Betty Roos – Zamira een bedoeïnenkind

978-90-6265-411-6BETTY ROOS
Zamira een bedoeïnenkind

Roman, Israël
Paperback 128 blz., € 13,50
Eerste druk 1996
ISBN 90-6265-411-6

Zamira is een bedoeïnenmeisje dat leeft in een vrijwel kaal gebied aan de zee. In dit harde leven van alledag spelen kamelen, geiten en een dolfijn een even belangrijke rol als het handjevol mensen met wie ze omgaat en die haar met hun verhalen scholen. Aan de vanzelfsprekendheid van dit eenvoudige, eerlijke bestaan komt abrupt een einde, wanneer een totaal onvoorziene oorlog het gebied teistert. Vanaf dat moment ontwaakt Zamira haast dagelijks in een nieuwe situatie; ze wordt een vluchtelinge, en niet lang daarna een wees.
Het verhaal – door het element van herhaling en symboliek haast Arabisch van toon – lijkt ruimschoots materiaal te bieden voor pathetiek en tragiek, maar de schrijfster laat dit zeer bewust liggen: het gaat haar erom te laten zien hoe kinderen omgaan met zulke situaties, en ze rekent daarbij duidelijk op een grote dosis veerkracht van hun kant.
In Zamira, een bedoeïnenkind is gemakkelijk een echto te horen van Betty Roos’indringende debuut Bonsai-kinderen, waarin ze haar jeugd (als joods kind in een jappenkamp in Indie en daarna als ‘Indische’ in joods Amsterdam) beschrijft, eveneens vanuit de ervaring en in de taal van een kind.

Albert Helman – Zomaar wat kinderen

Albert HelmanALBERT HELMAN
Zomaar wat kinderen

Suriname, Roman
Paperback, 92 blz. € 12,50
ISBN 90-6265-422-3
Eerste druk 1995
Nog beperkt leverbaar bij uitgever

Met tegenzin bij zijn komst in Nederland, maar door zijn ouders gedwongen bezoekt de twaalfjarige jongen Richenel een bont bevolkte school in de Randstad. Daar deze uitstekend geleid wordt reageren Richenel en zijn schoolkameraadjes veeleer met humor dan met verdriet of ergernis op de vele uitingen van vooringenomenheid en racisme waaraan zij zijn blootgesteld.
Toch blijkt uit wat Richenel van zijn belevenissen thuis vertelt en zo luchtig, vol zelfvertrouwen van zich afzet, dat deze voorvallen hem wel degelijk pijn doen, net als zijn ouders en de volwassen allochtonen om hem heen. Komt dit doordat zij allen onbewust zich in hun land van herkomst zelf evenzeer aan discriminatie schuldig maakten?
Tragisch wordt dit alles pas wanneer een aardige jongen als Richenel door de illegaliteit van zijn ouders ervaart dat ‘de wetten’ op nog onbarmhartiger wijze dan de racistische mensen ‘discrimineren’ en hij gedwongen is niet alleen de school, maar het hele land te verlaten.

Albert Helman koos voor de behandeling van dit hachelijke gegeven de vorm van een eenvoudige, bijna kinderlijke vertelling in simpele bewoordingen, om deze ‘gevoelige’ materie niet alleen voor de volwassen lezers, maar zelfs voor de jongere boeiend en begrijpelijk te doen zijn.

Albert Helman schreef Zomaar wat kinderen om naar eigen zeggen ‘de cyclus van een lang leven te sluiten’ door daarin het thema ‘onderwijs’ centraal te stellen en te actualiseren. Helman begon zijn loopbaan zowel in Suriname als in Nederland als onderwijzer en was later in Suriname o.a. minister van Onderwijs.

