In Memoriam Jopi Hart (85)

Joseph Hart Bonaire, 1 oktober 1940 – Curaçao, 18 september 2026.

Het was wel al een beetje bekend. Toen Anja en ik in mei 2024 op bezoek waren in Curaçao was Jopi Hart breedlachend aanwezig op een afscheidsavond van onze Curaçaose auteurs.

Maar je voelde al dat niet alles wat je zei bij hem binnenkwam. We waren op dat moment nog bezig met wat in september dat jaar zijn laatste roman zou blijken: Contrasten in kleur. Zijn blijheid ontroerde mij. De bekommernis om het dagelijks bestaan leek verdwenen.

Hij straalde als verkeerde hij in bonustijd na een werkzaam en betrokken leven. Hij was leraar, later schrijver van met name romans over de Curaçaose samenleving, vooral de gekleurde, die hij van binnenuit beschreef en waarin hij de fuik van criminaliteit waarin jongeren terecht konden komen blootlegde. Ook als schrijver bleef hij leraar: het sociale onrecht, het aangedane verdriet in Curaçaose gezinnen moest zichtbaar én bestreden worden. En dat was ook zijn ‘evangelie’ als hij in Nederland lezingen gaf.

De uitgeverij werd in maart van dit jaar verrast met een documentaire van Hester Jonkhout over de band van de uitgeverij met de Curaçaose literatuur. Daarin ontbrak hij lijfelijk op een soortgelijke samenkomst (en ik begreep wel wat dat betekende); gelukkig was hij, zo terecht, wel degelijk aanwezig dankzij een kenmerkend fragment uit de roman Kruispunt dat gelezen werd door collega-auteur Bernadette Heiligers. Want hij hoorde en hoort erbij.

Franc Knipscheer, Haarlem, 22 september 2026

facebookbericht van Aart G. Broek
Meer over Joseph Hart bij Uitgeverij In de Knipscheer

Albert Helman als componist.

Over Lou Lichtveld en Concertgebouw Orkest in Bijlmer Parktheater, zondag 27
september 2026:

Bijzondere muziek van een Nederlands-Surinaamse duizendpoot. Bijlmer
Klassiek trapt dit seizoen af met een concert rondom de muziek van de
Nederlands-Surinaamse duizendpoot Albert Helman (ps. van Lou Lichtveld), met een boeiende inleiding én filmvertoning.

In deze editie staat Lodewijk (Lou) Lichtveld (1903-1996) centraal, alias Albert Helman: schrijver, politicus, verzetsstrijder, organist en een verrassend veelzijdig componist.

Dertig jaar na zijn dood spelen musici van het Concertgebouworkest onder meer zijn Songs of Kalua en de muziek voor Joris Ivens’ beroemde film Regen mét
filmprojectie. Vooraf is er een informatieve inleiding door schrijver, dichter, letterkundige en surinamist Michiel van Kempen. Michiel van Kempen is de auteur van de biografie over Albert Helman (1903-1996) Rusteloos en overal uit 2016, in 2022 verschenen in een verkorte editie onder de titel Pionier en Rebel, waarin uiteraard ook Lichtvelds/Helmans verdiensten als componist uitgebreid aan de orde komen.

Concertprogramma: Triptiek (arr. Ida Weidner), Songs of Kahlua (arr. Ida Weidner), Regen. Uitvoerenden zijn:
Vincent Cortvrint (fluit), Marleen Asberg (viool), Frederik Boits
(altviool), Benedikt Enzler (cello) en Sandrine Chatron (harp).

Aanvang 11:00 uur, einde 12:00 uur. Bijlmer Parktheater, Theaterzaal,
Anton de Komplein 240, 1102 DR Amsterdam.
Meer over het programma Bijlmer Parktheater
Bestel hier kaarten Bijlmer Parktheater
Meer over Michiel van Kempen bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Albert Helman bij Uitgeverij In de Knipscheer

Niels Bokhove op reis met zijn biografie over Halbo C. Kool

Niels Bokhove is deze maanden op pad om te vertellen over Achter zich de grote dromen, zijn biografie over Halbo C. Kool:

16 sept.: Biografie op de Bühne, interview door Petra Teunissen, Torpedotheater, Amsterdam

20 sept.: Boekfest, ILFU, interview – samen met Jongstra/Vroman – door Mirjam van Hengel, Utrecht

4 okt.: Literatuurmuseum, interview door Bertram Mourits, Den Haag

13 nov.: LIteraire hemel, Amen (onder Assen)

15 nov.: Salon Saffier, interview door Marcel van den Boogert, Utrecht

Dit lijstje kan/zal nog worden geactualiseerd/aangevuld.

