Ook Sjoerd Kuyper (74) overleden.

Foto Els Kirst

Sjoerd Kuyper 6 maart 1952 – 22 september 2026.

Het overlijden van Sjoerd Kuyper brengt me terug naar de begintijd van de uitgeverij, daarvóór zelfs: hij publiceerde zijn eerste gedichten in het literair tijdschrift Mandala dat vanaf 1975 aan de oprichting van de uitgeverij in 1976 voorafging. Sjoerd had in die jaren zijn uitgeverijtje de Fizz-Subvers Press en dat schiep een band. Jongens waren we. De uitgeverij wilde Sjoerd graag als dichter uitgeven, maar hij koos voor zijn eerste dichtbundel voor de Bezige Bij. Het contact bleef niettemin al die jaren dat de uitgeverij gevestigd was aan de Schouwtjeslaan in Haarlem.

We attendeerden de boekhandels op zijn eerste in eigen beheer uitgegeven boekjes De Vogelman van poppenspeler Hinderik de Groot en zijn De boommannetjes. In 1981 debuteerde hij als kinder- en jeugdboekenschrijver bij In de Knipscheer met het iconisch geworden Het zakmes (met heerlijke tekeningen van Harriet Damave) en was In de Knipscheer opeens beetje kinderboekuitgever met ook titels van Craig Strete en Marion Bloem.

In 1982 en 1984 volgden nog Heb je wel gehoord en MaGier en de MiddelMan. Sjoerd was voor In de Knipscheer in die jaren tachtig ook vertaler van met name Amerikaans-Indiaanse literatuur (Custer stierf voor jullie zonden van Vine Deloria jr. en De zon gaat dood van Jamake Highwater) en van Brian Froud’s De wereld van het donkere kristal. Op gepaste afstand beleefden we elkanders wel en wee en in de jongste decennia troffen we elkaar tot beider genoegen wel bij optredens van de Noord-Hollandse bluesrockband de Bintangs. Want jongens zijn we gebleven.

Franc Knipscheer, Haarlem, 23 september 2026
Meer over Sjoerd Kuyper bij Uitgeverij In de Knipscheer

Presentatie Elders 7 in Pletterij inclusief première documentaire Uit de Knipscheer

M

M

M

M

M

M

Op zaterdag16 mei 2026 werd  in de Pletterij door Elders literair een programma gepresenteerd ter gelegenheid van haar jubilerende én afscheidnemende uitgever In de Knipscheer. Een dubbele hommage, want behalve een avondvullend programma ook de presentatie van Elders nr. 7 dat geheel gewijd is aan een halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer. Het programma begint (op de tijdlijn 08:30) met de aankondiging van Elders-redacteur Arjen van Meijgaard.  Op 13:20 opent zangeres Lakshmi het programma met gitarist Pascal Voorbraak met het nummer Ahaa gevolgd door een vertolking van haar gloednieuwer singel Strawberry. Aansluitend gaat (22:00) Arjen van Meijgaard in gesprek met uitgeverijredacteur Peter de Rijk. Oud-redacteur Scott Rollins (45:30) leest To the brothers Knipscheer een brief voor van de ‘Amerindiaanse’ Craig Kee Strete,  auteur van het allereerste boek bij de uitgeverij (november 1976) met Als al het andere faalt kunnen we de zweep leggen over de ogen van het paard en hem laten huilen en slapen. Schrijver en muzikant Ernst Jansz (52:30) leest het fragment Icoon van Joost Belinfante uit het Doe Maar-boek Lijf aan lijf en vervolgens een fragment uit zijn boek Dromen van Johanna over het lied Iedere korrel zand (Every Grain Of Sand) van  wereldicoon Bob Dylan, welk nummer hij ook ten gehore brengt (!:04:40). Vanaf 1:09:40 tot !:33:00 is het Pauze. Daarna kondigt Arjen van Meijgaard de Vlaamse schrijfster Kristien De Wolf aan. Zij leest twee verhalen voor Antonia  en Helderwater. Het tweede verhaal is een fragment van haar nog te verschijnen (waarschijnlijk gelijknamige) nieuwe roman. Daarna (1:44:30) gaat het zaallicht uit voor de première van de Antilliaanse documentaire over de uitgeverij Uit de Knipscheer van de Curaçaose filmmaakster Hester Jonkhout. Vanaf 2:14:40 biedt Elders-redacteur Kees Ruys het eerste exemplaar van Elders nr. 7 aan Franc Knipscheer en Anja Brandse én een speciaal voor de gelegenheid gemaakte tekening van en door Diederik Gerlach, beeldend kunstenaar (o.a. van het In de Knipscheer-boek Het leven is snel genoeg en regelmatig medewerker van  de tijdschriften Extaze en Elders). Vanaf 2:21:20 dankwoord van Franc Knipscheer. Lakshmi en Pascal Voorbraak sluiten af met Grow With You  en The Lost Kult (Starry Eyed) waarbij Pascal Voorbraak alle registers van zijn gitaar opent. Einde 2:46:00.