Albert Helman – Kroniek van Eldorado. II. Gefolterden zonder verweer

Albert HelmanALBERT HELMAN
Kroniek van Eldorado
II Gefolterden zonder verweer

Suriname, Kroniek
Globe Pocket, 440 blz. € 9,50
ISBN 90-6265-733-8
Eerste druk als Globe Pocket 1995
Nog beperkt leverbaar bij uitgever

«Dit meesterwerk van de romancier is een historisch werk geworden.» – Trouw

Gefolterden zonder verweer (boek II van de in 1995 geactualiseerde Kroniek van Eldorado) brengt de turbulente geschiedenis van de Guyana’s, waaronder Suriname, vanaf 1900 tot medio 1995 ongemeen boeiend in kaart.

Hoe veelomvattend de gebeurtenissen van de twintigste eeuw ook in dat gebied zijn, Helman’s samenhangende presentatie ervan maakt duidelijk dat de gevolgen, van wat eeuwen geleden begon met de jacht op het goud dat de semi-legendarische El Dorado zou bezitten, tot op de dag van vandaag zichtbaar en nog geenszins uitgewerkt zijn.

Met deze herziene en tot medio 1995 aangevulde tweedelige uitgave (Boek I, tot 1900: Folteraars over en weer is Albert Helman’s veelgezochte opus magnum De foltering van Eldorado voor een breed publiek beschikbaar gemaakt.

«Dit is een van de zeldzame boeken die meer geven dan de flap belooft.» – Het Parool

Albert Helman – Kroniek van Eldorado. I. Folteraars over en weer

Albert HelmanALBERT HELMAN
Kroniek van Eldorado
I Folteraars over en weer

Suriname, Kroniek
Globe Pocket, 568 blz. € 9,50
ISBN 90-6265-732-X
Eerste druk als Globe Pocket 1995
Uitverkocht

«Een verhelderende en stichtende donderpreek.» – Aad Nuis

Folteraars over en weer (boek I van de in 1995 geactualiseerde Kroniek van Eldorado) geeft de Indiaanse visie weer op de schokkende gebeurtenissen die zich tot 1900 afspeelden in Groot-Guyana, een onafzienbaar gebied tussen de Atlantische Oceaan, de Amazone en de Orinoco-rivier, ooit opgedeeld in zeven, later vijf Guyana’s. Hiervan zijn drie ex-kolonies waaronder Suriname nog vaak ‘in het nieuws’.
Vanuit het gezichtspunt van de oorspronkelijke bewoners, de Arawak en de Carib, vertelt deze kroniek meeslepend en toch zakelijk, hoe zij met de trawanten van Columbus, onderweg naar het goud van Eldorado, de eerste van een lange rij folteraars ontmoetten. De ‘Indianen’ echter wisten op hun beurt de indringers te folteren door met velerlei middelen hun onlesbare gouddorst aan te wakkeren en … te frustreren.

Met deze herziene en tot 1995 aangevulde tweedelige uitgave (Boek II: Gefolterden zonder verweer) is Albert Helman’s veelgezochte opus magnum De foltering van Eldorado voor een breed publiek beschikbaar gemaakt.

«Een goed, helder en overzichtelijke boek met letterlijk een ‘eldorado’ aan kennis. De schrijver schittert als hij de Indianen beschrijft. Groots en boeiend.» – De Volkskrant

«Een adembenemend werk, vol geschiedenissen die geen romanschrijver had kunnen verzinnen. Maar Helman beschrijft ze zo meeslepend dat dit meesterwerk van de romancier een historisch werk is geworden.» – Trouw

Betty Roos – Bonsai-kinderen. roman

978-90-6265-412-3BETTY ROOS
Bonsai-kinderen. Roman

Genaaid gebonden, 252 blz., € 18,50
Eerste druk maart 1995
ISBN 90-6265-412-3

Bonsai-kinderen is de naam die Betty Roos gegeven heeft aan de kinderen, die zoals zijzelf, hun kinderjaren in een jappenkamp doorbrachten en na de oorlog naar Nederland kwamen. Net als bij bonsaiboompjes waren er zoveel wortels gesnoeid, dat ze wel konden blijven leven, maar niet konden groeien.

