Hans Vaders – Tropische winters. Roman

Hans VadersVADERS, HANS
Tropische winters

Nederlandse Antillen Roman
Paperback 128 blz., 13,50
ISBN 90-6265-520-3
Eerste druk 2001

Verward door zijn van goedkope wodka doordrenkte dromen kijkt Alejandrino Horace Lee terug op zijn leven. Hij is stervende, en op het harde matras van zijn klamme ziekenhuisbed in de tropen herhalen zich telkens weer de hallucinaties die verhalen over zijn verleden en dat van zijn vader, grootvader en overgrootvaders.

Het begint allemaal in 1812 met de vluchtende William Lee die zijn moederland, Schotland, moest verlaten omdat hij bij een ongelukkig uitgevallen braspartij zijn vriend een uitbeenmes tussen de schouderbladen had gedrukt. Het is de start van een ontheemd zijn dat generaties doorgaat. In de kleinschalige wereld van het eiland Curaçao vindt Lee zijn vaderland.

Ook Curaçaoënaar Alex Lee, als mulat in Nederland geboren, heeft het rusteloze van zijn voorouders. Als journalist reist hij veel en schrijft hij over wat hij tegenkomt. Zijn ooggetuigenverslag van de bloedige rellen in het Haïti ten tijde van Baby Doc Duvalier is beklemmend en hilarisch tegelijk.

Maar ook de verhalen van toevallige passanten, vaak opgedaan in een bruine kroeg of rokerig stamlokaal, zijn zo indrukwekkend dat ze een caleidoscopisch beeld schetsen van de afgelopen eeuw: beelden van stinkende regenwouden, giftige serpenten en de rammelende Fokker die daarboven steigert tijdens het behoedzame dalen in alweer een nieuwe luchttrog; gedachten over Dachau en de vrouw die hij niet krijgen kon, maar ook aan de dominospelende grijsaards in het koele café aan het plein van Moncofar.

Hans Vaders (1949) woont op Curaçao en is neerlandicus. Hij is docent, maar werkte en werkt tevens als eindredacteur bij diverse Curaçaose kranten.

De pers over Tropische winters
«Sleutelfiguur in Tropische winters is Alex Lee. Terwijl hij ligt te creperen krioelen herinneringen als maden in zijn hoofd. Lee’s beroep, journalist, maakt hem tot een ideaal doorgeefluik voor andermans verhalen. Een breed scala aan eilanders legt in korte, krachtige episodes de ziel bloot.» – Eindhovens Dagblad

«Op zijn sterfbed in een Curaçaos ziekenhuis overdenkt een in Nederland geboren curaçaoënaar, die nazaat is van een in de 19de eeuw naar Curaçao gevluchte Schot, in een roes van alcohol zijn rusteloze leven. Het gevoel ontheemd te zijn vormt het grondthema. Vaders‘ vlotte, bij vlagen amusante stijl, maakt dat het boek blijft boeien.» – Biblion

«Vaders schetst een caleidoscopisch beeld van Alex’ laatste nacht. De verhalen afgewisseld met reisverslagen onder andere naar het oerwoud van Mexico, ademen een zekere moedeloosheid en vergeefsheid uit. Wat men ook doet, alles blijft bij het oude, alle idealen verdampen onder de hete zon.» – Leeuwarder Courant

«De verhalen die verteld worden zijn legio en in hun verscheidenheid beslist de moeite waard. Mooie verhalen over Alex’ voorouders, over zijn mede-eilandbewoners. Alles kan bij Vaders. En het is nog sympathiek ook.» – Haagsche Courant

«De hoofdstukken over Haïti en de al en vlucht van Jean Claude Duvalier in februari 1986 en de daarop volgende volksopstand tegen de gehate tontons macoute, de sfeer van onheil en het gewelddadige herstel van rust, orde en militaiche macht vond ik tot het beste deel van Tropische winters behoren.» – Wim Rutgers in Amigoe

«Boeiend van opzet. Geschiedenis en verzinsels wisselen elkaar haast ongemerkt af. In de losse, schijnbaar nauwelijks iets met elkaar te maken hebben alinea’s valt genoeg te bleven. Voral op het gebied van beschrijvingenen observaties.» – Algemeen Dagblad.

