«Taalspel wordt ingezet om de boodschap te versterken.» – Albert Hagenaars

VoorplatOntbreken75Over ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg voor NBD/Biblion, 5 februari 2020:
Afrondende bundel van de eind 2019 overleden dichteres, waarin de belangrijkste thema’s in een nieuwe ordening terugkomen: de joodse achtergrond, het kwetsbare individu versus de maatschappij, verdriet maar ook troost en hoop. Vóór alles is de poëzie van Chawwa Wijnberg (1942-2019) een drang tot getuigen. Taalspel wordt ingezet om de boodschap te versterken. (…) Haar gedichten kennen een groot aantal onderwerpen, zoals het ouder worden, het al te vluchtige geluk, de soelaas biedende natuur. Zoals ze steeds aangeeft, vormen haar joodse achtergrond en de vaderfiguur, een geëxecuteerde verzetsman, een belangrijke voedingsbodem. Ook in deze bundel blijven de regels kort en de beeldspraak ingehouden. De zegging is direct begrijpelijk. (…) Wijnberg is op haar best waar ze actualiteit weet te verbinden met blijvende thema’s: ‘nu mogen we / de moslims helpen / we weten van hun jodenhaat / is er nu een groter kwaad / samen zijn we alleen / klein en bang’. En waar ze stof tot nadenken geeft want wat is ‘dat grotere kwaad’?
Lees hier de recensie
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

‘Wat weegt missen’: exit Chawwa Wijnberg

ldm09/11/2015 - Middelburg - Chawwa Wijnberg Foto Lex de Meester

Zaterdagavond 21 december 2019 is beeldend kunstenaar en dichter Chawwa Wijnberg in haar woonplaats Middelburg gestorven. Ze werd 77 jaar. ‘Exit Chawwa’ stond er in de onderwerpregel van de e-mail die Chawwa Wijnberg mij en Anja, ruim een jaar geleden, op 18 november 2018 stuurde. Een bericht van een aangekondigde dood: ‘Ik ben heel moe. Als het alleen die nieren zijn houden ze het nog een jaartje vol, dan ga ik rustig slapen en word niet meer wakker. Dat vind ik prima.’ Moe word je als je een leven lang het leed van de wereld moet torsen. Chawwa Wijnberg was een onderduikkind, geboren op 6 juli 1942. Haar vader zat in het verzet en werd in de oorlog gefusilleerd. Het verdriet zou levenslang zijn, voelbaar blijven en een terugkerend thema worden in haar acht poëziebundels die zij van 1989 tot en met 2019 het licht deed zien. En dichter wás ze. Op die 18de november 2018 stuurde ze dit gedicht mee.

november 2018

Kon ik je maar
meer dan een echo
achter laten
mijn warme armen
en mijn stem

zo vrees ik het verdriet
als ik je heb verlaten
ik wil
in alles kruipen
om je nog lief te hebben
lief mijn lief

kijk ik zit
in alle vogels
die je over vliegen
in de wolken
in de wind
in alles wat je vingers
raken – het brood
het ontbijtbord
in de yoghurt die je drinkt

maar met mijn tranen
kan ik je niet troosten
wat weegt missen
o god mijn schat
ik weet het niet

Lieve Chawwa, dank voor het moois dat je achterlaat, rust in vrede.

franc knipscheer

Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Dit is poëzie om van te houden!» – Anya Marinissen

VoorplatOntbreken75Over ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg in Juryrapport Zeeuwse Boekenprijs 2019, 9 november 2019:
Woorden doen te kort aan deze ontroerende poëziebundel met een treffende titel en een humoristische, door de dichter ontworpen omslag. In een bedrieglijk eenvoudige taal, weet de auteur de lezer te ontroeren en te raken. Het is schijnbaar moeiteloos, precies gestemde poëzie, die bij de lezer een snaar raakt. De metafoor van het altijd groeiende gras verbeeldt herkenbaar de cyclus van het leven, alles begint steeds opnieuw. In de gedichten botst de intieme persoonlijke wereld op de buitenwereld met zijn grote wanen. In die confrontatie – in woorden – wordt het al te grote en zijn bedreiging gerelativeerd en bezworen, maar niet uitgewist. Als Joodse vrouw draagt Wijnberg nog steeds de wonden van de oorlog met zich mee en dat vind je ook in deze gedichten terug. Maar ze gaan tevens over de onmacht en aanvaarding van het ouder worden en over de liefde als basis: voor haar partner, voor Middelburg en Zeeland, maar bovenal als levenshouding. Ook grote vraagstukken als de vluchtelingenproblematiek komen aan bod. Maatschappelijk engagement is de dichter niet vreemd. In deze authentieke bundel wordt ook de balans opgemaakt: er wordt teruggekeken, stilgestaan bij het heden, maar ook hoopvol vooruitgekeken naar het onvermijdelijke. Dit alles zonder ooit sentimenteel te worden en in glasheldere, korte regels. Dit is poëzie om van te houden!
Klik hier voor het juryrapport
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een bundel voor wie graag leest waar het op staat.» – Mathijs van den Berg

