«De lokroep van de taal waaraan Shrinivāsi gehoor gaf.» – Bertram Mourits

267-shrinivasienastridroemer1977_5c73c5b806dfd-1024x800 Shrinivási en Astrid H.Roemer in 1977

Over Shrinivási in artikel in ‘Ademloos voordragen in vele talen’ op Literatuurmuseum, 3 februari 2019:
Het is nieuws in augustus 1966, voor Amigoe di Curaçao, het ‘dagblad voor de Nederlandse Antillen’: ‘Dichter M. Lutchman terug op Antillen.’ Drie jaar lang had Martinus Lutchman in Nederland geleefd. Het bericht meldt onder andere dat hij daar een lerarenopleiding Nederlands heeft gevolgd. Niet afgemaakt, maar dat zit hem niet dwars: ‘Ik ben nu veel rijper en gelukkiger en kan meer doen.’ In Nederland had hij lezingen gegeven over Surinaamse en Antilliaanse literatuur, hij hield vijf radiolezingen over Hindoestaanse feesten en in Arnhem gaf hij tijdens de oecumenische conferentie van wereldgodsdiensten voor de Vrijzinnige Protestante Gemeente een inleiding over de islam. Hij is bekender onder de naam Shrinivāsi, die hij gebruikte voor zijn gedichten. Hij overleed 26 januari 2019.
Lees hier verder
Meer over Shrinivási bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Spannend als een thriller.» – Mirjam Scholten

VoorplatRachClara_Opmaak 1.qxdOver ‘Het wonder van Santa Clara’ van Chesley Rach voor NBD / Biblion, 7 maart 2019:
In deze tweede roman (na: ‘De terugkeer van Ricardo Bonifacia’) van de op Curaçao geboren schrijver staan wonderbaarlijke gebeurtenissen in het Mexicaanse Santa Clara centraal. Tom Alexander, journalist bij de New York Times, tweevoudig winnaar van de Pulitzerprijs, weduwnaar, verbitterd en aan de drank, wordt daarheen gestuurd door zijn meerdere, om onderzoek te doen naar wat in het vervallen mijndorpje allemaal is gebeurd. Hij hoort dat de jonge Salvador aantoonbaar ernstig zieken genas, louter door aanrakingen en omhelzingen. De lokale pastoor zag zijn kerk leeglopen en noemde Salvador de antichrist, met een fataal gevolg. Alexander wordt geraakt door de open vriendelijkheid van de mensen die hij ontmoet en stelt zijn nihilistische houding bij. De moeder van Salvador wordt verteerd door verdriet en richt haar haat op het dorp. Dat heeft apocalyptische gevolgen. Het verhaal is soepel, eenvoudig, soms wat kinderlijk maar wel goed geschreven. De auteur (1952) weet het wonderbaarlijke maar interessante verhaal toch geloofwaardig en spannend als een thriller te maken. Voor lezers die een eigentijdse roman over goddelijke en duivelse machten waarderen.
Meer over ‘Het wonder van Santa Clara’
Meer over Chesley Rach

«Een helder en kleurrijk akkoord aan onze poëzie.» – Albert Hagenaars

VoorplatMetlegehanden-75Over ‘Met lege handen ging ik slapen, met een gedicht werd ik wakker’ van Walter Palm voor NBD / Biblion, 7 maart 2019:
Deze lange titel van Walter Palm (Curaçao, 1951) behelst een herdruk van diens gelijknamige verzamelde gedichten met Nederlandstalig materiaal (verschenen in 2002), nu aangevuld door 10 gedichten alleen in het Engels en 7 in het Papiaments mét NL vertaling. Qua inhoud en stijl sluiten ze naadloos aan op de andere maar bieden ze een rijker taalbeeld van Palms beweegredenen. In de inleiding zet de dichter zijn belangrijkste thema’s uiteen. Natuurlijk speelt de Antilliaanse achtergrond een rol, maar ook muziek, liefde en de dood komen ruimschoots aan bod. Over het algemeen schrijft Palm korte, direct aansprekende gedichten. Zijn kracht zit ’m in de balans tussen enerzijds het streven naar kernachtigheid en anderzijds een gulle beeldspraak: “In ijselijke stilte gewikkeld / stokstijf en lijkbleek de papegaai”. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘Met lege handen ging ik slapen, met een gedicht werd ik wakker’
Meer over Walter Palm bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Wonderbaarlijk maar spannend verhaal blijft van het begin tot eind geloofwaardig.» – André Oyen

