«Ik zou zeggen: leest u dit prachtige boek zelf.» – Betty Keizer

Opmaak 1Over ‘De wind van morgen’ van Arjan Sevenster op Humanistisch Verbond, 29 juli 2020:
“De wind van morgen blaast morgen.” Een deel van dit prachtige Japanse gezegde is gebruikt voor de titel en geeft de levensvisie van de schrijver weer. Arjen Sevenster, wiskundige, Japanoloog, uitgever, schrijver en dichter, krijgt de diagnose: uitgezaaide prostaatkanker. Een donderslag bij heldere hemel. Hij heeft nog weinig jaren meer te gaan. Hij houdt zijn familie en vrienden via zijn ‘levenskronieken’ precies op de hoogte van het verloop van zijn ziekte. Hij deelt hierin zijn gedachten, observaties en gevoelens met zijn dierbaren via proza ondersteund door gedichten van eigen hand. (…) Zijn stijl in het boek is zeer precies en analytisch, samenhangend met zijn wiskundeachtergrond, maar tegelijkertijd ook gericht op de spirituele aspecten van het leven. Zijn creativiteit en verbeelding spreken voor zichzelf. (…) Zijn vrouw Lydia staat in dit hele proces aan zijn zijde, zij is de organisator rond zijn ziekte. (…) Ze proberen ‘met de stroom mee te gaan’ , ‘in het nu te blijven’. Het mooie is dat hen dat nog lukt ook. Tot bijna de laatste dag blijft Arjen trouw aan zichzelf en zijn werk als schrijver en dichter. (…) Zijn beschrijvingen zijn doorspekt met prachtige gedichten, die hij aanvankelijk bespreekt met Kieki, de dichteres Margaretha Vasalis, waarin de dood vaak voorbij komt: de dood van zijn vader, zijn moeder, de poes, vrienden en natuurlijk zijn eigen dood. De manier waarop hij de dood in zijn gedichten beschrijft, is altijd weer verschillend. (…) De manier waarop Arjen naar de gebeurtenissen om zich heen kijkt, zijn vlijmscherpe observaties en zijn humor hebben altijd de toon van mildheid met de dingen om zich heen. (…) Het boek heeft mijzelf een gevoel van troost in leven en leren sterven gegeven. (…) Ik zou zeggen: leest u dit prachtige boek zelf.
Lees hier de recensie
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over Arjen Sevenster bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Oké, als jij nog maar twee jaar hebt, dan ga je nu precies doen wat jij wil. Zoals het schrijven van de kronieken.»

Opmaak 1Lydia Sevenster–van der Lelie in interview over ‘De wind van morgen’ van Arjen Sevenster op Humanistisch Verbond, 28 juli 2020:
(…) De brieven waren in eerste instantie bedoeld als mededeling, zodat we niet iedereen moesten bellen. Daar kreeg Arjen zoveel reacties op, dat dat hem stimuleerde om meer brieven te schrijven en er herinneringen van vroeger aan te koppelen. Het kostte veel concentratie en energie, maar Arjen genoot ervan en groeide erin. Hij ging naar Den Haag om te schrijven, maar typte het thuis af. Dan las ik zijn eindversie en dan stelde hij het weer bij. Het was zo een gezamenlijk proces. (…) Toen hij ziek werd en ze daarna zeiden dat hij nog twee jaar had, heb ik gedacht: oké, als jij nog maar twee jaar hebt, dan ga je nu precies doen wat jij wil. Zoals het schrijven van de kronieken. (…) Nadat Arjen overleden was, ben ik allemaal Arjen-projecten gaan doen. En als die dan klaar zouden zijn, moest ‘het’ over zijn. Wat dat ook was. Zo heb ik onder andere zelf een verslag geschreven van wat ik heb meegemaakt en de kronieken voor publicatie voorbereid. (…) Hij zei tot het einde: ‘Ga door met je eigen dingen, blijf je eigen werk doen’. En dat bevalt me goed. (…)
Lees hier het interview met Margot Dekker
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over Arjen Sevenster bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een prettig en herkenbaar boek voor lotgenoten en hun omgeving.» – Ranne Hovius

