Caraibische schrijvers in verzet met hun pen.

Op 12 september 2026 vond de eerste editie plaats van de ‘Caraïbische Letteren Karavaan’ in Forum Groningen, een reizend festival dat elk jaar een andere grote stad aandoet in een andere provincie. Rita Rahman, voozitter van  de Werkgroep Caraïbische Letteren, hield bij deze gelegenheid de keynote-lezing over het overkoepelende thema van deze letterenkaravaan: Verzet in de Caraïbische Letteren tussen de 18de  en 21ste  eeuw. “(…) De pen werd en wordt aangewend voor verzet tegen de historische ontwikkelingen die hebben geresulteerd in twee verschillende kanten van de medaille van de gezamenlijke geschiedenis: het verhaal van de plantagehouders, slavenhandelaars en scheepvaarders aangestuurd door de koloniale macht onder leiding van de Generale Staten in Den Haag aan de ene kant en de ervaring van de slaafgemaakte inheemse en lotgenoten uit Afrika, aangevuld met geronselde contractanten uit Azië, aan de andere kant. Eeuwenlang is er maar een kant zichtbaar gemaakt terwijl de andere kant onder het tapijt werd gehouden. Kolonialisme, slavernij, land- en grondstoffenroof, etnische onderschikking voor een verdeel-en-heersbestuur, de kloof tussen arm en rijk, onderdrukking van lokale talen en discriminatie op grond van huidskleur, het kreeg geen aandacht in Nederland en overzeese rijksdelen, behalve in de werken van schrijvers en dichters met hun wortels overzee. (…) ” Tal van auteurs worden genoemd en geplaatst in de literatuurgeschiedenis: John Gabriel Stedman,  Joan Wils, Frank Martinus Arion, Edgar Cairo, Bea Vianen, Leo Ferrier, Astrid Roemer, Anil Ramdas Albert Helman, Anton de Kom, Cola Debrot, Ronald Venetiaan, R. Dobru, Diana Lebacs, Tip Marugg, Thea Doelwijt. Deze historische lijn wordt doorgetrokken tot de nieuwste generatie: Karin Amatmoekrim, Shantie Singh, Raoul de Jong, Joshua Snijders, Milouska Meulens, Xillan Macrooy, Julian Ignacio, Etchica Voorn, Henna Goudzand Nahar, Johan Fretz, Gershwin Bonevacia, Dean Bowen, Roberta Petzoldt, Radna Fabias, Mathieu Wijdeven en Michael Tedja.
Foto’s Caraïbische Letteren Karavaan 2026
Meer over Caraïbische letteren karavaan op deze site

«Een verhaal over opgroeien in een Surinaamse familie. Maar hoe beschreven!»

Over ‘De bruine zeemeermin’ van Annel de Noré voor NBD Biblion, 9 mei 2026:

Met ‘De bruine zeemeermin’ won de Surinaamse schrijfster (1950) al een literaire prijs toen het nog slechts een manuscript was. Vanuit het perspectief van het kind Marjory, afgewisseld met het perspectief van haar moeder, zien we een familie met een drinkende vader die zijn vrouw mishandelt. Moeder zoekt toevlucht bij haar familie, maar komt niet los van haar man. De dochter zoekt haar zelfstandigheid, maar weet zich ook gebonden aan haar verleden. Een verhaal van overspel, echtscheiding, vreugde en opgroeien in een Surinaamse familie. Maar hoe beschreven! De stijl is schitterend. Kinderen en volwassenen worden op hetzelfde psychologische plan gebracht. Geen zwartwittekening, maar ‘een moeras van tegenstrijdige emoties’. Aangrijpend en overtuigend. Het beste Caraïbische debuut sinds Bea Vianen en Astrid Roemer.

Meer over ‘De bruine zeemeermin’
Meer over Annel de Noré bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Bea Vianen bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Astrid H. Roemer bij Uitgeverij In de Knipscheer

Vaarwel In de Knipscheer!

