“Zin om te schrijven.” Koos van den Kerkhof onverwacht overleden.

koos_van_den_kerkhof_bew_kl_2Deze zondag vernam ik dat in de nacht van zaterdag op zondag 14 november 2021 dichter en redacteur Koos van den Kerkhof (11 april 1946) onverwacht is overleden aan een gescheurde aorta. Als dichter debuteerde hij in 1978 bij de toenmalige Limburgse uitgeverij Corrie Zelen. Vanaf die tijd zit zijn naam in mijn geheugen, vanwege de samenwerking die Uitgeverij Corrie Zelen, de Rotterdamse uitgeverij Flamboyant/P en Uitgeverij In de Knipscheer in die jaren hadden op het gebied van vertegenwoordiging van hun fondsen naar de boekhandel toe. Pas in 2000 kwam het tussen hem in zijn hoedanigheid van redacteur en de uitgeverij tot een sindsdien ononderbroken samenwerking. De debuutroman De bruine zeemeermin van de toen in Paramaribo woonachtige auteur Annel de Noré was het eerste boek dat hij, al actief als schrijfdocent, voor In de Knipscheer redigeerde. Hij had antropologie gestudeerd en die gevormde belangstelling voor andere culturen gecombineerd met zijn dichterstalent voor taal maakte dat hij fascinatie had voor het schrijven van Surinaamse en Antilliaanse auteurs. Hij was begin deze eeuw een aantal jaar stadsdichter van Venlo; een aantal van die stadsgedichten is opgenomen in de bundel Oud zink, die in 2008 bij Uitgeverij In de Knipscheer verscheen. Enkele jaren later was hij gastdocent aan de Schrijversvakschool Paramaribo van Ruth San A Jong. Zijn laatste boek waaraan hij voor de uitgeverij werkte betrof de samenstelling en bezorging van een bloemlezing uit het poëtisch werk van Astrid H. Roemer Ik ga strijden moeder, die op het punt van verschijnen staat. Koos heeft de presentexemplaren nog net kunnen bewonderen. Onze laatste e-mailwisseling dateerde van een paar uur voor zijn overlijden:

Beste Franc, (…) Ik vond de kussenenvelop met twee exemplaren van Ik zal strijden moeder op de deurmat. Dank daarvoor. Mooi omslag met de handen, bijzonder mooie kleur ook. Ik heb met plezier en overgave aan de selectie gewerkt en het essay en de verantwoording geschreven. Het was een stimulerende opdracht. Ik kreeg erdoor zin om te schrijven. (…) Niets bepaalt wat ik schrijf dan mijn eigen verhaal en dat verhaal verandert steeds zoals alle deeltjes in mijn lichaam. Onlangs schreef ik onverwacht twee eerste versies van gedichten. Afbeeldingen van het werk van de Amerikaanse schilder Joan Mitchell brachten me ertoe terug te keren naar technieken die ik al vaker heb toegepast. (…). En ik mailde om 19:38 terug: Dag Koos, Ik hoop dat ze zullen leiden tot een bundel. Het is de tragiek van de redacteur: werk van anderen gaat voor.

Die anderen zullen hem dankbaar zijn: Barney Agerbeek, Peter Andriesse, Orchida Bachnoe, Alfred Birney, Eric de Brabander, Cándani [Yasmine Amores], Aly Freije, Els de Groen, Edwin de Groot, E. de Haan, Jopi Hart, Hans van Hartevelt, Elodie Heloise, Hanneke van der Hoeven, Hein van der Hoeven, Ernst Jansz, Mala Kishoendajal, Roni Klinkhamer, Helen Knopper, Frank Kraaijeveld, Karin Lachmising, Els Launspach, Diana Lebacs, Joan Leslie, Clyde R. Lo A Njoe, Ronny Lobo, Djordje Matic, Arjen van Meijgaard, Henriette de Mezquita, Quito Nicolaas, Annel de Noré, Frank Ong-Alok, Fred Papenhove, Glenn Pennock, Hans Plomp, Ton van Reen, Astrid H. Roemer, Arjen Sevenster, Brigitte Spiegeler, JP den Tex, Jacques Thönissen, Diana Tjin, Edith Tulp, Hans Vaders, Etchica Voorn, Bert Vuijsje, Karel Wasch, Rogi Wieg, Kristien De Wolf en de velen die ik zonder twijfel nu vergeet.

franc knipscheer
Haarlem, 14 november 2021

Meer over Koos van den Kerkhof bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De kanteling vond plaats in de manier van denken. Over álles.»