De (h)erkenning van Halbo C. Kool als spin in het web van de van de Nederlandse letteren in de vorige eeuw is al gaande met vroege lof in de eerste recensies:

[1] «Niels Bokhove, martelaar onder de biografen.»

Niels Bokhove (1946) heeft een biografie van Halbo C. Kool voltooid die, wat omvang betreft, voor een volledig uit de aandacht verdwenen auteur haar weerga niet kent. De biografie heeft naast Kool een tweede held: Niels Bokhove, martelaar onder de biografen door een schijnbaar onaantrekkelijk onderwerp zo uitvoerig uit de doeken te doen. Alleen al het samenstellen van Kools duizelingwekkende bibliografie moet een half levenswerk zijn geweest. Dit boek biedt evenwel zoveel documentair materiaal en links naar tijdgenoten dat het een must is geworden voor tal van onderwerpen. [Parelduiker]

[2] «Kools betekenis lag vooral in wat hij voor anderen betekende».

Vrijwel overal waar in de Nederlandse literatuur tussen 1930 en 1965 iets gebeurde, dook zijn naam op. Achter zich de grote dromen is veel meer dan een levensbeschrijving. Het is tegelijk een levendige geschiedenis van het Nederlandse literaire leven tussen de jaren twintig en zestig. Een monument voor een complete generatie Nederlandse literatoren.» [Boekenbijlage]

[3] «Halbo C. Kool kende iedereen en iedereen kende hem.»

Hij was tijdschriftredacteur, jurylid voor literaire prijzen, schreef toneelstukken voor de Arbeiders Jeugd Centrale (AJC), publiceerde honderden kritieken in verschillende periodieken, was redacteur van allerlei boekenseries en bloemlezingen, bestuurslid van De Kring en de Vereniging van Letterkundigen en betrokken bij het PEN-centrum. In de oorlog was hij een van de oprichters van uitgeverij De Bezige Bij, nadat hij zich intensief had ingezet in het kunstenaarsverzet. Vooral het intermezzo over Kools rol in het literaire veld in de jaren dertig kan het beeld van Kool in de canon blijvend beïnvloeden. [Biografieportaal]

[4] «Boudewijn de Groot maakte hem onsterfelijk in een lied en Gerard Reve liet hem model staan voor een personage in zijn boek ‘De Avonden’.»

Halbo C. Kool werd een eeuw geleden het ‘Groningse wonderkind van de Nederlandse poëzie’ genoemd, maar zijn leven nam een tragische wending. In een lied en als een fictief personage in een beroemd boek leeft hij voort. En met de postume eer die biograaf Niels Bokhove hem nu uiteindelijk terecht heeft gegeven. [RTV Noord]

[5] «Niels Bokhove had tot 2005 nog nooit van Halbo C. Kool uit Groningen gehoord.»

Nu heeft hij diens biografie geschreven. Achter zich de grote dromen is een overweldigende biografie over een man die nooit breed bekend werd omdat hij te druk was anderen een publiek te bezorgen. [Dagblad van het Noorden]

Gebrocheerd in omslag met flappen, 960 blz, met extra aparte illustratiekaternen, ISBN 978-94-93368-35-4
Meer over ‘Achter zich de grote dromen’

Festivaldag 5 van Film by the Sea

Een van de programmaonderdelen van het Film by the Sea-festival (tot en met 20 september 2026) is Caribbean Focus (in samenwerking met Curaçao International Film Festival) met vertoningen van o.a. Le dernier repas, Monikondee, Uit de Knipscheer, Shorts#1 en Shorts#2. Op de vijfde dag van het festival, 15 september, werd o.a. Uit de Knipscheer vertoond.

