Ton van Reen – Eigen Wijs. Korte verhalen

eigen wijsTon van Reen
Eigen Wijs

korte verhalen
Nederland
gebrocheerd in omslag met flappen, 200 blz.
ISBN 978 90 6265 790 2 NUR 303
Eerste druk 2020

Thema Boekenweek 2020: Rebellen en dwarsdenkers

Eigen Wijs bevat vijftig korte en zeer korte verhalen waarin de achtenzeventigjarige schrijver Ton van Reen terugkijkt op zijn leven en het korte pad verkent dat hem nog wacht. Hij beseft dat de verhalen die hij vroeger hoorde van zijn in 1876 geboren grootmoeder Jaantje van Asperen, dochter van een turfschipper uit de Peel, hem hebben gevormd tot schrijver en verteller. Tijdens het kaarten aan de keukentafel riep zij de wonderen van de wereld in hem op. Daarom komt zij veel voor in deze verhalen. Net als zijn moeder, die al heel jong weduwe werd. En de vader die stierf toen Ton tien jaar oud was.

De verhalen springen op en neer, van vroeger naar nu, van het eigenzinnige meisje uit de Peel dat grootmoeder werd, van de moeder die haar eigen weg ging, van het kind dat Ton zelf was naar de grootvader die hij nu is. Samen vormen de verhalen het levenspad van de schrijver. Het zijn verhalen over een wereld die totaal is veranderd, over de jaren vijftig waarin hij in Limburg opgroeide, waarin de kerk nog absolute macht had, tot de tijd van nu, waarin diezelfde kerk een achterhoedegevecht levert. De jaren waarin de heren met de hoeden en de vrouwen met de bontjes, samen met de pastoor, in het dorp de dienst uitmaakten.
Maar er zijn ook verhalen over het avontuur van het lezen, de kunst van het vertellen en de voldoening van het schrijven, tegen de stroom in, vanaf het kleine zolderkamertje waar Ton sliep als kind en waar hij zijn schrijftafeltje had, tot op de dag van vandaag, in zijn werkplaats, de voormalige koeienstal, vol duizenden boeken.

Deze verhalen sluiten naadloos aan bij de eerdere boeken die Ton van Reen schreef over de jaren vijftig, zoals Het winterjaar, In het donkere zuiden, Thuiskomst en Roomse meisjes. Eigen Wijs past prima bij het thema van de Boekenweek 2020: ‘Rebellen en dwarsdenkers.’ Bij uitgeverij In de Knipscheer verschenen van Ton van Reen onder meer De verdwenen stad, Dochters, De Lichtverkoper en Vlucht uit Montaillou.
Meer over Ton van Reen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De auteur verwoordt ook heel knap hoe een schrijfproces iemands leven helemaal op zijn kop kan zetten.» – André Oyen

