Halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer:
Op 24 maart 2026 vierde uitgeverij In de Knipscheer het vijftigjarig jubileum en dat is voor uitgever Franc Knipscheer ook het moment om te stoppen. Uitgeverij In de Knipscheer startte in 1976 en kwam min of meer voort uit het in 1975 begonnen literaire tijdschrift Mandala (redactie Jos Knipscheer, Peter H. van Lieshout en Harry Hoogstraten). Tot in de jaren negentig waren, behalve de broers Knipscheer, de belangrijkste acquirerende redacteuren voor de tot de uitgeverij behorende imprintfonds: Stefan Landshoff (Onze Tijd, Uitgeverij Zuid), Jan Kees van de Werk (de Afrikaanse Bibliotheek), Stefaan van den Bremt (Uitgeverij Zuid), Rosa Pollé (Uitgeverij Furie), Scott Rollins (Bridges Books).
De uitgeverij wordt niet voortgezet. Alleen de eerder aangekondigde boeken zullen nog verschijnen; daarna komen er geen nieuwe titels van In de Knipscheer meer uit.
Daarmee komt een eind aan wat wel het kleurrijkste boekenbedrijf van Nederland is genoemd. Om dit moment niet ongemerkt voorbij te laten gaan werd door een kleine groep vrienden van de uitgeverij (Jan van Eeden, Peter Bruyn, Joost Pollmann) op zondagmiddag 29 maart 2026 in de Doelenzaal van de Centrale Bibliotheek Zuid-Kennemerland een klein symposium georganiseerd waarbij werd teruggeblikt op wat de uitgeverij in die halve eeuw teweeg heeft gebracht.
Er waren korte voordrachten van emeritus-hoogleraar Nederlands-Caraïbische Letteren Michiel van Kempen, auteur en dichter Diana Ozon, dichter en voormalig Knipscheer-redacteur Scott Rollins, essayist Artien Utrecht en auteur/muzikant Cor Gout, aangevuld met muzikale bijdragen van Bert Vissers en CCC Inc. Het symposium was binnen enkele uren uitverkocht, maar kan door iedereen nog teruggekeken worden via het YouTube-kanaal van de Pletterij
Op 02:50 van de tijdlijn opent moderator van de dag, Manon Duintjer (voorheen Rainbow Pocketboeken bij Uitgeverij Maarten Muntinga) het programma. Diana Ozon (tijdlijn 10:20) haalt herinneringen op aan de vroege periode van de uitgeverij (CJP, Plug Literair, Linton Kwesi Johnson, Henrik Barends, Christian Canstadt, Hugo Kaagman, One World Poetry, Benn Posset, Guus Bauwer, Maximaal, Howard Krol, Arthur Lava, Afrikaanse Bibliotheek, Louis Lehmann, Joost Zwagerman, Frans Lopulalan, Didi de Paris). Vanaf 23:25 op de tijdlijn is het woord aan (redacteur, auteur) Scott Rollins (Mandala, Dremples, Jan Kees van de Werk, Ewald Vanvugt, Rob van Erkelens, Hans Plomp, Afrikaanse Bibliotheek, Stichting voor Vertalingen, Bridges Books, One World Poetry, Krontjong, The Sign of Jonah, Boeli van Leeuwen, The Day Before Yesterday, Leon de Winter, Joseph Bruchac, De Indiaanse Bibliotheek). Essayist Artien Utrecht (tijdlijn vanaf 40:20) benadert het fonds van Uitgeverij In de Knipscheer vanuit het land waarin zij is opgegroeid: Indonesië (dekolonisering, Indonesië 1965, Frans Lopulalan, Ewald Vanvugt, Alfred Birney, Angela Davis, Surinaamse literatuur, Edgar Cairo, Astrid Roemer, Cor Gout, Uitgeverij Manus Amici, waarvoor Uitgeverij In de Knipscheer in 1983 de roman ‘Korruptie’ van Pramoedya Ananta Toer verzorgde). Dichter en muzikant Bert Vissers (op de tijdlijn vanaf 56:00) sluit het programma voor de pauze af met twee liedjes ‘Er komt een dag’ en ‘Voor wat het waard is’ (Bender, Boris Vissers, De wereld wacht op mij). Vanaf 01:08:00 is het pauze. Vanaf 01:32:30 licht Eric de Brabander de documentaire film ‘Uit de Knipscheer’ toe van de Curaçaose cineaste Hester Jonkhout en vertoont de trailer van de documentaire die later deze maand in première gaat op het Curaçao International Film Festival. Vanaf 01:40:00 brengt brengt Cor Gout (redacteur, schrijver) een ode aan In de Knipscheer aan de hand van het begrip ‘numen’ zoals hij dat tegenkwam in een bundeling poëziekritieken van Harry Mulisch uit de jaren vijftig (Trespassers W, Jeroen Scheifes, Irun S., Didi de Paris, Extaze