Betty Roos was vijf – toen ze samen met haar moeder, zusjes en broertje – geïnterneerd werd in het kamp Tjihapit in voormalig Nederlands-Indië. In simpele, directe bewoordingen beschrijft ze de bombardementen, de transporten, en het leven in het jappenkamp in Indië.

Na de bevrijding keert de moeder met de kinderen (de vader heeft het kamp niet overleefd) terug naar het ontredderde Nederland om een nieuw bestaan op te bouwen. Pas hier hoort Betty voor het eerst over Hitler, joodse onderduikers en gaskamers, en wordt ze haar eigen joods-zijn bewust. Tegelijkertijd ervaart ze de onwetendheid en het onbegrip over wat zij heeft meegemaakt aan de andere kant van de wereld.

Betty Roos emigreerde naar Israël en woont en werkt in Jeruzalem. 45 jaar lang zweeg ze over haar kampervaringen, maar de Intifada was voor haar de directe aanleiding om eindelijk te gaan vertellen.

‘Een gloednieuwe schrijfster met een verslag van hoe het was, geschreven door het kind dat ze was (…) met het gestolde verdriet dat lotgenoten kennen, maar waarvoor zij opnieuw woorden heeft gevonden.’ Joop van Tijn in het Voorwoord.

‘De waanzin van de oorlog, gezien door de ogen van een kind, maken het tot een ontroerend document.’ – Haagsche Courant

‘De benadering van Betty Roos maakt indruk door de onderkoelde, feitelijke weergave van de gebeurtenissen. Betty Roos heeft een bijzonder boek toegevoegd aan de reeks kamplitaratuur.’ – Intermediair

Hans Plomp – In Amsterdam. De verhalen van Larrie

F. StarikHANS PLOMP
In Amsterdam. De verhalen van Larrie

Nederland / Verhalen
Paperback, 272 blz., € 17,50
ISBN 90-6265-382-0
Eerste druk 1993

Met Het Amsterdams Dodenboekje, de inmiddels klassieke momentopname van Amsterdam in de jaren zestig, was Larrie in één klap een nationale beroemdheid. En met hem zijn geestelijke vader Hans Plomp.
Larrie doorstond de sixties met glans, en behield ook in de jaren zeventig, tachtig en negentig zijn tolerante en humoristische kijk op de wereld in het algemeen en Amsterdam in het bijzonder. Larrie’s belevenissen, en die van zijn vrienden (eigenlijk allemaal gewoon puike vogels) vormen een spiegel van onze samenleving, zoals die wordt ervaren door de vele merkwaardige wezens die Amsterdam herbergt.

In Amsterdam. De verhalen van Larrie heeft Hans Plomp zijn Larrie-verhalen verzameld. Het boek bevat onder andere de volledige bundels Het Amsterdams Dodenboekje (1970) en Open inrichting. Nieuw Amsterdams Dodenboekje (1985), en twee niet eerder in boekvorm verschenen recente verhalen. Samen geven zij een fascinerend beeld van Mokums Magisch Theater, van provo’s, hippies en psychedelische revolutionairen, van krakers, punks en junks zowel in deze dimensie als in de, met of zonder hulp van geestverheffende middelen betreden, dimensies daarnaast.

«Plomp schrijft dat hele wanhopige mengsel ontwapenend goed op: het is heel vermakelijk en ook een beetje ontroerend. Als portret van een ouder wordende jongeling die het verdomt om verstandig te worden, is het iets bijzonders.» – Aad Nuis in De Volkskrant

Albert Helman – Mexico zingt

Alice Walker
ALBERT HELMAN
Mexico zingt.
Een bloemlezing uit de Mexicaanse lyriek sinds de 15de eeuw.

Mexico, Poëzie
Paperback, 136 blz. € 13,50
ISBN 90-6265-351-0
Eerste druk 1992
Nog beperkt leverbaar bij uitgever

In Mexico zingt heeft Albert Helman een persoonlijke, maar representatieve selectie bijeengebracht en vertaald uit de poëzie van Mexico vanaf de pre-columbiaanse tijd. Helman heeft jarenlang in Mexico gewoond en ook vier lijvige romans gepubliceerd die zich in Mexico afspelen en die bekend staan als zijn ‘Mexico-kwartet’.

