Aart G. Broek – Schaamrood. Essay

VoorplatSchaamrood75Aart G. Broek
Schaamrood
Aantekeningen over angst, agressie en ambitie

Essay
Gebrocheerd met flappen, 164 blz.
€ 16,50
Eerste druk 2017
ISBN 978-90-6265-972-2
Presentatie september 2017

‘Schaamrood’ is een noodzakelijke en welkome aanvulling op ‘De terreur van schaamte’ en ‘Dwarsliggers’, waardoor een intrigerende trilogie is ontstaan. Met deze aantekeningen doorzoekt de sociaal wetenschapper Aart G. Broek opnieuw de reikwijdte van schaamte: het pijnlijke gevoel dat we krijgen wanneer we worden vernederd en dreigen opnieuw te worden vernederd. Dat kweekt angst en agressie én soms juist ambities. Het vorsen en wroeten vinden plaats aan beide zijden van het Koninkrijk der Nederlanden. Wrokkende jihadspijtoptanten, bestuurlijk gajes bij geprivatiseerde overheidsbedrijven en de gure kritiek op Zwarte Piet voegen zich bij de revolte van mei ’69 op Curaçao, het politieke denken van Frank Martinus Arion, de vileine afstraffing van Medardo de Marchena op Bonaire en de carnavaleske sinterklaasviering op een zonovergoten eiland in de Caribische Zee.

De zoektocht van Broek levert beschouwingen op, waarin soms uitgesproken controversiële zienswijzen worden verdedigd en gevoeligheden schaamteloos worden benoemd. Zwarte Piet symboliseert verdraagzaamheid waar dreadlocks de dictatuur verheerlijken. Jihadspijtoptanten zijn als het lontje van een kruitvat, waar we een lucifer bij houden. Voorkom klokkenluiden, word een dwarsligger. Rolmodellen voeden agressie. Dekoloniseren is geen roulette; het Koninkrijk der Nederlanden kent vier landen: dat moet er dan ook één worden. Hoogtijd voor moslims om de hand in eigen boezem te steken. Tot zondebok bestempelen snoert de mond, internering is wel zo effectief. De herdenking van slavernij voedt racisme en vereist verschuiving naar groter verband. Schaamteloos besturen verdient zonder meer de voorkeur. Door succes zal wraak zoet blijken.

Aart G. Broek specialiseerde zich in communicatiewetenschap, (historische) sociologie en, meer recentelijk, criminologie. Hij promoveerde op een onderzoek naar de propagandapraktijk van de rooms-katholieke missie op de Benedenwindse Antillen. Hij woonde twintig jaar op Curaçao, werkte er als docent, projectuitvoerder en interim-manager. Sinds zijn terugkomst in Nederland ontwikkelde hij zich tot organisatie- en beleidsadviseur inzake conflict-, agressie- en veiligheids¬vraagstukken. Broek publiceerde onder meer ‘Het zilt van de passaten; Essays over Caribische cultuur’ (2000), ‘De kleur van mijn eiland; Ideologie en schrijven in het Papiaments sinds 1863’ (2006), ‘De terreur van schaamte; Brandstof voor agressie’ (2007), ‘Geboeid door macht en onmacht; De geschiedenis van de politie op de Nederlands-Caribische eilanden’(2011) en ‘Dwarsliggers; Tegenspraak onder schaamteloos leiderschap’ (2013).

Meer over Aart G. Broek op de site

«Door zijn listige opbouw een literair werk, bomvol informatie.» – Ezra de Haan

Opmaak 1Over ‘Kruispunt’ van Joseph Hart in Antilliaans Dagblad, 26 november 2015:
Kruispunt is een roman die de gevolgen van de invloed die Nederland op het eiland en zijn bewoners heeft, genadeloos beschrijft. Je zou het boek zelfs politiek geladen kunnen noemen. Vooral omdat Hart speelt met de mogelijke effecten van een gijzeling en een opstand op Curaçao. Soms moest ik aan het werk van Boeli van Leeuwen denken. Neem de beschrijving van Frensel als ‘instrument van de dood’, zeg maar als een engel des wrake en de tegenstellingen tussen goed en slecht.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Kruispunt’
Meer over Joseph Hart bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Suspense die je eerder in een thriller verwacht.» – Ezra de Haan