Literair, Wim Brands.) Onder dwang van de tijdklok wordt (tijdlijn 02:06:00) Cor Gout gevraagd zijn ode niet voor de microfoon af te maken en zijn plek te gunnen aan de volgende spreker (tijdlijn vanaf 02:08:15) Michiel van Kempen (Albert Helman, Nederlands-Caraïbische literatuur, Shrinivási, Michaël Slory, Bernardo Ashetu, Pierre Lauffer, Nydia Ecury, Astrid Roemer, Boeli van Leeuwen, Jan Kees van de Werk, Rob van Erkelens, Koos van den Kerkhof, Scott Rollins). Franc Knipscheer (tijdlijn 02:24:50) begint zijn slotwoord met een korte toelichting op het belang voor de uitgeverij van het redacteurschap (33 nummers literair tijdschrift Extaze) van Cor Gout (Peter H. van Lieshout, Léon de Winter, Craig Strete, Boeli van Leeuwen, Alejo Carpentier, Ernst Jansz). Op tijdlijn 02:34:00 overhandigt Cor Gout aan Peter de Rijk, Anja Brandse en Franc Knipscheer een gedrukt exemplaar van zijn ‘Numen – Een ode aan In de Knipscheer’. Daarna is het even pauze voor podiumwissel tot het akoestische optreden van CCC Inc. met de oorspronkelijke leden (vanaf 1967) Joost Belinfante, Jaap van Beusekom, Huib Schreurs en Ernst Jansz (tijdlijn vanaf 02:42:50 – 03:10.00). Manon Duintjer sluit af. Het symposium is mede mogelijk gemaakt door Cultuurstimuleringsfonds Haarlem, Haarlemsch Muziekfonds, het Letterenfonds en Hof van Jan.
Klik hier voor de registratie van symposium
Klik hier voor dankwoord Franc Knipscheer
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer
Cees Nooteboom is niet meer. Hij liet tal van sporen na in de literaire wereld, ook enkele bij Uitgeverij In de Knipscheer. Allereerst: Jos Knipscheer nam in 1977 het stokje over Jan Donkers (proza) en Cees Nooteboom (poëzie) als redacteur van Avenue Literair.Graa Boomsma schreef over Nooteboom in zijn essaybundel Een lek in het zwijgen (In de Knipscheer, 1989). Scott Rollins publiceerde daarvoor al bij de imprint Bridges Books werk van Nooteboom in het Engels. Behalve schrijver was Nooteboom vooral ook lézer. Voor de vertaalde roman Charades van de Australische schrijfster Janette Turner Hospital (imprint Uitgeverij Furie, 1991) schreef hij een warme aanbeveling: ‘een volstrekt originele stem in fictie, die ook een heel onverwachte kant van Australië laat zien.’ In 2003 brak hij een lans voor het werk van de Cubaanse dichter Nicolás Guillèn (Hebben en houden, In de Knipscheer, 2003). En recentelijk toonde hij zich een liefhebber van het werk van de in Vietnam wonende Nederlandse auteur Rob Verschuren. Over diens korte roman Typhoon (In de Knipscheer, 2018): ‘Je zult niet gauw een Nederlands boek vinden met zulke personages, en met een dusdanige politieke achtergrond. De ontwikkelingen zijn spannend, de schrijver is goed op de hoogte.’
Over ‘Spiegelschriften’ van Scott Rollins op Antwerpen leest, 10 juni 2025:
Scott Rollins
Op maandag 20 februari 2017 overleed Steye Raviez op 74-jarige leeftijd. Mijn eerste kennismaking met zijn werk in boekvorm was het fotoboek ‘China na Mao’ uit 1979, een onthullende kijk op een volk waar je tot dan niet dichtbij kon komen. Het heeft nog steeds een ereplaats in mijn boekenkast. In de jaren negentig van de vorige eeuw gaf de uitgeverij onder haar imprintnaam Bridges Books onder redactie van Scott Rollins tal van ‘Pacific’-romans uit in Nederlandse vertaling van Chinese en Australische auteurs. Vermoedelijk vanwege die betrokkenheid wendde Steye Raviez zich in 1999 met zijn roman ‘The End. Jacht op een primeur’ tot In de Knipscheer. Want hij wilde behalve fotograaf ook schrijver zijn. De roman bevat filmisch geschreven beklemmende scenes die zich in het ruige Australische landschap afspelen. In de jaren daarna is Raviez blijven schrijven, met name non fictie. Van een tweede boek bij In de Knipscheer is het, ook om die reden, nooit gekomen. Maar het is vooral zijn fotografie die blijvend in het geheugen zit van een hele generatie. – franc knipscheer
Francis Bebey