Uit het veel grotere geheel van de Mexicaanse poëzie heeft Helman gekozen voor de lyriek, die immers, noteert hij in zijn Verantwoording, ‘bij veel oorspronkelijks – vooral inzake zijn vorm – toch iets zeer eigens wat zijn stemmingen, atmosfeer, beeldspraak en schoonheidsidealen betreft’ heeft.

Na een uitgebreide inleiding – waarin de geschiedenis van de Mexicaanse dichtkunst beschreven wordt vanaf de handschriften van Maya’s, Azteken en andere volken die door de Spaanse Veroveraars in Centraal-Amerika werden aangetroffen tot en met de twintigste-eeuwse volkspoëzie – volgen chronologisch de vertalingen, die in alle opzichten recht doen aan de typerende klanken en kleuren van de originelen.

Mexico zingt is een rijk boek, enig in zijn soort.

De pers over Mexico zingt
«Een publicatie die in alle opzichten boeiend kan heten: boeiend omwille van de geboden inkijk in vijf eeuwen andersgeaarde cultuur, boeiend ook door de fraaie en elegante manier waarop de auteur deze bloemlezing serveert.» – Boekengids

«Een frisse, leerzame bloemlezing met een in menig opzicht verrassende inleiding.» – Lektuurgids

«Een sympathieke, gevarieerde bundel, die alleen al vanwege de gedichten van de legendarische non Sor Juan Inés de la Cruz de moeite waard is.» – Maarten Steenmeijer

Albert Helman – Mijn aap lacht

Albert HelmanALBERT HELMAN
Mijn aap lacht

Suriname, Roman
Pocket, 280 blz. € 8,50
ISBN 90-6265-702-8
Eerste druk als Globe Pocket 1991
Nog beperkt leverbaar bij uitgever

«Zelfs al had Albert Helman na de Tweede Wereldoorlog nooit meer een boek geschreven, zijn naam in de Nederlandse literatuur zou toch wel gevestigd zijn.
In zijn roman De Stille Plantage (1931) toonde de toen pas zevenentwintigjarige schrijver, met een zeldzame beeldende kracht en grote historische precisie, voorgoed zijn meesterschap.» – NRC Handelsblad

Albert Helman heeft die plaats in de Nederlandse literatuur omdat hij met zijn ‘Hollandse’ collega’s de taal gemeen heeft; maar de ‘Indiaanse’ schrijver Helman (Suriname, 1903) is bovenal kosmopoliet (hij was journalist in de Spaanse burgeroorlog, minister in Suriname, diplomaat bij de Verenigde Naties, langdurig woonachtig in Mexico en Tobago en zijn literair werk is daar de neerslag van: romans met universele thema’s die ver boven het tijdelijke uitgaan.

In zijn grandioze satire Mijn aap lacht vertelt Albert Helman in prachtig proza door de ogen van een aap diens levensverhaal, eerst vrij in het oerwoud daarna in gevangenschap van de mens. De aap weet echter te ontvluchten en keert terug naar het oerwoud waar hij met zijn nieuw verworven menselijke denkbeelden zijn argeloze soortgenoten verbaast. Deze verklaren hem evenwel voor gek en nemen een gepaste maatregel.

Albert Helman – Verdwenen wereld

90-6265-333-2ALBERT HELMAN
Verdwenen Wereld
Verhalen en schetsen uit Suriname

Suriname, Verhalen
Paperback, 224 blz. € 13,50,
ISBN 90-6265-333-2
Eerste druk 1990

De verhalen en schetsen die Albert Helman in Verdwenen wereld bijeengebracht heeft, spelen zich af in een Suriname dat eigenlijk niet meer bestaat – verhalen over reizen naar en ervaringen in Indianendorpen, herinneringen aan de wegbereiders en de pioniers in de binnenlanden en schetsen van het dagelijkse leven in en rond de stad. Zij geven een beeld van een verdwenen wereld in al haar eenvoud en veelkleurigheid, maar ook van de bijzondere relatie die de auteur met Suriname heeft.

