kuijk, `De Geer vooraf zelf evenmin,’ oppert Pos. Volgens Kuijk ligt de verklaring in De Geers karakter `naïef, wereldvreemd en eigengereid’, Post staaft zijn opvatting op een strafzaak waarbij hij ruim veertig jaar geleden in Suriname betrokken was.

De bijdrage van Jan Kuijk bevat niet eerder geraadpleegde bronnen en zou kunnen leiden tot een veelomvattender geschiedschrijving over De Geer. De bijdrage van Pos vormt welhaast de apotheose op zijn in 1996 verschenen verhalenbundel Voorbij Confucius, waarover Jos de Roo recenseert: `Pos speelt opnieuw overtuigend en creatief met feit en fictie, met de vraag wat waarheid is. Hij lijkt daarbij het patent te hebben op bijzondere plots.’

Erika Dedinszky – Vers vuur. Over zigeunerliteratuur uit Hongarije

Erika DedinszkiERIKA DEDINSZKY
Vers vuur
Over zigeunerliteratuur uit Hongarije

Vertaling Erika Dedinszky
Globe Pocket, 256 blz., € 7,50
ISBN 90-6265-744-3

Zigeuners leven in een gesloten gemeenschap, eerbiedigen strenge tradities en zijn tot nomaden gemaakt. Hun anders-zijn heeft hun eeuwenlange vervolging en discriminatie opgeleverd: ‘zigeuners hebben geen geschiedenis maar alleen verleden’.

Vers vuur vertelt waar de zigeuners vandaan komen en zich vestigden, hoe ze samenleven (de man-vrouw-verhoudingen, opvoeding en onderwijs van kinderen) en hoe veelomvattend hun cultureel leven is.

In deze bloemlezing is niet enkel overgeleverde literatuur (volksliederen, ballades, mythen en sprookjes) bijeengebracht, maar ook en vooral eigentijdse verhalen in poëzie en proza van een tiental zigeunerauteurs.

«Een zeer boeiend beeld van het culturele hart van de zigeuners.» – Haarlems Dagblad

Erika Dedinszky (geboren in Hongarije in 1942 en met haar ouders in 1957 naar Nederland geëmigreerd) ontving al in 1981 voor haar literaire vertalingen uit het Hongaars, de Martinus Nijhoffprijs.