VoorplatRachClara_Opmaak 1.qxdOver ‘Het wonder van Santa Clara’ van Chesley Rach op Lezers tippen lezers, 27 februari 2019:
(…) Het lijkt erop dat in Santa Clara inderdaad wonderen hebben plaatsgevonden, verricht door een jongeman uit het dorp genaamd Salvador. (…) Maar zijn gave brengt hem niet veel geluk. Niet iederéén is tevreden met de wonderen die Salvador verricht. (…) ‘Het wonder van Santa Clara’ is een boeiend boek, een indringende roman. (…) Het wonderbaarlijke maar spannende verhaal blijft van het begin tot eind geloofwaardig en kan zelfs nog een overtuigde atheïst charmeren.
Lees hier het signalement
Meer over ‘Het wonder van Santa Clara’
Meer over Chesley Rach

«Hoe maak je rond vierkant?» – Wim Rutgers

VoorplatVergankelijkheid75Over ‘De vergankelijkheid der dingen’ van Eric de Brabander in Antilliaans Dagblad, 23 februari 2019:
(…) Het verhaal begint er mee dat een prachtig rond uurwerk in een rechthoekig kastje moet worden gemonteerd. Hoe maak je rond vierkant? Het blijkt symbolisch voor de rest van het boek over echt en onecht, mogelijk en onmogelijk. (…) Aan dat concrete voorbeeld wordt in het verhaal een hele reeks van vragen naar waarheid en leugen gekoppeld. (…) Het hele verhaal door komen onopgeloste en onoplosbare problemen voor, rond schijn en werkelijkheid, feit en perceptie, wetenschap en persoonlijke overtuiging, empathie, gevoel en verstand, opportunisme, angst, religie, uiteindelijk uitmondend in schaamte en de idee van keuzevrijheid en morele verantwoordelijkheid van de mens. (…) Na deze beschouwingen krijgt het verhaal een heel andere wending als we als lezers van Zwitserland naar Nederland, Curaçao en Medellín gaan. Dan verhardt het verhaal zich tot een verhaal van witwaspraktijken en drugshandel, maar ook daar blijft het horloge een rol spelen door ook dan van hand tot hand te gaan. (…) Het uurwerk zit dan wel in zijn benauwde vierkante kastje maar is en blijft in werkelijkheid rond. Zo is het ook met het verhaal want na alle omzwervingen van het horloge is ook het verhaal rond en eindigt het horloge waar het begon, bij een verre nazaat van de ontwerper en fabrikant in Zwitserland. (…) Met zijn vijf romans bouwt Eric de Brabander aan een hecht oeuvre waarin vanuit geheel verschillende situaties en een gevarieerdheid aan gegevens desondanks een eenheid van motieven en thema’s steeds terugkomt. Er blijkt in ‘De vergankelijkheid der dingen’ veel terug te komen uit onder meer zijn debuut ‘Het hiernamaals van Doña Lisa’. In die betekenis is niet alleen deze roman gebouwd met een cirkelstructuur maar ook zijn hele oeuvre tot nu toe. Prof. dr. Wim Rutgers is als buitengewoon hoogleraar Caraïbische letterkunde verbonden aan de universiteiten van Aruba en Curaçao.
Lees hier of hier de recensie
Meer over ‘De vergankelijkheid der dingen’
Meer over Eric de Brabander op deze site

«Overtuigend en onderhoudend beschreven.» – Peter Bosma

VoorplatVergankelijkheid75Over ‘De vergankelijkheid der dingen’ van Eric de Brabander voor NBD / Biblion, 25 februari 2019:
Het verhaal start in 1918 in Zwitserland, waar een uurwerkmaker gevraagd wordt mee te werken aan de productie van een gouden polshorloge. Het is een prachtige sfeerschets van een overspannen, depressieve man die liever zakhorloges blijft maken zoals hij gewend is. Daarna volgt een aaneenschakeling van verhalen over elf andere personages, waarbij het horloge fungeert als verbindingsschakel. Een knappe metafoor van wegtikkende tijd. Elk verhaal is filmisch geschreven en voert de spanning op over wat er met de bezitters van het horloge zal gebeuren. Met grote tijdsprongen naar 1921 en 1952 komen we in de 21e eeuw terecht. De locatie verschuift van Zwitserland naar Frankrijk, Nederland, Curaçao en Columbia. Het toeval regeert in deze reeks als een soevereine kracht, het noodlot loert steeds om de hoek. De eindfase is een dwaaltocht door de Nederlandse en Caribische criminele onderwereld, overtuigend en onderhoudend beschreven. Eric C de Brabander (1953) laat zich ook in zijn vijfde roman kennen als een rasverteller. Een onderhoudende en spannende ketting van verhalen.
Meer over ‘De vergankelijkheid der dingen’
Meer over Eric de Brabander op deze site