VoorplatKantelaars-75Over ‘Kantelaars van de Sixties’ van Patrick Bakkenes op Tribune, 30 april 2020:
Vraag Patrick Bakkenes (34) uit IJsselstein iets over de jaren zestig en de anekdotes en bespiegelingen vliegen over tafel. Hij schreef er een boek over, ‘Kantelaars van de Sixties’, dat onlangs uitkwam. (…) Een generatie die taboes doorbrak, maatschappelijk, politiek, cultureel. (…) Zoveel wat wij nu kennen stamt uit die jaren. (…) De effecten zijn nog altijd merkbaar. Het was een revolutie van de geest. (…)
Lees hier verder
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’

«Beknopte geschiedenis van de jaren zestig en de vraag waaruit de erfenis van de sixties bestaat.» – J. Francke

VoorplatKantelaars-75Over ‘Kantelaars van de Sixties’ van Patrick Bakkenes voor NBD/Biblion, 20 april 2020:
Bakkenes (1985) is zowel schrijver als dichter. Hij gaf twee dichtbundels uit: ‘Momentum’ (2013) en ‘Belevenissen : de barbarij voorbij’ (2017) en werkt aan een nieuw boek gerelateerd aan de jaren zestig. Een lange inleiding biedt de lezer een beknopte geschiedenis van de jaren zestig. Hierna volgen twaalf hoofdstukken met interviews met Nederlandse activisten, kunstenaars en politici met als vraagstelling waaruit de erfenis van de sixties bestaat en hoe zij daar nu op terugkijken. Daarin liggen zowel de kracht als zwakte van dit boek, want dit is terugblikken met de kennis van nu in plaats van het beschrijven van door idealen gedreven handelen van toen. De interviews werden – tussen 2014 en 2017 – gehouden met Louis van Gaasteren, Arie van der Zwan, Hedy d’Ancona, Willem de Ridder, Marjolein Kuijsten, Roel van Duijn, Hans Plomp, Iris de Leeuw, Bunk Bessels, Phil Bloom, Armand en Marinus Ernsting. Met conclusie en fotokaternen in kleur en zwart-wit. Het nawoord werd verzorgd door socioloog Eric Duivenvoorden. Bevat tevens een lijst van afkortingen, verantwoording, persoonsindex, bronnen- en fotoverantwoording en dankwoord.
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’

«Indringend geschreven tijdsbeeld dat de kritiek op de babyboomers in perspectief zet.»

VoorplatKantelaars-75Over ‘Kantelaars van de Sixties’ van Patrick Bakkenes op De Nieuwe Utrechtse Krant, 26 februari 2020:
Voor de een zijn de jaren ’60 het toonbeeld van verandering en ultieme vrijheid, die met de verworvenheden van grote invloed zijn geweest op het leven van de huidige generatie. Voor de ander is het vooral een overschat tijdsgewricht dat werd gekenmerkt door een naïef wereldbeeld. En voor weer een ander zijn de jaren ’60 de oorsprong van veel hedendaagse ellende, want zijn dat niet de jaren waar de tegenwoordig zo bekritiseerde babyboomers hun wortels hebben? Schrijver Patrick Bakkenes (1985) schreef het boek “Kantelaars van de Sixties” en is voorstander van de eerste opvatting. (…) Wie waren het die in Nederland gezicht gaven aan de jaren zestig? Die vraag was het uitgangspunt van zijn boek dat bestaat uit twaalf interviews met, zoals ze treffend worden genoemd, kantelaars. Zij die de boel op sociaal, cultureel en politiek gebied op hun geheel eigen wijze omduwden. Bakkenes sprak met Willem de Ridder, Roel van Duin, Hedy d’Ancona, Louis van Gasteren, Armand, Phil Bloom, Marius Ernsting, Marjolein Kuijsten, Iris de Leeuw, Hans Plomp, Arie van der Zwan en Bunk Bessels. De laatste werd bekend als organisator van de Flight to Lowlands Paradise. (…) ‘Kantelaars van de Sixties’ is een indringend geschreven tijdsbeeld dat de kritiek op de babyboomers in perspectief zet. Was het een naïeve generatie? Misschien. Maar, concludeert Bakkenes, het was wel een generatie die opstond. (…)
Lees hier verder
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’