VoorplatOntbreken75Over ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg op Literair Nederland, 5 november 2019:
(…) Haar gedichten zijn eenvoudig en geëngageerd van aard. Ze schrijft vaak over haar joodse achtergrond, maar gaat ook regelmatig in op de actualiteit. Dit laatste doet ze in haar nieuwe bundel meer dan het eerste. (…) Dit eenvoudige zou je kunnen roemen als glashelder. Het zijn persoonlijke en eerlijke gedichten en daarom beslist sympathiek en integer. (…) Wijnberg dicht vaak over geweld en intolerantie, thema’s die te herleiden zijn tot haar joodse achtergrond. (…) Het verleden is nooit voorbij, er is altijd weer dreiging: ‘het was er toen/het is er weer’. Misschien komt het gevaar dit keer van moslims: ‘nu mogen we/de moslims helpen/we weten van hun jodenhaat/is er nu een groter kwaad.’ Haar gedichten zijn ook op te vatten als een waarschuwing. Dat zij hier op moslims wijst is gedurfd. Veel gedichten hebben betrekking op de levensfase waarin de dichter zich bevindt. (…) Ze schrijft er vaak op ironische toon over en wil zich niet bij haar ouderdom neerleggen. (…) ‘Het ontbreken hoor je niet’ is een bundel voor wie graag leest waar het op staat en van een lach en een traan houdt.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

Chawwa Wijnberg genomineerd voor de Zeeuwse Boekenprijs 2019

VoorplatOntbreken75Op 14 oktober maakte de jury van de Zeeuwse Boekenprijsprijs de shortlist (vijf titels) bekend. Genomineerd zijn Sanne Blauw, Lo van Driel, Wessel te Gussinklo, Jan Vantoortelboom en (voor haar bundel ‘Het ontbreken hoor je niet’) Chwawwa Wijnberg. De feestelijke prijsuitreiking vindt plaats in de ZB op zaterdagavond 9 november op het Plein in de ZB, Kousteensedijk 7, 4331 JE Middelburg. Ook de Prijs van de Zeeuwse Boekhandel wordt deze avond uitgereikt. Muzikaal optreden: Broeder Dieleman. De avond is voor iedereen vrij toegankelijk. Inloop vanaf 19.00 uur. Aanvang 19.30 uur. Aanmelden kan via secretariaat@dezb.nl .
Meer over de Zeeuwse Boekenprijsprijs
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Door het vernuft van de dichteres wordt de kerngedachte op een glasheldere manier weergegeven.» – Nicole Van Overstraeten

VoorplatOntbreken75Over ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg in De Auteur, september 2019:
(…) In sommige gedichten verdeelt zij haar verzen in kleine stukjes (1 of 2 woorden), zodat de witruimte een maximaal effect heeft en rustpunten worden ingebouwd. Concreet wordt zo gestalte gegeven aan een aarzelende gedachtegang, gevolgd door instant-conclusies. Lezers kunnen zich hierbij de twijfelende en soms chaotische hersenimpulsen voorstellen, een denkproces waar wij allen aan onderhevig zijn. Maar door het vernuft van de dichteres wordt de kerngedachte op een glasheldere manier weergegeven. (…) De dichteres schuwt geen actuele thema’s. Het klimaat, oorlog, migratie, vluchtelingen…. Chawwa Wijnberg schrijft met scherpe pen en zet het ontbreken van empathie en de onverschilligheid van de westerling te kijk. (…) Ondanks deze maatschappelijke betrokkenheid is Chawwa Wijnberg ook een grappige en schalkse dichteres. Zij dicht pittig over een geliefkoosd onderwerp bij senioren – hun kwaaltjes en hun lichamelijk ongemak. (…) Tenslotte: verfrissend en hoopgevend zijn de gedichten (in het midden van de bundel, tussen de geëngageerde gedichten in) over Zeeland, Middelburg (waarvan ze begin deze eeuw de eerste stadsdichter was), Vlissingen… de seizoenen, de mist en de regen, het strand en de zon, het gras, dat over de wanhoop heen groeit. (…)
‘De Auteur’ is een kwartaaltijdschrift van de Vereniging van Vlaamse letterkundigen.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

Chawwa Wijnberg op Longlist Zeeuwse Boekenprijs 2019

VoorplatOntbreken75Uit 65 inzendingen is op 14 september tijdens Film by the Sea door de jury een longlist samengesteld van tien titels. Onder de genomineerden bevinden zich behalve Chawwa Wijnberg (met de bundel ‘Het ontbreken hoor je niet’) Wessel te Gussinklo, Josephine Rombouts en Jan Vantoortelboom. De Prijs van de Zeeuwse Boekhandel is een prijs voor een Zeeuwse auteur of uitgever of iemand anders die voor het Zeeuwse boek van betekenis is. De jury van 2019 bestaat uit: Han Polman, Commissaris van de Koning en voorzitter; Anya Marinissen, vakreferent literatuur ZB en secretaris, Perry Moree, directeur ZB, Arie Leen Kroon, hoofdredacteur PZC, Yvon Né, auteur en beeldend kunstenaar en Margot Schotel, redacteur en documentairemaker Omroep Zeeland.
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