«Chesley Rach bewijst een schrijver van kaliber te zijn.» – Wim Rutgers

VoorplatRachClara_Opmaak 1.qxdOver ‘Het wonder van Santa Clara’ van Chesley Rach op Caraïbisch Uitzicht, 19 februari 2019:
(…) Wat me bij het lezen vanaf de eerste bladzijden van ‘Het wonder van Santa Clara’ opviel was het grote stijlverschil tussen de eerste en tweede roman. Met de tweede roman heeft Chesley Rach bewezen een schrijver van kaliber te zijn met een intrigerende plot die vele vragen – ik zou zeggen existentiële vragen – aan de orde stelt op een prettig leesbare trefzekere manier die veel zakelijker is dan in het debuut ‘De terugkeer van Ricardo Bonifacius’, in een strakke en directe stijl. De Ricardo die als een zelfgekozen eenzame tussenfiguur zijn plaats op zijn eiland moest heroveren in het debuut is vervangen door de aanvankelijk sceptische maar gaandeweg steeds meer betrokken buitenstaander Tom in de tweede roman, die als journalist in Mexico een verslag moet geven van wonderlijke genezingen die daar in het kleine dorpje Santa Clara hebben plaats gevonden. Hij raakt zo verstrengeld in de lokale maatschappij dat het hem niet meer mogelijk is daarvan een objectief verslag te geven. Pas na jaren zet hij er zich toe zijn ervaringen en emoties op papier te zetten. (…) ‘Het wonder van Santa Clara’ is een roman van de intertekstualiteit met tal van verwijzingen naar de Bijbel, met als illustratie het hoofdpersonage Salvador die als een reddende heiland – is heler – met handoplegging de mensen helpt, maar door een Judas verraden wordt en vervolgens door de door de pastoor opgezweepte dorpelingen vermoord wordt, als die hem uitdagen over het water van de rivier te lopen. (…) Het verhaal eindigt met de energieke herbouw van het plaatsje dat al vanaf de titel de centrale plaats krijgt. De journalist brengt zijn verslag van de wonderlijke en onbegrijpelijke gebeurtenissen, waarbij hij door de dorpelingen geholpen wordt. ( …) Met zijn tweede roman heeft Chesley Rach (Curaçao 1952) een prestatie van belang geleverd. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘Het wonder van Santa Clara’
Meer over Chesley Rach

«Geraffineerde combinatie van fictie en non-fictie, waarin een eeuw wereldgeschiedenis verweven zit.» – André Oyen

VoorplatVergankelijkheid75Over ‘De vergankelijkheid der dingen’ van Eric de Brabander op Lezers tippen lezers, 27 januari 2019:
‘De vergankelijkheid der dingen’ is de vijfde roman van Eric de Brabander. (…) De Brabander combineert op een heel geraffineerde manier fictie en non-fictie, waarin een eeuw wereldgeschiedenis verweven zit. Het verhaal [langs de wisselende eigenaars van een horloge, een Favre Leuba], wordt verteld in twaalf hoofdstukken die alle worden voorafgegaan door een motto van bekende, minder bekende en onbekende auteurs: Gabriel Garcia Márquez, Gerrit Krol, Frederik van Eeden, J.C. Bloem, Cola Debrot, Martien Beversluis, Daan F. Boens, Dirk Rosier, Cuervo, Michiel Ziet, Jean-Jacques Rousseau, Willem Tijssen en uit de film Kiki van Sara Jordeno. ‘De vergankelijkheid der dingen’ neemt de lezer mee op een hele intense en originele manier.
Lees hier de beschrijving
Meer over ‘De vergankelijkheid der dingen’
Meer over Eric de Brabander op deze site

