«In een leefnet met het Knipscheerschip meegesleept.» – Kristien De Wolf

Over presentatie Elders nr. 7 in Pletterij op 16 mei 2026 op Elders Literair, 24 mei 2026:

Onder de titel What a wonderful world it would be publiceert Elders literair een persoonlijk verslag van Kristien De Wolf over de presentatie van Elders nr. 7. Kristien De Wolf, auteur bij Uitgeverij In de Knipscheer en ambassadeur voor Elders in België, was een van de gasten die op de presentatieavond optrad.  “(…) Vandaag sloot franc Knipscheer de deur van de uitgeverij In de Knipscheer voorgoed en dat einde zou in Haarlem gevierd en betreurd worden zoals het op een degelijke begrafenis de gewoonte is. Ik moest en zou erbij zijn. (…)  Niet alleen een pak beroemde schrijvers zoals Tommy Wieringa, Marion Bloem en Astrid Roemer hadden er het voorrecht genoten te mogen rijpen in de veilige incubator die In de Knipscheer vijftig jaar lang was, maar zo ook ikzelf en de halve Eldersredactie. (…) Toen ik eindelijk voor de deur van de Pletterij geparkeerd stond en even later de kleine concertzaal betrad, gebeurde weer wat er altijd gebeurt als ik het parallelle universum van Elders en uitgeverij In de Knipscheer betreed. Ik kreeg een grote bak liefde over me heen. (…)  De zaal liep vol. Bil aan bil zaten we opeengepakt. Er was geen stoel meer vrij. (…) Met een stevig noisy nummer takelde Lakshmi ons ten slotte uit onze melancholie in een bad vol levenslust, en zo werd het een echte begrafenis: eerst wenen om wat verloren is en dan uitbundig lachen en samen drinken op het leven. (…)”

Lees hier het verslag
Meer over Elders literair 7
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer
Meer over Kristien De Wolf bij Uitgeverij In de Knipscheer

Symposium bij jubileum/afscheid uitgeverij In de Knipscheer

Halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer:

Op 24 maart 2026 vierde uitgeverij In de Knipscheer het vijftigjarig jubileum en dat is voor uitgever Franc Knipscheer ook het moment om te stoppen. Uitgeverij In de Knipscheer startte in 1976 en kwam min of meer voort uit het in 1975 begonnen literaire tijdschrift Mandala (redactie Jos Knipscheer, Peter H. van Lieshout en Harry Hoogstraten). Tot in de jaren negentig waren, behalve de broers Knipscheer, de belangrijkste acquirerende redacteuren voor de tot de uitgeverij behorende imprintfonds: Stefan Landshoff (Onze Tijd, Uitgeverij Zuid), Jan Kees van de Werk (de Afrikaanse Bibliotheek), Stefaan van den Bremt (Uitgeverij Zuid), Rosa Pollé (Uitgeverij Furie), Scott Rollins (Bridges Books).

De uitgeverij wordt niet voortgezet. Alleen de eerder aangekondigde boeken zullen nog verschijnen; daarna komen er geen nieuwe titels van In de Knipscheer meer uit.

Daarmee komt een eind aan wat wel het kleurrijkste boekenbedrijf van Nederland is genoemd. Om dit moment niet ongemerkt voorbij te laten gaan werd door een kleine groep vrienden van de uitgeverij (Jan van Eeden, Peter Bruyn, Joost Pollmann) op zondagmiddag 29 maart 2026 in de Doelenzaal van de Centrale Bibliotheek Zuid-Kennemerland een klein symposium georganiseerd waarbij werd teruggeblikt op wat de uitgeverij in die halve eeuw teweeg heeft gebracht.