«Dat ook bij jongere lezers het ‘kantelaars’bloed in de aderen gaat stromen.» – Kees de Kievid

VoorplatKantelaars-75Over ‘Kantelaars van de Sixties’ van Patrick Bakkenes op Boekenbijlage, 12 februari 2020:
Meestal worden interviews gebruikt als bronnen om de geschiedenis van een niet zo ver verleden te beschrijven. Bij dit boek is dat net even anders: de interviews zijn integraal weergegeven. (…) Bakkenes begint het boek met een klein overzicht van belangrijke gebeurtenissen in de Sixties. Hoewel kort, is dit hoofdstuk belangrijk om uitspraken door de geïnterviewden beter te kunnen plaatsen. (…) Het belang van het eerste deel van elk interview is tweeledig. Ten eerste laat het zien vanuit welke achtergrond de personen handelen en hebben kunnen uitgroeien tot ‘kantelaars’. Daarnaast bevatten deze eerste delen veel ‘historische’ feiten, waardoor de lezer een goed beeld van de tijdsperiode krijgt. (…) Het grotere belang van dit boek ligt in het tweede deel van elk interview. (…) Kunnen we nog iets leren van toen, zodat er nu nieuwe ‘kantelaars’ opstaan die ons de toekomst in leiden? (…) De drie katernen met foto’s en afbeeldingen sluiten prima op de tekst aan. Zeer goed verzorgd zijn de noten na elk hoofdstuk. Ze vormen een verantwoording van en verduidelijking c.q. aanvulling op de tekst en kunnen prima worden gebruikt voor verdere studie over dit onderwerp. Ook bronnenlijst, register e.d. ontbreken niet. Een keurig verzorgde uitgave. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’

Podcast met Patrick Bakkenes.

VoorplatKantelaars-75Patrick Bakkenes over ‘Kantelaars van de Sixties’ op Nationale Ziekenomroep, 12 februari 2020:
In de podcastreeks Schrijvers aan het woord van de Nationale Ziekenomroep op Dailychannel.fm vertellen schrijvers zelf over hun boek. In de maand februari (2020) is het in deel 6 de beurt aan Patrick Bakkenes die zijn verhaal doet over het onlangs verschenen ‘Kantelaars van de Sixties’, een lijvig eerbetoon aan twaalf politieke en culturele smaakmakers van die jaren zestig en het belang van de strijd van deze wegbereiders voor de latere generaties.
Luister hier (5.40 minuut) naar het waarom van dit boek
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’

«Nieuwe generaties de kans geven om hun eigen gevechten en verlangens te bepalen.» – André Oyen

VoorplatKantelaars-75Over ‘Kantelaars van de Sixties’ van Patrick Bakkenes op Lezers tippen lezers, 14 januari 2020:
(…) De fameuze revolutiemaand mei (19)’68 was de maand van de grote sloop. Kerk, gezin, economie, onderwijs: het moest allemaal tegen de vlakte. Overal kwamen studenten op straat en schreeuwden ze het oude bestel omver. Al snel kregen ze steun van de arbeiders. Het begon in Frankrijk en sloeg over naar Spanje, Griekenland, Duitsland, Nederland en Tsjechoslowakije. Ook Vlaanderen deed mee. (…) Niet les misérables, maar juist zij die nog alles te verwachten hadden, in de eerste plaats de studenten, waren er de motor van. ‘68 wortelt tenslotte niet in een crisis, maar in een hoogconjunctuur, de golden sixties. Zeker de Belgen mochten optimistisch zijn. In dat decennium groeide de economie gemiddeld met een solide vijf procent per jaar, drijvend op goedkope energie, een demografische boom, een uitstekende infrastructuur, voortreffelijk onderwijs, sociale harmonie, buitenlandse investeringen en, toen de lokale arbeidsmarkt te krap werd, ‘gastarbeiders’ uit Noord-Afrika en Turkije. (…) In ‘Kantelaars van de Sixties’ wordt in twaalf intrigerende interviews met Nederlandse activisten, kunstenaars en politici, een blik geworpen op de vraag: waaruit bestaat de zogenoemde erfenis van dat iconische tijdperk, de ‘Sixties’? (…) Staan de ‘Kantelaars van de Sixties’ nog achter hun besluiten van destijds, of zijn er zaken die zij nu verwerpen? Toch rechtvaardigt dat de haastige vergelijking van elk protest met ’68 niet – en nog minder de gelijkschakeling. Veertig jaar later is de context radicaal veranderd. De wereld van de Koude Oorlog is weg, net zoals de scholen en fabrieken niet meer ingericht zijn als barakken, net zoals de autoritaire vakbonden weg zijn, het homobashen of de verplichting aan vrouwen om hun echtgenoten de toestemming te vragen om te gaan werken of een bankrekening te openen. Die wereld is vervangen door een multilaterale wereld, met aids, werkloosheid, energie- en klimaatcrisissen, enzovoort. Laat ons dus nieuwe generaties de kans geven om hun eigen gevechten en verlangens te bepalen.
Lees hier het signalement
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’