«Uitmuntend observator met spontane ingevingen.» – Brede Kristensen

VoorplatMetlegehanden-75Over ‘Met lege handen ging ik slapen, met een gedicht werd ik wakker’ van Walter Palm in Amigoe/Napa, 26 januari 2019:
(…) Palm is een uitmuntend observator die zich laat treffen door kleine dingen waarover hij dan besluit te dichten. (…) Het in mijn ogen mooiste gedicht van de bundel is, een ode aan Oda Blinder. ‘Sombere, geknakte orchideeën / in haar kanten hart / Tortelduiven en dromen / in haar wuivende ogen. / Wassende, zwangere maan / spiegel van haar poëzie’. Uiteindelijk gaat de reeks via een knallend onweer, waarbij de moe geworden doelloos drijvende wolken naar beneden vallen en een laatste saluutschot klinkt, naar de definitieve apocalypse. Eigenlijk een a-typisch gedicht. Want Palm wekt de indruk iemand te zijn die weliswaar oog heeft voor het aardse tranendal maar anderzijds ook met volle teugen van het leven kan genieten. (…) In bijvoorbeeld Make-up komt zijn observatievermogen weer mooi om de hoek kijken: ‘zeemeeuw danst / met zijn spiegelbeeld in het water / wat een verschil / met de verwaande dame / die zelfs opgemaakt / ontevreden / is met haar spiegelbeeld’. Het is Walter Palm op zijn best en ten voeten uit. Alhoewel expliciet, toch geen woord teveel. Zou ik denken. Verrassend ook, met een stevige vleug ironie. (…) Nog een opvallend kenmerk van zijn poëzie: (…) de spontane ingeving. Het met lege handen gaan slapen en wakker worden met een onverwacht gedicht. Het toont de charme van Walter Palm.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Met lege handen ging ik slapen, met een gedicht werd ik wakker’
Meer over Walter Palm bij Uitgeverij In de Knipscheer

‘En vindt in vrede rust tallentijd’: Shrinivási overleden

Shrinivasi75

Het leven van een mens
is als een luchtbel op de rivier
zonet nog zondoortinteld
is het plots uiteengespat

Op 26 januari 2019 overleed in Willemstad op Curaçao op 92-jarige leeftijd de in 1926 geboren Surinaamse dichter Shrinivási (Martinus Lutchman), nestor van de Surinaamse literatuur. Shrinivási was bij mijn weten het laatst in Nederland rond de jaarwisseling 2008/2009. In januari 2009 ontmoetten we hem op een bijeenkomst van vrienden, een plezierig weerzien nadat hij een paar jaar daarvoor een bezoek aan de uitgeverij had gebracht om de puntjes op de Hindoestaanse i te zetten van het manuscript Bapauti/Erfenis waarmee muzikant Raj Mohan in 2008 zou debuteren als dichter. Op die januaridag in 2009 overhandigde Shrinivási mij een gedicht, weliswaar aan mij gericht, maar in feite een eerbetoon aan de pleitbezorgers van literatuur uit verre contreien in onze westerse wereld. Het is Shrinivási ten voeten uit, bescheiden, nederig haast. Hij bedankt ons terwijl wij hém dank verschuldigd zijn voor al het dichterlijk moois dat hij ons gaf. En wat hij me nog in 2017 schreef, wens ik hem vandaag toe: ‘En vindt in vrede rust tallentijd’.

Van Shrinivási mocht de uitgeverij in 1984 een grote verzamelbundel uitgeven van 184 bladzijden, Een weinig van het andere, een prachtige door Geert Koefoed samengestelde bloemlezing uit zijn tot dan veelal in eigen beheer in Suriname uitgegeven dichtbundels. Het zou hem eindelijk ook in Nederland de erkenning opleveren die hem als dichter toekwam. Geert Koefoed bezorgde ook Shrinivási’s tweede door In de Knipscheer uitgegeven – en warm onthaalde – bundel Hecht en Sterk uit 2013. In 2014 zijn gedichten van Shrinivási en van Dobru en Trefossa op muziek gezet door Dave MacDonald en op DVD meegeleverd met de door Robert Sordam geëntameerde publicatie De stilte van het ongesproken woord.

Toen realiseerde bij zich
dat de rivier
toch maar één oever had
waarop hij stond
en naar de verte keek
waarin een beeld
uit vroegere dagen
langzaam maar zeker
was opgelost
zodat er toekomst
noch verleden was
verlangen niet
en eindelijk geen verdriet

franc knipscheer

Lees ook het IM van Michiel van Kempen op Caraïbisch Uitzicht
Meer over Shrinivási bij Uitgeverij In de Knipscheer