Een zwarte roos. Gedicht van Edgar Cairo

EdgarCairoIn zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Vandaag (16 november 2020) is het de geboortedag van onder anderen Bert Verm, Jan H. Mysjkin, Lieve Desmet en Hester van Beers. Het is ook de sterfdag van J.W.F. Werumeus Buning, Edgar Cairo en Kees van Kalmthout. Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til voor een gedicht van Jan H. Mysjkin; uitgeverij In de Knipscheer kiest voor het gedicht ‘Een zwarte roos’ van Edgar Cairo uit zijn bij deze uitgeverij verschenen bundel ‘Lelu! Lelu! Het lied der vervreemding’ uit 1984. Dit gedicht werd ook geselecteerd door Klaas de Groot in zijn bloemlezing ‘Grenzenloos; 40 jaar Knipscheer Poëzie’ (2018).

Een zwarte roos

En dan pas voelt die roos zich roos….
En dan pas voelt die roos zich roos….

Een zwarte roos
vereist een zwarte dauw.

Een zwarte roos
behoeft een zwarte moesson,
voor haar teelt de zwartste aarde,
zwaarzwarte groei en bloei als bloem!

Hier schuilt de monding van de waarheid
waaraan heel ons leven zich
zou moeten staan bedrinken:
de zwarte mens,
het zwartgebaarde kind,
verdient zoals een ieder z’n kultuur
met zwarte trots te dragen!

Een zwarte roos vergt een zwarte dag
uit zwarte zon, inktzwarte wolken
die haar zwart geluk voorspellen
in de allerzwartste uren
die in donkerzwarte vonken spatten
uit het aangezicht der nachtzwartduistere
geschiedenis!

Een zwarte roos
o, ’t dient brandend gezegd,
behoeft een zwartzwart zielsbestaan!

En dan pas voelt die roos zich roos….!
En dan pas ís die roos roos roos….

Meer over Edgar Cairo bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Grenzenloos’

Edgar Cairo overleed 20 jaar geleden

EdgarCairoOver Edgar Cairo op Caraïbisch Uitzicht, 14 november 2020:
Twintig jaar geleden overleed Edgar Cairo, vermoedelijk op 14 november in zijn woning in Amsterdam. Hij is gevonden op 16 november. (…) Eerst na veel afwijzingen door Nederlandse uitgeverijen kreeg Cairo een roman gepubliceerd in de Derde Spreker-Serie: Kollektieve schuld/Famir’man sani in 1976. In 1977 gaf uitgeverij In de Knipscheer Adoebe-lobi/Alles tegen alles uit. Daarna heeft deze uitgeverij enkele tientallen romans, dichtbundels, bundels van zijn columns en toneelstukken van Edgar uitgegeven. De laatste was na zijn dood: het in 1982 geschreven werk n.a.v. de decembermoorden De smaak van Sranan Libre verscheen in 2007. (…) Edgar Cairo heeft nooit een literaire prijs gekregen. Een sterk gevoel van miskenning kan een factor zijn geweest in de ernstige chronische psychose waarin hij in 1988 terecht is gekomen. Nadat hij door zijn ziekte niet meer kon schrijven is hij gaan schilderen. Tussen 1990 en 1997 heeft hij honderden schilderijen gemaakt. Een klein deel ervan is tentoongesteld in het kader van het project van Cindy Kerseborn dat uitmondde in de documentaire Ik ga dood om jullie hoofd (2010). Foto’s van deze schilderijen staan ook in de catalogus Edgar Cairo. De schrijver als schilder (2010).
Lees hier het bericht op Caraïbisch Uitzicht
Meer over Edgar Cairo bij Uitgeverij In de Knipscheer

