Tag: Bernadette Heiligers

Documentaire ‘Uit de Knipscheer’ van Hester Jonkhout

Op dinsdag 15 september 2026 wordt de documentaire Uit de Knipscheer in het kader van Caribbean Focus vertoond op de 28ste editie van het International Film Festival Film by the Sea in Vlissingen. In de Knipscheer werd in 1976 opgericht door de broers Jos en Franc Knipscheer als zelfstandige, literaire uitgeverij in Haarlem. In de halve eeuw van zijn bestaan (de deuren gaan in 2026 dicht) gaven ze experimentele en maatschappijkritische literatuur uit, zowel van Nederlandstalige auteurs als van vertaalde schrijvers. Er was ruimte voor zwarte, inheemse Amerikaanse, Indische, Afrikaanse, Surinaamse en Antilliaanse boeken en daarmee waren de broers belangrijke pioniers op de Nederlandstalige markt. De film volgt de overgebleven broer Franc Knipscheer (Jos overleed in 1997), die vertelt over zijn speciale liefde voor de Caribische literatuur en laat daarnaast Curaçaose auteurs aan het woord over wat die halve eeuw voor hen heeft betekend en heeft opgeleverd. Regisseur Hester Jonkhout (Felix de Rooy: Nomade in Niemandsland) groeide zelf op in Curaçao en maakt verhalen over Caribische roots en identiteit. Uit de Knipscheer ging in april 2026 in première op het Curaçao International Film Festival. Met medewerking van Franc Knipscheer & Anja Brandse, Peter de Rijk, Eric de Brabander, Carel de Haseth, Bernadette Heiligers, Elodie Heloise, Jeroen Heuvel, Ronny Lobo, Chesley Rach, Scott Rollins, Ini Statia, Hilda de Windt-Ayubi.

De vertoning wordt omlijst door de korte film (12 min.) From Dirt, eveneens van Hester Jonkhout, en door de boekpresentatie van Uit baldadig hout ben ik gesneden, over Frank Martinus Arion, door schrijfster Mineke de Vries, die het eerste exemplaar overhandigt aan Sander Burger, documentairemaker en tevens regisseur van de openingsfilm op het festival Youri. De documentaire film Uit de Knipscheer wordt geïntroduceerd met een Q&A met Franc Knipscheer door Lex Veerkamp. Na de vertoning van de films is er een signeersessie in de zaal voor Uit baldadig hout ben ik gesneden en voor de bundel Wie denk je dat ik ben? van Boeli van Leeuwen waarin het verhaal Gesprek met Joans is opgenomen dat in de documentaire een sleutelrol speelt.

Meer over programma Film by the Sea
Meer over ‘Uit de Knipscheer’
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer
Meer over ‘Wie denk je dat ik ben?’

NTR zendt documentaire Uit de Knipscheer van Hester Jonkhout uit op NPO 2

Op zondag 16 augustus 2026 om 16.25 uur is de documentaire Uit de Knipscheer die april dit jaar in première ging op het Curaçao International Film Festival te zien op de Nederlandse televisie. De NTR kondigt de documentaire als volgt aan: «Na 50 jaar pionieren sluit de progressieve Uitgeverij In de Knipscheer uit Haarlem haar deuren. Gebroeders Jos en Franc Knipscheer stortten zich vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw onvermoeibaar op experimentele en maatschappijkritische Nederlandse én buitenlandse literatuur. Behalve Zwarte en inheemse Amerikaanse literatuur, gaven ze ook Indische, Afrikaanse, Surinaamse en Antilliaanse boeken uit. De uitgeverij groeide in de loop der jaren uit tot een belangrijke brug tussen de Nederlandstalige lezer en verschillende Antilliaanse schrijvers. In deze film maken we kennis met de overgebleven broer achter de Uitgeverij, Franc Knipscheer en zijn speciale liefde voor de Caribische literatuur en blikken Curaçaose schrijvers terug op de oogst van 50 jaar In de Knipscheer.  Met: Franc Knipscheer, Eric de Brabander, Carel de Haseth, Bernadette Heiligers, Elodie Heloise, Ini Statia, Jeroen Heuvel, Ronny Lobo, Chesley Rach, Scott Rollins, Hilda de Windt-Ayoubi. Regie: Hester Jonkhout.»