Opmaak 1Over ‘De wind van morgen’ van Arjan Sevenster in De Volkskrant, 24 juli 2020:
De klap van een ernstige diagnose kan worden verzacht door over het ziekteproces te schrijven. Maar hoe zorg je dat zo’n boek het persoonlijke overstijgt en voor een breed publiek interessant is? (…) Niet praten over emoties en ziekten was voor de vooroorlogse generatie vrij normaal. Dat deed je niet, en zeker niet over kanker, vaak fluisterend ‘k’ genoemd. Met die zwijgzaamheid is in de laatste decennia korte metten gemaakt. (…) En dat krijgt gehoor. (…) Als de wiskundige, japanoloog en dichter Arjen Sevenster in 2017 de diagnose uitgezaaide prostaatkanker krijgt, gaat hij voor familie en vrienden al snel over op groepsmails, omdat de belangstelling voor zijn wel en wee te overstelpend is om iedereen apart bij te praten. Zijn aanvankelijke update over diagnose, prognose en behandeling, breidt hij al snel uit met een terugblik op zijn leven, zijn gedichten en een verslag van zijn dagen en vooral van zijn overpeinzingen. Zoals zijn verbaasde constatering dat het hele traject voor zijn vrouw veel angstiger blijkt te zijn dan voor hemzelf: ‘Het blijft een wonder dat mijn ziekte me zo onberoerd laat, ik, die al bang was voor het jaarlijkse darmkankeronderzoek.’ Omdat je Sevenster gedurende de jaren van zijn updates volgt, leef je mee met alle momenten van hoop en vooral van tegenslag: de voorspelde acht tot tien jaar blijken er uiteindelijk maar twee te zijn. De verslagen zijn na zijn dood samengebracht in ‘De wind van morgen’, een prettig en herkenbaar boek voor lotgenoten en hun omgeving.
Lees hier het artikel
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over ‘Bloemen in de regen’

«Grootste verzameling Nederlandstalige gedichten in het Indonesisch.»

Hagenaars1Albert Hagenaars en Siti Wahyuningsih

In de periode 2006-2008 nam de Indonesische dichter/vertaler Landung Simatupang beetje bij beetje en in nauwe samenspraak met Albert Hagenaars diens in 2003 in het Nederlands en Engels verschenen bundel ‘Tropendrift’ onder handen. In afwachting van een nieuwe boekuitgave zijn verzen uit deze vertaling in Bahasa Indonesia, soms samen met de Engelse omzetting van John Irons, al her en der verschenen.
De opgedane ervaringen leidden enkele jaren later tot het initiatief van Albert Hagenaars om samen met zijn echtgenote Siti Wahyuningsih zelf Indonesische vertalingen te gaan maken van Nederlandstalige poëzie en die via internet een zo groot mogelijk bereik te geven. Daartoe zetten zij de site Suara suara dari utara op, wat Stemmen uit het noorden betekent. Begin 2013 werd het voornemen besproken met de bevriende Amsterdamse auteur / programmamaker Ezra de Haan. Die reageerde zo enthousiast dat enkele weken later zijn gedicht ‘Wit paleis (Chefchaouen)’ onder de titel ‘Istana putih’ als eerste aflevering in de nieuwe vertaalrubriek verscheen. Ruim zeven jaar later, op 22 juni 2020, verscheen de 200e vertaling! Het gaat om ‘Wachter’ / ‘Penjaga’ van Wil van Til, behalve als dichter ook bekend als directeur van het momenteel in Nijmegen gevestigde Poëziecentrum Nederland. Met dit aantal is, voor zover bekend, de grootste, onder één noemer bijeengebrachte verzameling Nederlandse gedichten in het Indonesisch tot stand gekomen!
Lees hier verder
Meer over In de Knipscheer-auteurs in Indonesische vertaling

«Sevenster blinkt uit in scherpe observaties van personen en situaties.» – Ben Koops