Michiel van Kempen op Radio 1 in De Nieuws BV

MichielKlein300Bijzonder hoogleraar Caraïbische letteren prof. dr. Michiel van Kempen was op dinsdagmiddag 27 oktober 2020 te gast bij presentator Natasja Gibbs in De Nieuws BV. Aanleiding was de commotie over het al dan niet voortbestaan van zijn leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam, maar vrijwel onmiddellijk ging het gesprek over ‘de ontzettend mooie literatuur uit die hoek’ en wordt het interview tot een mini-college Caraïbische literatuur. In de ruim 11 minuten van het item worden geluidsfragmenten ten gehore gebracht van de Antilliaanse dichters Elis Juliana (Hé Patu) en Nydia Ecury en een door Denise Jannah gezongen gedichtfragment van de Surinaamse dichter Michaël Slory. Zoals Nederland zijn Grote Drie kent, zo heeft ook Curaçao die: Tip Marugg, Frank Martinus Arion en Boeli van Leeuwen en ook Suriname met o.a. Astrid H. Roemer en Edgar Cairo, over wiens talenten als schrijver (‘Kollektieve schuld’), als ‘eerste zwarte columnist’ (bij de Volkskrant) en als performer hij opmerkt: ‘die man zou nu een star zijn, hij was zijn tijd ver vooruit’.
Kijk en luister hier naar de uitzending ‘Ritmische poëzie en de pijn van slavernij: een lesje Caribische literatuur’
Lees ook het interview met Van Kempen door John Jansen van Galen en Rudie Kagie in Argus van 27 oktober 2020
Meer over de leerstoel Caraïbische letteren op deze site
Meer over Elis Juliana op deze site
Meer over Nydia Ecury op deze site
Meer over Michaël Slory op deze site
Meer over Astrid H. Roemer op deze site
Meer over Michiel van Kempen op deze site

«Met ‘Kollektieve schuld’ schreef Edgar Cairo in 1976 een boek waar uitgevers nu naar snakken.» – Rasit Elibol

Over ‘Kollektieve schuld’ van Edgar Cairo in De koloniale leeslijst, (Dichters & Denkers) De Groene Amsterdammer, nr. 37, 10 september 2020:
Na het lezen van het werk van Edgar Cairo (1948-2000) kun je maar één ding concluderen: Nederland was nog niet klaar voor een schrijver als hij, met zijn eigen taal, zijn eigen woorden, zijn eigen vertelstructuren. Een Afro-Surinaamse man die vond dat de kolonisator geen alleenrecht had op de taal en dat de eigen taal niet onder mocht sneeuwen. (…) Misschien kun je ook wel zeggen dat Cairo zijn tijd te ver vooruit was. Zijn boodschappen zouden vandaag de dag hier in veel betere aarde vallen. Eigenlijk is het gek en opvallend dat Cairo niet ontdekt is door de huidige generaties die opkomen en gelijkheid eisen voor zwarte levens. (…) Met ‘Kollektieve schuld’ schreef Cairo een speelse familieschets waarvan het verhaal ogenschijnlijk simpel is: een Surinaamse familie – niet zomaar een uiteraard, maar een met allerlei gebreken – wordt bijeengeroepen om een reeks winti-rituelen te organiseren om de ‘collectieve schuld’ uit het verleden af te wassen en zo de problemen en ziektes weer onder controle te krijgen. (…) De verhouding die het boek heeft met de winti-praktijken is nogal ambivalent en je voelt al snel aan dat het helemaal misgaat. Gruwelijk mis zelfs. Winti is een typisch Surinaamse religie, een samensmelting van verschillende Afrikaanse religies die op plantages samen werden gebracht door tot slaaf gemaakten. Tot het begin van de twintigste eeuw was het verboden, net als de eigen taal dus. (…) Die wat vreemde eigen taal van die grote Afro-Surinaamse man die voor anderen speels was en voor Cairo niks minder dan een statement: als zwart persoon moet je jezelf niet verloochenen.
Lees hier het artikel van De Groene-redacteur Rasit Elibol
Meer over ‘Kollektieve schuld’
Meer over Edgar Cairo bij Uitgeverij In de Knipscheer
Lees ook over andere In de Knipscheer-auteurs in ‘De koloniale leeslijst’

«Edgar Cairo: geboren op een 7de mei.» – Wim van Til

cairoWim van Til is oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland in Nijmegen.