Kijk hier naar filmpje van Festivaldag 5
Meer over Caribbean Focus bij Film by the Sea
Meer over Uit de Knipscheer bij Film by the Sea

Bintangs afscheidsexpositie in Heemskerk.

Van zaterdag 26 september 2026 tot zaterdag 10 oktober 2026 vindt er een afscheidsexpositie plaats, bij Mono’s platen en cd’s te Heemskerk. 65 jaar pophistorie. Een expositie om nog een keer herinneringen op te halen, de historie van de band te doorlopen, of een kijkje te nemen en te zien wat deze band heeft betekend voor de omgeving en de Nederlandse pophistorie. Een unieke eenmalige expositie met uniek nooit eerder vertoond materiaal. Alle vinyl uitgaven, promo’s, collectors, foto’s, posters, interviews, memorabilia, documenten. Alles authentiek en origineel. Een eenmalig Bintangsmuseum. Ook zullen verschillende leden en ex-leden van de band regelmatig tijdens de expo aanwezig zijn om uitleg te geven en verhalen te delen. Uitgeverij In de Knipscheer gaf twee boektitels (elk met een unieke cd): Frank Kraaijeveld * Bintangs Fifty Fifty. 50 jaar rockhistorie en Frank Kraaijeveld * Rhythm & Rhyme. Beide titels zijn nog te bestellen bij de boekhandel of rechtstreeks bij de uitgeverij.

Zaterdag 26 september 2026, 12.00 uur opening! Bintangs 1961 – 2026. Bij: Mono’s Heemskerk Jan van Scorelstraat 50, 1961 EX, Heemskerk Openingstijden van dinsdag – zaterdag 12.00 – 17.00 Expositie van zaterdag 26 – 09 – 26 t/m zaterdag 10 – 10 – 26.

Bron

Meer over Bintangs bij Uitgeverij In de Knipscheer 

«Zorgvuldig samengestelde bundel  [ook over] taaltrots die de waarde van de taal verdedigt.» – Wim Rutgers

Over ‘Aan de rand van mijn eiland’ van Ini Statia in Antilliaans Dagblad, 24 augustus 2026

Evenals haar eerste drietalige bundel In naam der liefde uit 2022 is ook deze bundel Aan de rand van mijn eiland zorgvuldig samengesteld. Ze bestaat uit de drie delen (…) met elk zeven gedichten in drie talen, waarbij het origineel vertaald is door de auteur zelf, Lucille Berry-Haseth en Mario KLeinmoedig. (…) In de titel gaat het om de randposities op de eilanden, niet het centrum, noch om de maatschappelijke, noch om de persoonlijke positie of taal. Deze randpositie van de dichter doet zich herhaaldelijk in de woordkeuze voor, zowel in de titels van de drie delen van de bundel, ‘bestemming’, ‘grenzen’ en ‘afscheid’ als in titels van individuele gedichten zoals de voorbeelden ‘eerste zee reis’, ‘op en neer’ en ‘vertrekken’. (…) De bundel bevat naast heel persoonlijke poëzie van de dichteres, over familie en intieme levenservaringen, zoals dat ook in haar poëziedebuut kenmerkend was, geëngageerde gedichten, zoals ook bijvoorbeeld in ‘Ladronnan di nos lenga / De dieven van onze taal’ over de aanvankelijke negatieve koloniale kritiek over de positie het Papiaments tegenover de taaltrots die de waarde van de taal verdedigt. (…) Interessant in verband met de ‘randpositie’ die in de bundel centraal staat, is het allegorische gedicht ‘Haven’, een door het hele gedicht voortgezette metafoor. (…) Een haven is immers een plaats van aankomst en vertrek, van nog niet of niet meer op het eiland, de grenspositie tussen het eiland en de zee rondom. In dit gedicht komen persoonlijke en maatschappelijke aspecten samen. (…) Deze tweede bundel bevestigt zowel de inhoud als het talent van het debuut. (…)

Wim Rutgers was van 2007 t/m 2021 buitengewoon hoogleraar Caraïbische letterkunde aan de UNA op Curaçao.

