«Sprookjesachtige novelle.» – Maarten Steenmeijer

VoorplatJanszGideonsdroom75RGBOver ‘Gideons droom’ van Ernst Jansz voor NBD Biblion, 16 januari 2014:
Een Nederlandse jonge man met een Indische achtergrond voelt zich langzamerhand innerlijk verscheurd door het conflict tussen oost en west dat zich binnen zijn persoonlijkheid afspeelt. In 1983 publiceerde Ernst Jansz, een van de voormannen van de destijds immens populaire popgroep Doe Maar, deze sprookjesachtige novelle. Ten grondslag daaraan liggen de belangrijke existentiële ervaringen die Jansz in 1980 opdeed tijdens een reis door India. Dertig jaar later brengt Jansz de novelle opnieuw uit, vergezeld van een inleiding (waarin hij over zijn reis vertelt), van tekeningen die hij toen maakte, van een nawoord en van de teksten van de cd die hij speciaal voor dit boekje samenstelde.

Meer over ‘Gideons droom’

Meer over Ernst Jansz

Ernst Jansz – Gideons droom. Boek + CD

VoorplatJanszGideonsdroom75RGBERNST JANSZ
Gideons droom. Novelle
Boek en cd

Nederland / Indonesië / India
Boek (omslag Peter van Dongen) met cd (49:56)
Genaaid gebrocheerd met flappen, geïll., 128 blz.
€ 25,00 O-boek
2013 2de uitgebreide editie
ISBN 978-90-6265-839-8

In het Voorwoord van Ernst Jansz bij deze speciale heruitgave, 30 jaar na de eerste druk, schrijft hij: ‘Op één van de door mijn moeder bewaarde krantenknipsels heeft zij met ballpoint geschreven: Waarom?’ Dat de recensenten destijds verdeeld waren in hun oordeel en ook positief schreven deed er even niet meer toe. En wat zou het ook: twee jaar later oogstte de schrijver Ernst Jansz immers met De Overkant alom lof. Maar dat ene woord ‘waarom’ weerhield hem er echter van ooit nog een blik te werpen in zijn eersteling Gideons droom.

Tót in het voorjaar van 2013. ‘Wat ik las vervulde me met ontroering en soms, het is waar, met lichte gêne. Schaamteloos was ik, de jongen die ik ook herken in veel van mijn liedteksten uit die eerste Doe Maar-tijd.’ In een uitgebreid persoonlijk Voorwoord en in een kort Nawoord beschrijft Ernst Jansz zijn herinneringen aan zijn reis naar India waarop hij zijn novelle Gideons droom baseerde en aan de periode van de vroege jaren van Doe Maar.

Behalve met alle liedteksten van de bij het boek horende gelijknamige cd, is deze ‘jubileumeditie’ verder uitgebreid met een illustratiekatern met enkele kleurenfoto’s en tekeningen die Ernst Jansz tijdens die reis in 1980 maakte, een reis die tevens een zoektocht was naar het altijd verdrongen deel van zijn identiteit, gesymboliseerd in de persoon van zijn – in zijn jeugd overleden – Indische vader.

Speciaal voor deze uitgave stelde Ernst Jansz uit zijn oeuvre de cd Gideons droom samen, zijn meest ‘Indische’ album tot nu. Vanzelfsprekend met Tessa en Ala-hi waarvan de teksten geschreven werden voor de novelle Gideons droom. Vier van de in totaal veertien nummers werden in juli 2013 opgenomen, waaronder krontjongversies van de van Doe Maar bekende liedjes Rumah Saya en Tijd genoeg alsmede vier nummers die in de hier aangeboden opnamen niet eerder op cd werden uitgebracht, waaronder ook zijn Dylanvertalingen Liefde min nul en Iedere korrel zand.