Ahmed Aboutaleb kiest drie auteurs van In de Knipscheer in ‘Lees!’

banierjpg_768x768Over ‘Lees!’ van Ahmed Aboutaleb, 19 juni 2019:
Ahmed Aboutaleb, burgemeester van Rotterdam, nam in zijn ter gelegenheid van Poetry International verschenen bloemlezing van ‘50 gedichten uit de wereldpoëzie’ (Uitgeverij Douane) drie schrijvers uit het fonds van Uitgeverij In de Knipscheer op, te weten Joseph Hart (Bonaire, Curaçao), Nydia Ecury (Aruba, Curaçao) en Chawwa Wijnberg. Van Joseph Hart koos hij voor het gedicht ‘Wanneer de zee haar hoofd opheft…’ uit de bundel ‘Entrega’ (Carilexis). Van Nydia Ecury selecteerde hij het gedicht ‘Stem van mijn bloed’ (‘Bos di sanger’) uit ‘Een droom die ik heb’ en van Chawwa Wijnberg ‘Liedje van verlangen’ uit ‘Echo van de roos’.
Meer over Joseph Hart bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Nydia Ecury bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Ze zwijgt niet, Chawwa Wijnberg.» – Hans Franse

VoorplatOntbreken75Over ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg op Meander Magazine, 17 juni 2019:
(…) Na een dichterschap van dertig jaar ontmoeten we in deze mooi uitgegeven bundel Chawwa Wijnberg als een oude strijdbare dame, die nog steeds bij de maatschappij betrokken is, maar tegelijkertijd de problemen van het ouder worden verdicht, zich afvragend hoeveel tijd er nog is, duidelijk de slijtage ervarend. (…) Er zijn meerdere gedichten over de onmacht en de acceptatie van het ouder worden. Onder andere een gedicht over een bezoek aan een arts: ’Het spreekuur / heeft constipatie / en zeven kwalen / wachten op hun beurt’. Het blijkt echter uit de rest van de bundel dat het leven haar nog steeds tot liefdesgedichten inspireert, die ze deelt met haar oud geworden lief. (…) Ze zwijgt niet, Chawwa, het nieuws biedt haar inspiratie. De weerzin tegen vluchtelingen levert een gedicht op, waarin ze het opneemt voor die bedreigde groep: ’je gaat toch niet voor de lol / weg van de bakker om de hoek / je gaat niet voor de pret / met een rubberbootje / op de zee waarin/al zoveel doden’. (…) De bundel eindigt met een gedicht waarin de hoop en de wanhoop elkaar naderen. Ze weet niet hoe lang nog, maar ze wacht het trillend af, het lijkt dood tij. (…) Het vat een leven van dichten samen, het geeft aan waar ze staat, het geeft ook aan dat er steeds nieuwe groei komt, dat het leven, niet het menselijk leven, oneindig is en steeds opnieuw kan beginnen en dat wij allen dit moeten ondergaan. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Strijdbaar engagement met de onderdrukten en de bedreigden.» – Hans Franse

VoorplatAanmij1-75Over ‘Aan mij is niets te zien’ van Chawwa Wijnberg op Meander Magazine, 17 juni 2019:
(…) Haar eerste bundel Aan mij is niets te zien geeft in de titel weer dat ze als persoon hier en nu leeft en het beste ervan maakt, maar niemand kan aan haar zien welke emotionele strijd zich bij haar afspeelt, want aan haar is ‘niets te zien’, ze is ‘eigenlijk niet geschikt voor deze wereld’. Ze vertelt over haar zware nachten, de droombeelden, want hoewel ‘het’ over is: ‘veertig jaar voorbij / hitler is een oude wolk geworden / maar nog altijd stormt en regent het in mij’. (…) De bundel bestaat uit drie afdelingen waarin steeds de dreiging van de spoken, het spinnenweb waarin ze zichzelf vastkleeft, leesbaar is. Gelukkig zijn er veel mooie liefdesgedichten, gedichten over de natuur. Het laatste deel vertelt over de kracht van de muze: met haar woorden in een gedicht gevat leeft ze dit leven en zoekt zich een plaats. Wat mij opvalt is dat de ‘woede’, misschien de ‘angst’ van dit in 1942 geboren onderduikkind zich ontwikkelt tot een strijdbaar engagement met de onderdrukten en de bedreigden. Dit is al zichtbaar in de eerste bundel. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘Aan mij is niets te zien’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer