Robert Harman Sordam (63) † 17 juni 2018

Robert Harman SordamVanavond, 22 juni, waren mijn vrouw en ik aanwezig op een avond van de Schrijversgroep ‘77 en de Donner-stichting in Tori Oso Paramaribo. Ismene Krishnadath bemenste daar een boekenkraam waarop ook een aantal boeken van Uitgeverij In de Knipscheer lag. Ze pakte het boek ‘Harmanized’ op en zei: ‘Je weet toch dat hij is overleden?’ Nee, dat wisten we niet. Zondag 17 juni was onze reisdag naar het eilandje Danpaati, een kleine drie uur varen in een korjaal stroomopwaarts in de Surinamerivier, waar we een viertal dagen zouden verblijven, weg van de bewoonde wereld, zonder tv, krant en internet – en dat was ook de bedoeling. Zo veel kan er niet gebeuren in een week, de wereld draait toch wel door zonder ons en zonder dat je het merkt. In die dagen bezochten we een aantal dorpen en ontmoetten heel veel heel aardige mensen die ons vaak aan Robert Harman Sordam deden denken. Want een beminnelijke man was hij.
Het was denk ik 2012 dat hij mij benaderde voor het dichters- en muziekproject ‘De stilte van het ongesproken woord’ over de Surinaamse dichters Trefossa, Shrinivási, Dobru. Hij had een groep mooie mensen om hem heen, onder anderen: Ivette Forster, Guilly Koster, Vincent Soekra, Dave MacDonald. ‘De stilte van het ongesproken woord’ was echt zo’n boek dat er moést komen, dus maakten we gezamenlijk de sprong in het diepe. Het boek kwam er, in 2014. Een dik jaar later, op de valreep van 2015, verscheen het volgende gezamenlijke project ‘40 Jaar Surinaamse muziek in Nederland’ met de dubbel-cd ‘De muzikale fakkeldragers’. Weer een jaar later, eind 2016, kwam zijn soloproject uit onder zijn artiestennaam Robby Harman: ‘Harmanized. Boek met cd’.
In Paramaribo nemen we weer deel aan de wereld, hebben wifi en draaien ‘Harmanized’.
Franc Knipscheer. Paramaribo, 22 juni 2018

Meer over Robert Harman Sordam op deze site
Meer over ‘Harmanized’
Meer over ‘40 Jaar Surinaamse muziek in Nederland’
Meer over ‘De stilte van het ongesproken woord’

De Surinaamse presentatie van ‘Rusteloos en overal’

Opmaak 1Op vrijdag 28 april wordt de biografie van Albert Helman, ‘Rusteloos en overal’, geschreven door Michiel van Kempen, met een uitgebreid programma ten doop gehouden in Paramaribo. Het eerste exemplaar wordt aangeboden aan dichter en oud-president Ronald R. Venetiaan. Het programma vindt plaats in IGSR (Universiteitscomplex) vanaf 19.00 uur precies.
Klik hier voor het programma
Zie ook
Meer over ‘Rusteloos en overal’

«Goed verzorgde boekuitgave met vele foto’s, aandacht voor de dichtkunst en met een uitstekende dvd.» – Gerard Berends

voorplatSilence75Over ‘De stilte van het ongesproken woord’ in De Leeswolf, 4 september 2014:
De stilte van het ongesproken woord is de titel van een boek en een dvd, gewijd aan drie Surinaamse dichters: Trefossa, Shrinivási en Dobru. De componisten Dave MacDonald en Robin van Geerke hebben de gedichten in de verschillende talen als Hindi, Nederlands, Sranan, Sarnámi en Engels opnieuw ‘getoonzet’ in verschillende muziekstijlen. Zij hebben, volgens Krishnadath ‘gezocht naar de stilte tussen de woorden. In die stilte hebben zij het recht opgeëist om het dichterlijk erfgoed van hun cultuur te vermengen met andere culturen, om te experimenteren en nieuwe dimensies te zoeken.’ Daarmee is tevens toegelicht waarom bij het boek een dvd is ingesloten, waarop we een aanstekelijke mengeling van woord en muziek vinden. (…) De dichters zijn in het boek en op de dvd vertegenwoordigd met respectievelijk vier, vijf en zes gedichten, soms in hun eigen taal met (in het boek) een Nederlandse vertaling ernaast. Elke dichter wordt uitgebreid ingeleid, zodat ook niet-Surinamers toch een indruk krijgen van het bijzondere van elk van hen.
Lees hier de recensie
Meer over ‘De stilte van het ongesproken woord’