Meer over ‘Gideons droom’ op deze site
Lees hier de recensie op Literatuurplein

Nieuwe cd van Raj Mohan (* * * * * in dagblad Trouw)

MohanDuiMutthiDui Mutthi (Pan Records, 2013) is na Kantráki en Daayra Raj Mohans derde cd met liederen in zijn moedertaal, het Sarnámi-Bhojpuri. Het album (EP) bevat vier songs over de migratiegeschiedenis van India naar Suriname en verscheen ter gelegenheid van 140 jaar Hindostaanse immigratie. Speciaal voor deze cd-productie werd Mohans vaste groep muzikanten uitgebreid met een strijkkwartet, het Zapp4 String Quartet.

De eerste Hindoestaanse contractarbeiders kwamen met de boot uit Brits-Indië aan in Suriname op 5 juni 1873. Deze datum, Immigratiedag, wordt nog steeds jaarlijks door de Hindoestanen gevierd in Suriname en in Nederland. Het transport van Indiase arbeiders naar Suriname geschiedde op basis van een lening (schuldbekentenis voor de overtocht, accommodatie, voedsel en daarom ook wel ‘schuldslavernij’ genoemd). Arbeiders werden gecontracteerd voor een termijn van 5 jaar en konden na het verstrijken van deze termijn terugkeren naar India of in Suriname blijven alwaar ze dan een eigen stukje grond kregen toegewezen. De verscheping van in totaal 35.000 Hindoestaanse contractarbeiders vanuit Brits-Indië naar Suriname duurde van 1873 tot 1916. Ongeveer een derde van hen keerde na voltooiing van het contract terug naar hun vaderland. De overigen bleven in Suriname en vandaag de dag woont de helft van hun afstammelingen in Nederland.
De titelsong Dui mutthi (‘Twee vuisten’) gaat over hun reis van India naar Suriname, de misleiding, de hoop, het onrecht, hun leed en hun teleurstelling. De Nederlandse tekst van dit nummer vindt u bij de videoclip Het vierde nummer van de cd (I des ham chun leli / This land I have chosen) is een vertaling door Raj Mohan in het Sarnámi van het gedicht ‘Suriname’, oorspronkelijk geschreven in het Nederlands door de bekroonde Surinaamse dichter Shrinivási:

Dit land
heb ik gekozen
hier geplant
in het getij van
de dagen en nachten
mijn leven,
bij de schrokkige zee
die het strand
van mijn hart
aanvreet en
stuk slaat
op gezette tijden,
maar in een vergevingsgebaar
legt tussen de wortels
van wanhoop
kust voor de latere geslachten.

Meer over Dui Mutthi

Meer over Raj Mohan bij In de Knipscheer

Meer over Shrinivási bij In de Knipscheer

«Namaste Shrini, namaste. Ik groet het licht in jou.» – Elodie Heloise

Over Shrinivási op Spinsels en fluisterijen, 1 december 2012:
In Shrini trof ik een rijpe rijkdom aan woorden en kleur. De wereld liet hij me op een nieuwe manier proeven. Subtiele cultuurmelanges, krachtig weergegeven, hun schoonheid pakkend. ‘To the point, that is the point.’ Suriname, Nederland, Curaçao en ja zelfs India samengebracht in de oneindige bron van observaties die Shrini is. (…) Ik ben dan ook heel blij zijn nieuwste bundel ‘Hecht en Sterk’ nu in druk te zien.

Lees hier het artikel

Meer over Shrinivási en ‘Hecht en sterk’

Hans Plomp – India – Heilig en hels

hans plomp Hans Plomp
India. Heilig en hels
Verhalen, Nederland/India
Ingenaaid, 224 blz.,
ISBN 978-90-6265-640-0 € 17,50
Eerste druk van derde, vermeerderde editie 2009

Nieuwe editie

Een ideaal boek voor wie meer over India wil weten dan wat de toeristenindustrie te bieden heeft, en voor al wie van goede reisliteratuur houdt.

Een Indiase journalist zei eens tegen Hans Plomp: ‘Probeer India niet te begrijpen. Dat kost je je verstand.’ Deze raadgeving is hem altijd bijgebleven op zijn talrijke reizen door dit land vol pracht en gruwel, heiligen en demonen, adembenemende avonturen en weerzinwekkend onrecht.