Er waren korte voordrachten van emeritus-hoogleraar Nederlands-Caraïbische Letteren Michiel van Kempen, auteur en dichter Diana Ozon, dichter en voormalig Knipscheer-redacteur Scott Rollins, essayist Artien Utrecht en auteur/muzikant Cor Gout, aangevuld met muzikale bijdragen van Bert Vissers en CCC Inc. Het symposium was binnen enkele uren uitverkocht, maar kan door iedereen nog teruggekeken worden via het YouTube-kanaal van de Pletterij

Op 02:50 van de tijdlijn opent moderator van de dag, Manon Duintjer (voorheen Rainbow Pocketboeken bij Uitgeverij Maarten Muntinga) het programma. Diana Ozon (tijdlijn 10:20) haalt herinneringen op aan de vroege periode van de uitgeverij (CJP, Plug Literair, Linton Kwesi Johnson, Henrik Barends, Christian Canstadt, Hugo Kaagman, One World Poetry, Benn Posset, Guus Bauwer, Maximaal, Howard Krol, Arthur Lava, Afrikaanse Bibliotheek, Louis Lehmann, Joost Zwagerman, Frans Lopulalan, Didi de Paris). Vanaf 23:25 op de tijdlijn is het woord aan (redacteur, auteur) Scott Rollins (Mandala, Dremples, Jan Kees van de Werk, Ewald Vanvugt, Rob van Erkelens, Hans Plomp, Afrikaanse Bibliotheek, Stichting voor Vertalingen, Bridges Books, One World Poetry, Krontjong, The Sign of Jonah, Boeli van Leeuwen, The Day Before Yesterday, Leon de Winter, Joseph Bruchac, De Indiaanse Bibliotheek). Essayist Artien Utrecht (tijdlijn vanaf 40:20) benadert het fonds van Uitgeverij In de Knipscheer vanuit het land waarin zij is opgegroeid: Indonesië (dekolonisering, Indonesië 1965, Frans Lopulalan, Ewald Vanvugt, Alfred Birney, Angela Davis, Surinaamse literatuur, Edgar Cairo, Astrid Roemer, Cor Gout, Uitgeverij Manus Amici, waarvoor Uitgeverij In de Knipscheer in 1983 de roman ‘Korruptie’ van Pramoedya Ananta Toer verzorgde). Dichter en muzikant Bert Vissers (op de tijdlijn vanaf 56:00) sluit het programma voor de pauze af met twee liedjes ‘Er komt een dag’ en ‘Voor wat het waard is’ (Bender, Boris Vissers, De wereld wacht op mij). Vanaf 01:08:00 is het pauze. Vanaf 01:32:30 licht Eric de Brabander de documentaire film ‘Uit de Knipscheer’ toe van de Curaçaose cineaste Hester Jonkhout en vertoont de trailer van de documentaire die later deze maand in première gaat op het Curaçao International Film Festival. Vanaf 01:40:00 brengt brengt Cor Gout (redacteur, schrijver) een ode aan In de Knipscheer aan de hand van het begrip ‘numen’ zoals hij dat tegenkwam in een bundeling poëziekritieken van Harry Mulisch uit de jaren vijftig (Trespassers W, Jeroen Scheifes, Irun S., Didi de Paris, Extaze Literair, Wim Brands.) Onder dwang van de tijdklok wordt (tijdlijn 02:06:00) Cor Gout gevraagd zijn ode niet voor de microfoon af te maken en zijn plek te gunnen aan de volgende spreker (tijdlijn vanaf 02:08:15)  Michiel van Kempen (Albert Helman, Nederlands-Caraïbische literatuur, Shrinivási, Michaël Slory, Bernardo Ashetu, Pierre Lauffer, Nydia Ecury, Astrid Roemer, Boeli van Leeuwen, Jan Kees van de Werk, Rob van Erkelens, Koos van den Kerkhof, Scott Rollins). Franc Knipscheer (tijdlijn 02:24:50) begint zijn slotwoord met een korte toelichting op het belang voor de uitgeverij van het redacteurschap (33 nummers literair tijdschrift Extaze) van Cor Gout (Peter H. van Lieshout, Léon de Winter, Craig Strete,  Boeli van Leeuwen, Alejo Carpentier, Ernst Jansz). Op tijdlijn 02:34:00 overhandigt Cor Gout aan Peter de Rijk, Anja Brandse en Franc Knipscheer een gedrukt exemplaar van zijn ‘Numen – Een ode aan In de Knipscheer’. Daarna is het even pauze voor podiumwissel tot het akoestische optreden van CCC Inc. met de oorspronkelijke leden (vanaf 1967) Joost Belinfante, Jaap van Beusekom, Huib Schreurs en Ernst Jansz (tijdlijn vanaf 02:42:50 – 03:10.00). Manon Duintjer sluit af. Het symposium is mede mogelijk gemaakt door Cultuurstimuleringsfonds Haarlem, Haarlemsch Muziekfonds, het Letterenfonds en Hof van Jan.