Klik hier voor de NTR-aankondiging
Meer over de film
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer

Documentaire ‘Uit de Knipscheer- een ayo uit Curaçao’ in première op het Curaçao International Film Festival

Zaterdag 18 april 2026 ging de documentaire Uit de Knipscheer- een ayo uit Curaçao in première op het Curaçao International Film Festival. De film van Hester Jonkhout is een groot gebaar van de Curaçaose Knipscheer-schrijvers naar hun zeer betrokken uitgever Franc Knipscheer, die er na 50 jaar een punt achter zet. Met zijn levenspartner Anja Brandse en redacteur Peter de Rijk bracht hij vele Curaçaose boeken naar een internationaal publiek.

Op 22 maart 2026 vond in Amsterdam in Huis de Pinto een voorvertoning plaats bij de Caribische salon ‘Vaarwel In de Knipscheer!’. Op 16 mei 2026 wordt de documentaire vertoond tijdens de hommage aan de uitgeverij die literair tijdschrift Elders organiseert in debat- en cultuurcentrum de Pletterij in Haarlem. Aan de film werkten mee: Franc Knipscheer & Anja Brandse, Eric de Brabander, Carel de Haseth, Bernadette Heiligers, Elodie Heloise, Ronny Lobo, Chesley Rach, Peter de Rijk, Scott Rollins, Ini Statia, Hilda de Windt Ayoubi, Kishanti Straker, Alex de Lanoy.

Crew: Selwyn de Wind (camera Nederland), Oscar Bor, Color Grading en Ramon de Jong (audio-editing en –mixing), David de Bruijne (titelanimatie), Sanne Landvreugd, Erwin Prudencia en Ken Mangroelal (muziek).

Met dank aan:  Het Curaçaosch Museum, Stichting Landhuis Bloemhof, Boekhandel Hirsch & Reich, Gizem Tuna, Aart Broek, Mike de Vries, Dolph van Stapele.

Deze film is mogelijk gemaakt dankzij de financiële ondersteuning van:  Fundashon Bon Intenshon, Cultuurfonds Caribisch Gebied, De Vertegenwoordiging van Nederland in Aruba, Curaçao en Sint  Maarten, Stichting Jaap Hartenfonds, Eric de Brabander.

Meer over Uit de Knipscheer in Huis de Pinto
Meer over Uit de Knipscheer bij Elders in Pletterij
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer

«De Man met de Pet. Een pastiche.» – Fred de Haas

Over een halve eeuw uitgeverij In de Knipscheer in Antilliaans Dagblad, 24 maart 2026:

(…) In Huis de Pinto in Amsterdam vond afgelopen zondag, 22 maart, de viering plaats van het afscheid van Uitgeverij In de Knipscheer. Ter gelegenheid van het afscheid besteedde Fred de Haas speciale aandacht aan de man die al die jaren de drijvende kracht is geweest achter de uitgeverij: Franc Knipscheer. (…) Tot hém gaan enkelen van ons vandaag het woord richten omdat hij deze maand voorgoed zijn pet aan de kapstok hangt, daarbij geholpen door zijn vrouw Anja, die niet wilde dat hij nog één seconde langer doorging. (…)  De Antillen hebben veel te danken aan de publicaties van Franc. (…) Een paar jaar geleden werd ik uitgenodigd door Franc om in de Pletterij een voordracht te geven over slavernij. Dit naar aanleiding van het door Franc gepubliceerde boekje ‘Servus’. (…) Hoewel ik mijn voordracht op suggestie van de Pet voor de helft moest inkorten, reageerde hij na afloop enthousiast: “Ik heb met open mond zitten luisteren”, zei hij, “ik wist niet dat de paus in 1537 had verklaard dat indianen ook een ziel hadden en daarom niet tot slavernij gebracht mochten worden en ik wist ook niet dat de Latijnse dichter Vergilius antiracistisch en homoseksueel was. Dat is ons nooit verteld op de middelbare school.” (…) “Ik houd er in maart 2026 mee op”, zei hij. Hij keek me onderzoekend aan. “Hoe oud ben jij nou eigenlijk?” vroeg ie. Ik noemde een getal. Iets van 85. “Oh, dan heb ik nog wel een jaar of tien, vijftien te gaan”, zei hij. Mij ontging de logica van die gevolgtrekking, maar ik hield mijn mond, want ik merkte dat de Pet helemaal was opgefleurd na het trekken van die conclusie. Hij voegde er nog aan toe: “Ik wil bij gelegenheid de mensen die mij dierbaar zijn nog een klein aandenken geven, iets persoonlijks.” Ik voelde me warm worden van binnen en mijn blik gleed over zijn gelaat: neus, ogen, voorhoofd, schedel en bleef hangen bij het hoofddeksel. Toen schudde hij zijn hoofd, glimlachte en zei: “Ik begrijp je. Maar DIE houd ik zelf.”