Carel de Haseth – Zolang er kusten zijn. Gedichten

Carel de HasethCAREL DE HASETH
Zolang er kusten zijn

Curaçao, Gedichten
Ingenaaid, 40 blz. 12,50
ISBN 90-6265-524-6
Eerste druk 2001

langs de zoom van de zee
zullen wij hem ongetwijfeld vinden
mensen van onbekende streken
langs kusten van goud, ivoor of slaven
of al was het maar in simpele hutten
aan de monding van een modderrivier
of op overigens nutteloze eilanden

mensen zullen wij zeker vinden
zolang er kusten zijn
waar vis uit het water spoelt
waar schepen komen

en waar wij mensen treffen
zullen wij met hen spreken
in taal, gebaar of daad
: van mens tot mens

Carel de Haseth (Curaçao, 1950 debuteerde in 1969 met de dichtbundel 2 dagen vóór Eva. Hij schrijf zowel in het Papiaments als in het Nederlands. Zolang er kusten zijn is zijn vijfde (en tweede geheel Nederlandstalige) bundel. Over Bida na koló/Kleuren van Leven (1981) schreef Jos de Roo in Trouw: ‘onafhankelijkheidspoëzie van hoog gehalte.’
Voor zijn prozadebuut Katibu di Shon ontving De Haseth in 1989 de Cola Debotprijs van het Eilandgebied Curaçao.

Boeli van Leeuwen – De rots der struikeling

Boeli van LeeuwenBOELI VAN LEEUWEN
De rots der struikeling

Nederlands / Curaçao
Paperback, 176 blz. 12,50
ISBN 90 6265 119 4
Zesde editie 2001
Uitverkocht; heruitgave in voorbereiding

De rots der struikeling, in 1960 bekroond met de Vijverbergprijs, is met recht een klassieker uit de Nederlandse literatuur. De roman is wellicht het enige werk dat, behalve in de originele gebonden en paperbackedities, in drie pocketreeksen werd gepubliceerd, te weten als Salamander pocket, als Rainbow pocketboek en als Ooievaar.

De rots der struikeling is het verhaal van Eddy Lejeune, die in Curaçao opgroeit, in Nederland studeert, in een concentratiekamp belandt en in Venezuela op raadselachtige wijze aan zijn eind komt bij het zoeken naar diamanten.

Deze opmerkelijke roman vertelt dit relaas in een sterke dagboekvorm en begint bij het einde van zijn leven. Daarvóór wordt zijn schooltijd beschreven, zijn opgroeien in een pleeggezin, de oorlog die hem als student overvalt, het kamp. Met name zijn oorlogservaringen blijken van grote invloed te zijn op zijn denken.

De pers over De rots der struikeling
«Het directe taalgebruik, hard, soms grof; de plastische taferelen geschilderd met meesterhand en met een strenge soberheid van woorden, scheppen een nerveus, snijdend verhaal. Je leest het in één adem uit.» – F. Castillo in El Dia, Mexico, 1964

«Dit boek bevestigt het idee dat literatuur en cultuur heden ten dage universele geldigheid hebben. Hoewel de achtergrond waartegen het verhaal zich afspeelt Curaçao voor de meesten van ons onbekend is, identificeren wij ons met de fundamentele waarden van de mens, zijn onveranderlijke karaktertrekken, ongeacht tijd, afstand, gewoontes en belangen.» – Angelina Muétz in Excelsior, Mexico, 1964

«Een schrijver, met een zeer eigen stijl, een eigen visie, een bewonderenswaardige taalbeheersing en het vermogen om van de stof, die hem zo na aan het hart ligt, afstand te kunnen nemen.» – Miep Diekmann

«Levendig en met evenveel vaart als intelligentie geschreven. – Vrij Nederland

«De romans van Boeli van Leeuwen zijn fascinerend en irriterend tegelijk, grillig van compositie met razendknappe gedeelten: meeslepende dichterlijke passages worden afgewisseld door de droge opmerkingen van de kroniekschrijver. Een waardevolle aanwinst voor onze literatuur.» – Ab Visser

Aart Broek – Het zilt van de passaten

aart broekAART BROEK
Het zilt van de passaten
Caribische literatuur in de twintigste eeuw

Cariben, Nederlands, Essays
Paperback, 232 blz., € 15,75
ISBN 978-90-6265-463-5
Tweede, geheel herziene en uitgebreide editie 2000

Het zilt van de passaten geeft inzicht in de belangrijkste motieven en thema’s van de Caribische literatuur in de 20ste eeuw. Vooral (of: pas!) in de jaren negentig kreeg deze veeltalige literatuur mondiale erkenning doordat de belangrijkste literaire prijzen, zoals de Nobelprijs en de Prix Goncourt, ten deel vielen aan Caribische schrijvers, resp. Derek Walcott en Patrick Chamoiseau, vertegenwoordigers van het Engelse en Franse taalgebied in de Cariben, waartoe verder – naast de Caribische creoolse talen – ook het Spaans en Nederlands behoren.