Klik hier voor de registratie van symposium
Klik hier voor dankwoord Franc Knipscheer
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer

«Eigenlijk ‘ontdekte’ Jos Knipscheer Joost Zwagerman als schrijver.» – Maria Vlaar

Foto: Els Kirst

Over Jos Knipscheer in Zwaag-De zeven levens van Joost Zwagerman van Maria Vlaar, 28 januari 2026:

Vanaf januari 1972 schreef Jos Knipscheer (1945-1997) over popmuziek en literatuur in het Plug, het tijdschrift van het Cultureel Jongeren Paspoort in Amsterdam. Een paar jaar later begint hij de rubriek Plug Literair waarin hij middelbare scholieren uitnodigt verhalen of gedichten in te sturen en ze bij plaatsing voorziet van commentaar. In de Knipscheer-auteur Kees Broere stuurde een fotootje van een pagina uit Zwaag, de eind vorig verschenen biografie over Joost Zwagerman door Maria Vlaar, verschenen bij De Arbeiderspers. «In maart 1982, nog voordat hij [Joost Zwagerman] zijn pseudoniem Wagnermaz heeft verzonnen, krijgt Joost een briefje van ene Jos  van tijdschrift Plug. (…) Plug neemt ‘na enig aarzelen’ graag  een verhaal en twee gedichten op. (…) Jos is Jos Knipscheer, de latere oprichter van Uitgeverij In de Knipscheer, die dus eigenlijk Joost als schrijver ‘ontdekt’ heeft.» Joost Zwagerman debuteerde in 1986 met de roman De houdgreep.

Lees hier de betreffende pagina uit ‘Zwaag’

Angry Young Performers – Lenny Vos

906265-277-8Lenny Vos over de Vlamingen in ‘MaximaaL’ op Neerlandistiek, 21 maart 2025:

(…) Midden jaren tachtig, Lanoye was toen nog een Angry Young Poet, kwamen zijn gedichten in het vizier van Arthur Lava, die de bundel ‘Maximaal’ samenstelde. Hij was niet de enige Vlaming in de bundel, want ook de poëzie van Johan Joos werd door Lava opgenomen. (…) Hoe kwamen de gedichten van de Vlamingen Tom Lanoye en Johan Joos in de bundel ‘Maximaal’ terecht? Daarvoor ondernam ik een speurtocht naar een brief uit 1986, waarmee samensteller Arthur Lava zijn zielsverwanten in de poëzie als Tom Lanoye, René Stoute, Joost Zwagerman en Pieter Boskma overhaalde om hun gedichten in de bundel ‘Maximaal’ te publiceren. (…)  In het verslag van zijn zoektocht naar Johan Joos beschrijft Joris van Casteren de ontvangst in de literaire kritiek van de bundel ‘Steilte’ (1986). Rond de bespreking van deze bundel door Arthur Lava, die kort daarvoor was begonnen als recensent voor NRC Handelsblad, breekt een ware rel uit, aldus Van Casteren: ‘Alleen de dichter Arthur Lava waagde zich aan een serieuze bespreking. Lava was op dat moment, ondanks fluorescerende hanenkam en leren pak, door K.L. Poll als poëzierecensent bij NRC Handelsblad aangetrokken. Was dat voor de keurig traditionele kunstredactie al even slikken, de jubelende recensie over het kladschrift van een of andere Vlaamse punkdichter die dit sujet waagde af te leveren, stuitte op een daverend veto. Lava was woest en gaf zijn pas verworven functie eraan.’ (…) De Maximale dichters zullen slechts eenmaal als voltallige groep bij elkaar komen. (…) Opvallend is dat Lanoye’s gedicht met de titel ‘Maximaal’ niet is opgenomen in de gelijknamige bundel van de Maximalen. Wel draagt hij het voor op de presentatie van de bundel, (…) Howard Krol, die onder het pseudoniem Arthur Lava de dichters aanschreef, was gevraagd door Uitgeverij In de Knipscheer om een bundel samen te stellen.(…) Als oorspronkelijke verschijningsdatum vermeldt Krol in zijn eerste brief ‘najaar 1987’, maar die wordt ruimschoots overschreden; uiteindelijk zal de bundel in mei 1988 worden gepresenteerd. (…)

