Laatste gedicht Arjen Sevenster

arjen-pasfoto-profile-2Arjen Sevenster, die op 2 februari jl. overleed, hield sinds 2017 een soortement dagboek bij waarin hij zijn ervaringen (Chemo en Controle) tijdens zijn prostaatkankerperiode vastlegde. Op 30 januari 2019 besluit hij deze kronieken met de volgende kraakhelder geformuleerde passage. ‘Het liefst zou ik de wereld in volmaakte staat achterlaten, mijn kinderen stralend van geluk, mijn kleinkinderen vrolijk op weg naar de volwassenheid. Maar zo werkt het niet. Op de baarplank moet ruimte vrijgehouden worden voor een stapeltje met afval: met zorgen, waarvan ik hoop, dat ze brandbaar zijn maar waarvan ik weet, dat ze dat niet zijn. En ik verberg niet voor mijzelf dat er voor mijn kinderen werk aan de winkel is maar ik heb ook een groot vertrouwen in hun integriteit, vindingrijkheid en doorzettingsvermogen. De oedeemtherapeut is zojuist vertrokken: na mijn kleinkinderen, die een half uur geleden door hun ouders in hun jassen geholpen werden, het tweede definitieve afscheid van de middag. En zo zullen er meer volgen tot aanstaande zaterdag het eind van de lijst bereikt zal zijn en ik mij bevrijd zal hebben van iedere sociale band.’ Om op 31 januari te eindigen met ‘tenslotte volgt hier mijn laatste gedicht’, twee dagen voordat de euthanasie zou plaatsvinden.

WORSTELING
Voor Dieuwke

Soms huilt zij van verdriet om mij,
omdat ik sterven ga en zij dat weet.
Dan zeg ik, dat ik van haar houd,
en altijd van haar houden zal,

dat ik haar droefheid ken
en haar verdriet die ik aanvaard
zoals ik haar aanvaard als zij het moeilijk heeft met leven en met dood.

Dan droogt zij een voor een haar tranen
en lacht mij toe met ogen, waaruit
de droefheid niet verdwenen is
maar sluimert als een oud verhaal.

Ik streel haar haar en leg mijn handen
rond haar hoofd. Ziehier de mens,
denk ik, mijn dochter, de onschuld zelf, die worstelt met de engel, die haar

door God gestuurd is op haar pad opdat
zij sterk en onverslaanbaar zij
en vrij van angsten in het licht
ook van een donkere dag kan staan.

Meer over Arjen Sevenster bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Liefde en lof in memoriam aan Rogi Wieg.» – Ruben Hofma

VoorplatWiegKringOver ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’ in Friesch Dagblad, 16 september 2017:
Toen op 15 juli 2015 schrijver, beeldend kunstenaar en muzikant Rogi Wieg (1962-2015) overleed aan euthanasie wegens ondraaglijk lijden, braken vele harten. Twee jaar later volgt een liefdevolle hommage aan hem in de vorm van een veelzijdige gedenkbundel waar zo’n honderd dichters aan bijdroegen. (…) De verzamelbundel zou Wieg laten glunderen en snotteren (…) vanwege het portret dat eruit oprijst. Zijn warme (pret)ogen worden gememoreerd, alsook de liefde die ze verbloemden, het genieten en poëtiseren van kleine dingen, de verwijzingen naar zijn poëzie en het intense fysieke en mentale lijden en de uitputting die dat ten gevolg had. Daarnaast zijn de gedichten ontroerend, grappig en merendeels erg mooi. (…) Het kan niet anders, in zo’n kring van menselijke, dichterlijke warmte, dan dat je wordt aangegrepen en Rogi Wieg, van lijden verlost, een beetje beter leert kennen. Zijn volle hart.
Lees hier de recensie
Meer over ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’
Meer over Rogi Wieg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Elk met een eigen verhaal, een eigen beleving van Rogi Wieg of zijn gedichten.» – Ernst Jan Peters

