Aya Zikken – De Tanimbar-legende. Roman

VoorplatTanimbar75Aya Zikken
De Tanimbar-legende

Roman
Met een Nawoord van Kees Ruys
Nederland – Nederlands-Indië
Vormgeving Els Kort
gebrocheerd in omslag met flappen,
228 blz., € 17,50
Presentatie 12 mei 2017
ISBN 978 90 6265 960 9

In De Tanimbar-legende, unaniem geprezen als een van Aya Zikken beste romans, arriveren kort na de Tweede Wereldoorlog drie mannen op een afgelegen eiland in de Zuidoost-Molukken. De nuchtere werktuigbouwkundige Jasper Jens komt vers uit Nederland, controleur Haantjes en de idealistische onderwijzer Johannes Morse zijn in Japanse kampen geïnterneerd geweest. In een paradijselijke omgeving, ver van het roerige Java waar het Nederlandse leger tevergeefs probeert om de kolonie te herstellen, ontrolt zich een drama van drie mannen die te zeer door hun verleden zijn getekend om elkaar daadwerkelijk te kunnen bereiken. Dat geldt uiteindelijk ook voor hun omgang met de Indonesiërs, beseft Jens: ‘Je hoort ze praten, ziet ze bewegen. Je ruikt ze, je raakt ze aan, kijkt in hun ogen, denkt dat je contact maakt. […] Maar de mensen hier zijn decor in het door ons veroverde hof van Eden.’ In deze belangrijke roman klinkt het geweten van een natie door die in zal moeten zien dat haar koloniale dromen grotendeels op een illusie hebben berust.

Het initiatief tot deze heruitgave is genomen door Literaire Reisboekhandel Evenaar, om te vieren dat de boekhandel 25 jaar geleden in Amsterdam werd opgericht door Marre van Dantzig en Maria Bastiaens. Deze editie is uitgebreid met een tweeledig Nawoord door Kees Ruys, de biograaf van Aya Zikken: ‘Het zoekende leven van Aya Zikken’ en ‘Over het ontstaan van De Tanimbar-legende’.

‘In die passages van geluk, schoonheid en ontroostbaarheid om wat men aan het verliezen is, ligt de grote kracht van deze roman.’ – Doeschka Meijsing
‘Na haar veelgeprezen roman De atlasvlinder schreef Aya Zikken met De Tanimbar-legende een even knappe als ontroerende roman over het einde van het Hollands kolonialisme in de Indische archipel.’ – Hans Visser

Aya Zikken (Epe 1919 – Norg 2013) woonde van haar zesde tot haar negentiende jaar in Nederlands- Indië, een periode die van grote invloed op haar werk en leven is geweest. Ze debuteerde in 1953 met de novelle Het godsgeschenk onbegrepen en bouwde sindsdien aan een groot en eigenzinnig oeuvre van romans, reisverhalen en memoires, waarbinnen de roman De atlasvlinder (1958) een centrale plaats inneemt.
Terugkerende thema’s in Zikkens werk zijn de invloed van ervaringen uit het verleden, het conflict tussen vrijheid en intimiteit en de onmacht om een ander te bereiken. In 1997 werd haar oeuvre bekroond met de Anna Bijns Prijs.
Meer over Aya Zikken op deze site
Meer over Kees Ruys op deze site [ = ]

«Een boek van survival.» – Peter de Rijk

Omslag_Buitenbeentjes_HR.inddOver ‘Buitenbeentjes’ van Janny de Heer in Literat-uur op Amsterdam FM-Radio, 3 april 2017:
Na de oorlog werd in Nederland niet begrepen hoe verschrikkelijk het ook in Nederlands-Indië is geweest omdat de Tweede Wereldoorlog daar naadloos overging in de Bersiap-periode, de onafhankelijkheidsoorlog. (…) Iedereen die in Indonesië gezeten heeft is ongelooflijk door Nederland in de steek gelaten. Jouw boek had ook ‘schande’ kunnen heten. Het geeft stem aan hen die gezwegen hebben.
Luister hier naar de uitzending [klik ‘Beluister 2e uur’ en schuif de brede donkergrijze tijdbalk onderin op 4:50] Als u de uitzending wilt bewaren kunt u hem downloaden door op het kleine logo te klikken links onder ‘Beluister 2e uur’. Literat-uur draait om de wereld van boeken, schrijvers en film. Met Bert van Galen en Peter de Rijk, live uitgezonden vanuit de OBA Amsterdam.
Meer over ‘Buitenbeentjes’