Opmaak 1Over ‘Bang voor de liefde’ van Niek Bremen op Lezers tippen lezers, 13 juni 2019:
De Tweede Wereldoorlogtrauma’s spelen ook in de Nederlandstalige literatuur regelmatig op. Het zijn onverwerkte herinneringen die zowel in non-fictie als in fictie opduiken. Ook in ‘Bang voor de liefde’ dat het verhaal vertelt van Andreas von Hechtel, die opgroeit in een Duits gezin in Amsterdam, na de Tweede Wereldoorlog zitten heel wat pijnlijke naweeën van het nazisme en de Tweede Wereldoorlog verweven. Zijn ouders hebben hem tot zijn groot onbegrip altijd als een stuk vuil behandeld. Door zijn traumatische jeugd is hij niet in staat gevoelens van liefde te ontwikkelen. Zijn besef van de eigen kwetsbaarheid maakt hem zwijgzaam en wantrouwend. Alleen met Maurits, zijn enige vriend, onderhoudt hij contact en durft hij echt praten. De plotse dood van zijn moeder, die het nog een beetje voor hem opnam, verandert zijn leven volkomen. Die avond wordt Andreas iets opzienbarends onthuld over zijn verleden en zijn achtergrond; maar een reconstructie is nog niet mogelijk, er zijn te veel hiaten. Later, op het sterfbed van zijn vader, krijgt hij uiteindelijk een brief, die een nieuw licht werpt op zijn bestaan, en veel verklaart, zoals onder andere de haat van zijn vader, maar dat hem ook met afschuw vervult. De ontdekking van zijn ware identiteit en de moeizame verhouding met zijn ouders lopen als een rode draad door het leven van Andreas. Hij besluit op Texel zijn herinneringen op papier te zetten en in een roman te verwerken. Op dat eiland maakt hij kennis met bijzondere mensen waar hij een goede band mee krijgt. Als Maurits bij hen komt logeren, neemt zijn leven een totale en absurde wending. Alle abstracte gesprekken krijgen concrete contouren, alle stukjes van de puzzel vallen in mekaar. ‘Bang voor de liefde’ is een heel intelligent boek dat heel duidelijk aantoont hoe de trauma’s die het nazisme veroorzaakt nog altijd voortwoekeren. De auteur verwoordt ook heel knap hoe een schrijfproces iemands leven helemaal op zijn kop kan zetten. Een debuut dat beklijft!
Lees hier de recensie
Meer over ‘Bang voor de liefde’
Meer over Niek Bremen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Onthutsend verhaal over een traumatisch na-oorlogsverleden.»

Opmaak 1Over ‘Bang voor de liefde’ van Niek Bremen op Paperback Radio, 22 mei 2019:
‘Bang voor de liefde’ is het debuut van Niek Bremen als romanschrijver. Eerder verschenen de nodige verhalen in literaire tijdschriften als Extaze. ‘Bang voor de liefde’ vertelt het verhaal van Andreas Hechtel, een jongen die na de oorlog opgroeit in een Duits gezin te Amsterdam. Hij is duidelijk getraumatiseerd en heeft hierdoor zijn verdere leven problemen met iedere vorm van liefde. De dood van zijn moeder onthult veel over het heden en het verleden. Pas wanneer ook zijn vader sterft, komt middels een brief, de waarheid op tafel. Het ontregelt hem dermate dat slechts het noteren van die kennis en de emoties die het oproept hem tot rust kunnen brengen. Hechtel verlaat Limburg en verhuist naar Texel om er een roman over te schrijven. Maar ook daar ligt het verleden bij iedereen op de loer. Peter de Rijk ging op 24 april 2019 dieper in op de oorsprong van dit onthutsende verhaal in een live-interview met de auteur voor Paperback Radio in Boekhandel Scheltema Amsterdam.
Luister hier naar de uitzending van 24 april 2019
Meer over ‘Bang voor de liefde’
Meer over Niek Bremen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Huiveringwekkend verslag van een donker tijdperk.» – Job ter Steege

VoorplatLichtverkoper-75Over ‘De Lichtverkoper’ van Ton van Reen op Leeskost, 16 mei 2019:
Maastricht 1873. Caspar is een paar weken twaalf jaar oud. Hij is straatverkoper van lucifers, kaarsen, houtskool en lonten. Een lichtverkoper om het karige bestaan van zijn moeder, zijn zussen en broer Joes iets minder zwaar te maken. Vader is al tien jaar dood. Hij stierf aan de cholera, een arbeidersziekte. Wie geld had stierf daar niet aan. Joes kreeg de ziekte ook, overleefde, maar bleef invalide. (…) Een huiveringwekkend verslag van een donker tijdperk in de geschiedenis van de arbeiders. Daarnaast laat Ton van Reen zien hoe sommigen met wat geluk, een beetje hulp uit onverwachte hoek en heel veel doorzettingsvermogen erin slagen zich uit de armoede omhoog te werken naar een bestaan waar ze voorheen nimmer van hadden gedroomd. Caspar ondergaat aanvankelijk gelaten zijn lot als arbeiderskind. Wanneer hij bij een machine zijn arm ernstig heeft verwond en moet revalideren, kruist zijn leven het geluk. Niet alleen de bemoedigende lotgevallen van arbeiders die gebruikmaken van nieuwe kansen, maar ook een sociale geschiedenis die niet vergeten mag worden, maken deze roman tot een waardevol document.
Lees hier de recensie
Meer over ‘De Lichtverkoper’
Meer over Ton van Reen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Schrijnend maar hoopvol portret van de erbarmelijke leefomstandigheden.» – Theo Jordaan