Over halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer in Caraïbische Salon in Huis de Pinto op 22 maart 2026:

«De legendarische uitgeverij In de Knipscheer houdt er na een halve eeuw mee op. De broers Jos en Franc Knipscheer startten in 1976 en na het vroege verscheiden van Jos, zette Franc – bijgestaan door zijn vrouw Anja – met niet aflatende energie de uitgeverij voort. Het leverde een reeks debuten op van schrijvers die niet meer weg te denken zijn uit het Nederlandstalige landschap: Leon de Winter, Tommy Wieringa, Ernst Jansz, Alfred Birney, Marion Bloem, enz. En de Caraïbische literatuur zou er zonder In de Knipscheer totaal anders hebben uitgezien: Astrid Roemer, Bea Vianen, Boeli van Leeuwen, Edgar Cairo, Shrinivási, Diana Lebacs, Hugo Pos, Michael Slory, Pierre Lauffer en vele anderen uit Suriname en de eilanden vonden er onderdak. Een reeks Caraïbische auteurs gaat Franc en Anja Knipscheer uitluiden in een feestelijk programma met nieuwe literaire teksten: Marius Atmoredjo, Eric de Brabander, Aart Broek, Kees Broere, Henna Goudzand Nahar, Fred de Haas, Janny de Heer, Karin Lachmising, Ronny Lobo, Ken Mangroelal, Raj Mohan, Quito Nicolaas, Diana Tjin en Delno Tromp. Er is een voorvertoning van de film die Hester Jonkhout maakte over In de Knipscheer. De muzikale omlijsting is van Frank Ong-Alok en Ronald Snijders. De presentatie is in handen van Michiel van Kempen en Bernice Vreedzaam. De ‘Caraïbische Salon’ is een programmareeks onder redactie van Michiel van Kempen in Cultureel Literair Centrum Huis de Pinto. Zondag 22 maart 2026, aanvang 15.00 uur, zaal open 14.30 uur, toegang contact@huisdepinto.nl, € 10,00, Sint Antoniesbreestraat 69, 1011 HB Amsterdam.»

Meer over Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over halve eeuw Uitgeverij in de Knipscheer

Over de groten van de Caraïbische literatuur en beeldende kunst.

6 December 2025 verschijnt van Michiel van Kempen bij Uitgeverij Van Oorschot ‘Zwarte pracht. Cultuur uit de voormalige Nederlandse koloniën’. Onder dezelfde naam is vanaf 9 december in Slot Zeist een tentoonstelling te zien met honderd werken uit met name de voormalige Nederlandse koloniën in het Caribisch gebied. Aan de hand van schilderijen, tekeningen en voorwerpen verklaart Michiel van Kempen in ‘Zwarte pracht’ allerlei aspecten uit de geschiedenis en cultuur van de voormalige Nederlandse koloniën. Natuurlijk gaat het daarbij over kolonialisme en slavernij. Maar het gaat ook over contractarbeid, over verzet en dekolonisatie, over muziek, erotiek, christendom en animisme, voedsel, mode en haardracht. Er wordt verteld over India, Nederlands-Indië, Guyana, Dominica, Mauritius en Haïti, al ligt het accent vooral op Suriname en de zes eilanden van Caraïbisch Nederland. Van Kempen vertelt op een aanstekelijke en persoonlijke manier, want hij heeft praktisch alle groten van de Caraïbische literatuur en beeldende kunst zelf gekend. De objecten in dit boek vormen de spiegel van de geschiedenis, van de pijn van de slavernij, van ontheemding en verdrijving, van de eeuwenlange ontkenning van de eigen identiteit, daar en hier, van migratie. En ook van de vreugde, van de trots, van de standvastigheid om het leven te vieren op een vrije manier, van onderlinge liefde en vriendschap en hoe die de grenzen overstijgen. Aan bod komen onder meer boeken van o.a.  de volgende auteurs van/bij Uitgeverij In de Knipscheer:  Medardo de Marchena, Aart G. Broek, Hugo Pos, Erwin de Vries,  Boeli van Leeuwen, Eric de Brabander, Ken Mangroelal, Michael Slory, Bea Vianen, Jit Narain, Cándani, Marius Atmoredjo, Diana Lebacs, Shrinivási en uiteraard van Michiel van Kempen zelf.

