Lezing (18 oktober) Janny de Heer over ‘Gentleman in slavernij’

Op zondagmiddag 18 oktober 2015 is Janny de Heer te gast in het Leescafé van Bibliotheek en Volksuniversiteit Hellevoetsluis.
Deze lezing over haar historische roman ‘Gentleman in slavernij’ is bijzonder, want in het bijzijn van nazaten van de hoofdpersoon in de roman die in Hellevoetsluis wonen. Janny de Heer verrichtte in Suriname uitgebreid historisch onderzoek voor het schrijven van ‘Gentleman in slavernij’, een roman over een Duitse immigrant in het 19de eeuwse Suriname. Een jongeman uit een welgestelde Duitse familie, Johann Dieterich Horst, zoekt in 1827 zijn geluk in Suriname. In de loop der jaren klimt hij op van ‘blankofficier’, directeur tot administrateur op diverse plantages. Als hij zeker weet dat hij in Suriname wil blijven, koopt hij zelf plantages. In een maatschappij waar slavernij een gegeven is zou hij de slaven het liefst willen behandelen zoals hij vroeger thuis op het landgoed van zijn vader geleerd heeft met het personeel om te gaan. Hij is begaan met de slaven, en vanaf het begin voelt hij zich vooral betrokken bij het lot van Candasie en haar kinderen, al is hij niet altijd in staat de slavin te beschermen. ‘Gentleman in slavernij’ is een meeslepende geschiedenis over het koloniale Suriname in de 19de eeuw, een tijd van grote veranderingen in de verhoudingen tussen de bevolkingsgroepen. Meeslepend omdat de roman vertelt over hoe het dagelijks leven op en om de plantages werkelijk was. Janny de Heer ontraadselt daarbij knap de familiegeheimen die rond Johann Dieterich Horst zijn ontstaan tot aan zijn dood op 72-jarige leeftijd op een wel heel dramatisch moment. Ook ander werk van Janny de Heer, zoals ‘Landskinderen / Yu di tera’, haar Curaçaose ‘roman-in-drie verhalen’, komt ter sprake, alsmede de ‘Indische’ biografie ‘Hey buddy de andere voet is voor jezelf’.
Locatie: Woordbouwerplein 1, 3224 XL Hellevoetsluis, van 13:30 – 16:00 uur.
Meer over ‘Gentleman in slavernij’
Meer over ‘Yu di tera / Landskinderen’

Janny de Heer – Gentleman in slavernij (2de druk)

JANNY DE HEER
Gentleman in slavernij

Roman
Nederland / Suriname
Gebrocheerd, 336 blz., € 19,50
ISBN 978-90-6265-832-9
september 2013
Tweede druk 2015

Janny de Heer debuteerde in 1999 met Landskinderen van Curaçao. In Suriname verrichtte zij uitgebreid historisch onderzoek voor het schrijven van Gentleman in slavernij, een roman over een Duitse immigrant in het 19de eeuwse Suriname.

Een jongeman uit een welgestelde Duitse familie, Johann Dieterich Horst, zoekt in 1827 zijn geluk in Suriname. In de loop der jaren klimt hij op van ‘blankofficier’, directeur tot administrateur op diverse plantages. Als hij zeker weet dat hij in Suriname wil blijven, koopt hij zelf plantages. In een maatschappij waar slavernij een gegeven is zou hij de slaven het liefst willen behandelen zoals hij vroeger thuis op het landgoed van zijn vader geleerd heeft met het personeel om te gaan. Hij is begaan met de slaven, en vanaf het begin voelt hij zich vooral betrokken bij het lot van Candasie en haar kinderen, al is hij niet altijd in staat de slavin te beschermen.

Horst leeft in twee werelden. De sympathie en vriendschap die hij voor Candasie voelt, mondt op een avond uit in meer. Dezelfde avond slaat het wantrouwen echter bij hem toe en dat verdrijft de liefde waar hij even daarvoor nog zo zeker van was. Afrika, een slavin, is weggelopen en Candasie zou haar geholpen hebben. Horst weigert die beschuldigingen te geloven totdat hij het haar rechtstreeks vraagt en hij in haar ogen een bekentenis meent te zien. Pas een jaar later hoort hij dat zijn zoon in slavernij is geboren en hij koopt het kind vrij zodra hij kan.

Gentleman in slavernij is een meeslepende geschiedenis over het koloniale Suriname in de 19de eeuw, een tijd van grote veranderingen in de verhoudingen tussen de bevolkingsgroepen. Meeslepend omdat de roman vertelt over hoe het dagelijks leven op en om de plantages werkelijk was. Janny de Heer ontraadselt daarbij knap de familiegeheimen die rond Johann Dieterich Horst zijn ontstaan tot aan zijn dood op 72-jarige leeftijd op een wel heel dramatisch moment.
Meer over ‘Gentleman in slavernij’

«Dan valt er een pijnlijk puzzelstukje op zijn plaats.» – Marieke Visser

Over ‘Gentleman in slavernij’ van Janny de Heer in EFM Magazine (Paramaribo), jrg. 3, nr. 10, november 2014:
Het slavernijverleden begint na jarenlange oorverdovende stilte nu toch echt een thema in de Nederlandstalige literatuur te worden. De boeken van Cynthia McLeod zorgden daarbij voor een doorbraak. Daarna volgden er meer. Het boek van Janny de Heer, ‘Gentleman in slavernij’, heeft als hoofdpersoon de Duitse Johann Dieterich Horst die in 1827 voor het eerst naar Suriname komt om er zijn geluk te beproeven. Hij raakt in de ban van de kolonie en vestigt zich uiteindelijk voorgoed in de Nederlandse kolonie. Het verhaal is vanuit het perspectief van Horst geschreven maar geeft ook inzicht in het leven van de slaven op de plantage omdat Horst regelmatig geconfronteerd wordt dat hij zich bij beide werelden betrokken voelt. Die van de blanke elite waar hij automatisch toe behoort als plantage-eigenaar, maar ook bij de wereld van de slaven waarvan de onmenselijke behandeling hem steeds weer tegen de borst stuit. Met name het lot van een familie trekt hij zich zeer aan, en hoewel hij uiteindelijk alle gezinsleden vrijkoopt en met de oudste dochter trouwt, lukt het hem niet om alles te doen wat hij zou willen. Tussen de regels dringen zich steeds vergelijkingen op tussen toen en nu, de Surinaamse maatschappij in de 21ste eeuw. Af en toe valt er dan een pijnlijk puzzelstukje op zijn plaats.
Meer over ‘Gentleman in slavernij’
Meer over Janny de Heer bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Het boek is een aanvulling op de geschiedenis van Suriname.» – Helen Wijngaarde

Over ‘Gentleman in slavernij’ van Janny de Heer in Wi rutu, juli 2014:
Janny de Heer beschrijft het leven van Johann Dieterich Horst, die op 20-jarige leeftijd in 1827, na een kort verblijf in Amsterdam, op zoek gaat naar het geluk in de verre kolonie Suriname. Hoe moet het leven van deze jongeman, erfgenaam van Schlüersburg, het geboortelandgoed van zijn moeder, zijn geweest in een maatschappij waarin slavernij een geaccepteerd systeem was? (…) Tijdens haar verblijf in Suriname volgt Janny de Heer de voetsporen van Horst en maakt een boottocht langs verschillende plantages (of wat daar nog van over is) waar hij gewerkt en gewoond heeft. (…) Het boek is een aanvulling op de geschiedenis van Suriname. De lezer krijgt bijzondere informatie over o.a. het dagelijks leven op de plantages, de procedure rond manumissie aanvragen en de aanloop tot de afschaffing van de slavernij.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Gentleman in slavernij’

«De slavernij heeft Janny de Heer altijd beziggehouden.» – Marja Berk

Over ‘Gentleman in slavernij’ van Janny de Heer in Ñapa Literatuur (Amigoe), zaterdag 8 februari 2014:
De schrijfstijl van Janny de Heer is prettig, direct en helder. (…) Janny de Heer is van mening dat het verhaal van de slavernij een gezamenlijke geschiedenis is. “Het was een maatschappij waarin blank en zwart samen opgroeiden. Zowel blanke als zwarte kinderen die tijdens de slavernij werden geboren, wisten niet beter. Dat is enerzijds uiteraard triest, aan de andere kant wel de realiteit waar je je ogen niet voor dient te sluiten.” Eigenlijk heeft die slavernij De Heer altijd beziggehouden. “Ik heb zelf vier jaar op Curaçao gewoond en raakte steeds meer geïnteresseerd in die periode. Zo ontstond ‘Landskinderen van Curaçao’. (…) Ik ben veel in Suriname geweest en heb een diepe liefde voor dat land ontwikkeld. (…) ‘Gentleman in slavernij’ is voor een deel fictie, maar gebaseerd op het leven van Johann Dieterich Horst. Ik heb heel veel research gedaan, ben er jaren mee bezig geweest maar ben tevreden met het eindresultaat.”

Lees hier het interview

Meer over Janny de Heer

«**** Ik ben geneigd Janny de Heer te verkiezen boven Cynthia Mc Leod.» – Ko van Geemert

Over ‘Gentleman in slavernij’ van Janny de Heer in Parbode, jaargang 8 nr. 94, februari 2014:
Elk hoofdstuk begint met een korte informatieve tekst over de ontwikkelingen van de slavernij in Suriname, achterin het boek is een foto van de hoofdpersonen geplaatst, samen met een stamboom en een bronnenlijst. (…) In het nawoord lees je hoe het de hoofdpersonen vergaan is; het maakt nieuwsgierig naar de levens van de nakomelingen! ‘Gentleman in slavernij’ is, voor degene die van familieromans houdt, een heerlijk boek om te lezen. (…) Het hoofdpersonage is weliswaar een man, maar de levens van de vrouwen worden, wellicht niet onbegrijpelijk, door de schrijfster wat meer uitgewerkt. Natuurlijk dringt zich de vergelijking met Cynthia Mc Leod op. Gemeen hebben ze zeker het doorzettingsvermogen om grondig onderzoek te verrichten. Ik ben, als het op stijl aankomt, geneigd De Heer te verkiezen boven Mc Leod.

Lees hier de recensie

Meer over ‘Gentleman in slavernij’

«Een ontluisterende roman over de Surinaamse geschiedenis en de slavernij.» – Ezra de Haan

Over ‘Gentleman in slavernij’ van Janny de Heer in Antilliaans Dagblad, 4 februari 2014:
Wat mij erg aan deze roman beviel was het feit dat ik veel meer over de geschiedenis van Suriname te weten kwam. Want wat weten we eigenlijk over die tijd? Beschamend weinig. (…) Het verhaal laat zien dat zelfs mensen die begrepen dat het niet deugde en wisten dat het einde van de slavernij in zicht was, niet ontkwamen aan vuile handen. Dat deze Horst deed wat hij kon binnen de mores van zijn tijd, blijkt uit het vrijkopen van zijn eigen zoon en het feit dat hij hem zijn achternaam gaf. En daarmee dus erkende. (…) De auteur laat zien dat de slavernij ervoor zorgde dat ieder zinnig mens eronder leed. En dat dit in Suriname alleen maar erger werd naarmate andere landen die vervloekte slavernij afschaften…

Lees hier de recensie in Antilliaans Dagblad

Lees hier deze recensie op Literatuurplein (6 januari 2014)

Meer over ‘Gentleman in slavernij’

«De auteur beschrijft Horst als een integer, diepvoelend mens.» – Hilde Neus

Over ‘Gentleman in slavernij’ van Janny de Heer in De Ware Tijd Literair, 4 januari 2014:
Johann Dieterich Horst is van nature een goed mens en kan zich moeilijk verenigen met het slavernijsysteem. Zijn vele aanvaringen met planters die een slechtere inborst hebben maken dat wel duidelijk. Deze roman is een gefictionaliseerde biografie. Horst heeft werkelijk bestaan en zijn stamboom is ook nagetrokken. (…) De Heer neemt ook de kolonisering van de boeren in Groningen op in haar roman en schetst zo de ellende van de vele ziektes die daarmee gepaard gingen. Ook de aanloop naar de emancipatie op 1 juli 1863 komt aan bod.

Meer over ‘Gentleman in slavernij’