Behalve van de genoemde auteurs komt het werk van vele andere belangrijke schrijvers ter sprake: V.S. Naipaul, Jean Rhys, Earl Lovelace, Maryse Condé, Simone Schwarz-Bart, Reinaldo Arenas, Alejo Carpentier, Caryl Phyllips, maar ook van Frank Martinus Arion, Boeli van Leeuwen, Tip Marugg en Anil Ramdas – en dat maakt Het zilt van de passaten tot een bijzonder boek – in samenhang met elkaar en in relatie tot tal van andere culturele en maatschappelijke uitingen als reggae, calypso, rastafarianisme, carnaval, voodoo. Niet eerder werd de Caribische literatuur zo overkoepelend en over de taalgrenzen heen beschouwd.

Boeli van Leeuwen – De ruïne van een kathedraal. Verhalen

Boeli van LeeuwenBoeli van Leeuwen
De ruïne van een kathedraal

Curaçao – Verhalen
Ingenaaid, 156 blz., € 13,50
ISBN 90 6265 432 0
Eerste uitgave 1996

Boeli van Leeuwen lees je voor het genot van het lezen. Hier is iemand aan het werk die houdt van schrijven. Dat werkt aanstekelijk, want niet alleen houdt hij ervan, hij kan het als de besten,’ schreef De Volkskrant over zijn vorige, vele malen herdrukte verhalenbundel Geniale Anarchie uit 1990. Ook in de twaalf verhalen in De ruïne van een kathedraal is die macht van het woord, in elke zin voelbaar, is een schrijver aan het woord bij wie elke observatie raak is, die voortdurend op het scherp van de snede de lezer niet alleen de denkers toont, maar ook de dichters, niet alleen de zonzijden maar ook de schaduwkanten van zowel de nieuwe wereld (het Latijnse Amerika: Venezuela, Puerto Rico, Curaçao, Aruba) als de oude (Europa: Amsterdam, Berlijn), niet alleen de sterken maar ook de zwakken en hun bieder rijkdom en armoede, niet alleen de kathedraal maar ook haar ruïne.
Met deze verhalen, vaak op reis geschreven aan boord van een ferry of in een kajuit van een vrachtboot en nu voor het eerst in boekvorm gebundeld, neemt Boeli van Leeuwen, ook door hun opeenvolging, zijn lezers op sleeptouw – als waren het brieven van een zwervend schrijver die tenslotte terugkeert op zijn vertrekpunt Curaçao om daar de ogen even te kunnen sluiten die zoveel gezien hebben – in het prachtige proza dat zo typerend is voor al zijn boeken: beschouwingen die even verhalend zijn als zijn romans beschouwend.
Het merendeel van zijn werk is recentelijk opnieuw uitgegeven in pocket: Een vreemdeling op aarde, Schilden van leem en Het teken van Jona als Globe pocket.

De pers over De ruïne van een kathedraal
«Meer dan vijfendertig jaren schrijvervaring zijn in deze ene bundel samengebald. Het is verrassend te constateren dat een dozijn verhalen die over zo’n grote tijdsspanne en onder geheel verschillende omstandigheden geschreven werden met elkaar toch een organische eenheid vormen. Meer nog dan de romans dragen deze verhalen het stempel van de schrijverspersoon in zich. Van Leeuwen is een van de weinige auteurs in wie ik me keer op keer van verdiepen, met vaak zelfs meer plezier dan bij de eerdere lezing. Het lezen van deze verhalen was voor mij een feest der herkenning.» – Wim Rutgers

«Van Leeuwen leidt je als een ervaren gids door de erfenis van Europa, Latijns-Amerika en de Benedenwindse Eilanden. Hij knoopt werelden op luchtige wijze aan elkaar, verbindt draden van onverwachte details met kabels van flamboyante schilderingen.» – Algemeen Dagblad

«Voor mij zou Boeli van Leeuwen – indien hij in het Engels of Spaans schreef – allang in de eredivisie van de wereldliteratuur spelen. Dit prachtige proza staat borg voor puur leesgenot.» – Frank Spoelstra in Ego

«De ‘geniale anarchist’ Boeli van Leeuwen, de grote chroniqueur van Curaçao, gedenkt zijn ervaringen met Europa.» – Nieuwsblad van het Noorden