Meer over ‘Zwarte Pracht, de expositie
Meer over Michiel van Kempen bij Uitgeverij In de Knipscheer

10de Caraïbische Letterendag op 8 oktober 2022

CaribischeLetterenOp zaterdagmiddag 8 oktober vindt (van 13.00 tot 17.00 uur) de 10de Caraïbische Letterendag plaats. Deze lustrumviering vindt plaats in het HNI (voorheen NAi) in Rotterdam. Na ruim twee jaar uitstel vanwege corona viert de Werkgroep Caraïbische Letteren eindelijk een nieuwe editie, gewijd aan de grote voorlopers. Bij deze gelegenheid verschijnt de bundel ‘Dat wij zongen’ (Uitgeverij Das Mag) met essays van 21 auteurs (waaronder Ken Mangroelal, Astrid H. Roemer, Tommy Wieringa, Eric de Brabander, Ruth San A Jong) over 20 groten die hen voorgingen (onder wie Albert Helman, Pierre Lauffer, Boeli van Leeuwen, Michaël Slory, Shrinivási, Edgar Cairo, Astrid H. Roemer, Bernardo Ashetu, Bea Vianen). Het eerste exemplaar van ‘Dat wij zongen’ wordt aangeboden aan de grootste levende Nederlands-Caraïbische dichter: Jit Narain. In gespreksronden, geleid door Raoul de Jong en Julien Ignacio, komt een groot aantal schrijvers uit de bundel ‘Dat wij zongen’ aan het woord. Verder zijn er intermezzi: Charlotte Doornhein herdenkt de onlangs overleden Diana Lebacs; Raoul de Jong leest voor uit zijn succesroman ‘Jaguarman’; Michiel van Kempen vraagt aandacht voor de ten onrechte onbekende Antilliaanse antikoloniaal Medardo de Marchena van auteur Aart G. Broek en een mystery guest zet Ronald Snijders – winnaar van de Boy Edgarprijs – in de schijnwerpers. De presentatie is in handen van Sarita Bajnath, van het AT5-boekenprogramma ‘Leesoffensief’.
Meer over ‘10de Caraïbische Letterendag’
Meer over ‘Dat wij zongen’

«De gedichten beschrijven het verloren gaan van dromen.» – Jerry Dewnarain

VoorplatLoslaten-75Over ‘Loslaten zullen ze nooit meer’ van Marius Atmoredjo in De Ware Tijd Literair, 24 juli 2022:
(…) Marius Atmoredjo heeft het lot van onder andere zijn familie in deze bundel concreet uitgebeeld door zich te plaatsen in het leven van zijn moeder, grootmoeder en andere nazaten. De gedichten beschrijven het verloren gaan van dromen. Het is in principe een vorm van geschiedschrijving in de vorm van gedichten: een eerbewijs aan zijn hardwerkende voorouders. Misschien zijn deze gedichten ook een spiegel voor de dichter zelf die ook ooit als emigrant uit Suriname is vertrokken om zich in een nieuw land, Nederland, te gaan vestigen: een vicieuze cirkel? (…) De debuutbundel van Marius Atmoredjo is een rijke aanwinst voor de Surinaamse literatuur. Met de uitgave van zijn bundel is een begin gemaakt met de Surinaams-Javaanse dichtkunst binnen de Surinaamse literatuur. Deze bundel geeft aan dat er raakvlakken zijn geweest met de Brits-Indische contractarbeiders. De gedichten belichten dezelfde thema’s. (…)
Klik hier voor de recensie
Meer over Marius Atmoredjo bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Marius Atmoredjo op Caraïbisch Uitzicht

Annel de Noré – Berichten uit het verleden. Pemba doti. Roman

Opmaak 1Annel de Noré
Berichten uit het verleden / Pemba doti

roman
Nederland, Suriname
gebrocheerd in omslag met flappen,
260 blz., € 19,50
ISBN 978-94-93214-27-9
eerste uitgave 2022

Berichten uit het verleden. Pemba doti van Annel de Noré is een intrigerende en verontrustende roman, die zich op verschillende wijzen laat lezen en duiden – wat nu juist zijn kracht uitmaakt. Dit is te danken aan de sterke, ingetogen poëtische en rake maar niet al te nadrukkelijke stijl van De Noré, aan de constructie én de tekening van de personages. In de roman staat een episode in het leven van Dorothy centraal, waarin zij onder grote druk staat: zij is alleenstaande moeder maar werkt als boekhouder heel hard in een bedrijf. Als haar meerdere Errol haar voor de zoveelste keer vraagt op een vrijdag over te werken, gaat zij schoorvoetend – maar met tegenzin – akkoord.

