«Jeugdherinneringen heel gevoelig en openhartig aan het papier prijsgegeven.» – André Oyen

Over Maryse Condé op Ansiel, 19 juni 2024:

Op 2 april 2024 overleed Maryse Condé een van de pioniers van de zwarte literatuur van de Franse Antillen. (…) ‘Guadeloupe. Waargebeurde verhalen uit mijn jeugd’, is het ideale boek om een beetje het werk van deze schrijfster die in 2018, de alternatieve Nobelprijs, won, te kunnen doorgronden. In deze verhalen volgen we het leven van Maryse Condé vanaf haar ‘verwekking’ tot zowat in haar late tienertijd. Ze werd geboren in het Frans overzees departement Guadeloupe in het Caribisch gebied, dat samen met Martinique de Franse Antillen vormt. Ze mag dan wel de Franse nationaliteit hebben, toch voelt ze zich vooral ‘zwart’ en dat laat ze ook met alle fierheid die in haar huist blijken in haar werk. De auteur heeft haar jeugdherinneringen heel gevoelig en openhartig aan het papier prijsgegeven. Was ze later niet de beroemde Maryse Condé geworden dan zouden deze verhaaltjes van weinig of geen tel geweest zijn. Het is juist omdat ze later wél Maryse Condé geworden is dat deze jeugdherinneringen een andere klank en een andere betekenis krijgen en ook anders gelezen worden. Voor eenieder die een beetje met haar werk vertrouwd is zullen deze vertederende jeugdherinneringen van een koppige tiener duidelijk gelieerd zijn met de zelfbewuste vrouw die een gespierd meesterwerk als ‘Ségou’ schreef.

Bron 3 april 2024
Meer over ‘Guadeloupe’

Simone Schwarz-Bart – Je knappe kapitein. Eenakter

978-90-6265-426-0Simone Schwarz-Bart
Je knappe kapitein
Guadeloupe
Vertaling Eveline van Hemert
Nawoord Kathleen Gyssels
Gebonden in stofomslag, 64 blz., € 11,50
ISBN 978-90-6265-426-0
maart 1996
Winkelprijs opgeheven.

Zoals zo veel andere auteurs van de Caribische archipel (Derek Walcott, Maryse Condé) begrijpt Simone Schwarz-Bart (Guadeloupe) dat het theater meer dan de roman in staat het lokale publiek te bereiken. Je knappe kapitein (Ton beau capitaine) richt zich heel duidelijk tot de bevolking van Guadeloupe en die ‘minderheid’ die er in steeds groteren getale haar toevlucht zoekt: de Haïtianen. De zetten helemaal niet als ‘knappe kapitein’ voet aan wal op hun adoptie-eiland, maar eerder als meelijkwekkende drenkelingen, wier overvaart herinnert aan de ‘Middle Passage’ van hun voorvaders.

Zo vergaat het Wilnor die zijn vrouw Marie-Ange verliet voor een baan in Guadeloupe op zoek naar een El Dorado. En dat is ook het idyllische beeld dat hij zijn achtergelaten echtgenote voorspiegelt, uit angst dat zij zich te veel om hem bekommert. In werkelijkheid is hij echter een hongerige miserabele ‘outsider’, alleen goed genoeg om suikerriet te kappen onder de brandende zon.

Zijn schrijnende eenzaamheid en afzondering probeert Wilnor te verdrijven door cassettes te sturen aan Marie-Ange. De cassette blijkt echter al gauw een ontoereikend communicatiemiddel voor de geliefden: de sten alleen volstaat niet om de afstand die heb scheidt, te overbruggen. Wanneer Marie-Ange opbiecht hem bedrogen te hebben, verbergt Wilnor zijn diepe droefheid en ontroostbare wanhoop in zang en dans – en in goedkope rum.

De uitgave van deze prachtige tekst uit 1987 completeert het uiterst kleine, maar bijzondere oeuvre van Simone Schwarz-Bart in Nederlandse vertaling. Zij debuteert in 1968 met de zeer aparte roman Een schotel varkensvlees. Logboek van een Antilliaanse vrouw, die samen met haar man André Schwarz-Bart schreef. In 1972 verschijnt haar met de Prix Fémina bekroonde bestseller Wind en zeil, in 1979 gevolgd door haar grote en grootse roman Horizont.

Meer over Simone Schwarz-Bart