Lees hier de recensie.
Meer over ‘Aan de rand van mijn eiland’
Meer over Ini Statia bij Uitgeverij In de Knipscheer

Tara Singh Varma op 14 september 2026 overleden

Opnieuw actueel. Over de teloorgang van Tara Singh Varma als politicus, vanwege het voorwenden van een ongeneeslijke ziekte, schreef Mala Kishoendajal (1959 -2022) in 2002 de sleutelroman Het Boegbeeld. Zij maakte de misleiding persoonlijk mee en werd in 2001 klokkenluidster in het TROS TV-programma ‘Opgelicht’. In Het boegbeeld dringt Mala Kishoendajal door in de persoonlijkheid van een vrouw die haar leven fantaseert.

«Mala Kishoendajal heeft het bizarre verhaal van Tara Singh Varma (in het boek Sitara Sharma geheten) literair aangekleed en verweven met het verhaal van de Surinaamse Emma, die in het boek voorkomt als huishoudster van de liegende Sharma. De auteur benut de geschiedenis van Emma om de lezer een beeld te geven van het Hindoestaanse gezinsleven in Nederland. En dat lukt haar voortreffelijk, mede door de prettige vertelstijl.» (Haarlems Dagblad, GPD).

«Het is verbijsterend te lezen hoe gemakkelijk Varma telkens weer bij bestaande structuren kon aanschuiven en dan niets hoefde te presteren omdat het feit dat ze er was, al voldoende was. Ook blijkt waarom zovelen die wisten wat er aan de hand was, toch hun mond hielden. Mala Kishoendajal is daarop een uitzondering.

Zij durfde het destijds als Surinaamse Hindoestaanse toch aan om de kat de bel aan te binden. Dat doet ze nu opnieuw in haar roman Het boegbeeld.» (Trouw).

Voor die durf heeft ook Mala Kishoendajal zelf tol moeten betalen: het kostte haar haar baantje als voorlichtster bij de gemeente Den Haag – een laat geval van ‘beroepsverbod’. Belangstellenden kunnen nog een exemplaar bestellen bij de uitgever.

Lees hier het NOS Teletekst-bericht | NOS Teletekst 109 14 oktober 2026
Meer over ‘Het boegbeeld’ op deze site
Meer opnieuw actueel- berichten op NOS Teletekst
Meer over Mala Kishoendajal bij Uitgeverij In de Knipscheer

Oorkonde voor uitgever Franc Knipscheer bij Werkgroep Caraïbische Letteren.

Op 12 september 2026 vond de aftrap plaats van de ‘Caraïbische letteren karavaan’ in Forum Groningen, een nieuw initiatief van de Werkgroep Caraïbische Letteren.

Het reizende festival doet elk jaar een andere grote stad aan in een andere provincie. De volgende ‘Caraïbische letteren karavaan’ zal plaatsvinden in juni 2027 in Den Haag. Aan het eind van het programma werden Guillame Pool (1930) – de sinds 1964 in Groningen wonende Surinaamse dichter, verteller en voordrachtskunstenaar – en uitgever Franc Knipscheer van Uitgeverij In de Knipscheer gehuldigd voor hun bijzondere verdiensten voor de Caraïbische letteren.

De voorzitter van de Werkgroep Rita Rahman overhandigde de bijbehorende oorkonde en een ingelijste afbeelding op linnen van de Surinaamse dichter Trefossa, die voor beiden een inspiratiebron was, waarna Noraly Beyer Guillome Pool en Franc Knipscheer kort interviewde.

Uitgeverij In de Knipscheer was in Forum aanwezig met een boekentafel waarop een kleine selectie (25 titels) uit het honderden titels tellende Caraïbische fonds van de uitgever werd getoond. De uitgeverij doneerde van elk van deze titels een exemplaar aan de bibliotheek van de Werkgroep. De Werkgroep werd in 2006 mede opgericht door Michiel van Kempen, bijzonder hoogleraar West-Indische Letteren, en Peter Meel, directeur Onderzoeksinstituut Geschiedenis van de Universiteit Leiden, onder de paraplu van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in Leiden.

In 2022 nam Rita Rahman het voorzitterstokje over en werd de Werkgroep verzelfstandigd in een stichting. De Werkgroep beheert het veelgelezen blog Caraïbisch Uitzicht, dat inmiddels honderdduizenden keren is geraadpleegd.