Kijk hier naar de videoregistratie van deze avond op YouTube
Meer over Elders nr. 7
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer
Meer over LAKSHMI op deze site
Meer over Craig Strete bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Arjen Meijgaard bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Scott Rollins bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Ernst Jansz bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Kristien De Wolf bij Uitgeverij in de Knipscheer
Meer over Uit de Knipscheer op deze site
Meer over Kees Ruys bij Uitgeverij In de Knipscheer

Hommage aan halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer in Elders literair 2026-7

Met dit extra dikke zevende nummer brengt Elders literair een hommage aan 50 jaar uitgeverij In de Knipscheer, in boekomslagen en een fotobiografie, maar vooral in verhalen, gedichten, essays en herinneringen van In de Knipscheer-auteurs uit alle windstreken. Verhalend proza en memoir: Marion Bloem, Kristien De Wolf, Cor Gout, Ernst Jansz, Lex Paleaux, Scott Rollins, Craig Strete, Etchica Voorn en Tommy Wieringa. Poëzie: Aletta Beaujon, Oda Blinder, Aly Freije, Karin Lachmising, Carla van Leeuwen en Walter Palm. Peter de Rijk, al decennia  naast schrijver (onder het pseudoniem E. de Haan) ook redacteur van In de Knipscheer, schreef met ‘De pater familias’ zowel een kleine geschiedenis van de uitgeverij als een kleurrijk en liefdevol portret van Franc Knipscheer als beschermvader van ‘zijn’ auteurs en boeken – en tijdschriften: bij de uitgeverij verschenen achtereenvolgens Mandala (1975–1983), De Held (1985–1993), Literair tijdschrift Extaze (2011–2019) en Elders literair (2022–2026). In ‘Geruchtmakende In de Knipscheer-uitgaven’ geeft De Rijk daarnaast een overzicht van titels uit de jaren zeventig en tachtig die in Nederland opzien baarden. In zijn schets ‘Een goede garage behoeft geen voordeurbel. Vijftig jaar Caraïbische Knipscheer-uitgaven’ stelt Michiel van Kempen dat ‘niemand de stelling zal bestrijden dat de literatuur van Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen er anders zou hebben uitgezien zonder de ruimte die In de Knipscheer heeft geboden aan Nederlands-Caraïbische auteurs’. Klaas de Groot beschrijft in ‘Boeli van Leeuwen onderweg (van Leiden naar Venezuela)’ een deels ongepubliceerd gebleven typoscript van de vooraanstaande Nederlands-Antilliaanse auteur over zijn reizende leven in de jaren veertig en vijftig. In ‘Drie Antilliaans-Curaçaose dichteressen over de wereld, de liefde en zichzelf’ leidt De Groot het werk in van Oda Blinder, Aletta Clémence Beaujon en Carla van Leeuwen, auteurs van wie hij voor In de Knipscheer verschillende bundels samenstelde en bezorgde. Verder in dit nummer een onnavolgbare beschouwing van Rogi Wieg († 2015) over de dichtbundel Scheren zonder spiegel (2011) van E. de Haan en een gloednieuwe tekening van beeldend kunstenaar Diederik Gerlach, die zijn uitgever (Het leven is snel genoeg) vereeuwigde. Gastredactie Hein van der Hoeven en Peter de Rijk. In dit nummer was ook ruimte gereserveerd voor een bijdrage van Astrid H. Roemer. Zij mailde de redactie eind november 2025: «Beste, op een bijdrage van mij kunt u rekenen. Houd me op de hoogte, please! Astrid H Roemer.» De bijdrage is niet gekomen, ze overleed op 8 januari 2026 in Paramaribo. Het omslag is van Els Kort, een kleurrijke knipoog naar het logo van de uitgeverij (van Henrik Barends).