Hans Plomp zal zelf niet beweren dat hij India begrijpt, maar dat hij het land in al zijn onvoorstelbare contrasten aan den lijve ondervonden heeft, bewijzen de verhalen in India. Heilig en hels. Ten opzichte van In India, het eerste boek van Hans Plomp over India, is de inhoud van India. Heilig en hels verdubbeld.

Van de verhalen van Hans Plomp over India verscheen al een Poolse vertaling en in 2009 een Engelse editie in Canada. Boekuitgaven in India en in Servië zijn in voorbereiding. Naar aanleiding van de Poolse vertaling schreef Ryszard Kapuscinski in 2007: «Een boek vol charme, goede smaak, inzicht en kennis, goed geschreven door een gevoelige en wijze beschouwer en verslaggever, dat absoluut grote bekendheid verdient. Zelf heb ik er veel van geleerd, hoewel ik toch dacht iets van India af te weten.»

«Men leest zijn avonturen met meer plezier dan al dat pretentieuze reisproza. Hij is er op zijn bescheiden wijze in geslaagd iets van dat kleurrijke land in woorden te vangen.» – Hans Warren

«Als Plomp over India schrijft, is het alsof hij een toverlantaarn aanzet. Van de plaatsen waar hij verzeild raakt maakt hij scherpe uitsneden; de pen waarmee hij zijn waarnemingen inkleurt doopt hij in inkt van louter zachte tinten. De lezer zal er geen spijt van krijgen als hij over de schouder van deze traveller meekijkt.» – De Volkskrant

«Een uiterst plezierige verhalenbundel.» – Ezra de Haan

Over ‘Vreemd eten’ van Hans van Hartevelt op Literatuurplein, 13-01-2009 :
Ieder verhaal is een aanleiding voor de auteur om alles eruit te halen wat erin zit. Voedsel, het eten ervan en waar dat gebeurt, het genot of de walging die het teweeg brengt, biedt mogelijkheden tot variatie die Hans van Hartevelt ten volle heeft benut. Hans van Hartevelt doet denken aan een chef-kok die met niet meer dan wat worteltjes, uien, paprika en een stuk kip in staat is iets op tafel te zetten dat je niet snel vergeten zal. Zijn bundel komt overeen met een goed diner. Je vindt er de amuse, het voorgerecht, het culinaire hoogtepunt en het verrassende toetje. Een beschaafde lezer consumeert deze bundel in alle rust.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Vreemd eten’
Meer over Hans van Hartevelt bij Uitgeverij In de Knipscheer

Mala Kishoendajal – Dame Blanche

Mala KishoendajalMALA KISHOENDAJAL
Dame Blanche

Nederland, Hindoestaans, Roman
Paperback, 224 blz. 15,75
ISBN 90-6265-510-6
Eerste druk 2001

De thematiek van migratie en identiteit (India, Cariben, Europa/Amerika) kennen we vooral als stroming in de Engelstalige literatuur (V.S. Naipaul, Neil Bissoondath), maar is ook deel van de Nederlandstalige literatuur. Zo verhaalt Mala Kishoendajal (Paramaribo, 1959) in haar debuutroman Dame Blanche over vier generaties Hindoestaans leven van zelfs voor de komst naar Suriname uit India tot vooral hier en nu in Nederland.

Rode draad in deze raamvertelling is de jonge vrouw Indrani die haar verhaal verbindt met die van haar zoontje Ravi en haar dochter Lakshmi, met die van haar grootouders, haar ouders, haar (gewezen) echtgenoot Radjinder en Maarten, met die van Lila (en haar Casanova), Celia (de Haagse hoer), Dewi (versus buitenvrouw) en nicht Shalini (en haar huwelijk met Haagse Bart) en met de verhalen uit Narayan’s versie van het grote Indiase epos Ramayana.