Opmaak 1Over ‘De wind van morgen’ van Arjan Sevenster op Literair Nederland, 3 juli 2020:
(…) Als het noodlot toeslaat bij Arjan Sevenster krijgt hij te horen dat hij uitgezaaide prostaatkanker heeft. In de twee jaren die hem nog vergund zijn schrijft hij verslagen over zijn ziekte in ‘De wind van morgen’. Tevens blikt hij daarin terug op zijn verblijf in Japan, op een vriendschap met de dichteres Vasalis en peinst hij over zijn nalatenschap. Dit maakt het boek behalve tot een kroniek van een slopende ziekte ook tot een proces van acceptatie. Het is een zeer intiem relaas waarin de auteur constant herhaalt ‘ik ben het proces’ en probeert in het hier en nu te leven. (…) Sevenster blinkt uit in scherpe observaties van personen en situaties. Daarnaast geeft hij door zijn kwetsbaarheid een onvermijdelijk kijkje in het leven van een terminale patiënt, zodat je niet anders kunt dan meeleven. (…) Op ontroerende wijze legt hij rekenschap af en ordent hij zijn emoties. Hij heeft weinig woorden nodig om je met zijn fijnzinnige poëzie te raken. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over ‘Bloemen in de regen’

«Een prachtige, relativerende publicatie, vol moed, angst en verdriet.» – drs. Ben Daeter

Opmaak 1Over ‘De wind van morgen’ van Arjen Sevenster voor NBD / Biblion, 4 juni 2020:
Arjen Sevenster (1946-2019), die eerst wiskunde en het bijvak Japans studeerde en zo’n vijf jaar in Japan verbleef, maakte kennis met het zenboeddhisme en leerde mediteren. Op een bepaald moment kreeg hij de diagnose ‘uitgezaaide prostaatkanker’. Hij ging min of meer mediterend een soort dagboek schrijven over zijn ervaringen, het verloop van zijn ziekte en leven met weinig perspectief. Het is een ontroerend verhaal geworden, met tussendoor mooie eigen gedichten. Al bij al een prachtige, relativerende publicatie, vol moed, angst en verdriet, van iemand die worstelt met een naderende dood. Door deze goed leesbare publicatie, waarbij illustraties niet nodig zijn, vraagt hij om begrip en spreekt hij vele anderen, naasten en vrienden, moed in. Het is ook een nuttig werkje voor iedere medicus om zich te kunnen inleven in mensen in eenzelfde situatie. Treffend schrijft hij vóór zijn euthanasie: ‘Op het dressoir houdt de Boeddha onverstoorbaar de wacht. Hij is het die mij, als het zover is, de vleugels aan gaat binden en helpt met mijn eerste wiekslagen in de richting van het licht’. Een mooi dagboek van iemand die de dood in de ogen kijkt en uiteindelijk euthanasie pleegt.
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over Arjen Sevenster bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Waarom ik? Arjen Sevenster beantwoordt deze vraag op een hele mooie en integere manier, zonder hem ooit te stellen.» – Christof Zwart

Opmaak 1Over ‘De wind van morgen’ van Arjen Sevenster in Nieuwsbrief Gezondheidscentrum Therapeuticum, 4 juni 2020:
Onlangs verscheen van Arjen Sevenster, wiskundige, uitgever en dichter, een prachtig boek: ‘De wind van morgen’. Hierin beschrijft hij op ingetogen wijze het verloop van zijn ziekte. Aanvankelijk lezen we mee met de mails die hij aan familie en vrienden stuurt in hoofdstukken met weinig poëtische maar wel heldere titels: chemo 1 tot en met 6 en controle 1 tot en met 12. De droge en zakelijke titels verhullen de bloemrijke en prachtige stillevens waarmee de auteur ons meeneemt in het ziekteproces. Niet alleen gunt hij ons een kijkje in het ziekteverloop en de behandeling, maar vooral deelt hij met ons zijn gevoelens en belevenissen aan de hand van prachtige gedichten. Via ogenschijnlijk toevallige associaties komen we steeds meer te weten over zijn leven en werk en leren we hem kennen als iemand met een heel eigen binnenwereld, vervuld van zijn geliefde Japan waarin het Boeddhisme een belangrijke rol speelt. En zo is dit meer een verslag van een innerlijke scholingsweg die al ruim voor de ziekte werd ingezet, maar door het ziekteproces werd geïntensiveerd en versneld. Op een heel intieme wijze doet de auteur verslag van de ziekte zonder sentimenteel te worden. Wanneer mensen overvallen worden door een, potentieel, dodelijke ziekte komt al snel de vraag op: waarom ik? Arjen Sevenster beantwoordt deze vraag op een hele mooie en integere manier, zonder hem ooit te stellen. Ik vond het een troostrijk boekje, zelfs als van het begin af aan duidelijk is dat de auteur de ziekte uiteindelijk niet zal overleven.
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over Arjen Sevenster bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een uiterst indrukwekkend document waar je stil van wordt.» – André Oyen

