In de Knipscheer-auteurs op Tong Tong Festival 2017

TongtongVan 25 mei t/m 5 juni vindt de 59ste editie plaats van dit jaarlijkse evenement (voorheen Pasar Malam Den Haag) op het Malieveld in Den Haag. Op vrijdag 26 mei houdt Janny de Heer om 15.30 uur in het Tong-Tong-Theater een lezing over haar jongste boek ‘Buitenbeentjes’ met getuigenissen van het noodgedwongen vertrek uit de Gordel van Smaragd. Op zaterdag 27 mei heeft Edy Seriese om 13.30 uur een vraaggesprek met Michiel van Kempen n.a.v. zijn biografie ‘Rusteloos en overal’ over Albert Helman in het Tong-Tong-Theater. Op vrijdag 2 juni heeft Jacqueline Bel om 15.30 uur een gesprek met Alfred Birney over zijn 30-jarig schrijverschap. Hun boeken zijn gedurende de Tong Tong Fair te koop in de boekenstand van Boekhandel Van Stockum en na afloop van de respectievelijke programma’s in de stand van Stichting Tong-Tong bij de ingang van het Tong-Tong-Theater.
Meer over de Fair en het festivalprogramma
Meer over ‘Buitenbeentjes’
Meer over ‘Rusteloos en overal’
Meer over Alfred Birney bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De Indiaanse erfmassa van Albert Helman.»

Helman-Parijs-ca.-1932Over ‘Verdwaalde bladen uit de biografie van Albert Helman’ door Michiel van Kempen in Nieuw Letterkundig Magazijn (jrg. 35 nr. 1), mei 2017:
Kort na het verschijnen van zijn biografie van Albert Helman ‘Rusteloos en overal’ (2016) ontdekte biograaf Michiel van Kempen nieuwe, onvermoede feiten over diens liefdesleven. (…) Albert Helman kreeg medio 1931 een buitenechtelijke baby op het moment dat hij zelf een jonge vader was van drie kinderen. (…) ‘Hard zijn, wreed zijn. Ik denk dat dat een erfenis is van die twee Indiaanse grootmoeders. (…) De schuldeloosheid – niet de onschuld – van de Indianen ligt ten grondslag aan dee Indiaanse erfmassa.’ (…) Helman vertelt dat zijn eigen vader, de vroom-katholieke Martinus Lichtveld, toen hij al tegen zijn pensionering aanliep, een buitenechtelijk kind heeft verwekt bij een Indiaanse vrouw. Dat moet zich ongeveer in 1934 hebben afgespeeld. (…) Helman geeft een rationele context aan het gebeuren: de Indiaanse erfmassa. Maar hoe hij dit alles emotioneel heeft ervaren – met in zijn achterhoofd de wetenschap dat hij zichzelf enkele jaren daarvóór aan hetzelfde vuur had gebrand – vertelt hij niet.’
Lees hier het artikel
Meer over Albert Helman op deze site
Meer over Michiel van Kempen op deze site

«Standaardwerk in de Surinaamse letterkunde.» – Jeroen Dewulf

Opmaak 1Over ‘Rusteloos en overal. Het leven van Albert Helman’ van Michiel van Kempen in Ons Erfdeel [jrg. 60 nr. 2], mei 2017:
(…) Helman begon zijn literaire carrière als jonge twintiger en bleef actief tot zijn tweeënnegentigste; zo publiceerde dezelfde man die het in 1940 met ‘Millioenen-leed’ voor de joodse vluchtelingen in Nederland had opgenomen nog een jaar voor zijn dood ‘Zomaar wat kinderen’, over de vluchtelingen van vandaag. Hij gebruikte in die periode niet minder dan vijftig pseudoniemen voor een totaal van honderddertig boeken en honderden artikelen. (…) Van Kempen verbergt zijn sympathieën niet. Een voorbeeld hiervan is zijn vergelijking tussen Helmans ‘De foltering van Eldorado’ met Anton de Koms ‘Wij slaven van Suriname’ en zijn conclusie dat het werk van Helman een vijf keer groter geografisch bereik heeft, tien keer zo goed gedocumenteerd en honderd keer beter geschreven is. Dergelijke passages laten zien dat Van Kempen een persoonlijke interpretatie van Helmans leven en werk heeft voorgelegd. (…) Had Helman in het Frans, Spaans of Engels geschreven, dan zou hij tot de grote Caraïbische schrijvers van de twintigste eeuw worden gerekend. (…)
Lees hier de recensie
Meer over Rusteloos en overal
Meer over Michiel van Kempen op deze site
Meer over Albert Helman op deze site

De Surinaamse presentatie van ‘Rusteloos en overal’

Opmaak 1Op vrijdag 28 april wordt de biografie van Albert Helman, ‘Rusteloos en overal’, geschreven door Michiel van Kempen, met een uitgebreid programma ten doop gehouden in Paramaribo. Het eerste exemplaar wordt aangeboden aan dichter en oud-president Ronald R. Venetiaan. Het programma vindt plaats in IGSR (Universiteitscomplex) vanaf 19.00 uur precies.
Klik hier voor het programma
Zie ook
Meer over ‘Rusteloos en overal’

«Frank Ong-Alok haalt herinneringen op aan zijn jonge jaren in Suriname.»