Lenny Vos is literatuurwetenschapper en onderzoekt in een reeks artikelen het literaire veld van de jaren tachtig van de twintigste eeuw. Als eerste deel van dit work-in-progress is het artikel ‘Punk-Poetry. Diana Ozon en het literaire veld van de jaren tachtig’ in 2024 verschenen op Neerlandistiek.

Lees hier het artikel van Lenny Vos
Meer over ‘Maximaal’ bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Howard Krol bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Hoe de literaire kritiek er vrijwel collectief volledig naast kan zitten.» – Daan Pieters

VoorplatOpweg-75Over ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’ van Jaap van der Bent op Tzum, 26 april 2023:
(…) Qua vitaliteit en rauwe energie vormden Jack Kerouac (samen met William Burroughs en Allen Ginsberg de grote drie van de Beat Generation) een welgekomen tegenbeweging, een soort van literaire rock-’n-roll die met veel branie en lawaai een alternatief vormde voor academische droogstoppels of sentimenteel geschmier. (…) Wat die receptie betreft, was trouwens lang niet iedereen overtuigd van Kerouacs talent. Bekend is natuurlijk de dooddoener van Truman Capote dat Kerouac niet schreef, maar ‘typte’. Ook Gerard Reve deed een duit in het zakje: hij vond On the road ‘een muf boek met veel lawaai’. Dat de meningen over het boek verdeeld waren, en trouwens nog steeds zijn, is niet eens zo verwonderlijk. Het boek was niet alleen zijn tijd vér vooruit, het heeft een nogal rommelige structuur en is stilistisch verre van volmaakt. Maar dat doet er helemaal niet toe: het put zijn kracht uit de rauwe energie, het jachtige, jazzy ritme, en vooral de compromisloze vrijheidsdrang. (…) Anderen waren dan weer wel onmiddellijk overtuigd van Kerouacs kunnen, niet in de laatste plaats natuurlijk alternativo Simon Vinkenoog, maar de recensies waren toch overwegend negatief. (…) Op die manier wordt in dit boek ook aanschouwelijk gemaakt hoe de literaire kritiek er vrijwel collectief volledig naast kan zitten: eendagsvliegen worden soms de hemel in geprezen, echt belangrijke boeken volledig afgekraakt. (…)
Lees hier de recensie ‘On the road in de polders’
Meer over ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’

Presentatie ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’ bij Roelants

VoorplatOpweg-75Op 26 januari 2023 vindt bij Boekhandel Roelants in Nijmegen een presentatie plaats van ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’, samengesteld door Jaap van der Bent, dat eind 2022 verscheen. In 2022 was het honderd jaar geleden dat Jack Kerouac werd geboren, de Amerikaanse schrijver die aan de wieg stond van de Beat Generation en de levens van lezers over de hele wereld beïnvloedde. Emeritus hoogleraar Amerikaanse letterkunde en Amerikanistiek Hans Bak zal het “eerste Nijmeegse exemplaar” in ontvangst nemen en een woordje spreken. Tijdens de presentatie wordt een glas wijn aangeboden en zal Kerouac zelf te horen zijn, helaas dus niet in levenden lijve. Locatie: souterrain van Boekhandel Roelants, Van Broekhuysenstraat 34, Nijmegen. Inloop vanaf 17.00 uur; de presentatie start om 17.15 uur. Toegang is gratis maar aanmelding vooraf is verplicht: reserveer zo spoedig mogelijk per email of telefonisch op : roelants@roelants.nl 024-322 1734.
Meer over de presentatie
Meer over ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’