Opmaak 1Over ‘De wind van morgen’ van Arjan Sevenster op Lezers tippen lezers.be, 5 mei 2020:
(…) In het postuum verschenen ‘De wind van morgen’ zijn de kronieken gebundeld waarmee Arjen Sevenster, ongeveer twee jaar lang tijdens zijn ziekte en uiteindelijk vanaf zijn sterfbed ruim honderd familieleden en vrienden regelmatig via de email op de hoogte hield van zijn ervaringen, zijn observaties en zijn gedachten, nadat bij hem een agressieve vorm van prostaatkanker was geconstateerd. (…) Dit is een zeer persoonlijke verhaal, oprecht en eerlijk. De kronieken worden afgewisseld met zeer toepasselijke gedichten en daardoor krijgt het boek nog een extra dimensie! (…) Het resultaat is een boek dat echt onder je vel kruipt waardoor je met Arjen en al zijn dierbaren meeleeft. Echter diep in Arjen borrelt de vulkaan van tegenstrijdige gevoelens die pijn en verdriet in poëzie uitademt. Een uiterst indrukwekkend document waar je stil van wordt.
Lees hier het signalement
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over ‘Bloemen in de regen’

«Ik ben zeer onder de indruk van dit boek.» – Arno Koek/Boekhandel Blokker Heemstede

Opmaak 1Over ‘De wind van morgen’ van Arjan Sevenster in De Heemsteder, 22 april 2020:
Dit is een aangrijpend boek. Ik begon met een beetje tegenzin, maar al heel snel ging dit over in sympathie en waardering. Dit is een zeer persoonlijke verhaal, maar nergens sentimenteel. Het is oprecht en eerlijk en ik kan me voorstellen dat het een steun is voor iedereen die een ziekte en een naderende dood van nabij heeft meegemaakt. Maar het kan ook helpen als een voorbereiding op een onzekere tijd die nog gaat komen. De kronieken worden afgewisseld met zeer toepasselijke gedichten en daardoor krijgt het boek nog een extra dimensie. Ik ben zeer onder de indruk en dit boek is voor een zeer grote doelgroep toegankelijk en geschikt. Chapeau!
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over Arjen Sevenster bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De poëzie zat in Arjen Sevenster.» – Radboud Molijn

Opmaak 1Over ‘De wind van morgen’ van Arjen Sevenster in Arjen Sevenster & Japan: de geboorte van de dichter, 23 april 2020:
(…) Wanneer ik Arjen’s gedichten lees in ‘De wind van morgen’, het indrukwekkende verslag van zijn laatste twee jaar, vermoed ik dat zijn taalgebruik en zelfs zijn kijk op het leven door zijn verblijf in Japan wezenlijk veranderd is. Sterker nog, ik durf te beweren dat Japan, waar hij niet meer dan vijf jaar woonde (en waar hij zelfs een nieuwe grammatica-methode ontwikkelde om het Japans onder de knie te krijgen), de geboortegrond is geworden van de dichter Arjen Sevenster. Daisetsu Teitaro Suzuki, de grote promotor van zenboeddhisme in het Westen, beweerde dat ‘Zen het beste kan worden uitgedrukt in poëzie, eerder dan in filosofie, want het heeft meer affiniteit met gevoel dan met een intellectuele benadering.’ Mijn stelling is: de poëzie zat in Arjen, maar had om te ontstaan een andere voedingsbodem nodig dan de nuchtere Nederlandse klei. En eenmaal weer terug in Nederland was voor Arjen de bron ontsloten. (…)
Lees hier het volledige artikel van Radboud Molijn
Meer over ‘De wind van morgen’
Meer over ‘Bloemen in de regen’