Meer over Elders literair
Bestel hier Elders literair nr. 7
Meer over Elders literair bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Elders bréngt je ook ergens.» – Arjan Peters

VoorplatElders2-75Over ‘Elders Literair 2023-1’ in Argus, 21 juni 2023:
Het vertrouwde is niet genoeg; je wilt ook andere gebieden verkennen. Dat zou je het programma kunnen noemen van het nieuwe literaire tijdschrift ‘Elders’, in navolging van het gelijknamige digitale platform, met aandacht voor poëzie, verhalen, essays en beeldende kunst. (…) ‘Er is geen elders waar het anders is,’ verzuchtte Gerrit Kouwenaar in 1993, maar daar legt Elders literair zich niet bij neer. (…) In het eerste nummer staat een mooi verhaal van Kristien De Wolf. (…) Een ander elders zien we in het essay van Jan Paul Hinrichs over schilderes Sanne Bruinier. (…) Verre landen en eilanden kenmerken de tekeningen van Rens Krikhaar, maar de mens blijkt telkens ontberingen of de ondergang te wachten. (…) De thuiszitter zal intens tevreden zijn dat hij niet de deur uit hoeft om toch iets mee te maken. De contribuanten van ‘Elders’ reizen zich een ongeluk en daarvoor dankt die lezer hen recht hartelijk. (…) Niettegenstaande de titel kan dit blad dus uiteenlopende bevolkingsgroepen zich thuis laten voelen.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Elders Literair’

Gedicht van Sjoerd Kuyper

Opmaak 1In zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Het is vandaag (6 maart 2022) de sterfdag van Raymond Herreman, Jan H. Eekhout en W.J. van der Molen. Het is ook de geboortedag van onder anderen Marijke Hanegraaf en Sjoerd Kuyper (1952); Bij wijze van felicitatie laat Wim van Til zijn keuze vallen op een gedicht W.J. van der Molen. Uitgeverij In de Knipscheer kiest in dit bericht voor het gedicht ‘Dagen uit het leven’ van Sjoerd Kuyper in het literaire tijdschrift Mandala (1976-I) van Uitgeverij In de Knipscheer. Dit gedicht werd ook geselecteerd door Klaas de Groot in zijn bloemlezing ‘Grenzenloos; 40 jaar Knipscheer Poëzie’ (2018). Sjoerd Kuyper publiceerde bij Uitgeverij In de Knipscheer in de jaren tachtig van de vorige eeuw de kinder- en jeugdboeken ‘Het zakmes’ (1981), ‘Heb je wel gehoord’ (1982) en ‘MaGier en de MiddelMan’ (1984).

II Dagen uit het leven

Ze staat weer achter je,

Ze sluipt zo stil, zo’n
Zachte mond tegen je hals.
Ze vlucht zo blij,

Want hoeveel tegels telt het schoolplein?
In hoeveel tellen kun jij tot honderd tellen?
Hoeveel meisjes dragen een strik
Als ik?

Meer over Sjoerd Kuyper bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Grenzenloos’

«Een monumentje.»