Opmaak 1Over ‘Kruispunt’ van Joseph Hart op Literatuurplein, 8 november 2015:
Roman die de gevolgen van de invloed die Nederland op het eiland en zijn bewoners heeft genadeloos beschrijft. Je zou het boek zelfs politiek geladen kunnen noemen. Vooral omdat Hart speelt met de mogelijke effecten van een gijzeling en een opstand op Curaçao. Soms moest ik aan het werk van Boeli van Leeuwen denken. Neem de beschrijving van Frensel als ‘instrument van de dood’, zeg maar als een engel des wrake en de tegenstellingen tussen goed en slecht. (…) ‘Kruispunt’ is, door zijn listige opbouw een literair werk, bomvol informatie geworden, dat meer inzicht geeft in het leven van de Antilliaan dan menig doorwrochte studie.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Kruispunt’
Meer over Joseph Hart bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Jeugdcriminaliteit keihard beschreven.»

Opmaak 1Over ‘Kruispunt’ van Joseph Hart in Antilliaans Dagblad, donderdag 29 oktober 2015:
Joseph Hart laat de problematiek daadwerkelijk ‘voelen’ en maakt de verschillende thema’s duidelijk: seksueel misbruik, lichamelijke mishandeling, discriminatie in Nederland, gevoel van onmacht, woede en inferioriteit dat zich uit in het gebruik van disproportioneel geweld. (…) Voor iedereen die niet begrijpt hoe het zo ver kan komen met de jeugdcriminaliteit is het boek van Joseph Hart een aanrader.
Lees hier het artikel in Antilliaans Dagblad
Meer over ‘Kruispunt’
Meer over Joseph Hart bij Uitgeverij In de Knipscheer

Lezing Aart G. Broek op 15 april over excessief geweld en brute radicalisering in Debatcafé Pletterij

debatcafe15-4
In het maandelijkse debatcafé van de Haarlemse Pletterij houdt socioloog dr. Aart G. Broek op 15 april 2015 een lezing over Schaamte, dé voedingsbodem van excessief geweld en brute radicalisering: ‘Moslims moeten de hand in eigen boezem steken.’ Die dag verschijnt de tweede druk van zijn opzienbarende boek De terreur van de schaamte; Brandstof voor agressie uit 2007.

aart g. broekAart G. Broek specialiseerde zich in communicatiewetenschap, (historische) sociologie en, meer recentelijk, criminologie. Hij promoveerde op een onderzoek naar de propagandapraktijk van de rooms-katholieke missie op de Benedenwindse Antillen. Hij woonde twintig jaar op Curaçao, werkte er als docent, projectuitvoerder en interim-manager. Sinds zijn terugkomst in Nederland ontwikkelde hij zich tot organisatie- en bestuurskundig adviseur inzake conflict-, agressie- en geweldsbeheersing. Broek publiceerde onder meer Het zilt van de passaten; Essays over Caribische cultuur (2000), De kleur van mijn eiland; Ideologie en schrijven in het Papiamentu sinds 1863 (2006), De terreur van de schaamte; Brandstof voor agressie (2007), Geboeid door macht en onmacht; De geschiedenis van de politie op de Nederlands Caribische eilanden (2011) en Dwarsliggers; Tegenspraak onder schaamteloos leiderschap (2013).

Het debatcafé in de Pletterij wordt, de zomermaanden uitgezonderd, sinds januari 2006 maandelijks georganiseerd in de Pletterij. In vorige afleveringen van het debatcafé waren onder meer Dries van Agt, Lodewijk de Waal, Arnold Heertje, Thomas von der Dunk, Marcel van Dam, Arie van der Zwan, Jan Marijnissen, Johan Remkes, Kees Vendrik deelnemers aan het hoofdonderwerp.