«Indrukwekkende uitgave met interessante interviews, schitterende foto’s en een fantastische dvd.» – Brede Kristensen

voorplatSilence75Over ‘De stilte van het ongesproken woord’ in Ñapa (Amigoe), 16 augustus 2014:
De Surinaamse componist Dave MacDonald heeft het initiatief genomen om een drietal belangrijke Surinaamse dichters met ondersteuning van muziek en interviews voor het voetlicht te brengen. Het gaat om de poëzie van Trefossa (1916-1975), Shrinivasi (1926) en Dobru (1935-1983). De meeste in de bundel opgenomen gedichten zijn in het Sranan geschreven. De vertalingen in het Nederlands zijn vaak subliem. Hein Eersel vertelt over het leven van Henri de Ziel, die dichtte onder de naam Trefossa. (…) Vervolgens Dobru. De naam betekent in het Sranan ‘dubbel’ en is afgeleid van de initialen van zijn werkelijke naam Robin Raveles. Cynthia Abrahams schetst een beeld van een actieve en geëngageerde man, die al vroeg opkwam voor het Sranan. Alhoewel hij zich inzette voor de jonge natie Suriname, is er bij hem geen zweem van enghartig provincialisme te bespeuren. (…) De derde dichter die in de bundel aan bod komt is de ook op Curaçao bekende Shrinivási (pseudoniem van Martinus H. Lutchman). Zijn poëzie is van een uitzonderlijke kwaliteit. Geert Koefoed schreef een mooie inleiding over het werk van Shrinivasi tegen de achtergrond van zijn levensloop. (…) Eigenlijk is er geen muziek nodig om deze melodie te laten klinken. Maar MacDonald en mede-componist Robin van Geerke beseften heel goed dat muziek als toegangspoort tot poëzie kan functioneren. Mits die muziek niet alle aandacht naar zichzelf wil trekken. Dat gebeurt ook niet. De muziek, in verschillende kleurrijke genres, oefent hier een ondersteunende werking. ‘Ze zochten naar de stilte tussen de woorden’ constateert inleidster Ismene Krishnadath. Luisterend naar de muziek en de vaak intrigerende voordracht van de gedichten, denk ik dat veel mensen door de poort zullen gaan om te ontdekken wat deze Surinaamse dichters ons allemaal te vertellen hebben. Ook als we niet uit Suriname komen, want de universele betekenisdimensie is overal aanwezig.
Lees hier en hier de recensie in de krant en hier als worddocument
Meer over De stilte van het ongesproken woord

‘De stilte van het ongesproken woord’ op Surinaamse radio

voorplatSilence75Op 14 juni 2014 was de avonduitzending van het programma Skrifiman Taki geheel gewijd aan de boek met dvd-publicatie ‘De stilte van het ongesproken woord’. In de uitzending zijn te gast Rutu Raveles, Gerrit Barron en Ismene Krishnadath, die allen hebben meegewerkt aan deze uitgave, waarvan een speciale editie voor Suriname in voor bereiding is onder de titel ‘Tiri fu den wortu di no taki’.
Luister hier naar de uitzending
Lees meer over ‘De stilte van het ongesproken woord’

«Liefde en strijd voor de eigen taal.» – Nel Casimiri

voorplatSilence75Over ‘De stilte van het ongesproken woord’ in het Antilliaans Dagblad, 17 juni 2014:
En terwijl ik dit schrijf, klinkt om mij heen de muziek en de woorden uit het boek, de gedichten zijn op muziek gezet en worden gezongen en voorgedragen op muziek. (…) Klank, ritme en woorden samen geven de betekenis. En de stilte tussen die woorden zijn deel van de compositie. Gedichten moeten gehoord worden. (…)Er zijn heel veel lijnen te trekken van Suriname naar Curaçao: de gezamenlijke koloniale tijd, maar in de eerste plaats de liefde en de strijd voor de eigen taal. De ontkenning eerst van de waarde van die taal, de jonge dichters die lieten zien dat die taal wel degelijk prachtige poëzie kon voortbrengen, de muziek die zo’n grote rol speelt in die taal.
Lees hier de hele recensie of hier in het Antilliaans Dagblad
Meer over ‘De stilte van het ongesproken woord’

Aandacht voor Dobru in Skrifimantaki (radio 10 juni 2014)

voorplatSilence75In het fraai uitgegeven boek Tiri fu den Wortu di no taki/De stilte van het ongesproken woord (In de Knipscheer) worden drie voorname Surinaamse dichters besproken. Het gaat om Trefossa, Shirnivási en Dobru. Op dinsdag 10 juni 2014 is er in Skrifimantaki (op Radio SRS 96.3 Paramaribo) speciaal aandacht voor Dobru. Te gast zijn Roetoe Raveles, Gerrit Barron en Ismene Krishnadath. Roetoe en Gerrit vertellen in het boek over Dobru. Roetoe als zoon en Gerrit als geïnspireerd schrijver. Ismene Krishnadath schreef het voorwoord van het boek. De gespreksleidster is Rose-Marie Maitre, één van de nieuwe presentatoren van Skrifimantaki. Het boek komt samen met een dvd waarop een selectie van gedichten muzikaal is vertolkt. Dvd en boek zijn onderdeel van het project, een initiatief van Dave MacDonald in samenwerking met IKO Foundation. ‘Skrifiman Taki’ wordt live uitgezonden en begint tussen 21.00 uur en 21.15 uur Surinaamse tijd. Dit is Nederlandse tijd vanaf 01.00 uur op woensdagnacht 11 juni. U kunt tijdens de uitzending bellen naar het programma. Skrifimantaki is een samenwerking tussen Stichting Radio-omroep Suriname en Schrijversgroep ’77.
Beluister hier het programma live.
Meer over ‘De stilte van het ongesproken woord’