VoorplatWiegKringOver ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg (1962 – 2015)’ van Peter de Rijk (samenstelling), op MeanderMagazine, 11 juli 2017:
(…) De lang aangekondigde dood van Rogi Wieg heeft menig vers teweeg gebracht. Die gedichten zijn verzameld door Wiegs uitgeverij In de Knipscheer en gebundeld in de bloemlezing ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg (1962 – 2015)’. Op de 154 bladzijden staan 107 gedichten van 100 dichters, gesorteerd op de alfabetische volgorde van hun voornaam. (…) Elk van de in de hommage opgenomen dichters heeft een eigen beeld op Rogi Wieg, op zijn leven, op zijn dood of op zijn werk. En het mag allemaal naast elkaar staan. Menno Wigman doet in het gedicht ‘Pijn’ een poging om ons als buitenstaanders duidelijk te maken welke heftige pijnen Rogi moet hebben gevoeld: ‘Half vijf. Hoe moet ik slapen op een mes? / Half vijf. Hoe kom ik uit dit lichaam weg?’ Daartegenover schrijft Walter Palm in het gedicht ‘Voor wie suïcide overweegt’ dat wie overweegt om te stoppen met het leven moet bedenken dat ‘ook jij weer kunt opbloeien / als deze tegenwind draait en je zeilen bollen’.
Lees hier de recensie
Meer over ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’
Meer over ‘Even zuiver als de ongeschreven brief’
Meer over Rogi Wieg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«‘In een kring van menselijke warmte’ op Poetry International.» – Albert Hagenaars

VoorplatWiegKringOver ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’ van Peter de Rijk op Laatste Nieuws, 11 juli 2017:
In de eerste week van juni vond dit jaar in Rotterdam weer het jaarlijkse festival Poetry International plaats. Het middagprogramma van 1 juni stond in het teken van de onlangs overleden Nederlands/Hongaarse schrijver Rogi Wieg. Ter gelegenheid hiervan verscheen het boek ‘In de kring van menselijke warmte’ waar 100 Nederlandse en Vlaamse dichters aan meewerkten. Twaalf van hen, onder wie Albert Hagenaars, werden tevens uitgenodigd om tijdens de presentatie op te treden. Initiatief en samenstelling waren van Peter de Rijk, poëzieredacteur van uitgeverij In de Knipscheer. Voorafgaand aan de presentatie van het boek, was er een gesprek in het Poëziecafé met de betrokkenen. (…) Enkele van de andere dichters die aantraden waren: Mischa Andriessen, Maria Barnas, Tsead Bruinja, Emma Crebolder, Ellen Deckwitz, Ezra de Haan en Thomas Möhlmann. De presentatie van de auteurs werd verzorgd door Arjan Peters.
Lees hier het bericht
Meer over ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’
Meer over ‘Even zuiver als de ongeschreven brief’
Meer over Rogi Wieg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een uniek document.» – Bert van Galen

VoorplatWiegKringOver ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’ op Amsterdam FM Radio, 3 juli 2017:
Bert van Galen en Peter de Rijk wijden het overgrote deel van hun literatuur-uur in het Kunst- en Cultuurprogramma op Amsterdam FM-Radio op maandag 3 juli 2017 aan de hommagebundel voor Rogi Wieg ‘In de kring van menselijke warmte’, in de vormgeving een vervolg op de grote bloemlezing uit het poëtisch oeuvre van Rogi Wieg ‘Even zuiver als de ongeschreven brief’. Rogi Wieg stierf in 2015 door euthanasie vanwege ondraaglijk psychisch lijden. Zijn dichtersleven en persoonlijk leven (zo eerlijk beschreven in ‘Kameraad Scheermes’) komen in dit gesprek langs: zijn depressiviteit, de mislukte zelfmoordpogingen, de uitgevers zoals Albert Hagenaars, Guus Bauer, Van Oorschot, De Arbeiderspers, de toen even succesvolle collega-auteurs zoals Leon de Winter, Joost Zwagerman. En de dichters die aan de bundel voor Rogi Wieg bijdroegen: Peter de Rijk leest gedichten van Nachoem Wijnberg, Frank Starik (wiens gedicht de titel van de bundel werd), Guus Bauer, Vrouwkje Tuinman. Een bloemlezing die een kring van menselijke warmte oplevert rond een dichter die daar wanhopig behoefte aan had, maar misschien pas kreeg toen hij er niet meer was.
Luister hier naar de uitzending. Start de tijdlijn op 11:52 minuut.
Meer over ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’
Meer over ‘Even zuiver als de ongeschreven brief’
Meer over Rogi Wieg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Wat een mooi initiatief, wat een zorgvuldige bloemlezing .» – Karel Wasch