debatcafe15-4-2Een vast onderdeel van het debatcafé is ‘10 minuten poëzie’. Op 15 april 2015 is de ‘dichter van dienst’ Peter WJ Brouwer (Eindhoven 1965). Hij publiceerde tot dusver twee bundels bij het gerenommeerde poëziehuis Uitgeverij P in Leuven (België), te weten Landdieren en Mascara. Over zijn poëzie schrijft Cor Gout in Extaze: ‘De thematiek van de bundel trekt mijn mondhoeken nooit omlaag. Integendeel. Meer dan eens krullen ze omhoog. Er zit iets lichts in beelden die bijna als vanzelf voortkomen uit een situatie. Het zijn kinderlijke, soms wat baldadige fantasieën, zoals je die zelf ook wel vormt in soortgelijke situaties.’
Als ‘dichters van dienst’ traden in het Pletterij Debatcafé eerder o.a. op Sylvia Hubers, Raj Mohan, Jan Kal, F. Starik, Diana Ozon, Benno Barnard, Walter Palm, Edwin Fagel, Tsead Bruinja, ACG Vianen, Alexis de Roode, Rogi Wieg, Quinsy Gario, Kira Wuck, Mark Boog.

Meer over het debatcafé
Meer over De terreur van de schaamte

Aart G. Broek – De terreur van schaamte

aart broekAart G. Broek
De terreur van schaamte. Brandstof voor agressie Essay
Ingenaaid, 198 blz. incl. uitgebreid notenapparaat.
ISBN 978-906265-587-8 € 16,90
Tweede druk april 2015

Wat heeft het militaire optreden van de VS in Irak van doen met het buitensporig geweld van Antilliaanse en Marokkaanse jongeren? En de bruut­heid waarmee autochtone mannen hun vrouw en kinderen afranselen? De groeps­ver­krach­tingen door puberende jongens en het fenomeen van loverboys? Of de terreurdaden van reli­gieus bevlogen mannen en vrouwen, de zelfmoord­acties van militante mos­lims, en de slach­tingen onder studenten en docenten op scholen en univer­si­teiten? De zelf­do­ding van falende topmanagers en politici?

Het zijn in wezen uitingsvormen van hetzelfde verschijnsel: schaamte.
Schaamte is het uiterst pijn­lijke ge­voel dat we krij­gen wan­neer we sociaal en emo­tio­neel volledig opzij worden gezet. Maar juist ook de angst dat we zullen worden ge­klei­neerd en ten diepste gekrenkt, zorgt voor schaamtebelevingen. We willen niet dat venijnige ge­voel ervaren van waardeloos en machteloos te zijn. We gruwen van dat pijnlijke sa­menballen van angst, ver­driet en woede. Dat gevoel terroriseert ons handelen. Er moet hoe dan ook zo hard mogelijk worden teruggeslagen: ‘Dan ontplof ik!’ De aanval wordt de beste verdediging: ‘Dan steek ik ‘m dus echt overhoop!’ Met vormen van geweld zetten we schaam­te op afstand. Geweld wil schaamte lozen.

Niet eerder werd dit alledaagse fenomeen op een zo ongebruikelijk gedetailleerde wijze ont­rafeld.

«Schaamte als oorzaak van falend beleid in bedrijven en overheden.» – Eric de Brabander

BroekDwarsliggers2Over ‘Dwarsliggers’ van Aart G. Broek in Antilliaans Dagblad, 18 mei 2013:
Aart Broek maakt in zijn essay duidelijk dat schaamte niet iets exclusiefs is voor de Japanse, Curaçaose of Marokkaanse samenlevingen die zouden worden gekenmerkt door een ‘schaamtecultuur’. Schaamteopwekkende praktijken van alle windstreken zijn bijvoorbeeld uitsluiting, langdurige pesterijen op school of op de werkvloer, emotionele verwaarlozing, huiselijk geweld, seksuele intimidatie en verkrachting. Alle vormen van vernedering en uitsluiting leiden tot gedrag dat schaamte en schande dient te voorkomen, ten koste van alles.