Boeli van Leeuwen – Een vreemdeling op aarde

Diana OzonBoeli van Leeuwen
Een vreemdeling op aarde

Curaçao – Roman
Pocket 208 blz., € 7,50
ISBN 90 6265 715-x
Eerste druk als Globe Pocket 1993

Kai komt naar Nederland – weg van het mislukte huwelijk van zijn ouders op Curaçao, weg van zijn blanke wortels in een zwarte samenleving – maar verkilt er, ook al speelt hij mee in het Amsterdamse Leidsepleinleven van de jaren vijftig. Op de vlucht voor verslaving aan drank en vrouwen hervindt Kai in Spanje zijn geschonden vertrouwen in de liefde en in de medemens, en dat maakt de uiteindelijke terugkeer naar Curaçao mogelijk.

«Het behoort tot de merkwaardigste en boeiendste boeken die men nu lezen kan. Ongewoon goed, omdat het in zijn bewonderenswaardige gedeelten iets zo verbijsterend eigens heeft dat men er nog lange tijd door gefascineerd blijft.» – J. Greshoff

«Nuchter, helder en ironisch beschrijft Boeli van Leeuwen de gespleten samenleving van Curaçao. Hij is in staat in een enkele zin een heel menselijk lot te tekenen.» – Vrij Nederland

«Van zo’n overtuigende allure dat men voor Boeli van Leeuwen gaarne een plaats vooraan in de rij van Nederlandse schrijvers inruimt.» – De Telegraaf

«Een vreemdeling op aarde is geen werk dat in de kast der ongelezen meesterwerken thuishoort; het is een gruwelijk boek, een gruwelijk goed geschreven boek.» – Jos de Roo

Boeli van Leeuwen – De eerste Adam. Roman

90-6265-227-1Boeli van Leeuwen
De eerste Adam

Curaçao – Roman
Ingenaaid 238 blz., € 11,50
ISBN 90 6265 227-1
Derde druk 1986

In De eerste Adam wordt een boeiende confrontatie beschreven tussen pater Bodin de la Rochelle – een oudheidskundige die jarenlang zocht naar het skelet van de oudste mens op aarde, maar de levende mens nooit lief kreeg – en de hoofdpersoon Adam Polaar, zoon van het eiland Curaçao, die zijn grote liefde voor de mens uiteindelijk met de dood moet bekopen.

Het is prachtig dat binnen de Nederlandse literatuur romans bestaan als deze die zo nauw aansluiten bij de hier bejubelde vertaalde literatuur van Zuid-Amerika tot Trinidad; het is opmerkelijk dat ze als zodanig nauwelijks zijn (h)erkend.

«De schrijver geeft door zijn uitbundige, ‘on-Nederlandse’ taalgebruik en door zijn aforistische uitspraken het Nederlands nieuwe, ruimere dimensies en mogelijkheden; hij heeft een eigen, karakteristieke stijl. Dat is het belang van Boeli van Leeuwen als Nederlandstalige Curaçaos auteur.» – Wim Rutgers

Boeli van Leeuwen – Schilden van Leem

Boeli van Leeuwen
Schilden van Leem
Curaçao – Roman
Ingenaaid 174 blz., 11,50
ISBN 90 6265 186-0
Eerste druk 1985

Boeli van Leeuwen (1922) debuteert in Curaçao, net terug van de in Nederland doorgebrachte oorlogsjaren, op 24 jarige leeftijd met een dichtbundel en een op de ochtend van zijn huwelijk geschreven korte roman, die beide onvindbaar zijn geraakt. In hetzelfde jaar verlaat hij voor een tiental jaren de Antillen voor een rechtenstudie en advocatenpraktijk in Nederland, Spanje en Venezuela.
In de periode 1959-1967 schrijft hij de drie romans De rots der struikeling (bekroond met de Vijverbergprijs), Een vreemdeling op aarde, De eerste Adam, de novelle Een vader, een zoon en het scenario voor de film Corsow (bekroond met de Nederlandse Staatsprijs voor Filmkunst). Sedertdien beklede topfuncties bij de overheid blijken onverenigbaar met zijn literaire activiteit.
In 1983 gaat mr. dr. W.C.J. van Leeuwen met tropenpensioen, wordt voor zijn literaire werk ‘postuum’ onderscheiden met de Cola Debrot-prijs en verruilt kort daarop zijn maatschappelijke status voor een vestiging als pro deo-advocaat in de armenwijken van Curaçao – de schaduwkant van `the Dutch treat in the Caribbean’. In 1984 schrijft Boeli van Leeuwen Schilden van Leem