Filmimpressie boekpresentatie ‘Kantelaars van de Sixties’

VoorplatKantelaars-75Over de presentatie ‘Kantelaars van de Sixties’ van Patrick Bakkenes door Wouter van der Hoeven, 12 januari 2020:
Patrick Bakkenes presenteerde op 15 november 2019 zijn boek ‘Kantelaars van de Sixties | Twaalf interviews over de erfenis van een tijdperk’ in boekhandel Athenaeum aan het Spui te Amsterdam. De presentatie is gefilmd door Wouter van der Hoeven, die onlangs een prachtige impressie van de happening samenstelde. Het programma begint met een korte toespraak van Roel van Duijn. Tijdens de jaren zestig was Van Duijn (mede-)initiator van zowel Provo als de Kabouterbeweging. Daarna de auteur Patrick Bakkenes geïnterviewd over de totstandkoming van het boek door Peter de Rijk, eindredacteur bij uitgeverij In de Knipscheer. Het boek gaat over de nog immer actuele impact van de Sixties op de huidige samenleving, aan de hand van twaalf intrigerende interviews met activisten, kunstenaars en politici: Hedy d’Ancona, Armand, Bunk Bessels, Phil Bloom, Roel van Duijn, Marius Ernsting, Louis van Gasteren, Marjolein Kuijsten, Iris de Leeuw, Hans Plomp, Willem de Ridder en Arie van der Zwan.
Klik hier voor de filmimpressie
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’

«Goed gedocumenteerd. Een aanwinst.» – Hedy d’Ancona

VoorplatKantelaars-75Over ‘Kantelaars van de Sixties’ van Patrick Bakkenes, 10 december 2019:
‘Kantelaars van de Sixties’ is hét boek over de legendarische jaren zestig met twaalf interviews over de erfenis van dit roemruchte tijdperk. In het boek komen aan het woord komen Louis van Gasteren, Arie van der Zwan, Hedy d’Ancona, Willem de Ridder, Marjolein Kuijsten, Roel van Duijn, Hans Plomp, Iris de Leeuw, Bunk Bessels, Phil Bloom, Armand en Marius Ernsting. Hedy d’Ancona schreef: ‘Ik vind het heel goed, prima geschreven, goed gedocumenteerd, met een prachtige voor- en nabeschouwing. Een aanwinst!’
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’

Patrick Bakkenes met ‘Kantelaars van de Sixties’ in Ruigoord

VoorplatKantelaars-75Om 16.00 uur in ‘Het Woord in Ruigoord’ op zondag 8 december 2019:
Leent u nog eenmaal uw oor aan ‘Het Woord in Ruigoord’, de laatste maal van dit jaar. Met Leila van Wetten, Silvia Hubers, Daniel Vis en Patrick Bakkenes die zijn net verschenen boek ‘Kantelaars van de Sixties’ presenteert. Programma met live muziek: dichten, eten, drinken en dansen met een boek in je hand! Presentatie Yvonne van Doorn, Hans Plomp en dj Meng Ing Chu. Een intieme zondagmiddag met poëzie, verhalen en muziek, food & drinks. De kerk is gratis toegankelijk en open vanaf 14.00 uur.
Klik hier voor locatie.
Meer over ‘Kantelaars van de Sixties’
Meer over Hans Plomp bij Uitgeverij In de Knipscheer