Hij plaatste onderstaand gedicht van Edgar Cairo (1948-2000) om zijn geboortedag te herdenken. Het werk van Edgar Cairo verscheen vooral bij Uitgeverij In de Knipscheer.

‘niet “men” leerde mij schreeuwen
het was de ondervinding die het deed’
hij was zo goed…
zo geschikt…!!
hij haalde geld op
voor de roomse kerk
op zondagmorgen
een witgesteven kakhipak
dat glom van kassavegom
vandaag moet ik hem niet meer zien
(snel een kruisteken)
de heer zij met hem
pater leerde hem onderdanigheid
te bidden
wie je kwaad doet
ach, laat maar gaan…
schenk vergeving
laat de dingen blauw blauw
god zal het betaald zetten
als het zonodig moet, hoor
ouderen zullen je zegenend
over het hoofd strijken,
m’n jongen
nooit stond hij op tegen de staat
geen dagje uit z’n leven
hij was zo goed…
hij mocht er zijn!
een drupje wijwater
een misdienaartje met een half
opgebrand kaarsje
snel gelegd in een ruwe kist
snel door het verkeer gereden
zo plantte men hem met wat
sprokkelhout als grafkruis de bodem in

Edgar Cairo
In: Gedichten (1974)

Zie voor zijn facebookbericht en lezersreacties
Meer over Edgar Cairo bij Uitgeverij In de Knipscheer

‘Cindy’s drieling’: Een eerbetoon aan Cindy Kerseborn (1956-2019)

CindyKerseborn4Op zaterdag 16 november 2019 staat CBK Amsterdam i.s.m. Stichting Cimaké en the Black Archives stil bij de erfenis die Cindy Kerseborn achter laat. Cindy Kerseborn was een onafhankelijke onderzoeker en documentaire maker. Zo heeft ze o.a. enkele vergeten Caraïbische schrijvers met een drietal documentaires (terug) in de spotlights geplaatst. De lancering van elk deel organiseerde Cindy telkens in CBK Amsterdam. Zij wist deze filmvertoningen met een interessante artistieke- en actuele randprogrammering goed in te bedden. Omdat de genoemde organisaties Cindy’s bijdrage aan het collectieve geheugen zullen blijven koesteren, wordt haar drieluik op 16 november in drie delen getoond: om 13.00 Edgar Cairo: ‘Ik ga dood om je hoofd’, 2010 (met koptelefoon), om 14:30 Frank Martinus Arion: Yu di Kòrsou, 2013 (met koptelefoon), om 16:00 Astrid Roemer: De wereld heeft gezicht verloren, 2015 (voorafgegaan door een inleiding van Cindy’s levenspartner, Abram de Swaan). Locatie: Centrum Beeldende Kunst Amsterdam, Waldenlaan 12 (voormalige Cool Cat winkel in Oostpoort), 1093 NH Amsterdam.
Meer over het programma
Meer over de films van Cindy Kerseborn op deze site

Cindy Kerseborn 1956-2019

Cindy Kerseborn3 foto links Raj Mohan, rechts Ruth San A Jong

In de aanloop naar onze Caraïbische boekpresentatie ‘Welkom in het Kleurrijk’ op 8 september jl. in Theater Podium Mozaïek plaatsten we als aankondiging een Facebookbericht met het verzoek het te delen. Sinds jaar en dag was Cindy Kerseborn een van de trouwste ‘delers’ van onze berichten over activiteiten met betrekking tot Suriname en de Antillen. Dit keer ontbrak ze op het lijstje ‘facebookbericht gedeeld door’, maar Cindy trok wel vaker en graag de wijde wereld in: New York, Suriname, Curaçao. Nu realiseer ik me dat ze afwezig was en te druk met de voorbereiding van een veel verdere reis. Op 17 september 2019 overleed ze.