«Een verrassende roman die doet denken aan het proza van de grote Zuid-Amerikanen, waarbij vooral de vergelijking met Honderd jaar eenzaamheid zich opdringt.» – Dagblad voor Noord-Limburg

«Er is in Nederland veel belangstelling voor Latijns-Amerika, zowel politiek als literair. Alle reden dus om kennis te nemen van het werk van een schrijver van gerijpt talent, die even Nederlands als Latijnsamerikaans is.» – De Volkskrant

«Een bijzonder boek, door de zuivere eerlijkheid ten opzichte van alles en iedereen, en door de vorm, waarin vooral de zeggingskracht van de beelden de lezer fascineert.» – Prisma Lectuurvoorlichting

«Zelfs wanneer je de recente Nederlandse literatuur vrij aardig overziet, kun je op een lacune betrapt worden. Zo sprak ik met twee literatuurfanaten over de vraag wat het beeste boek van de afgelopen jaren was. Wat ik dacht van Boeli van Leeuwens Schilden van leem?» – Jaap Goedegebuure in HP, 1987

«Roman – door een groot literair talent – over leven in een kolonie die waar is in elke betekenis van het woord: Het Zuidamerikaanse surrealisme, visionaire en mystiek-religieuze is er op een overtuigende manier in verenigd met de geschiedenis van banale profiteurs en politieke zwendelaars op Curaçao.» – Vrij Nederland

«Het is een prachtig boek, nergens zoetsappig of melodramatisch maar geschreven in een betoverende veelheid van stijlen: soms hallucinerend, soms komisch, soms zachtaardig en melancholisch, dan weer snel en avontuurlijk. Het lijkt nauwelijks op de Nederlandse literatuur die langs de Noordzee wordt geschreven, eerder op het vertaalde werk dat wij kennen van Zuidamerikanen zoals García Márquez.»

Carel de Haseth – Bida na Kola / Kleuren van leven

90-6265-101-1CAREL DE HASETH
Bida na kola/Kleuren van leven

Curaçao, Gedichten
Illustraties: J.M. Capricorne
Vertaling: José M. Eustatia
Ingenaaid, 40 blz.
ISBN 90-6265-101-1
Eerste druk 1981

Tijdens een expositie in Den Haag (1972) toonde kunstschilder José Capricorne zijn Antilliaanse dieren, die in ongeveer een jaar tijd waren ontstaan. Dichter Carel de Haseth werd er zo door getroffen, dat hij de dieren in het Papiaments naschreef, de schilderijen met woorden illustrerend. Een andere Curaçaose dichter, José Eustatia, vertaalde de gedichtjes in het Nederlands.
Het geheel werd een samenspel van beeld en woord, kleur en klank.
Schilderijen en poëzie zijn elkaars aanvulling, leggen onvermoede verbanden, leiden tot een dieper verstaan. Negenentwintig dieren, die elk de groei naar geboorte symboliseren.

José Maria Capricorne (Curaçao, 1932) studeerde aan de Grafische School te Amsterdam. Hij bekleedde diverse functies in Nederland en op Curaçao, laatstelijk als directeur van de Akademia di Arte. Zijn stijl als schilder is niet-naturalistisch figuratief en wordt gekenmerkt door een eigen vormtaal, krachtig en trefzeker van lijn. Sedert 1962 exposeert hij in Curaçao, Nederland, Suriname, Brazilië«, Santo Domingo en Guyana. Zijn werk is aanwezig in musea in Curaçao en Nederland, alsmede in particuliere collecties. Capricorne kreeg op de Nederlandse Antillen de Cola Debrotprijs (1985) en de Museum Jubileumprijs (1988).

Drs. Carel Pieter de Haset (Curaçao, 1950) studeerde farmacie te Leiden. Hij is apotheker aan het Elizabeth Gasthuis op Curaçao. Debuteerde als dichter in het tijdschrift Watapana, schreef enkele dichtbundels (Nederlands en Papiaments), en vertaalde Nederlandse kinderpoëzie in het Papiaments. Zijn eerste proza is de roman Katibu di Shon.

Dr. José Maria Eustatia (Curaçao, 1938) studeerde geneeskunde aan de Universiteit van Nijmegen, alwaar hij promoveerde in de bacteriologie (1971). Sedertdien directeur van het Landslaboratorium te Curaçao. Zijn Nederlandstalige poëzie verscheen in het tijdschrift Kristof, en in de bundel Episoden.