Dan ontvangt ze op haar werkaccount mails van een haar onbekende, die zichzelf Maya Pritip noemt. De mails nemen steeds indringender en intimiderender vormen aan, en gaan algauw over in regelrechte, onverholen dreigementen. Op een gegeven moment herinnert Maya Pritip Dorothy aan een voorval van exact 17 jaar geleden: op vrijdag 3 maart 2000, tussen 11 en 12 uur ’s morgens, vond er iets plaats waar zij nú verantwoording voor zou moeten afleggen.

Berichten uit het verleden ontspint zich tot een ijzingwekkende psychologische thriller, maar mogelijk ook een parabel of een geëngageerde roman. Is Dorothy psychisch bezweken onder de druk en uitputting, en is zij zwaar overspannen geraakt? Lijdt zij aan waandenkbeelden, draait zij door? Of heeft iemand ‘uit het verleden’ het werkelijk op haar gemunt, en is diegene uit op genoegdoening, op wraak? Maar welk perspectief is betrouwbaar?

Het taalgebruik van Dorothy draagt bij aan de vervreemding en spanning (tot het eind) van deze roman. Dat is de verdienste van de vertelkunst en de talige stijl van De Noré. Ook de lezer voelt zich, mét Dorothy, beklemd.

Annel de Noré werd in 1950 geboren in Paramaribo en woont vanaf 2000 hoofdzakelijk in Nederland. Haar alom geprezen debuutroman De bruine zeemeermin uit 2000 is ‘het beste Caraïibische debuut sinds Bea Vianen en Astrid H. Roemer’ genoemd. Verder verschijnen bij Uitgeverij In de Knipscheer de verhalenbundel Het kind met de grijze ogen, de roman Stem uit duizenden en de verhalenbundel Vers vlees oud bloed, genomineerd voor de Halewijnprijs 2017. In 2019 komt haar grote roman Lambarosa uit: ‘Zo beeldend en weerzinwekkend beschreven dat je het boek niet kan wegleggen. In het derde deel van de roman komen de eerste twee gedeelten op mysterieuze wijze samen. Het is een filosofisch stuk over de omgang met onzekerheden. Als lezer word je meegesleurd door het verhaal, de sfeer en de beklemmende emoties van de hoofdrolspelers.’ (Estefanía Pampín Zuidmeer in La Chispa). In 2021 verrast zij met haar poëziedebuut Exit, waarover Arjan Peters schrijft: ‘Bijna montere poëzie dankzij dansende ritmiek, klankrijke woorden en scheppingsvreugde.’
Meer over ‘Berichten uit het verleden. Pemba doti’
Meer over Annel de Noré bij Uitgeverij In de Knipscheer

Album van de Caraïbische poëzie

AlbumCaribischePoezieOp 23 april 2022 verschijnt bij Uitgeverij Rubinstein ‘Album van de Caraïbische poëzie’, samengesteld door Michiel van Kempen en Bert Paasman, met medewerking van Noraly Beyer. Op die dag vindt in de OBA een programma plaats rond het uitkomen van dit boek. De trans-Atlantische relatie tussen Suriname, de Antillen en Nederland is meer dan vier eeuwen oud en beide zijden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden geraakt door het slavernijverleden, migratie en culturele uitwisseling. Een complexe relatie die nergens zo goed wordt weerspiegeld als in de literatuur, en dan in het bijzonder de poëzie. In twaalf hoofdstukken wordt de lezer langs de rijkdom en de veelkleurigheid van de Caraïbische poëzie geleid. De samenstellers kozen een toegankelijke selectie van gedichten, versjes en liedjes, van de vroegste matrozenliedjes tot de jongste teksten van rappers. Vanzelfsprekend komt u in deze bloemlezing tal van dichters tegen die publiceerden bij Uitgeverij In de Knipscheer, onder wie: Frank Martinus Arion, Trefossa, Michaël Slory, Aletta Beaujon, Albert Helman, Edgar Cairo, Pierre Lauffer, Tip Marugg, Bea Vianen, Jit Narain, Elis Juliana, Shrinivási, Henry Habibe, Boeli van Leeuwen, Giselle Ecury, Scott Rollins, Marius Atmoredjo, Bernardo Ashetu, Aart G. Broek, Luis Daal, R.Dobru, Nydia Ecury, Carel de Haseth, Karin Lachmising, Diana Lebacs, Jojn Leefmans, Clyde R. Lo-A-Njoe, Raj Mohan, Quito Nicolaas, Olga Orman, Walter Palm, Hugo Pos, Astrid H. Roemer, Hans Vaders, Hilda de Windt Ayoubi.
Meer over het programma
Dit programma is ook online te volgen via deze LINK en later terug te zien op YouTube.
Nog meer Caraïbische dichters die bij In de Knipscheer verschenen vindt u terug in de bloemlezingen ‘Grenzenloos’, ‘Vaar naar de vuurtoren’, ‘De navelstreng van mijn taal’ en ‘Wie ik ben / Ta ken mi ta’
In 2014 verscheen bij Uitgeverij Rubinstein ‘Album van de Indische poëzie’, samengesteld door Peter Zonneveld en Bert Paasman, met o.a. werk van Marion Bloem en Ernst Jansz.