Mala Kishoendajal heeft twee scenario’s voor theater op haar naam staan: Geen weg terug, over de immigratie van Brits Indiërs naar Suriname en van Surinamers naar Nederland, en Sita, de vrouw, waarin de traditionele vrouw uit de Ramayana naast de moderne westerse Hindoestaan wordt neergezet. Als journalist is zij de vrouw die in ‘de zaak Tara Singh Varma’ haar geveinsde ziekte naar buiten bracht.

De pers over Dame Blanche
«Tegen een kakelbonte achtergrond van Hindoestaanse gebruiken en rituelen doet Indrani verwoede pogingen zich staande te houden als hoofdredacteur van een tijdschrift en tegelijkertijd haar dochtertje op te voeden. Dankzij de laconieke humor van Kishoendajal is Dame Blanche geen particuliere klaagzang maar een moderne Bildungsroman die een energieke indruk achterlaat.» – Onze Wereld

«De kracht van deze roman schuilt vooral in de beschrijving van de emoties van een jonge vrouw die op zoek is naar het geluk op het kruispunt tussen twee culturen. Die emoties worden als het ware ingekaderd in de portretten van alle personeges die in haar leven een rol spelen.» – Friesch Dagblad

«Dame Blanche: een klein monument over de Hindoestanen. In deze roman draait elk verhaal om een persoon die levensecht wordt doordat de auteur soms ver in de tijd terug gaat om gebeurtenissen in hun perspectief te plaatsen.» – Weekkrant Suriname

«Mala Kishoendajal heeft een boek geschreven vol traditionele Hindoestaanse gebruiken rond huwelijk en begrafenis, Indiase films, muziek en dans. Maar het is tegelijkertijd heel Nederlands als het werk, collega’s, vrienden en uitgaan betreft. Traditie en moderniteit zijn hier niet meer een dilemma tussen verwestersen en eigen cultuurbehoud, zoals o.a. in Anil Ramdas’ novelle Het besluit van Mai, maar lopen in deze roman dwars door autochtoon en allochtoon heen.» – Amigoe

«Combinatie van goed gehanteerde literaire middelen als stijl en compositie en een uitdagende stellingname tegen clichébeelden die tussen twee culturen heersen.» – Trouw

Michiel van Kempen – Het nirwana is een lege trein. Reisverhalen over India

Michiel van KempenMICHIEL VAN KEMPEN
Het Nirwana is een lege trein. Reisverhalen over India

Nederland / Verhalen
Paperback, 160 blz., 13,50
ISBN 90-6265-496-7
Eerste druk 2000

Geen Indiër hoeft naar het buitenland, want India heeft alles. Deze woorden worden waarheid tijdens de reis die Michiel van Kempen met zijn reisgenote maakt door India, het continent van de tegenstellingen.

In India is alles in veelvoud aanwezig: talen, religies, monumenten en mensen – alleen al in Bombay 15 miljoen. Temidden van deze chaos houdt Michiel van Kempen het hoofd koel en observeert, opdat de lezer inzicht krijgt in de kronkelige hersens van de Ganges. En daarbij komt zijn kennis van het Hindi (als taalwetenschapper over Suriname) goed van pas: Het is prettig dat we kunnen verstaan hoe ze een stroom van denigrerend commentaar in het Hindi over ons uitstorten.

In zeer lezenswaardige verhalen met tal van bijzondere wetenswaardigheden vertelt Van Kempen onder andere over Madras, de trotse bezitter van het goorste busstation ter wereld waar wel het vervoer verzorgd wordt naar de wereldberoemde tempels van Mahabalipuram!
Over de ashram van de Divine Mother Marahabablabla, alwaar dagelijks 20.000 personen door haar worden omhelsd.
Over de katholieken in India, waarvan er meer zijn dan in Nederland en België bij elkaar.
Over het vervoer per overvolle trein, geblindeerde bus of autoriksja.
Over de Afrikanen in India. En natuurlijk over de cultuur in de vorm van de voor de westerling ondoorgrondelijke Hindifilms uit Bombay of de monumentale liefdestragiek van de Taj Mahal.