Albert Helman heeft in zijn veelbewogen leven de hele wereld bereisd en behalve in Suriname en Nederland ook langdurig gewoond en gewerkt in o.m. Spanje, de Verenigde Staten, Mexico en Tobago. Daardoor heeft hij het bijzondere vermogen ontwikkeld om tegelijkertijd van binnenuit en van een afstand over zijn geboorteland te kunnen denken en schrijven. Hij kan lyrisch zijn, maar ook heel kritisch. Hoe kritisch hij zich echter ook uitlaat over de ontwikkelingen van de laatste jaren, tegelijkertijd is hij lyrisch in zijn verlangen naar een Suriname dat ooit zal bestaan.

Albert Helman (1903-1996) is de auteur van circa tachtig boeken: romans, verhalen, gedichten, essays en studies. Zijn bekendste ‘Surinaamse’ romans zijn Zuid Zuid West (1926), De stille plantage (1931), De laaiende stilte (1952) en Hoofden van de Oayapok (1984). Verdwenen wereld is een nieuw hoogtepunt in het rijke oeuvre van de tot op hoge leeftijd actieve en productieve oude meester.

«Zelfs al had Albert Helman na de Tweede Wereldoorlog nooit meer een boek geschreven, zijn naam in de Nederlandse literatuur zou toch wel zijn gevestigd.» – NRC Handelsblad

«De schetsen en impressies uit Verdwenen wereld mogen zich dan in een voorbije tijd afspelen, dat wil niet zeggen dat de onderliggende thematiek aan actualiteit heeft ingeboet. De vraag naar het wezen van ‘vooruitgang’ en de waarde van culturen moet steeds opnieuw beantwoord worden.» – Leeuwarder Courant

«Het herboren Suriname leeft in Helmans Verdwenen wereld. Hij is een geboren verteller.» – Gemenebest

Chenjerai Hove – Beenderen. Roman

90-6265-322-7CHENJERAI HOVE
Beenderen

Zimbabwe, Roman
Afrikaanse Bibliotheek
Vertaling: Peter Abspoel
Nawoord: Jan Kees van de Werk
Paperback, 166 blz.,€ 14,50
ISBN 978-90-6265-322-5
Eerste druk 1990
Rechtstreeks bij uitgever

De belangrijkste literaire prijs voor de Afrikaanse letteren wordt in 1979 ingesteld onder de naam Noma Award. Het eerste boek dat deze prijs ontving was Een lange brief van Mariama Bâ uit Senegal. In 1989 werd de roman Beenderen bekroond van Chenjerai Hove (1956) uit Zimbabwe.

Beenderen is een hartverscheurende en dichterlijke roman die op gevoelige wijze de moeder van een vrijheidsstrijder in het leven roept door middel van de herinneringen van hen die haar gekend hebben. Zo ontstaat vanuit het geheugen van de anderen het levende portret van Marita, die op zoek is naar haar tijdens de burgeroorlog verdwenen zoon.

Door het goed gedoseerde gebruik van het Shona idioom is Beenderen doortrokken van de geuren, het ritme en het landschap van Zimbabwe. In het Nawoord dat aan de Nederlandse editie is toegevoegd, zegt Chenjerai Hove: ‘Ik spreek met de rivieren, de aarde, de rotsblokken en de bergen van mijn land. Door hen hoor ik de stemmen van mijn volk en zijn geschiedenis. (…) Een geschiedenis die nog niet is opgeschreven. Ik ben het kind van het geheugen en vertel het verhaal van de herinnering aan wie het horen wil.’

De Noma-jury noemde Beenderen ‘een sterke, emotionele en ambitieuze roman, geschreven met een uitzonderlijke taalbeheersing waarin de grenzen van het menselijk lijden worden verkleind met behoud van de wijsheid van de hoop.’