«Essays on Dutch colonial classics, some well known, others hidden gems — I discovered Frans Lopulalan’s ‘Onder de sneeuw een Indisch graf ‘.» – Rosemarijn Hoefte

VoorplatSneeuw-75Over ‘Onder de sneeuw een Indisch graf’ van Frans Lopulalan in New West Indian Guide [nr.96], april 2022:
(…) ‘De nieuwe koloniale leeslijst’, edited by Rasit Elibol (Amsterdam: Das Mag, 2021, paper €21.99), consists of 22 essays by established authors, poets, and critics on how to (re)read, (re)discover, and rethink Dutch colonial classics. Some are well known, such as ‘Max Havelaar’ by Multatuli, others may be hidden gems—I discovered Frans Lopulalan’s ‘Onder de sneeuw een Indisch graf ‘ (1986) on Moluccan experiences in the Netherlands. Ten chapters cover nine novels and one volume of poetry on the Caribbean published between 1931 and 2018: ‘De Stille plantage’ by Albert Helman (Xandra Schutte), ‘Mijn zuster de n[egerin]’ by Cola Debrot (Stephan Sanders), ‘Sarnami, hai’ by Bea Vianen (Warda El-Kaddouri), ‘Dubbelspel’ by Frank Martinus Arion (Kees ’t Hart), ‘Kollektieve schuld’ by Edgar Cairo (Rasit Elibol), ‘Over de gekte van een vrouw’ by Astrid [H] Roemer (Basje Boer), ‘Schilden van leem’ by Boeli van Leeuwen (Yra van Dijk), ‘De morgen loeit weer aan’ by Tip Marugg (Michiel van Kempen), ‘Badal’ by Anil Ramdas (Manon Uphoff), and ‘Habitus ‘by Radna Fabias (Alfred Schaffer). Despite the (deliberately?) awkward title, this is a rewarding read.
Bron
Meer over ‘Onder de sneeuw een Indisch graf’
Meer over ‘De nieuwe koloniale leeslijst’ op deze site
Meer over Albert Helman bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Bea Vianen bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Edgar Cairo bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Astrid H. Roemer bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Boeli van Leeuwen bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Michiel van Kempen bij Uitgeverij In de Knipscheer

Colleges over Caraïbische en Nederlands-Indische literatuur weer publiek toegankelijk.

VoorplatHuisDans-75Op vrijdag 11 februari 2022 begint aan de Universiteit van Amsterdam een nieuwe collegereeks – open voor publiek: Caraïbische letteren, verzorgd door prof. Michiel van Kempen. De reeks loopt tot en met 20 mei 2022. De colleges gaan overigens niet enkel over de literatuur van Suriname en de Caraïbische eilanden, maar ook over de Nederlands-Indische literatuur. Ook dit jaar zijn er weer verschillende schrijvers en gastdocenten aanwezig. De elf colleges beginnen met de orale literatuur, er wordt stilgestaan bij de koloniale literaturen en ze eindigen met de allernieuwste teksten. Ook dit jaar is de hele reeks colleges opengesteld voor belangstellenden van buiten de universiteit. Dat is geheel kosteloos en men hoeft ook niet deel te nemen aan het afsluitende tentamen. Voorwaarde is dat men de opgegeven teksten vooraf leest en de colleges bijwoont. De de colleges zijn onder anderen gewijd aan J. van de Walle, Bea Vianen, Marius Atmoredjo (25 maart 2022) en Chesley Rach (20 mei 2022) van wie Uitgeverij In de Knipscheer werk uitgaf en/of uitgeeft.
Meer informatie over de colleges
Meer over J. van de Walle bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Bea Vianen op deze site
Meer over Marius Atmoredjo bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Chesley Rach bij Uitgeverij In de Knipscheer