Barney Agerbeek – Een warme oostenwind

VoorplatOostenwind-72Barney Agerbeek
Een warme oostenwind

Gedichten
Nederland, Indonesië, Polen
gebrocheerd met flappen,
72 blz., € 17,50
april 2017
ISBN 978-90-6265-957-9

Drie landen staan centraal in het leven van Barney Agerbeek: Indonesië, waar hij is geboren, Nederland, waar hij woont, en Polen, waar hij zijn vrouw heeft leren kennen. Hij verbaast zich over de soms verrassende overeenkomsten tussen deze landen, en wordt getroffen door het andere en hoe dat verandert. Wat hij ontdekt en bepalend vindt, vormt – naast de passie voor kunst en literatuur – de inspiratie voor zijn geëngageerde gedichten in uiteenlopende genres. Belevenissen uit Oost-Europa en het Verre Oosten waaien tijdloos en grenzeloos aan, elk met een eigen karakter, warmte en beweging.

Barney Agerbeek (Surabaya, 1948) schreef monografieën over Floris Meydam en Nelson Carrilho. Hij leverde bijdragen aan verschillende literaire tijdschriften en verzamelbundels als Avier, Als een zwerfkei, Ode aan Oote en In een kring van menselijke warmte. In 2013 debuteerde hij bij Uitgeverij In de Knipscheer met de verhalenbundel Schaduw van Schijn, in 2014 gevolgd door de roman Njai Inem en in 2015 de dichtbundel rood en wit met blauw.

Over ‘Rood en wit met blauw’ schreef Duco van Weerlee: ‘Ik heb nog niet eerder met zoveel compassie over erotische verhoudingen in tijden van slavernij gelezen. In al zijn publicaties tref ik dezelfde intelligente verdraagzaamheid aan, zijn specialiteit.’ En Albert Hagenaars op De Schaal van Digther: ‘Een voorbeeld bij uitstek van wat culturele vermenging én verrijking vermag.”

Meer over Barney Agerbeek bij Uitgeverij In de Knipscheer

Janny de Heer – Buitenbeentjes

Omslag_Buitenbeentjes_HR.inddJanny de Heer
Buitenbeentjes
Getuigenissen van het noodgedwongen vertrek
uit de Gordel van Smaragd

Nederland, Nederlands-Indië, Indonesië
Paperback met flappen, 224 blz., € 17,50
Presentatie 31 maart 2017
ISBN 978-90-6265-928-9

In Buitenbeentjes zijn in tien zeer persoonlijke verhalen de belevenissen van destijds jongvolwassenen in de Bersiap-periode (1945-1949) in Nederlands-Indië, of van hun kinderen, bijeengebracht. Elk verhaal wordt verteld vanuit een ander perspectief: geboren in de archipel dan wel in het moederland, zelf jong militair dan wel kind van een planter, dominee, marineman of KNIL-militair. Samen completeren zij een geschiedenis waaraan niet te ontkomen viel.

Door de ogen van hen die het meegemaakt hebben ervaart de lezer de loop van de gebeurtenissen vóór, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands-Indië. Als op hun plaats gevallen puzzelstukjes openbaren zij de consequenties voor het hele volk aan beide kanten van de oceaan, zoals uiteengereten familiebanden. In de nieuwe republiek Indonesië waren Nederlanders, waaronder ook zij die daar al generaties lang waren geworteld, niet meer welkom. Patria stond niet te trappelen om de ontheemden met open armen te ontvangen en zocht argumenten om de Indische Nederlanders, de Indo’s, duidelijk te maken dat zij veel te oosters waren om in een westers land te kunnen gedijen.