«Vlot en boeiend document over een legendarisch werk.» – André Oyen

VoorplatOpweg-75Over ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’ van Jaap van der Bent op Ansiel, 13 december 2022:
(…) Tegenwoordig geldt Kerouac als een van de meest prominente Amerikaanse auteurs van de twintigste eeuw. Nochtans waren vele lezers en Nederlandse en Vlaamse critici en schrijvers al vroeg overtuigd van de literaire kwaliteit van Kerouacs boeken. (…) In ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’ beschrijft Jaap van der Bent de manier waarop Nederlandse critici in de loop der tijd op Kerouacs werk reageerden. Ook laat hij zien op welke wijze Nederlandse en Vlaamse schrijvers door Kerouac werden beïnvloed. Zo lijken Vlaamse schrijvers vanaf het begin ontvankelijker te zijn geweest voor de experimentele aspecten van beatschrijven, wat te maken kan hebben met het feit dat de Vlaamse literatuur vaak een barokke kwaliteit heeft die in de Nederlandse literatuur minder gangbaar lijkt te zijn. Mogelijk vanwege dat verschil pikten een aantal Vlaamse schrijvers het werk van William Burroughs eerder op dan hun Nederlandse collega’s dat deden. (…) Wat vooral relevant is voor Nederlandse critici en schrijvers is niet langer het gevoel van vrijheid en avontuur dat een boek als ‘On the Road’ kenmerkt, maar Kerouacs kunstenaarschap en het idee dat schrijven voor hem belangrijker was dan wat dan ook.
‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’ is een vlot en boeiend document over een legendarisch werk.
Bron
Meer over ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’

Jaap van der Bent – Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen. Essays

VoorplatOpweg-75Jaap van der Bent
Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen

Essays
royaal formaat, gebrocheerd in omslag met flappen,
290 blz., incl. 4 fotopagina’s met 9 foto’s van Jaap van der Bent,
€ 19,95
ISBN 978-94-93214-87-3
presentatie 9 oktober 2022

100 jaar Jack Kerouac

In 2022 is het honderd jaar geleden dat de Amerikaanse auteur Jack Kerouac werd geboren, de vader van de Beat Generation en schrijver van de bekendste Beat-roman, On the Road. Hoewel hij bij zijn dood, in 1969, enigszins in de vergetelheid was geraakt, staat zijn werk wereldwijd alweer jaren in de belangstelling. Tegenwoordig geldt Kerouac als een van de meest prominente Amerikaanse auteurs van de twintigste eeuw. Een aantal Nederlandse en Vlaamse critici en schrijvers was al vroeg overtuigd van de literaire kwaliteit van Kerouacs boeken.

In Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen beschrijft Jaap van der Bent de manier waarop Nederlandse critici in de loop der tijd op Kerouacs werk reageerden. Ook laat hij zien op welke wijze Nederlandse en Vlaamse schrijvers door Kerouac werden beïnvloed. Het boek bestaat verder uit een selectie van de meest opvallende artikelen die in Nederlandse kranten en tijdschriften aan Kerouac werden gewijd, alsmede proza en poëzie van Nederlandse en Vlaamse schrijvers die door Kerouac werden geïnspireerd.

Met citaten uit het werk van Werner Cranshoff, Johnny van Doorn, Kester Freriks, Arie Gelderblom, Auke Hulst, Ed’ Korlaar, Tom-Jan Meeus, Hans Plomp, Willem M. Roggeman, John Schoorl, Hansmaarten Tromp, Simon Vinkenoog en Joost Zwagerman.

Jack Kerouac in Nederland en Vlaanderen besluit met een overzicht van de Nederlandse vertalingen van Kerouacs werk. Van der Bents boek is een waardevolle toevoeging aan wat tot nu toe in Nederland en Vlaanderen over de Beat Generation is geschreven.

Jaap van der Bent (1948) was tot 2013 universitair docent Amerikaanse letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Zijn specialisme is het werk van de Beat Generation. Van der Bent publiceerde o.a. in De Revisor, Armada, Vrij Nederland en NRC-Handelsblad. In 2021 verscheen zijn biografie van Louis Lehmann, De dichter die het niet wilde zijn.