VoorplatWiegKringOver ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’ op Leestafel, 6 juni 2017:
Het is niet verwonderlijk dat er nu een hommage is verschenen aan Robert Gabor Charles Wieg (1962-2015) die bekend werd als Rogi Wieg. Hij was een uitzonderlijk talent, schilderde, had een korte opleiding als musicus gevolgd, was uiterst begaafd op het gebied van mathematica en fysica en wierp zich later op het schrijven, hoewel hij ook bleef schilderen. (…) Zowel korte verhalen als biografische schetsen maar ook gedichten schreef Wieg. Na allerlei rellen over de toewijzing van zijn kind raakte Wieg in depressies gedompeld. Daar zou hij nooit helemaal uitkomen ondanks medicijnen, shocktherapieën en de hulp van diverse psychiaters, therapeuten en goedwillende vrienden en vriendinnen. Hij leefde al een tijd samen met de Hongaarse schilderes Abys Kovács toen hij besloot tot euthanasie. (…) Een aantal dichters werd bereid gevonden om een gedicht in te leveren ter nagedachtenis aan Wieg. (…) Bekende dichters, die meewerkten zijn o.a. Barney Agerbeek, Hans Plomp, Maria Barnas, Ingmar Heytze, Inge Boulonois, Alja Spaan, Tsead Bruinja, Ellen Deckwitz, Remco Ekkers, Thomas Möhlmann, F.Starik, Karel Wasch, Menno Wigman, Ezra de Haan, Victor Vroomkoning en Joost Zwagerman. (…) Wat een mooi initiatief van uitgever In de Knipscheer, wat een zorgvuldige bloemlezing samengesteld door Peter de Rijk. Het verdriet over Rogi’s verdwijnen blijft.
Lees hier de recensie
Meer over ‘In de kring van menselijke warmte. Hommage aan Rogi Wieg’
Meer over Rogi Wieg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Er zat maar één ding op, vond Wieg: euthanasie aanvragen.» – Coen Verbraak

Abys KovacsInterview met Abys Kovacs-Wieg, de weduwe van dichter en schrijver Rogi Wieg in NRC Handelsblad, 3 oktober 2015:
“Ik voél mezelf niet, terwijl ik tegelijk zoveel pijn voel. Zelfs Rogi, die een man van woorden was, zou er geen woorden voor weten. Al heb ik wel bereikt wat ik wilde: in liefde tot het einde leven met de man van wie ik zoveel hield. Ik heb de Echte Liefde gekend. Wie kan zoiets zeggen? Ik mis hem elke seconde, maar ik gun hem ook zo de rust. Ik had echt niet kunnen denken dat ik als domineesdochter ooit zou zeggen: ‘euthanasie is een zegen’. Maar nu zeg ik dat volmondig. Rogi is waardig doodgegaan. Bij zelfmoord blijven er altijd vragen achter. Die waren er nu niet. Uit die gedachte put ik elke dag gemoedsrust.”
Lees hier het interview
Meer over Abys Kovács bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Rogi Wieg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Deze verhalenbundel is een welkome proeve van proza.» – A. Rampadarath

De laatste paradeOver ‘De laatste parade’ van Ruth San A Jong voor NBD Biblion, 13 december 2011:
Surinaamse literatuur is schaars en deze verhalenbundel is een welkome proeve van proza uit het voormalige overzeese koninkrijksgebied. De verhalen in deze debuutbundel hebben min of meer hetzelfde thema, namelijk de dood. Er komen naast het centrale thema ook diverse Surinaamse kwesties aan bod zoals winti, buitenvrouwen, maar ook universele problemen zoals euthanasie en pesten. Surinaamse woorden en begrippen worden niet apart verklaard, maar subtiel kenbaar gemaakt in de context. De bundel maakt benieuwd naar andere thema’s en verhalen van deze eigentijdse Surinaamse auteur.

Lees hier de recensie

Meer over ‘De laatste parade’

«Directe schrijfstijl afgewisseld met mooie zinnen en sprekende beelden.» – Sunny Jansen

De laatste paradeOver ‘De laatste parade’ van Ruth San A Jong op Literair Nederland, 7 november 2011:
Het is een divers beeld, ze voert haar lezers langs de geheime rituelen bij de lijkwassing, de problematiek van bijvrouwen en de mysteries van winti. Moord, zelfmoord, euthanasie, kindermisbruik, verkrachting: de verhalen hebben stuk voor stuk zware, sociaal gevoelige onderwerpen. Maar toch wordt de verhalenbundel nergens zwaarmoedig of deprimerend en dat is knap. Ruth San A Jong wisselt haar directe schrijfstijl af met mooie zinnen en sprekende beelden, die de lezer af en toe een glimlach ontlokken. Op andere momenten zijn haar observaties scherp. Af en toe is er, ondanks de alom aanwezige dood, ook een komische noot te bespeuren.

Lees hier de recensie

Meer over ‘De laatste parade’