Opmaak 1Over ‘Grenzenloos. 40 Jaar Knipscheer Poëzie’ van Klaas de Groot op Paperback Radio, 25 juni 2019:
Klaas de Groot las maandenlang gedichtenbundels om tot de juiste selectie te komen voor zijn bloemlezing ‘Grenzenloos’. Reden ertoe was het veertigjarig bestaan van uitgeverij In de Knipscheer in 2016. Niet alleen uit alle gepubliceerde dichtbundels maar ook uit alle in literaire tijdschriften van de uitgeverij gepubliceerde poëzie werd gekozen. Mandala, De Held en Extaze bleken fuiken voor talent. ‘Grenzenloos’ bevat 160 dichters en 190 gedichten. Peter de Rijk praat met de samensteller van de bloemlezing over de keuze van de gedichten en het portret van de Nederlandse poëzie dat het boek geeft. Het interview werd live uitgezonden op woensdag 9 januari 2019 van 14.00 tot 15.00 vanaf de vierde etage van Boekhandel Scheltema Amsterdam.
Luister hier naar de uitzending
Meer over ‘Grenzenloos’
Meer over Klaas de Groot bij Uitgeverij In de Knipscheer

Klaas de Groot (samenstelling) * Grenzenloos

Opmaak 1Grenzenloos
40 jaar Knipscheer Poëzie

Bloemlezing koninkrijkspoëzie
samenstelling Klaas de Groot
redactie Peter de Rijk
gebrocheerd in omslag met flappen
298 blz., € 22,00
2018
ISBN 978-90-6265-953-1

Poëziebloemlezingen kunnen er niet genoeg zijn. Gelukkig lokken er overal velden waar een bloemlezer verlekkerd kan rondwaren. Hij of zij kan kiezen uit wat er over een bepaald onderwerp is gedicht. Hoeveel is er niet verzameld over de dood of over de liefde? Keuzes uit bepaalde periodes of bepaalde dichters worden geregeld gemaakt. Het soort bloemlezing dat meestal voor veel beweging zorgt, is de verzameling uit het werk van een groep of generatie dichters.
Een keuzeveld met duidelijke grenzen is het fonds van een uitgeverij. Als de bloemlezing dan ook nog bedoeld is om een verjaardag te vieren, dan is het terrein duidelijk, de piketpalen staan er. Uitgeverij In de Knipscheer is veertig jaar geworden en daarom verschijnt de bloemlezing Grenzenloos. De tussen-n is verplicht, omdat het tijdschrift Mandala, de wieg van de uitgeverij, zich een grenzenloos tijdschrift noemde en de n mag als het woord een gebied bedoelt dat geen grenzen heeft. De wereld buiten de eigen wereld, dat is het terrein. Tijdens de jaren dat In de Knipscheer nu bestaat, zijn er natuurlijk verschuivingen geweest, maar het kijken over de grenzen is gebleven.

In 2015 ontstond het idee voor de bloemlezing. Uitgevers moeten en zullen verder denken dan bloemlezers, bang moeten ze ook niet zijn. Al helemaal een uitgever met veel poëzie in zijn fonds. Die geeft vaak uit op de grens, die springt geregeld in het diepe. En dat diepe kan dus ook heel breed zijn. Uitgeverij In de Knipscheer heeft nu veertig jaar dat uitgegeven wat de uitgever de moeite waard vond en vindt. Samensteller Klaas de Groot heeft meer dan twee meter poëzie (boeken, bundels en de tijdschriften Mandala, De Held en Extaze) ingedikt naar enkele centimeters, waarbij de bundels vertaalde poëzie van buiten de koninkrijksgrenzen buiten beschouwing bleven. Grenzenloos bundelt ruim 160 dichters met in totaal 190 gedichten.