Eenmaal in Nederland kon niemand zijn verhalen kwijt, misschien even in eigen kring maar algauw werd de beschuldigende vinger geheven, zoals de zoon van een marineman te horen kreeg: ‘Wat deden jullie daar ook, stelletje kolonialen?’ De beschreven episodes zijn niet alleen maar weergaves van enorme treurnis en verdriet, hoewel het verleden een enorme wissel op hun aller toekomst heeft getrokken. De overeenkomst en de kracht waaruit zij putten is de humor, hun geheime wapen. Nu de kinderen van toen er eindelijk zonder gêne over mogen praten, teneinde de verhalen voor hun kinderen en kleinkinderen te bewaren, gaat dat gepaard met een lach en een traan.

Van Janny de Heer (1955) verscheen in 2016 de roman De Barones, een fascinerend verhaal van een vrouwenleven dat zich afspeelt tegen het decor van de wederopbouw in het naoorlogse Nederland. Een tijd die zoveel mogelijkheden tot ontwikkeling bood, maar niet aan hen met de stempel ‘dat is er zo eentje van die fout was in de oorlog’. Een rode draad in het werk van Janny de Heer is het koloniaal verleden van Nederland. Zo debuteerde zij in 1999 met drie historische verhalen over Curaçao, in 2015 opnieuw uitgebracht onder de titel Yu di tera / Landskinderen. In 2008 verscheen Hey buddy de andere voet is voor jezelf, een biografie over Huib Wijnants, die als marineman in de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië o.a. de Japanse bezetting (internering, krijgsgevangenschap, dwangarbeid) meemaakte. In Suriname verrichtte zij uitgebreid historisch onderzoek voor het schrijven van Gentleman in slavernij (2013) een roman over een Duitse immigrant in het 19de eeuwse Suriname.

Meer over de presentatie
Meer over Janny de Heer bij Uitgeverij In de Knipscheer

Alfred Birney – De rivieren. Trilogie

VoorplatHuls75Alfred Birney
De rivieren. Trilogie

Trilogie van de novellen Rivier de Lossie, Rivier de IJssel, Rivier de Brantas
3 genaaid gebonden boeken met stofomslag in huls,
104, 112, 112 blz. € 39,50
februari 2017
ISBN 978-90-6265-845-9

‘Aan het toch al schitterende kralensnoer van de Nederlands-Indische literatuur heeft Birney drie parels toegevoegd.’ (Kester Freriks)

In de schitterende trilogie De rivieren van Alfred Birney klinkt de echo door van de koloniale geschiedenis van Nederland. Drie novellen omspannen een periode van omstreeks 1750 – 2000. Als chroniqueur van Nederlands-Indië verbindt de schrijver in deze verhalen drie werelden met elkaar. Die vormen het decor in de zoektocht van een gitarist naar sporen uit het verleden: Schotland in Rivier de Lossie, Nederland in Rivier de IJssel en Indonesië in Rivier de Brantas.
Over het vroege werk van Birney schreef De Standaard der Letteren al: ‘Ook de Nederlandse literatuur heeft zijn geheimen. Een van de best bewaarde heet Alfred Birney.’ Zijn debuutroman Tamara’s lunapark (1987) baarde direct al opzien. Met De tolk van Java (2016) brak Alfred Birney opnieuw door naar een groot lezerspubliek. Deze bundeling van zijn Rivieren-novellen markeert zijn 30-jarig schrijverschap.

Van Alfred Birney verscheen in 2012 zijn essayboek over de Indische letteren De dubieuzen. Het leverde hem een officiële aanvraag van de jury van de E. du Perronprijs 2012 op en een nominatie voor de Halewijnprijs 2012.