Bron
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer

«Zijn taal kon lachen, huilen, schreeuwen, spotten, schelden, schertsen, álles.» – Fred de Haas

Over Pierre Lauffer door Fred de Haas op Literatuurgeschiedenis.org, 13 november 2024:

(…) Pierre Lauffer (Curaçao, 22 augustus 1920 – Curaçao, 14 juni 1981) had onderwijs van uitstekend niveau genoten van de fraters. Pierre Lauffer en zijn vrienden leerden goed Nederlands spreken en schrijven. Pierre schreef gedichten in het Nederlands die hij aanvankelijk weggooide, maar later publiceerde in het tijdschrift De Stoep dat in de Tweede Wereldoorlog was opgericht door de kunstzinnige arts Chris Engels. Maar het tij zou binnen afzienbare tijd keren ten gunste van het Papiaments, al bleef er daarnaast een bloeiende Nederlandse literatuur  bestaan met schrijvers als  Boeli van Leeuwen, Tip Marugg en Cola Debrot. Pierre Lauffer en zijn vrienden  Jules de Palmen René de Rooy, die als pseudoniem voor hun groep de beginletters van hun naam kozen (Julio Perrenal), vonden dat er in de jaren 1940 alle reden was om een tegenwicht te bieden aan de overheersende Zuid-Amerikaanse, Amerikaanse en Nederlandse liedcultuur. Het was tijd om originele teksten te schrijven in het Papiaments en originele melodieën te creëren op Antilliaanse ritmes. Tegen het heersende klimaat in maakten ze een aantal leuke liedjes, waarvan de versregels rijmden. Pierre Lauffer was, overigens, geen voorstander van rijm. Hij was er zich (onbewust) van bewust dat het Papiaments zich niet zo goed leende voor rijm. Het hoorde niet bij de taal. Het Papiaments moest het hebben van melodie en ritme, de twee onmiskenbare steunpilaren van het Creoolse gedicht en lied! Hun creaties raakten echter in de vergetelheid totdat ze werden herontdekt in de jaren 1970. Ze werden vastgelegd in notenschrift door de Curaçaose musicus Julian Coco (1924-2013). (…) Lauffer ging door met het maken van gedichten in het Papiaments en Luis Daal, de grote verdediger van het Papiaments, stimuleerde hem om hiermee door te gaan. (…) Alles en iedereen op Curaçao inspireert de dichter: de dronkaard, die zijn vrijheid bezingt en wiens illusies gestalte krijgen als de rum hem in zijn borst brandt en de ongevoelige voorbijganger, die niet naar de boodschap van de zee wil luisteren… Alle emoties liggen voor ons vertolkt in de klanken van een taal die door Lauffer met een meesterhand werd gekneed. Zijn taal kon lachen, huilen, schreeuwen, spotten, schelden, schertsen, álles. (…)

Lees hier het artikel ‘Pierre Lauffer: Schrijver, dichter, minnaar van het Papiaments’
Meer over Pierre Lauffer bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Fred de Haas bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een solide gecomponeerd boek, als een album van de beste tijdloze musici.» – Jeroen Heuvel

Over ‘Schutkleur’ van Bernadette Heiligers op Literatuurgeschiedenis, 28 februari 2024:

(…) Bernadette Heiligers weeft controversiële draden van recente toestanden in de Curaçaose maatschappij tot een kleurig kleed over toestanden die eeuwen geleden zijn ontstaan en die tot op de dag van vandaag hun sporen op het eiland hebben. Ze doet dat met rake observaties en een dosis humor. Subtiel beschrijft ze de complexe gevoeligheden die op het eiland leven, zoals het ‘probleem’ van kleur van de donkere Corine in de nagenoeg witte familie: ‘Ik kwam als nummer vijf met restanten uit de erfenis van mijn moeders voorouders, zoals neusvleugels die op echte vleugels leken en een huidskleur die veel te donker was om door te kunnen gaan voor wit.’ De motieven vaderschap en kleur worden met elkaar verbonden in een passage over Harold en Corine: toen zij kinderen waren, lachte hij haar altijd uit om haar donkere huidskleur, platte neus en kroeshaar. Maar dat had hij nooit meer gedaan sinds zij had geroepen dat zij ‘het aan zijn vader zou vertellen als hij er een zou hebben gehad’. (…) Corine is soms kind, soms studente in Nederland, en meestal de vrouw van middelbare leeftijd, op Curaçao, ongetrouwd, met een jongvolwassen dochter. ‘Schutkleur’ is daarom een solide gecomponeerd boek, als een album van de beste tijdloze musici.

Lees verder op Literatuurgeschiedenis
Meer over ‘Schutkleur’
Meer over Bernadette Heiligers bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Jeroen Heuvel bij Uitgeverij In de Knipscheer

Jeroen Heuvel  – Op weg naar authenticiteit. Essays

Jeroen Heuvel
Op weg naar authenticiteit
Een liber amicorum in twee delen voor Jeroen Heuvel
samengesteld door Peter de Rijk en Scott Rollins
Curaçao, Nederland
omslagillustratie Jeroen Heuvel
gebrocheerd in omslag met flappen, 352 blz.,
+ fotokatern 8 blz.,
€ 24,50
eerste druk december 2023, januari 2024
ISBN 978-94-93214-34-7

Op weg naar authenticiteit is een liber amicorum in twee delen voor Jeroen Heuvel. Het aanvankelijke idee om een standaard liber amicorum voor hem te maken, lieten de samenstellers Scott Rollins en Peter de Rijk varen. Zij wilden hem zelf ook aan het woord laten met een omvangrijke selectie uit de honderden stukken die hij in de loop van pakweg de laatste kwart eeuw in verschillende Antilliaanse periodieken heeft gepubliceerd.

Geboren (uit Nederlandse ouders) en getogen op Curaçao is Jeroen Heuvel Curaçaoënaar in hart en nieren. Dit perspectief levert een scherpzinnige kijk op de recente ontwikkelingen van zijn geboorteland en hoe het zich verhoudt tot Nederland. Met zijn beheersing van het Nederlands en Papiamentu is hij de ideale vertaler van zijn cultuur. Naast beschouwingen over aspecten van de cultuur, taal, literatuur en geschiedenis van zijn geboorte-eiland Curaçao, zijn er een paar vertalingen en enkele prachtige sfeerverhalen van zijn hand opgenomen. Nog steeds levert Jeroen Heuvel regelmatig bijdragen aan het Antilliaans Dagblad. Ook heeft hij in het Papiaments en Nederlands gepubliceerd in het meertalig Curaçaose sociaal-culturele tijdschrift Kristòf. Zijn eerste journalistieke bijdragen die meermaals toneel (en soms lokale politiek) belichten, komen uit het dagblad Amigoe. Een flink aantal artikelen, veelal uit het Antilliaans Dagblad, is digitaal te lezen op de onvolprezen blogspot Caraïbisch Uitzicht van de Werkgroep Caraïbische Letteren.