VoorplatLichtverkoper-75Over ‘De Lichtverkoper’ van Ton van Reen op Alles over boeken en schrijvers, 4 mei 2019:
(…) ‘De Lichtverkoper’ is een goed geschreven en boeiende historische roman die een schrijnend beeld schetst van de erbarmelijke omstandigheden waarin de arbeiders in de jaren 70 en 80 van de 19de eeuw moesten zien te overleven in Maastricht. Daarnaast laat de roman zien hoe meedogenloos overtuigt de grootindustriëlen waren van de rechtmatigheid van hun uitbuiting en hoe ze hierin door vrijwel de gehele katholieke elite gesterkt werden. Alhoewel gesitueerd in Limburg zal het in de rest van Nederland er op een vergelijkbare manier aan toe gegaan zijn. (…) Middels de hoofdpersoon van de roman, de 12-jarige Caspar Marres, schetst Ton van Reen een indringend beeld van de armoede waarin de meeste inwoners van Maastricht probeerde te overleven. (…) Na een ongeluk in de fabriek waar hij als jonge tiener aan het werk is raakt hij zwaargewond. Hij komt in het ziekenhuis terecht waar hij kennismaakt met Troef. Dit wakkert de wens tot vrijheid, de wens tot een beter bestaan en het bestrijden van onrecht die latent aanwezig waren bij Caspar nog verder aan. Op zijn eigen kracht en met een enorme dosis doorzettingsvermogen weet Caspar een beter bestaan op te bouwen en zich te onttrekken aan de voorbestemde armoede. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘De Lichtverkoper’
Meer over Ton van Reen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Goed leesbare roman.» – Dr. N.J.P.M. Bos

VoorplatLichtverkoper-75Over ‘De Lichtverkoper’ van Ton van Reen voor NBD / Biblion, 2 mei 2019:
De auteur (1941), schrijver van talloze romans, kinderboeken en dichtbundels, beschrijft in deze roman drie jaar (1873-1875) uit het leven van Caspar, een twaalfjarig arbeiderskind dat in het vroeg industriële Maastricht moet zien te overleven. Hij woont in het beroemde Cité Ouvrière, een voor die tijd moderne woonkazerne die later naam heeft gemaakt als ‘menschenpakhuis’. Met de inkomsten als straatventer van kaarsen moet hij het altijd tekortschietende gezinsinkomen aanvullen. Ook werkt hij enige tijd in de aardewerkfabriek van de grootindustrieel Regout. Het gaat hem beter als hij als hulp van een fotograaf aan de slag kan. De belevenissen van Caspar zijn ingebed in de toenmalige schrijnende maatschappelijke context van armoede, kindersterfte, drankmisbruik, prostitutie en ook van het ontluikend zelfbewustzijn van de arbeidersklasse. Goed leesbare roman, inclusief personenregister, woorden- en begrippenregister en nawoord.
Meer over ‘De Lichtverkoper’
Meer over Ton van Reen bij Uitgeverij In de Knipscheer