Lees hier of hier de recensie

Meer over Dwarsliggers

Meer over Aart G. Broek

Media over De terreur van schaamte

aart broek«Het boek is een aanrader voor mensen in beleid en politiek, een uitdaging om naar geweldsmechanismen te kijken vanuit een ander gezichtspunt dan tot dusverre gebruikelijk. Het is een gemakkelijk leesbare en overtuigende studie.» – Nathalie Assen, VNG Magazine (Vereniging Nederlandse Gemeenten), 2007, nr. 35.

«In zijn zeer erudiete essay doet dr. Broek het fenomeen op zeer gedetailleerde wijze uit de doeken. Aanbevolen lectuur voor eenieder die zich met de problematiek van het geweld bezighoudt.» – Uitpers, nr 91, 9de jg., november 2007 [www.uitpers.be]

«Interessant is echter bovenal, dat deze uitleg dieper reikt dan het zoeken naar de culturele verklaring voor crimineel gedrag. Wanneer deze theorie van ‘geloochende schaamte’ standhoudt, zouden we daarmee een mechanisme op het spoor komen dat culturele variatie overstijgt.» – prof.dr. Frank Bovenkerk, (emeritus) hoogleraar criminologie Willem Pompe Instituut, Universiteit Utrecht, in uitnodiging voor deelname aan expertmeeting, april 2007.

«De terreur van schaamte […] is ook een eye opener. Best wel.» – www.wijblijvenhier.nl, oktober 2007.

«De terreur van schaamte toont de gewelddadige reikwijdte van schaamte en geeft daarmee de bestaande discussie een geheel nieuwe wending. Met deze verklaring komt ook een uitdagend nieuwe wijze van het voorkómen van geweld in beeld.» – www.veilig-leefbaar.nl, oktober 2011.

«Al met al geeft Broek een interessante analyse die dieper graaft dan het huidige cultuurdenken over geweld en criminaliteit. […] Een tegengeluid dus tegen de schaamteloze verdachtmakingen van tegenwoordig. » – Mariette Hermans, OSO, jrg. 27 (2008), nr. 2.

«Ik stond al wat argwanend tegenover schaamte, maar dit rapport van dr. Aart G. Broek heeft me definitief overtuigd. Schaamte is niet zo onschuldig als velen denken, […].» – Monique Greveling, filosoof, www.sofiapraxis.nl

«De beschrijving van schaamte in al zijn uitingsvormen in de huidige samenleving is een sterk punt van dit boek: de auteur kapselt daarbij ook het begrip ‘schuldgevoel’ verder af, […] Voor psychotherapeuten en forensisch onderzoekers blijft dit korte werk wel een duidelijke aanrader, al is het maar om de geest scherp te blijven houden.» – J.G.B.M. Rohlof, Tijdschrift voor Psychiatrie, jrg. 50 (2008), nr. 7.

«De terreur van schaamte is een belangrijk boek dat iedereen is aan te raden die ook maar enigszins geïnteresseerd is in hedendaagse debatten over allochtonen en criminaliteit, nature/nurture-problematiek, de botsing van culturen, of in filosofische vragen op het breukvlak van psychologie en moraal.» – dr. J.A. (Han) van Ruler, filosoof, Tijdschrift voor Filosofie (België), 2008, nr. 1.

«Ook autochtone daders van huiselijk geweld, groepsverkrachters, voetbalhooligans of zelfmoordterroristen kunnen veel beter worden begrepen als de weggedrukte schaamte wordt erkend als criminogene factor, dat wil zeggen als een van de belangrijkste veroorzakers van dat criminele, gewelddadige gedrag.» – Sjors van Beek, Binnenlands Bestuur, 2007, nr. 1.

«[…] als [Broek] gelijk heeft en (geloochende) schaamte is inderdaad ‘de brandstof voor agressie’, dan zou dat ook de sleutel kunnen zijn om gewelddadige figuren te benaderen. Bijvoorbeeld in de jeugdinrichtingen die vol zitten met jongens die schreeuwen om ‘respect’. Respect is volgens Broek de keerzijde van beschaming, namelijk acceptatie en het gevoel ergens bij te horen. En daar zou hij wel eens groot gelijk in kunnen hebben.» – Michaja Langelaan, PSY, jrg. 11 (2007), nr. 10.

Meer over De terreur van de schaamte

Meer over de auteur