In de drie daaraan voorafgaande jaren verschenen van Alfred Birney drie samenhangende novellen: Rivier de Lossie (2009), Rivier de IJssel (2010) en Rivier de Brantas (2011). Deze novellen werden genaaid gebonden met stofomslag uitgegeven voor een winkelprijs van € 16,50 per deel. Onder de overkoepelende titel De rivieren worden de drie novellen nu bijeengebracht in een boekenhuls voor de voordeelprijs van € 39,50.
En daarmee wordt eer gedaan aan wat Kirsten Vos schreef op Indisch 3.0: «Pas als ik de drie delen naast elkaar bekijk, valt op welk minimalistisch meesterwerk Birney met deze trilogie afgeleverd heeft.»

Michiel van Kempen over Rivier de Lossie:
«Het verhaal neemt een vreemde wending door een verboden tocht met een bijzonder meisje langs de rivier de Lossie. Die tocht is werkelijk prachtig verteld, opeens word je als lezer meegenomen in een etherisch landschap, en zit je wel weer helemaal in een bijna Indische vertelling, maar dan in Schotland. Een nieuwe werkelijkheid binnen de Indische literatuur.»

Jill Stolk in Den Haag Centraal over Rivier de IJssel:
«Chapeau voor de auteur die zijn familiegeschiedenis weet te overstijgen en een universeel verhaal neerzet.»

Eric de Brabander in Antilliaans Dagblad over Rivier de Brantas:
«Kalm en prachtig beschreven passeert de koloniale geschiedenis van Indonesië, geschiedenis gezien door het oog van de verteller, vrijend met de dichtkunst, elk woord op de juiste plek en geen woord teveel.»

Meer over ‘De rivieren’
Meer over Alfred Birney op deze site

«‘Koude Sambal’ is een zeer mooie verhalenbundel, die schittert in zijn eenvoud!» – André Oyen

Opmaak 1Over ‘Koude Sambal. Indische jeugdverhalen’ van Peter Andriesse op Ansiel, 19 april 2016:
In 2014 maakte Peter Andriesse als schrijver een verrassende comeback met de alom geprezen roman ‘De rode kimono’, een schitterend en broeierig boek over een relatie tussen een oudere vrouw en een jongen, met de schaduwen van Indonesië en Nederland constant op de achtergrond. ‘Koude Sambal’ bundelt de herinneringen aan zijn jongensjaren in Indonesië in de jaren vijftig. In de korte stukjes komen vooral de belevenissen van de auteur en zijn oudere broer op het internaat tot leven, evenals de grote en kleine problemen van jongens die in een vreemd land, aanvankelijk wat onwennig en zonder veel contact met thuis, hun plaats tussen leeftijdgenoten moeten zien te vinden. (…) De auteur plaatst alles met een tikkeltje weemoed in het tijdsbeeld van de jaren vijftig uit vorige eeuw. De sfeer van het Indische leven is voortreffelijk weergegeven evenals de reacties van de jongen op het zeer Hollandse en vrij eenzame leven bij oom en tante, als hij alleen is teruggekeerd in zijn vaderland. (…) Koude Sambal is een zeer mooie verhalenbundel, die schittert in zijn eenvoud!
Lees hier en hier de recensie
Meer over ‘Koude Sambal’
Meer over Peter Andriesse bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Eigenlijk mooi uitgegeven boekwerken.» – André Oyen

coverE16DefOver ‘Extaze 16 – Film’ op Ansiel, 25 maart 2016:
In een soort dagboekfragmenten vertelt Pieter Verhoeff over de perikelen die hij meemaakt om zijn recente filmproject ‘The Tokyo Trial’ op de rails te krijgen. (…) Hans Muiderman noemt Adriaan Ditvoorst de meester van de beweging en de stilte, van het intrigerende grensgebied tussen zichtbaar en onzichtbaar. Dankzij dit bijzonder knap opgebouwde artikel komt een monumentaal werk weer tot leven. (…) Cor Gout beleefde aan boek en film ‘Rubber’ merkbaar plezier en deelt dat heel overtuigend met zijn lezer. Dit filmnummer brengt film op een vrij academische leest naar de lezer maar beschikt toch ook wel over de nodige toegankelijkheid. Mij persoonlijk charmeerde deze Extaze-uitgave vooral door de originaliteit van de onderwerpen.
Lees hier en hier de recensie
Meer over Extaze 16