De pers over Het niwana is een lege trein
De wereld in dit boek wordt bevolkt door bedelaars, priesters en gehaaide middenstanders. Van Kempen stelt zich doorgaans op als ironische commentator, die met sierlijke pen zijn observaties aan het papier toevertrouwt. Overigens doet Van Kempen iets wat Naipaul nooit zou doen: contact zoeken met jonge Afrikanen, van wie er vele duizenden in India studeren. – Leeuwarder Courant

Leo van der Zalm – Backers Branie of een VOC-oorlog in Zuid-India. Roman

Leo van der ZalmLEO VAN DER ZALM
Backers Branie of een VOC-oorlog in Zuid-India
.
Nederland, India, Roman
Genaaid gebonden, met stofomslag, 192 blz, € 18,–
ISBN 90-6265-451-7
Eerste druk 1998

Backers Branie brengt een nauwelijks bekende koloniale oorlog in herinnering, die vrijwel onbeschreven bleef in de Nederlandse literatuur, namelijk die van de VOC in India, en doet dat in een taal die rijk is aan een bijna vergeten woordenschat.

Backers Branie beschrijft een episode van de oorlog van de VOC tegen de Zamorijn van Calicut, de voornaamste vorst van de Malabaarse kust (het tegenwoordige Kerala, in het jaar 1717.

Cornelis van Meeteren, van gemengde afkomst en ongeveer vijfenveertig jaar oud, neemt als hoofdtolk deel aan de veldtocht onder leiding van Willem Backer Jacobsz. Hij ziet aan hoe de militaire actie na oorspronkelijke geestdrift ontaardt tot gebrek aan discipline, plundering, brandschatten en het afslachten van tegenstanders.

Het heldendom dat hij beschreven vindt in een heldendicht, dat hij in zijn vrije uurtjes uit het Malabaars vertaalt, is in de werkelijkheid niet waarneembaar. Het militaire bedrijf gaat hem tegenstaan.

In het laatste hoofdstuk dat zich vijfentwintig jaar later afspreelt, ziet hij, als zeventigjarige tolk nog steeds werkzaam, hoe verleden en heden elkaars spiegeling zijn. Er is een andere tegenstander, maar het werk van de oorlog blijft smerig.

Leo van der Zalm (1942) rondde zijn studie Nederlands af met Visies op armenzorg en zwervers in het begin van de zeventiende eeuw. Hij publiceerde bij In de Knipscheer de dichtbundels Hollands-Oostersch en verbleef voor Backers Branie, zijn eerste roman, geruime tijd in India.

Mooie woorden (10) over Op zijn Chinees van Hans van Hartevelt

Hans van HarteveltDe pers over ‘Op zijn Chinees’:

«Verrassende verhalen over de grote contrasten in de hedendaagse Chinese maatschappij.» – Wereldzaken

«Hans van Hartevelt voert een Nederlandse congresorganisator op die een jaar lang moet samenwerken met een volstrekt onervaren Chinese collega. De twee reizen door heel China, wat verhalen oplevert over hilarische eet- en drinkpartijen, de imposante cultuur en de chaos van alledag.» – de Volkskrant

«Een enthousiast geschreven verhaal – heel persoonlijk, in een korte, bondige stijl – over de ervaringen van een westerse zakenman in China. Twee hoogtepunten van het boek spelen in Rusland ten tijde van de augustuscoup tegen Gorbatsjov en in de Tibetaanse gemeenschap in India waar hij in Dharamsala een urenlang interview heeft met de Dalai Lama.» – China Nu

«De lezer verveelt zich nauwelijks in zijn collectie van pittige anekdotes over zijn uitstapjes in Beijing, Harbin (het Parijs van het oosten), Tibet, Australië en Moskou.» – Knack

«Fascinerende blik op verborgen China, die dieper gaat dan dat van thee, het eten met stokjes, veel fietsen, vliegers, het Plein van de Hemelse Vrede en de Chinese Muur.» – Leidsch Dagblad

«Fascinerend beeld van de Chinese cultuur.» – Avro-tv, Roeland Kooimans

Meer over ‘Op zijn Chinees’
Meer over Hans van Hartevelt bij Uitgeverij In de Knipscheer