VoorplatMijnGod-75Fragmenten uit ‘Mijn God mijn God Waarom heb ik u verlaten?’ van Frank Ong-Alok op Caraïbisch Uitzicht, 11 april 2017:
In ‘Mijn God mijn God Waarom heb ik u verlaten?’ haalt Frank Ong-Alok herinneringen op aan zijn jonge jaren in Suriname. Michiel van Kempen koos voor ‘Caraïbisch Uitzicht’, het blog van Werkgroep Caraïbische letteren, twee fragmenten uit het boek dat op zaterdag 8 april in Haarlem ten doop werd gehouden: een doorlopende passage op boekpagina’s 11, 12 en 13 en het erotisch getinte verhaal ‘Kort maar krachtig’ op boekpagina 92 t/m 96.
Lees hier de prozafragmenten
Meer over ‘Mijn God mijn God Waarom heb ik u verlaten?’
Meer over Frank Ong-Alok op deze site

Auteurs van In de Knipscheer in de Boekenweek

Boekenweek2017

25 maart
Annette van ’t Hull en Felicita Vos ook op Arnhems Boekenweekfeest
Els Launspach op CLO Literatuurdag Veenendaal over ‘Maïtresse van Oranje’

26 maart
Michiel van Kempen over Albert Helman in New Orléans Jazz Café Groningen

31 maart
Presentatie ‘Buitenbeentjes’ van Janny de Heer in Den Helder (14:00 uur)
Peter WJ Brouwer in Het Colofon, Arnhem
Peter Bruyn met ‘De plaat die rock volwassen maakte. Velvet Underground’ in Concerto
Ernst Jansz op Boekenballade (Music & Lyrics) in Metropool Poppodium Hengelo

1 april
Michiel van Kempen in Paramaribo Calling! o.a. over Albert Helman op Tilt Festival Tilburg

2 april
Afsluiting van de Boekenweek: Bert Vuijsje met Ado Broodboom in Haarlem

Zie ook

«Van Kempen staat stil bij wereldbeeld van ‘politicus’ Helman.» – Jerry Egger

Opmaak 1Over ‘Rusteloos en overal. Het leven van Albert Helman’ van Michiel van Kempen in De Ware Tijd Literair [5], 7-8 januari 2017:
(…) De opvattingen van Helman nog voor hij naar zijn geboorteland kwam, staan in een geschrift uit 1945, ‘Suriname aan de Tweesprong’. Het geeft een beeld van zijn ideeën over de plaats van Suriname vooral in Zuid-Amerika en het Caribische gebied. (…) In het boek van Michiel van Kempen wordt stilgestaan bij diverse aspecten van het wereldbeeld van Helman. (…) Van Kempen schrijft over de ontmoetingen die Helman als minister in een Surinaams kabinet heeft met Caribische schrijvers, intellectuelen en politici. (…) Na zijn pensionering strijkt hij neer op Tobago. Van Kempen volgt in de sporen van Helman om zijn eigen beschrijving te geven en uiteraard ook onderzoek te doen om het leven van Helman te kunnen beschrijven. Ook dit deel van het leven van deze wereldburger wordt levendig beschreven in de biografie. Omdat er zoveel brieven en andere persoonlijke stukken zijn, kan vaak uitgebreid worden geschreven over Helman’s observaties en kan hij gevolgd worden naar heel wat van de plaatsen die hij bezocht. Het komt deze publicatie ten goede, al moet direct erbij gezegd worden dat het Helman niet altijd sympathieker maakt vanwege de venijnige manier waarop het een en ander wordt beschreven.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Rusteloos en overal’
Meer over Michiel van Kempen op deze site
Meer over Albert Helman op deze site

«Zijn dadendrang doet denken aan V.S. Naipaul, nog zo’n grote Caribische schrijver.» – Tessa Leuwsha