Meer over ‘Jack Kerouac op weg in Nederland en Vlaanderen’
Meer over Jack Kerouac op deze site

«Taal die raakt is het grootste wapen.»

SchouwenaarInterview met Margreet Schouwenaar door Alja Spaan op MeanderMagazine, 18 maart 2021:
(…) Taal is het glijmiddel van de samenleving geworden. (…) Het is teveel taal en te weinig verhaal. Dat was natuurlijk altijd al zo, maar vandaag de dag is taal overal aanwezig en doorspekt met psychologische beïnvloeding door het verhaal te verpakken in woorden die de verstaander meegeeft hoe de inhoud moet worden verstaan. Dat maakt ons tot aangepaste mensen, terwijl mensen zichzelf steeds weer moeten herschrijven, uitvinden, ontdekken… (…) De dichter kan niet anders dan nieuwe taal zoeken, nieuwe beelden, nieuwe formuleringen om te inspireren, te verontrusten, te raken en misschien heel af en toe te mobiliseren. Taal die raakt is het grootste wapen. (…) Schrijven is een manier om mijn gedachten systematisch uit te denken. Ik hou van het haast mathematische geknutsel met taal, van het gevoel een complex te zijn met 33 verdiepingen en dan af te dalen tot die woonlaag waar ik in volmaakte vrede kan scheppen. (…)
Lees hier het hele interview
Meer over Margreet Schouwenaar bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Alja Spaan op deze site

Lex Paleaux in Patronaat met ‘Het leven is een circus’

91565914_956140874782910_333860263323238400_nDe videoregistratie van de presentatie in Patronaat van ‘Het leven is een circus’, 21 november 2020:
Op 14 oktober jl., vlak voordat de theaters om 22.00 uur de zalen moesten sluiten vanwege aangescherpte coronamaatregelen, vindt in het Patronaat in Haarlem de presentatie plaats van ‘Het leven is een circus’, het tweede boek van Lex Paleaux. Het programma van de presentatie is met één vaste camera geregistreerd door het Patronaat. Op 3:38 op de tijdbalk wordt op groot scherm de trailer ‘De Onthulling’ vertoond, waarna op 6:55 boekhandelaar Daan van der Valk van boekhandel De Vries Van Stockum memoreert hoe het eerste contact met de auteur tot stand kwam. Op 11.30 wordt zanger en liedjesmaker Bert Vissers aangekondigd, een optreden dat op de valreep niet kan doorgaan vanwege mogelijke Coronasymptomen (wat achteraf gelukkig niet het geval bleek). Op 14:15 begint het interview dat redacteur Peter de Rijk heeft met Lex Paleaux op 32:00 gevolgd door een gastoptreden van de Haarlemse dichter Darryl Danchelo Osenka, die speciaal voor deze gelegenheid geschreven ‘samenvattende poëzie’ leest. Op 39:15 improviseert Lex Paleaux een ‘column’ die uitmondt in de uitreiking van het eerste exemplaar aan overrompelende Rogier Reker. Op 46:15 is het muzikale intermezzo van All The King’s Daughters dat uitgebreid is van twee naar vier nummers vanwege het uitvallen van Bert Vissers. Op 1:07:25 leest Lex Paleaux twee verhalen uit ‘Het leven is een circus’ met in het tweede verhaal een referentie naar Joost Zwagerman. Op 1:18:45 wordt een tweede ‘eerste exemplaar’ aan de dierenarts van de wolfshond van Lex Paleaux, uitlopend in een dankwoord van de auteur. Uitgever Franc Knipscheer praat de onderdelen van het programma aan elkaar.
Klik hier voor de live-registratie van de presentatie
Kijk hier naar de foto’s van de presentatie door Rogier Reker
Klik hier voor de aankondiging van het programma
Lees hier het verslag van de avond door journalist Paul Lips
Meer over Bert Vissers bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Het leven is een circus’
Meer over Lex Paleaux bij Uitgeverij In de Knipscheer