Meer over Caraïbische letteren karavaan op deze site
Meer over Trefossa bij Uitgeverij In de Knipscheer

Documentaire ‘Uit de Knipscheer’ van Hester Jonkhout

Op dinsdag 15 september 2026 wordt de documentaire Uit de Knipscheer in het kader van Caribbean Focus vertoond op de 28ste editie van het International Film Festival Film by the Sea in Vlissingen. In de Knipscheer werd in 1976 opgericht door de broers Jos en Franc Knipscheer als zelfstandige, literaire uitgeverij in Haarlem. In de halve eeuw van zijn bestaan (de deuren gaan in 2026 dicht) gaven ze experimentele en maatschappijkritische literatuur uit, zowel van Nederlandstalige auteurs als van vertaalde schrijvers. Er was ruimte voor zwarte, inheemse Amerikaanse, Indische, Afrikaanse, Surinaamse en Antilliaanse boeken en daarmee waren de broers belangrijke pioniers op de Nederlandstalige markt. De film volgt de overgebleven broer Franc Knipscheer (Jos overleed in 1997), die vertelt over zijn speciale liefde voor de Caribische literatuur en laat daarnaast Curaçaose auteurs aan het woord over wat die halve eeuw voor hen heeft betekend en heeft opgeleverd. Regisseur Hester Jonkhout (Felix de Rooy: Nomade in Niemandsland) groeide zelf op in Curaçao en maakt verhalen over Caribische roots en identiteit. Uit de Knipscheer ging in april 2026 in première op het Curaçao International Film Festival. Met medewerking van Franc Knipscheer & Anja Brandse, Peter de Rijk, Eric de Brabander, Carel de Haseth, Bernadette Heiligers, Elodie Heloise, Jeroen Heuvel, Ronny Lobo, Chesley Rach, Scott Rollins, Ini Statia, Hilda de Windt-Ayubi.

De vertoning wordt omlijst door de korte film (12 min.) From Dirt, eveneens van Hester Jonkhout, en door de boekpresentatie van Uit baldadig hout ben ik gesneden, over Frank Martinus Arion, door schrijfster Mineke de Vries, die het eerste exemplaar overhandigt aan Sander Burger, documentairemaker en tevens regisseur van de openingsfilm op het festival Youri. De documentaire film Uit de Knipscheer wordt geïntroduceerd met een Q&A met Franc Knipscheer door Lex Veerkamp. Na de vertoning van de films is er een signeersessie in de zaal voor Uit baldadig hout ben ik gesneden en voor de bundel Wie denk je dat ik ben? van Boeli van Leeuwen waarin het verhaal Gesprek met Joans is opgenomen dat in de documentaire een sleutelrol speelt.

Meer over programma Film by the Sea
Meer over ‘Uit de Knipscheer’
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer
Meer over ‘Wie denk je dat ik ben?’

9/11

Het is vandaag 25 jaar geleden dat twee vliegtuigen het WTC binnenvlogen. Michaël Zeeman voorspelde toen  in De Volkskrant dat “9/11” de Tweede Wereldoorlog als literaire inspiratiebron naar de kroon zou steken. In een debat in 2011, 10 jaar na dato, over ‘Literatuur na 11 september’ in LUX in Nijmegen werd echter al snel geconcludeerd dat die onzalige gebeurtenis hoegenaamd geen rol speelt in Nederlandse literatuur na 2001. Het onheilsjaar 2001 is nadien – zij het sporadisch – toch een belangrijk thema geworden in diverse romans, waaronder in drie titels  van Uitgeverij In de Knipscheer: ‘Duizend levens’ uit 2006 van Margreet Hofland, ‘Ruwe olie’ uit 2010 van Karel de Vey Mestdagh en ‘Schertsfiguur’ uit 2018 van Joost Pollmann. Pollmann beschrijft in het verhaal ‘Over en uit’ hoe hij die historische dag toen heeft beleefd in Turkije, waar hij de beroemde tv-beelden nooit gezien heeft. De genoemde titels zijn nog rechtstreeks te verkrijgen bij Uitgeverij In de Knipscheer.

Klik hier voor de 9/11-passage in ‘Over en uit’
Meer over Joost Pollmann bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Duizend levens’
Meer over ‘Ruwe olie’