In het eerste deel introduceert Jeroen Heuvel zichzelf door over (het werk van) anderen te schrijven, zoals Frank Martinus Arion, Barche Baromeo, Lucille Berry Haseth, Krijn de Best, Paul Brenneker, Maryse Condé, Rudolf Crispulo, Luis Daal, Colá Debrot, Ronald Donk, Nydia Ecury, Henk Egbers, Radna Fabias, Carel de Haseth, Rihana Jumalidin, Jan de Heer, Bernadette Heiligers, Pim Heuvel, Dorie Heuvel-Meijer, Ita Heuvel-Nicolas, Anton Koolhaas, Michiel van Kempen, Pierre Lauffer, Diana Lebacs, Boeli van Leeuwen, Tip Marugg, Ralf Mohren, Jules de Palm, Walter Palm, Rudi Plaate, Miguel Pourier, Scott Rollins, Lionel Romney, Jan-Willem Roozenboom, Wim Rutgers, Alfred Schaffer, Edsel Samson, Shrinivási, Tula, Erich Zielinski. In deel twee schrijven vrienden, familie en collega’s over Jeroen Heuvel: Elodie Heloise, Ita Heuvel-Nicolas, Michiel van Kempen, Brede Kristensen, Wim Rutgers, Clay Toppenberg, Lex Veerkamp.

Jeroen Heuvel (1957) werd geboren op Curaçao. Hij studeerde tot 1981 aan het Hoger Instituut voor Dramatische Kunsten, Studio Herman Teirlinck te Antwerpen. Hij kreeg zijn eerste rol in toneelstuk Naamloos… Naamloos, van Edsel Samson en speelde voorts diverse solovoorstellingen zoals Zwarte Pelgrim en Mijn Zuster de Negerin. Jeroen Heuvel baseerde toneelvoorstellingen op boeken van onder meer Derek Walcott, Maryse Condé, Tip Marugg en Boeli van Leeuwen en heeft bijgedragen aan tientallen theaterproducties in Nederland en op Curaçao. Hij ontpopt zich als storyteller van voornamelijk Caraïbische verhalen, vertaler en recensent. Daarnaast is hij tot aan zijn pensioen leraar Papiaments en literatuur. In zijn vrije tijd is hij al enkele decennia belangeloos belangenbehartiger van Uitgeverij In de Knipscheer, beheert voor de uitgeverij een boekendepot op Curaçao en vertegenwoordigt hij aldaar de uitgeverij op tal van lokale boekpresentaties.

Meer over Jeroen Heuvel bij Uitgeverij In de Knipscheer

Lijst van Caraïbische boekuitgaven sinds 2020

Opmaak 1Sinds de vorige Caraïbische boekpresentatie in Podium Mozaïek in 2019 zijn bij Uitgeverij In de Knipscheer de volgende titels uit en over Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen verschenen. Uit deze oogst wordt het programma OOGST op 20 november 2022 in Podium Mozaïek samengesteld. U kunt de samenstelling van het programma en de optredende schrijvers volgen op deze website.

2022

Walter Palm – De vele gezichten van mijn pen. Literaire memoires
Giselle Ecury – Door jou mag ik er zijn. Gedichten
Boeli van Leeuwen – Wie denk je dat ik ben? Een biografische bloemlezing
Ini Statia – In naam der liefde. Gedichten in drie talen.
Eric de Brabander – Handen wassen. Roman
Diana Tjin – Noem me Calimero; of Carmen zo je wilt. Roman
Diana Lebacs – Dame van de avond en het berouw van Benaro. Roman
Annel de Noré – Berichten uit het verleden. Pemba doti. Roman
Marius Atmoredjo – loslaten zullen ze nooit meer. gedichten
Michiel van Kempen – Pionier en Rebel. Het leven van Albert Helman 1903-1996. Biografie
Chesley Rach – Het huis van de dans. Roman
Frank Ong-Alok – De Muziek van André Ong-Alok. Bladmuziek + CD

2021
Astrid H. Roemer – Ik ga strijden moeder. Gekozen gedichten
Papiamentu Pika. Erotisch woordenboek
Bernadette Heiligers – Van zo ver gekomen. Roman
Kees Broere – Irma. Een mikado van boze goden. Roman
Aart G. Broek – Medardo de Marchena. Staatsgevaarlijk in koloniaal Curaçao. Pamflet / Essay
Annel de Noré – Exit. Gedichten
Carla van Leeuwen – Because en andere gedichten. Gedichten
Fred de Haas. Servus. Macht, slavernij, uitsluiting en verzet. Geschiedenis
Jit Narain – Een mensenkind in niemandsland. Gedichten
Eric de Brabander – Het geluid van naderend onweer. Verhalen
Eric de Brabander – E bida infinito di Doña Lisa. Novela