De stilte van het ongesproken woord

voorplatSilence75De stilte van het ongesproken woord [boek + dvd]
Tiri fu den wortu di no taki
Trefossa, Shrinivási, Dobru. Drie Surinaamse dichters op muziek gezet
Gedichten, essays, muziek
Nederland – Suriname
‘Silence of the Unspoken Word’ is een initiatief van Dave MacDonald
gerealiseerd door IKO Foundation
inleidingen Cynthia Abrahams (eindredactie), Hein Eersel, Geert Koefoed
fotografie/beeld Jean van Lingen, Antoinette van Maarschalkerwaart
genaaid gebonden, 22,6 x 22,6 cm, 136 blz., duur dvd 56:59
geïllustreerd met tientallen foto’s € 28,50
6 april 2014
ISBN 978-90-6265-852-7

Trefossa, Dobru en Shrinivasi zijn dichters die, elk op zijn eigen manier, een plaats hebben ingenomen in het collectieve geheugen van Surinamers. Dit op zich maakt hen al de moeite van aandacht waard. Deze mannen hebben veel meer te bieden. Hun poëzie is de uitdrukking van hun levensgang en hun zijn. Ken hen, en je zal de diepgang in hun poëzie vinden.
De poëzie van Suriname heeft zich nooit beperkt tot het papier. Integendeel. Gedichten waren er om gehoord te worden. Hun werk is al eerder in muzikale vertolking verschenen. Componisten Dave MacDonald en Robin van Geerke bouwen met de IKO Foundation voort op deze lijn. Hindi, Nederlands, Sranan, Sarnami en Engels wisselen elkaar af op een kleurrijk palet van muziekstijlen. Jazz, blues, gospel en rap gaan hand in hand met klanken van de tabla, kaseko en Caraïbische patronen.
MacDonald en Van Geerke hebben gezocht naar de stilte tussen de woorden. In die stilte hebben zij het recht opgeëist om het dichterlijk erfgoed van hun cultuur te vermengen met andere culturen, om te experimenteren en nieuwe dimensies te zoeken.

De gekozen gedichten, de levensschetsen van de dichters en de interviews zijn afgestemd op een zo breed mogelijk lezerspubliek. De samenstellers hopen dat de gedichten, die een tijdloos fenomeen zijn, door de koppeling met muziek op de bijbehorende dvd, Silence of the Unspoken Word, nog meer zullen gaan leven. Alle lezers, in Nederland of in Suriname, of ze nu tot de jongere of de oudere generatie behoren, hopen we hiermee zo enthousiast te maken dat hun belangstelling en waardering voor poëzie toenemen: voor Surinaamse poëzie in het bijzonder maar misschien ook wel voor poëzie in het algemeen.

De volgende schrijvers en musici werken aan het project Silence of the Unspoken Word mee:
Cynthia Abrahams, Gerrit Barron, Chandra van Binnendijk, Hans Breeveld, Martin Buitenhuis, Eric Calmes, Dobru, Hein Eersel, Zanillya Farrell, Quinsy Gario, Norman van Geerke, Lila Gobardhan-Rambocus, Satya Jadoenandansing, Geert Koefoed, Claudius de Krentenkoning, Ismene Krishnadath, Sanne Landvreugd, Julya Lo’ko, Dave MacDonald, Desiree Manders, Cynthia Mc Leod, Adinda Meertins, Chy-Kyria Mezas, Raj Mohan, Mavis Noordwijk, Nitti Ranjan, Roetoe Raveles, Lucas Shepherd, Shrinivási, Sim’Ran, Robert Harman Sordam, Trefossa, Armando Vidal, Yoran Vroom, Sarah-Jane Wijdenbosch,

Meer over ‘Silence of the Unspoken Word’

«Bijzondere gedichten, van hoge kwaliteit.»

Opmaak 1Over ‘Nergens groeit een boom die haar aarde niet vindt’ van Karin Lachmising in De Ware Tijd Literair, 25 januari 2014:
Er is wél veel verschenen het afgelopen jaar. (…) En dan is er de Schrijversvakschool onder leiding van Ruth San A Jong die zelf een bundel met verhalen over de dood heeft uitgebracht, ‘De laatste parade’, mooi gedaan en een gedurfd onderwerp. Onlangs zijn er drie studenten afgestudeerd aan de Schrijversvakschool, onder anderen Karin Lachmising die kort daarna bij In de Knipscheer uitkwam met een dichtbundel, ‘Nergens groeit een boom die haar aarde niet vindt’, met bijzondere gedichten, van hoge kwaliteit. (.…) Het Surinaamse literaire leven is aan het veranderen.

Lees hier hier het artikel

Meer over Karin Lachmising

Meer over ‘De laatste parade’