«Dit ogenschijnlijk kleine boek laat na lezing een verpletterende indruk achter.» – Ezra de Haan

carel de hasethOver ‘Slaaf en meester’ van Carel de Haseth op Literatuurplein.nl, 7 november 2008:
Dit ogenschijnlijk kleine boek laat na lezing een verpletterende indruk achter. De combinatie van een broeierige driehoeksverhouding en de gruwelijke details van de slavenopstand maken Slaaf en Meester tot een novelle die regelmatig aan het werk van Shakespeare doet denken. Juist de wetenschap dat hetgeen de slaven in de novelle overkomt op ware feiten berust, doet de haren te berge rijzen. Slaaf en Meester is daarmee literair en historisch van grote betekenis.

Lees hier de recensie

Meer over Slaaf en meester / Katibu di shon

Jo Otten – Bed en Wereld

Jo Otten
Bed en Wereld
inleiding door biograaf Rob Groenewegen
Novelle, Nederland
Genaaid gebonden met stofomslag, 144 blz.,
ISBN 978-90-6265-633-2 ca. € 17,90
Eerste druk november 2008

‘Mijn hoofd is een magazijn van beelden, een stapelplaats van voorstellingen, een snijpunt van mensen en dingen, een brandpunt van duizenden lenzen, de snijlijn van ontelbare vlakken.’

Vanuit een wereld die nog niet werd gedomineerd door televisie, computer en internet, maar waarin de ver‘beelding’ niettemin een allesoverheersende rol speelt, bereikt ons de stem van Jo Otten.

Jo Otten (1901-1940) was een communicerend vat vol van tegenstrijdigheden: een doorgefourneerde intellectueel enerzijds, gekweld door zijn verbeeldings kracht en intuïtie anderzijds. Met één been stond deze fatalist in de negentiende-eeuwse romantiek, met het andere in het ontluikende modernisme van het interbellum. Deze gemankeerde modernist hield er een sterk mobiele levensopvatting op na, maar schrok vaak terug bij het contact met de werkelijkheid. Eigenschappen die Otten, tijdgenoot van o.a Menno ter Braak, tot een vreemde eend in de bijt van de Nederlandse letteren maken; een van de meest intrigerende figuren uit de periode tussen de beide wereldoorlogen.

In Bed en Wereld betreden we de jaren dertig, een periode die werd overschaduwd door angst en onzekerheid. Samen met Otten maken we een onthullende tocht door heden en verleden, een reis die uitmondt in het besef dat uiteindelijk ‘alles verzandt’.

Van een handeling is in deze beklemmende monoloog nergens sprake. De uitgeputte verteller wordt gekweld door slapeloosheid, wat ertoe leidt dat motieven van erotiek, levensangst en doodsobsessie zich in een toestand van halfslaap aaneenrijgen tot een caleidoscoop van sombere emoties. Door het hoge tempo waarmee Otten ze op ons netvlies projecteert verdwijnen ook begrippen als ruimte en tijd. Uit deze gepassioneerde, tijdloze novelle treedt ons een kwetsbaar mens tegemoet, machteloos tegenover een verscheurde wereld, zich beseffend dat het einde nadert, radeloos cirkelend rondom een noodlottige vlam, die hem uiteindelijk zal verteren.

‘Met voorsprong de meest veronachtzaamde tekst van de moderne Nederlandse letteren.’ – Jaap Goedegebuure (2008)

Carel de Haseth – Slaaf en meester

carel de hasethCarel de Haseth
Slaaf en meeser

Novelle. Antillen, Curaçao
Genaaid gebonden, 80 blz.
ISBN 978-906265-598-4 € 15,00
Eerste druk 2008 Uitverkocht
Klik hier voor heruitgave

Carel de Haseth (Curaçao 1950) debuteerde in 1969 met de dichtbundel 3 dagen vóór Eva. Hij schrijft zowel in het Papiaments als in het Nederlands. Over de gedichten in Zolang er kusten zijn (In de Knipscheer, 2001) merkte Jos de Roo in Trouw op dat de schrijver er zijn ‘Caribisch levensgevoel’ in etaleert ‘dat niet denkt in tegenstellingen, maar deze reduceert tot twee polen van dezelfde zaak: leven en dood, eiland en zee, verleden en heden, blank en zwart, beweging en stilstand.’

Slaaf en Meester, dat nu officieel voor het eerst als autonome uitgave in het Nederlands verschijnt, is een vertaling van de oorspronkelijk in het Papiaments geschreven novelle Katibu di Shon. De Haseth kreeg er in 1989 de Cola Debrotprijs van het Eilandgebied Curaçao voor, de hoogste culturele onderscheiding op het eiland. In 2007 kwam de Duitse vertaling uit: Sklave und Herr. Op verzoek van operazangeres Tania Kross werkt De Haseth aan een libretto van Katibu di Shon, dat daarmee de eerste Papiamentstalige opera wordt.

De novelle gaat over de slavernij op de Nederlandse Antillen en is een fictief verhaal van ‘slaaf en meester’, Louis en Shon Wilmoe, gebaseerd op een kern van historische gegevens, met name de slavenopstand van 17 augustus 1795 op Curaçao.