Het was 2007 toen ze direct contact zocht met de uitgeverij. De uitgeverij was bezig met de productie van een niet eerder gepubliceerd manuscript van de in 2000 overleden Edgar Cairo van wie In de Knipscheer voor het laatste in 1985 een nieuwe titel had uitgegeven. Het ging in 2007 om ‘De smaak van Sranan Libre’, een korte troost- en verzetsroman die Cairo 25 jaar daarvoor schreef in december 1982, in de ‘rouwweek’ na het bloedbad van Paramaribo en ter herdenking van dit ‘jubileum’ op 8 december 2007 het licht zou zien. Cindy kwam die zomer van 2007 langs om te vertellen over haar plan een documentaire te maken over Edgar Cairo. Nu weet ik als uitgever als geen ander hoe moeilijk, zeg maar onmogelijk, het is de nagedachtenis aan en geschreven erfenis van een overleden auteur levend en leesbaar te houden voor ook nieuwe generaties van lezers. Wat met de late publicatie van ‘De smaak van Sranan Libre’ niet lukte, nl. een jongere doelgroep bereiken, lukte Cindy Kerseborn wel met haar documentaire ‘Edgar Cairo: Ik ga dood om jullie hoofd’ uit 2010: zij wist eigentijdse rappers en spoken word-artiesten te interesseren voor de ‘straattaal’ van Edgar en ook voor zijn grote talent als performer.

In 2013 maakte ze de documentaire over de Antilliaanse schrijver van Curaçao Frank Martinus Arion. Maar het bijzondere talent van Cindy Kerseborn zou nog een keer tot uiting komen in de documentaire ‘Astrid H. Roemer: De wereld heeft gezicht verloren’ die in 2015 uitkwam. Astrid Roemer beleefde haar hoogtijdagen als auteur in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw, leidde toen al bijna twee decennia een stil leven buiten de publiciteit in diverse buitenlanden en raakte zo letterlijk uit zicht bij jongere lezers. Voor mij leidt het geen twijfel dat deze film de beslissende impuls was het oeuvre van Roemer in 2016 te bekronen met de P.C. Hooftprijs.

Cindy, bedankt dat je deze auteurs een langer leven hebt gegeven.

franc knipscheer

Een middag met verhalen over Edgar Cairo

EdgarCairo Edgar Cairo in Parijs, 2000. Foto © Hans Visser.

Cultureel programma ‘Grani gi Edgar Cairo’ rond schrijver-dichter-performer Edgar Cairo (m.m.v. o.m. Gerda Havertong, Ronald Snijders en Felix Burleson), zaterdag 18 november 2018:
Dit jaar zou hij 70 jaar zijn geworden: Edgar Cairo (1948-2000), de eerste zwarte migrant-schrijver die zich nadrukkelijk een plaats wist te veroveren in de Nederlandse literaire wereld. Zijn columns in Surinaams-Nederlands in de Volkskrant brachten veel beroering teweeg. Hij schreef over zowat alle thema’s die nu nog het debat van multicultureel Nederland bepalen: de zwarte inbreng in de Nederlandse samenleving, immigratie en de koloniale geschiedenis, racisme en het Sinterklaasfeest. Hij schreef in totaal 40 boeken: romans, dichtbundels, theaterteksten. Bovendien was hij een fameus voordrachtskunstenaar die op alle grote podia en festivals stond. In een wervelend programma worden mensen geïnterviewd die Edgar Cairo persoonlijk hebben meegemaakt. Er zijn voordrachten uit zijn werk en beeldfragmenten van zijn optredens en er is live muziek.
Grani gi Edgar Cairo; – Een middag met tori’s van en over Edgar Cairo
Met Felix Burleson, Arthur Cairo, Orfeu Cairo, Felix Burleson, Johan Graaven, Gerda Havertong, Michiel van Kempen, Franc Knipscheer, Ronald Snijders en Inge Stolzenbach.