Opmaak 1Over ‘Rusteloos en overal. Het leven van Albert Helman’ van Michiel van Kempen in De Ware Tijd Literair [4], 7-8 januari 2017:
Helman was niet alleen uiterst actief op literair gebied. Hij produceerde in eenzelfde tempo boeken en andere geschriften, als dat hij vrienden vergaarde en vrouwen versleet. Zijn dadendrang doet denken aan V.S. Naipaul, nog zo’n grote Caribische schrijver. (…) Hij neemt het op tegen de dogma’s van de katholieke kerk en tegen de seksuele moraal van zijn tijd. Dat impliceert een eenzaamheid die misschien wel leidt tot nog meer boeken en tot de vele reizen die hij in zijn leven onderneemt. Hij is altijd op zoek naar ontsnapping aan de dagelijkse realiteit. (…) In 1925 reist hij naar Italië en Noord-Afrika. (…). In Rome en het Vaticaan is hij onder de indruk van de roomse pracht en praal, maar hij is er ook getuige van een fascistische optocht van troepen van Mussolini. (…) Helmans reizen en schrijven zullen altijd in dienst staan van elkaar. Toch maakt hij in zijn werk ook mentale reizen naar zijn geboorteland. In 1926 verschijnt ‘Zuid-Zuid-West’ dat hem als schrijver op de kaart zal zetten. (…) ‘Zuid-Zuid-West’ gaat over een man die naar Europa trok en vervolgens als antropologische reisleider terugkeert naar het land waar zijn wieg stond. Het is niet moeilijk Helman hierin te herkennen. In het boek speelt het Surinaamse binnenland een belangrijke rol, het oerbos met zijn mystieke krachten. In 1932 verruilt Helman Nederland voor Spanje (…) en Mexico, waar hij na het uitbreken van de Spaanse burgeroorlog zijn heil heeft gezocht. (…) Na de Tweede Wereldoorlog keert Helman terug naar Suriname en bekleedt er verschillende functies. Het land waarmee hij zijn leven lang een haat-liefde verhouding onderhoudt, zal hem nooit helemaal loslaten. (…) Deze vuistdikke, boeiende biografie, is het resultaat van jarenlang onderzoek. Een mooie aanleiding voor Suriname om onze grote landszoon te eren.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Rusteloos en overal’
Meer over Michiel van Kempen op deze site
Meer over Albert Helman op deze site

«Van Kempen oordeelt niet over het liefdesleven van Lou Lichtveld.» – Hilde Neus

Opmaak 1Over ‘Rusteloos en overal. Het leven van Albert Helman’ van Michiel van Kempen in De Ware Tijd Literair [3], 17-18 december 2016:
Van Kempen heeft het liefdes- en seksleven van de grote Surinaamse schrijver geïnventariseerd, en dat levert nogal wat anekdotes op. Helman begon nogal conservatief, hij huwde Lenie Mengelberg in 1927. Zij leverde commentaar op zijn kritische muziekrecensies over het werk van haar beroemde oom, de musicus Willem Mengelberg. Met Leentje kreeg Helman drie kinderen, de meisjes Cecilia (Cieltje) en Noni en zoon Peter. In 1932 vestigen ze zich in Spanje. (…) Helman ontmoet in Barcelona de Duitse beeldhouwster Lili Cornils. Met haar begint hij een affaire, en zij zal, in Van Kempens woorden, ‘dertig jaar lang de haven blijven waarin de motorsloep genaamd Lou Lichtveld beschutting vond na de zoveelste storm’ (p. 176). (…) Van Kempen is een toekijker van afstand, hij beschrijft en oordeelt niet. (…) Naast een aantal romances (aan beide zijden van de oceaan) trouwt hij na het overlijden van Lily (1962) in 1965 een derde maal, met Thera Rebel. Zij brengen veel tijd door op Tobago en in Italië, waar zij de contacten onderhoudt. Ook dit loopt stuk (…). In 1974 gaan ze met grote onenigheid uit elkaar. Zijn laatste langdurige relatie van dertien jaar is met Janneke Monshouwer. Hij trouwt echter niet met haar en het eindigt in 1993 met het vertrek van Helman uit haar woning.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Rusteloos en overal’
Meer over Michiel van Kempen op deze site
Meer over Albert Helman op deze site

«De zienswijze van Albert Helman over taal.» – Lila Gobardhan-Rambocus

Opmaak 1Over ‘Rusteloos en overal. Het leven van Albert Helman’ van Michiel van Kempen in De Ware Tijd Literair [2], 17-18 december 2016:
Helman had uitgesproken opvattingen over taal, de Surinaamse taalsituatie en het onderwijs. Dat laat de studie van Michiel van Kempen steeds weer duidelijk zien. Hij beschrijft in zijn tiende hoofdstuk de zienswijze van Helman. (…) Als minister van Onderwijs heeft hij er dan ook voor gezorgd dat in december 1949 de Surinaamse Kweekschool (SKS) werd opgericht en een paar maanden later de Algemene Middelbare School (AMS). (…) In 1956 organiseerde de Surinaamse Mulovereniging een onderwijscongres. Helman hield voor het gehoor een lezing over de talenstudie bij het mulo en stelde onder meer dat de leerlingen de Nederlandse taal zouden moeten beheersen, omdat het een schooltype voor algemene vorming betrof. Daarnaast moesten ze een vreemde taal, Engels, kennen. (…) Mocht het nodig zijn nog een vreemde taal te onderwijzen, dan kwam Spaans daarvoor in aanmerking. Rond 1960 werd Spaans een verplicht vak, wat een verdienste van Helman genoemd kan worden. (…) Over Helman kan nog veel meer geschreven worden. Het is bewonderenswaardig dat Van Kempen deze biografie heeft gepubliceerd. Echt monnikenwerk! Van Kempen laat zien dat de mens Lou Lichtveld inderdaad de wereldburger werd die hij altijd had willen zijn.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Rusteloos en overal’
Meer over Michiel van Kempen op deze site
Meer over Albert Helman op deze site