Niek Bremen te gast op L1 Radio

Opmaak 1Wouter Nelissen praat met Niek Bremen over zijn debuutroman ‘Bang voor de liefde’ in L1 Cultuurcafé, 20 april 2019:
L1 Cultuurcafé is een radioprogramma vol kunstzinnige en minder zinnige cultuur, iedere zaterdag van 10:00 tot 13:00 uur. In het eerste uur komt Niek Bremen drie keer aan het woord over zijn debuutroman ‘Bang voor de liefde’, dat een week eerder in Sittard werd gepresenteerd. Presentator Wouter Nelissen interviewt de auteur. ‘Bang voor de liefde’ vertelt het verhaal van Andreas von Hechtel, die opgroeit in een Duits gezin in Amsterdam, na de Tweede Wereldoorlog. Plaats van handeling zijn verder (Zuid-)Limburg en Texel.
Luister hier naar de drie fragmenten
Meer over ‘Bang voor de liefde’
Meer over Niek Bremen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Over elke zin heb ik nagedacht. Staat die zin wel op zijn plek.»

Opmaak 1Over ‘Bang voor de liefde’ van Niek Bremen in interview met Bas van Heel in Via Limburg, 11 april 2019:
Niek Bremen begon in 2012 met de eerste schetsen voor zijn boek. (…) De verbindende factor vond hij in het eiland Texel. (…) ‘Het moest zich op dat waddeneiland gaan afspelen, wat zorgde voor een kader.’ Hoofdpersoon Andreas von Hechteld vertelt zijn levensverhaal samengevat in twaalf maanden. (…) ‘Je moet het durven schrijven. (…) Achteraf realiseer ik me dat ik over elke zin heb nagedacht. Staat die zin, daar waar deze staat, wel op zijn plek.’
Lees hier het interview
Meer over ‘Bang voor de liefde’
Meer over Niek Bremen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Taal loopt als een rode draad door mijn leven.»

Opmaak 1Over ‘Bang voor de liefde’ van Niek Bremen in interview met Rob Cobben in De Limburger, 10 april 2019:
(…) Verhalen die ik hoorde van andere mensen sloeg ik op in mijn geheugen. (…) Fragmenten uit het boek komen overeen met gebeurtenissen uit mijn eigen leven, maar het is beslist geen autobiografie. Het gaat vooral om personages die ik heb gebaseerd op mensen die mijn eigen pad hebben gekruist. Ik heb zoveel verhalen in mijn hoofd, die komen er vanzelf uit. Ik heb een heel rijke fantasie. Maar ik check veel feiten, want het verhaal moet wel geloofwaardig overkomen. (…) Ik ben vooral geboeid door het onbegrijpelijke van de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog.
Lees hier het interview
Meer over ‘Bang voor de liefde’
Meer over Niek Bremen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Het is een wat Dickensiaanse roman over het 19de eeuwse Maastricht.» – André Oyen

VoorplatLichtverkoper-75Over ‘De Lichtverkoper’ van Ton van Reen op Lezers tippen lezers, 1 april 2019:
(…) ‘De lichtverkoper’ verscheen in 2013 al exclusief voor lezers van Dagblad De Limburger maar ligt nu anno 2019, voor het eerst in de boekhandel. Het is een wat Dickensiaanse roman over het 19de eeuwse Maastricht. In 1873 zit de stad middenin de industriële revolutie. Net als vele andere stadbewoners kan de jonge Casper Marres maar net het hoofd boven water houden. De glas- en aardewerkindustrie floreert, de bazen zijn schatrijk, maar het arbeidersvolk crepeert. (…) Een goed leven op deze wereld is wat hij wil. Op straat ontmoet hij vreemde figuren, hij leert veel en denkt veel na. Maar hij moet de school verlaten om in de fabriek te gaan werken. Daar krijgt hij een ongeluk, en dan zijn ook zijn verdiensten weg. In zijn omgeving ziet hij nog veel ergere ellende: spiritusdrinkers, zelfmoord, prostitutie. Gelukkig vindt hij een weg om uit de miserie omhoog te klimmen. (…) Ook heel sterk uitgewerkt in deze roman is Casper zijn passie voor de fotografie en het licht.
Lees hier de recensie
Meer over ‘De Lichtverkoper’
Meer over Ton van Reen bij Uitgeverij In de Knipscheer

T