Datum: zondag 18 november 2018, 15.00-18.00 uur
Entree € 10,00. Alleen contant. Gratis Caraïbisch boek voor elke bezoeker. Boekenstand aanwezig. Maaltijd na afloop € 5,00.
Plaats: Zaal De Drecht, Niftrikhof 1, 1106 SB Amsterdam-Zuidoost (5 min. lopen vanaf metrostation Holendrecht)
Organisatie: Stichting Edgar Cairo, m.m.v. uitgeverij In de Knipscheer en de OBA.
De Stichting Edgar Cairo zet zich in om de nalatenschap van Edgar Cairo te beheren en zijn werk onder de aandacht van een nieuw publiek te brengen. Adres: stedgarcairo@gmail.com
Klik hier voor uitnodiging
Meer over Edgar Cairo op deze site

«De Surinaamse schrijver Edgar Cairo zou op 7 mei 2018 70 jaar zijn geworden.»

CairoOntworteld op de akker van de wereld – Edgar Cairo’s legacy’ in Perdu, 6 mei 2018:
De Surinaamse schrijver Edgar Cairo zou op 7 mei a.s. 70 jaar zijn geworden. Met zijn ‘provocatieve’ columns in de Volkskrant, met zijn romans, theater en poëzie stelde hij al in de jaren ’80 zowat alle thema’s aan de orde die in recente debatten over blackness, Zwarte Piet, herdenken van het koloniale verleden, white innocence aan de orde komen. Wat is Cairo’s legacy voor de jonge schrijvende generatie van nu? Een lezing, columns, een tafelgesprek. De titel van dit evenement is ontleend aan zijn dichtbundel ‘Lelu Lelu’. Met: Dean Bowen, Esther Duysker, Henna Goudzand Nahar, Michiel van Kempen, Chris Polanen & Matthijs Ponte. Alle sprekers zullen in columns ingaan op het werk van Edgar Cairo, zijn werk en hun eigen werk. Zo zal Dean Bowen ingaan op het bewegen tussen verschillende taalregisters. Hoe voedt dit de inventie van taal? Hoe fungeert het als een manier om eigenaarschap van de taal te claimen? Het werk van Bowen (in zijn debuutroman ‘Bokman’) staat, zoals hij het zelf zegt, op de fundering die mede door Cairo gelegd is.
Locatie: Boekhandel Perdu, Kloveniersburgwal 86, 1012 CZ Amsterdam. Inloop vanaf 13.30 uur. Aanvang 14.00 uur. Toegang 9 / 6 euro (korting).
Meer over Edgar Cairo op deze site

Koninklijke Onderscheiding voor Franc Knipscheer

lintjeOver Uitgeverij In de Knipscheer in Persbericht Gemeente Haarlem, 1 oktober 2017:
De Haarlemse uitgever Franc Knipscheer (70) is benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Via zijn Haarlemse uitgeverij In de Knipscheer heeft Franc Knipscheer zich in sterke mate ingezet voor de verspreiding van de Nederlands-Caraïbische literatuur. Burgemeester Jos Wienen reikt hem op zondag 1 oktober de bijbehorende versierselen uit. De literatuur van Suriname, Curaçao, Aruba en Bonaire zou er compleet anders hebben uitgezien zonder de inzet van Franc Knipscheer. Reeds in de jaren ’70 gaf hij werken uit van Astrid Roemer, die vorig jaar nog werd onderscheiden met de P.C. Hooftprijs en van Edgar Cairo. Sindsdien lanceerde hij titels van tal van andere inmiddels niet meer weg te denken vertegenwoordigers van de Nederlands-Caraïbische literatuur. Voorbeelden zijn Boeli van Leeuwen, Albert Helman, Shrinivási, Michaël Slory, Elis Juliana en Nydia Ecury. Uitgeverij In de Knipscheer onderscheidt zich ook met werken van schrijvers die graag het literaire experiment zoeken en niet onderhevig zijn aan de mode van de dag. Met een passie voor het onaangepaste, het opstandige en het niet-voorspelbare. Ook op deze wijze heeft Franc Knipscheer in belangrijke mate bijgedragen aan de verrijking van de Nederlandstalige literatuur. Uitgeverij In de Knipscheer viert dit jaar haar veertigjarig bestaan.
Zie persbericht Gemeente Haarlem
Klik hier voor bericht Haarlems Dagblad
Klik hier voor Facebookreacties
Lees hier, hier en hier meer over 40 jaar Uitgeverij In de Knipscheer