«Indo’s in Holland opnieuw is een standbeeld voor u opgericht.» – Pom Wolff

VoorplatAgerbeekRoodenWitOver ‘Rood en wit met blauw’ van Barney Agerbeek op Pomgedichten.nl, 5 maart 2016:
Van die zeldzame dagen dat je een boek in je hand neemt, een gedichtenbundel, openslaat en in één adem uitleest. Vandaag was zo een dag: ‘rood en wit met blauw’ gedichten van Barney Agerbeek. (…) Monumentaal en doorleefd. (…) De bundel is werkelijk prachtig uitgegeven met foto’s van kunstwerken in kleurendruk – prachtige vormgeving – indo’s in holland opnieuw is een standbeeld voor u opgericht. ik zwijg over de andere gedichten – het is niet aan mij om zoveel moois te recenseren.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Rood en wit met blauw’
Meer over Barney Agerbeek bij Uitgeverij In de Knipscheer

Barney Agerbeek gast op lezingenmiddag van Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde

Barney AgerbeekBarney Agerbeek is een van de sprekers in de Universiteit van Leiden op vrijdagmiddag 19 februari 2016:
De lezingenmiddag (met verder Hans Straver, Jur van Goor en Jeroen Thijssen) wordt georganiseerd door de Werkgroep Indisch-Nederlandse Letterkunde en duurt van 14.00 – 17.00 uur. De lezing van Barney Agerbeek gaat over de njai in de literatuur en is getiteld ‘Van Apie tot Zadie’. De titel slaat op de schrijvers Apie Prins (Ik ga m’n eige baan, 1958) en Zadie Smith (The Embassy of Cambodia, 2013) die Barney Agerbeek inspireerden tot zijn schrijverschap. Hij breekt een lans voor de rijke, Britse koloniale literatuur (met bijvoorbeeld een pareltje als het korte verhaal Shooting an elephant van George Orwell). Voorts pleit hij ervoor het Indonesisch perspectief zwaarder te laten wegen bij de waardering van de Indische bellettrie. De titel van Gert Oostindie’s boek Soldaat in Indonesië (2015) is in dat kader een bij de huidige tijdgeest passend statement, alsook de fictionele evenknie Jonker van Els Launspach (2015) over de politionele acties in Indonesië en de rol van de Nederlandse overheid.
Locatie: Universiteit van Leiden, gebouw 1175 (Lipsius), Cleveringaplaats 1 (achter het Rapenburg ter hoogte van de Doelensteeg), zaal 003. Toegang gratis.
Meer informatie
Meer over Barney Agerbeek op deze site
Meer over ‘Jonker’ van Els Launspach

«De sfeer van het Indische leven is voortreffelijk weergegeven.» – M. Kruse-Gerhards

Opmaak 1Over ‘Koude sambal’ van Peter Andriesse voor Biblion, 9 februari 2016:
Herinneringen van de auteur aan zijn jongensjaren in Indonesië in de jaren vijftig. In de korte stukjes komen vooral de belevenissen van hem en zijn oudere broer op het internaat tot leven, evenals de grote en kleine problemen van jongens die in een vreemd land, aanvankelijk wat onwennig en zonder veel contact met thuis, hun plaats tussen leeftijdgenoten moeten zien te vinden. De sfeer van het Indische leven is voortreffelijk weergegeven evenals de reacties van de jongen op het zeer Hollandse leven bij oom en tante, als hij alleen is teruggekeerd naar zijn vaderland. Deze 6de druk is vermeerderd met het verhaal ‘Kleine topografie, prille liefde’.
Meer over ‘Koude sambal’
Meer over Peter Andriesse bij Uitgeverij In de Knipscheer