In zes hoofdstukken vertellen zij beurtelings over de verschrikkingen van en na de opstand. Bij de aan de veroordeling voorafgaande verhoren van de gevangen genomen opstandelingen wordt gebruikgemaakt van de pijnbank om bekentenissen af te dwingen. Tientallen slaven worden op gruwelijke wijze geëxecuteerd. Hoewel zijn meester sympathie kan opbrengen voor de motieven van de opstand, kan hij Louis niet meer redden van de galg. Dankzij het mes dat Shon Wilmoe aan Louis geeft kan Louis laten zien dat hij zelfs wat de dood betreft de vrijheid verkiest boven slavernij en sterft hij door eigen hand.

Carel de Haseth – Sklave und Herr/Katibu di Shon. Novelle

carel de hasethCAREL DE HASETH
Sklave und Herr/Katibu di Shon. Novelle
Tweetalig. Papiaments en Duits
Imprint: Edition VA bENE
Ingenaaid, geïllustreerd 128 blz., € 17,90
ISBN 3-85167-197-1
Eerste druk 2007

Katibu di Shon verscheen oorspronkelijk in het Papiaments. Carel de Haseth kreeg er de hoogste Curaçoase culturele onderscheiding voor, de Cola Debrot-prijs. De novelle gaat over de slavernij op de Nederlandse Antillen en is een fictief verhaal van ‘slaaf en meester’, Louis en Shon Wilmoe, gebaseerd op een kern van historische gegevens, met name de slavenopstand van 17 augustus 1795 op Curaçao.

In zes hoofdstukken vertellen zij beurtelings over de verschrikkingen van en na de opstand. Bij de aan de veroordeling voorafgaande verhoren van de gevangen genomen opstandelingen wordt gebruikgemaakt van de pijnbank om bekentenissen af te dwingen. Tientallen slaven worden op gruwelijke wijze geëxecuteerd. Hoewel zijn meester sympathie kan opbrengen voor de motieven van de opstand, kan hij Louis niet meer redden van de galg. Dankzij het mes dat Shon Wilmoe aan Louis geeft kan Louis laten zien dat hij zelfs wat de dood betreft de vrijheid verkiest boven slavernij en sterft hij door eigen hand.

De originele Papiamentu-uitgave van Katibu di Shon is al lang niet meer verkrijgbaar. Dankzij de Duitse vertaling van Jan A. van der Brugge is de novelle ook weer te lezen in het Papiaments, want tweetalig uitgegeven, mede mogelijk gemaakt door de Curaçaose stichting Fundashon bon Intenshon.

Alejo Carpentier – Tijdoorlog

alejo carpentierALEJO CARPENTIER
Tijdoorlog

Guerra del tiempo. Tres relatos y una novela
Cuba, 3 verhalen en 1 novelle
Vertaling uit het Spaans Arthur H. Seelemann
Gebonden, 212 blz., € 17,90
ISBN 978-90-6265-481-9
Eerste druk 2000

Tijdoorlog is een door de fameuze Cubaanse schrijver Alejo Carpentier zelf samengestelde verzamelbundel, bestaande uit drie verhalen over het thema tijd en de novelle De achtervolging.

Terug naar de oorsprong is het schitterende achterstevoren vertelde verhaal van een man wiens leven niet verloopt van baby naar oude man, maar van oude man naar baby en de moederschoot. Als eerbetoon aan Carpentier werd de in 1998 verschenen biografie van Gabriel García Márquez genoemd naar dit verhaal.

In Zoals de nacht staat een Griek voor zijn inscheping naar Troje waar hij Helena van Sparta wil helpen bevrijden. Een Spanjaard vertrekt naar Peru voor een rechtvaardige en goede zaak. Een Fransman gaat met een civiliserende taak naar de oerwoudgebieden boven Mexico, maar zijn fiancée ziet dat anders. Driemaal een afscheid, in verschillende tijden, met dezelfde houding en gevoelens bij de protagonisten.

In het picareske De weg naar Santiago is Juan van Antwerpen eerst muziekstudent en soldaat van de Spaanse koning, dan verruilt hij de wapenrok voor het pelgrimskleed en gaat te voet op weg naar Santiago de Compostela. In Spanje aangekomen bedenkt hij zich en reist hij naar de verleidingen van de Nieuwe Wereld. Ook daar vindt hij niet wat hij zocht en hij keert terug…

De zeer bijzondere novelle De achtervolging speelt tussen 1930 en 1940 in Havana, een woelige tijd met veel presidenten achterelkaar, strijd om de macht, radicale studentenbewegingen, opkomst van het Cubaanse communisme, moordpartijen enz. Een Cubaanse student moet aanslagen plegen maar valt ten slotte zelf ten offer aan geweld. Een wonderlijke rol speelt Beethovens derde symfonie, de ‘Eroica’.

Eerder verschenen van Carpentier, die algemeen wordt beschouwd als Cuba’s grootste auteur van romans, verhalen en essays, in Nederlandse vertaling Heimwee naar de jungle, De guillotine op de voorsteven, Barokconcert, De methode en Het koninkrijk van deze wereld.

Alejo Carpentier werd in 1904 op Cuba geboren als zoon van een Franse architect en een Russische moeder. Na enige tijd architectuur gestudeerd te hebben, wijdde hij zich verder aan journalistiek, politiek en culturele zaken. Zo was hij een van de oprichters van het tijdschrift Avance. Hij zat korte tijd in de gevangenis wegens zijn verzet tegen de Cubaanse dictator Machado. Vanaf 1966 woonde hij in Parijs, waar hij tot zijn dood in 1980 een belangrijke diplomatieke functie had. In 1977 kreeg hij de Premio Cervantes, de grote Spaanse prijs voor de letteren.