«Uitgeverij met vizier op de wereld.» – Paul Lips

Hans PlompDeBesteOver ‘40 jaar In de Knipscheer’ met Pim Wiersinga, Peter Bruyn en Hans Plomp op ‘Vurige Tongen’ in Ruigoord in Haarlems Dagblad, 2 juni 2017:
Het ‘echte’ jubileumfeest gaat hoogstwaarschijnlijk dit najaar gevierd worden. ‘Maar eerst verschijnt in september een verzamelbundel waarin alle dichters vertegenwoordigd zijn die ooit bij ons hebben gepubliceerd’, verzekert Knipscheer. Ondertussen legt hij de poëziebundel ‘In de kring van menselijke warmte’ op tafel, waarin tal van dichters een poëtische hommage brengen aan de getormenteerde auteur Rogi Wieg (1962-2015). De bundel is donderdag 1 juni gepresenteerd tijdens Poetry International in Rotterdam. Verschillende auteurs van In de Knipscheer presenteren zich tijdens ‘Vurige Tongen’ in Ruigoord. Zaterdag 4 juni Pim Wiersinga en Peter Bruyn. Tweede Pinksterdag zal Ruigoord-coryfee Hans Plomp een bloemlezing uit vijftig jaar dichtwerk onder de titel ‘Dit is de beste aller tijden’ presenteren.
Lees hier of hier het artikel
Meer over ‘In de kring van menselijke warmte’
Meer over ‘Dit is de beste aller tijden’

Op komst. Werk van schrijvers in opkomst

Op komst. Werk van schrijvers in opkomst
Mandala IV/4
Nederland, bloemlezing
Paperback 112 blz.
ISBN 90-6265-109-7
Eerste druk 1983

De in deze uitgave opgenomen teksten zouden oorspronkelijk worden afgedrukt in Mandala IV/4, een nummer dat geheel zou worden gevuld met werk van (jonge) auteurs die nog niet in boekvorm hadden gepubliceerd. Toen echter door de bezuinigingswoede de financiële basis onder het tijdschrift wegviel, en pogingen om Mandala dan maar zonder subsidie op niets uitliepen, werd uiteindelijk gekozen voor een uitgave in deze vorm, Op komst, ‘een bloemlezing uit het werk van auteurs in opkomst’.

In een nawoord schrijft Jos Knipscheer, mede-oprichter en redacteur van Mandala: ‘Het doet mij veel deugd dat het einde van Mandala gevierd wordt met deze bloemlezing, waarin talentvolle jongere auteurs een wissel trekken op de toekomst. Dat de bijdragen alle dateren uit de jaren 1979-1981 (dat enkele ervan inmiddels in bundels zijn opgenomen, en dat enkelen van de auteurs inmiddels boekpublicaties op hun naam hebben taan) doet naar mijn gevoel niets af aan het perspectiefrijke beeld dat dit boek biedt (…) Toen zij hun werk opzonden wisten velen nog niet wat zijn nu wél weten: dat er voor hen een plek en een toekomst is in de Nederlandse literatuur.’

Op komst biedt bijdragen van Job Degenaar, Peter Edel, Ruud van Espen, Albert Hagenaars, Chris Junge, Kristian Kanstadt, Peter Kouwenberg, Els Kuypers, Joost Niemöller, Jacques Schmitz, Arend Slagman, Henrik Stoute, René Stoute, Wim van Til, Robert Vernooy, Floris Voorvelt en W.J. van Wouten.

Erika Dedinszky – De ijstijd begint met de kou

Erika Dedinszky
De ijstijd begint met de kou
Nederland, gedichten
Paperback; 80 blz.
ISBN 90-6265-047-3
Eerste druk 1980

«Elke tijd krijgt de poëzie die het verdient.»

De ijstijd begint met de kou is, na Gyógyfüvek, beszélö állatok (1973) en Kornoeljeboom (1975) haar derde eigen dichtbundel. De erin opgenomen gedichten werden geschreven tussen 1975 en 1979. Enkele gedichten en reeksen verschenen eerder in tijdschriften als De Gids en Mandala.

Erika Dedinszky is Hongaarse van geboorte. Ze kwam in 1957 naar Nederland. Sinds het begin van de jaren zeventig houdt ze zich actief bezig met de verbreiding van Hongaarse cultuur-uitingen in Nederland en met de verbetering van de culturele betrekkingen tussen beide landen. Ze schrijft en vertaalt zowel in het Hongaars als in het Nederlands. Vertalingen van moderne Hongaarse poëzie verschenen in diverse literaire tijdschriften, en in de bloemlezing De toren van het zwijgen (1977) en in Cantata profana, een keuze uit het werk van Sándor Csoóri (1979)
Meer over Erika Dedinszky