2020
Henna Goudzand Nahar – De geur van bruine bonen. Roman
Michiel van Kempen – Het eiland en andere gedichten. gedichten
Sakoentela Hoebba – Een schoolvakantie. Jeugdroman
Henry Toré – De eed. Roman
Saya Yasmine Amores – Bánsuri ke gam / Het verdriet van de fluit. gedichten
Ronny Lobo – De bouwval. Roman
Clyde Lo A Njoe – Het dossier van de drakendoder. Roman
Diana Tjin – De catalograaf. Een liefdesgeschiedenis. Roman

Meer over OOGST 2022

«Absoluut de moeite waard om te lezen.» – Marjo van Turnhout

VoorplatVanzover-75Over ‘Van zo ver gekomen’ van Bernadette Heiligers op Leestafel, 23 december 2021:
(…) Ze woonden in een bouwsel van pallets en zeildoek, aan de rand van Rosario, een stad in de Dominicaanse Republiek. Ariana moet vluchten, als Dini tien jaar oud is. Ze gaan naar Curaçao waar Ariana werk vindt als verzorgster. (…) Ook Dini wordt dus aan het werk gezet. Omdat ze haar nut bewezen heeft mag ze blijven na de dood van haar moeder. (…) De man des huizes is gecharmeerd van het kind, en leert haar veel, vooral over literatuur. Ook door de familie te observeren leert het meisje van alles. (…) En ze is een doorzetter. Ze rondt haar opleiding af, en wordt juriste. (…) Een dramatisch voorval zet haar leven op zijn kop, maar ze ontpopt zich als een sterke vrouw. Ook de andere vrouwen die Heiligers beschrijft zijn sterk, maar ze kunnen nauwelijks op tegen de machocultuur die heerst op het eiland. De thematiek is waarschijnlijk dat: de weerstand van de vrouwen tegen de mannen. Ook de invloed van de verzelfstandiging, het losmaken van Nederland, hetgeen niet altijd ten voordele van de Antillen ging, speelt een rol. (…) Het is absoluut de moeite waard om hierover te lezen!
Lees hier de recensie
Meer over ‘Van zo ver gekomen’
Meer over Bernadette Heiligers bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Absoluut de moeite waard om te lezen.» – Ko van Geemert

VoorplatVanzover-75Over ‘Van zo ver gekomen’ van Bernadette Heiligers in Ñapa (Amigoe), 4 december 2021:
De straatarme Ariana en haar dochtertje Dini komen van de Dominicaanse Republiek naar Curaçao. Ariane gaat (illegaal) aan de slag bij het echtpaar Lilian en Rutger Helbier (oom Rudy), waar ook nog hulp Ena werkzaam is. Zoon van het echtpaar is Simon, met wie Ariana gaat trouwen. Wanneer Ariana, Simon, vriendin Felicia en Dini de dag voor het huwelijk naar Lagun beach gaan, gebeurt er iets vreselijks: Ariana verdrinkt. Dini neemt de plaats van Ariana bij het echtpaar in. ‘Van zo ver gekomen’ is (na ‘Schutkleur’ uit 2015) de tweede roman van de in 1952 op Curaçao geboren Bernadette Heiligers. (…) De lezer van deze korte roman (132 pagina’s) komt al spoedig te weten dat Dini rechten heeft gestuurd en nu mediator is. (…) Er gebeurt van alles in dit boek, veel gaat over verrassende verhoudingen en familiegeheimen: iedereen is familie van elkaar, zo lijkt het. Dini’s conclusie luidt aan het eind van het verhaal: “Ik heb geleerd dat er geheimen zijn om de waarheid te verbergen en andere om illusies overeind te houden.” (…) Heiligers kan zonder twijfel schrijven en ‘Van zo ver gekomen’ bevat allerlei boeiende ingrediënten, die we ook uit haar eerdere werk kennen. We noemen: kolonialisme, racisme, culturele verschillen, huidskleur, familiebanden, relaties, geschiedenis, herkomst. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘Van zo ver gekomen’
Meer over Bernadette Heiligers bij Uitgeverij In de Knipscheer