«Taalgebruik compact en trefzeker.» – Felix Monter

DaanenSoldatenOver ‘Soldaten’ van Jos van Daanen op Extaze, 20 april 2019:
“Deze bundel bevat vijf paren gedichten waarin telkens twee lyrische ikken in hun eigen taal eenzelfde situatie beschrijven. Alle gedichten zijn afzonderlijk te lezen. Per paar fungeren ze als 1 + 1 =3.” Aldus de toelichting op de titelpagina van deze bundel. In het eerste paar maakt Van Daanen meteen duidelijk wat hij beoogt: De Soldaat begint aldus: ‘Ik heb moeten sterven/ voor mijn vaderland/ Onder het licht lag ik/ klaar voor de dood/ onder de bomen/ de bodem was zo zacht’. En tegenhanger Der Soldat: ‘Ich mußte schießen/ für mein Vaterland/ Im Dunkeln habe ich gewartet/ eingericht auf den Tod/ zwischen stillen Zeugen/ der Boden löste sich’. Net als in de rest van de bundel is het taalgebruik compact en trefzeker. Over het algemeen zijn de metaforen en andersoortige beelden goed getroffen. Het volgende koppel beschrijft Priest en Chorsänger. Terwijl zwalkende hoogwaardigheidsbekleders van organisaties waarin misbruik structureel lijkt te zijn (kerkgenootschappen, sektes, strijdkrachten) steeds dringender ter verantwoording worden geroepen, verdiept van Daanen zich met subtiel inlevingsvermogen in de daders. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘Soldaten’
Meer over Jos van Daanen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Direct aansprekende verteltrant.» – Albert Hagenaars

VoorplatSevenster-75Over ‘Bloemen in de regen’ van Arjen Sevenster voor NBD / Biblion, 27 april 2019:
Arjen Sevenster (1946-2019) studeerde wiskunde en Japans, werd wetenschappelijk uitgever en debuteerde in 2016 met de bundel ‘Ogenblik’. Tijdens zijn jarenlange verblijf in Japan werd hij geïnspireerd door het zenboeddhisme. Deze blijvende invloed bepaalde ook zijn gedichten, die dus een overgang kennen van de waarneembare werkelijkheid naar de door meditatie te winnen ervaringen daarachter: dhamma. De spirituele inzichten worden eerder op alledaagse beelden en situaties geënt dan direct beschreven. De verbeelding speelt gelukkig een grote rol, vooral bij tegenstellingen: ‘Onder zand / bedolven / ligt de drempel / van de voordeur / van mijn woning. / En daar wacht ik op u / om u te bevrijden / van uw oude vormen / en vandaar zal ik u leiden / naar mijn diepte, onbereikbaar / voor de stormen / van het land.’ De direct aansprekende verteltrant maakt deze poëzie juist bereikbaar voor veel lezers. Die hoeven zeker niet van een levensbeschouwelijk bewustzijn uit te gaan – het draait tenslotte om de poëzie – maar feit is dat Sevensters geestelijke perspectief desgewenst een meerwaarde is.
Meer over Arjen Sevenster bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Ze trekken de lezer het gedicht in, waarna geen ontsnappen meer mogelijk is.» – Hettie Marzak

VoorplatHoorneDikkemeisje-75Over ‘Het dikke meisje en de ziener’ van Philip Hoorne op Literair Nederland, 24 april 2019:
(…) Het mooie titelgedicht is kenmerkend voor de poëzie van Hoorne: een gedicht dat grappig lijkt, krijgt in de staart een tikje venijn mee, waardoor het hele beeld op zijn kop komt te staan. Vooral in de openingszinnen is Hoorne ijzersterk: ze trekken de lezer het gedicht in, waarna geen ontsnappen meer mogelijk is. (…) Elk gedicht is een afgerond geheel waarin de spanning samengebald is tot aan het einde. (…) Zoals met echte humor altijd het geval is, is ze nooit alleen maar grappig. Ook bij Hoorne is er ondanks alle hilariteit altijd een ondertoon te bespeuren van onvrede met de wereld en van teleurstelling. (…) Maar Hoorne laat de lezer niet te dicht bijkomen: zodra er sprake lijkt te zijn van persoonlijke emoties of confidenties, werpt hij een barricade op door een vergelijking of een uitdrukking toe te voegen die de lezer op een ander spoor zet; zo ging ook Gerrit Komrij te werk. Deze vergelijkingen zijn heel origineel en dragen sterk bij aan het komische effect dat de dichter wil bereiken om de lezer af te leiden. (…) Hoorne hanteert de taal doelgericht: geen woord te veel of te weinig om een goed afgerond verhaal neer te zetten. (…)
Lees hier de recensie ‘Grappig en absurdistisch als buffer voor andere emoties in gelaagde bundel’
Meer over ‘Het dikke meisje en de ziener’
Meer over Philip Hoorne op deze site
Op Literair Nederland staat een lang interview (2008) met Philip Hoorne naar aanleiding van de publicatie van zijn tweede dichtbundel.

«Mooie bundel waarin heel doordacht een stem leeft, smeekt en huilt.» – André Oyen

VoorplatOntbreken75Over ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg op Lezers tippen lezers, 23 april 2019:
Citaat: “ een zacht vers voor dove oren/ een streel over de bebloede/ kus voor een vermoorde/ ik wou dat ik het kon/ wij zitten na de maaltijd/ volgegeten en spreken/ over een bloedbad uit/ de krant/”
(…) De tijd speelt een heel voorname rol want hij raast ongenadig door of je hem nu nuttig gebruikt of vermorst. De tijd zorgt voor ouderdom en maakt moe van al het weten. Chawwa Wijnberg verwoordt ook heel mooi de plicht die wij zouden moeten vervullen jegens vluchtelingen, maar nee wij kijken weg en we zeuren! ‘Het ontbreken hoor je niet’ is een hele mooie bundel waarin heel doordacht een stem leeft, smeekt en huilt.
Lees hier het signalement
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een klassieke zucht van verlichting.» – Arjan Peters

VoorplatOntbreken75Over ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg in De Volkskrant, 20 april 2019:
Opzettelijk moeilijk doen leidt niet tot een betere dichtbundel: Chawwa Wijnberg laat zien hoe eenvoud zegeviert. (…) Chawwa Wijnberg kondigde onlangs haar achtste en laatste dichtbundel aan, doelend op haar haperende gezondheid. Daarover gaat ook ‘Slijtage’, het eerste gedicht in ‘Het ontbreken hoor je niet’. De dichter is broodnuchter over de ontluistering; haar zinnen zijn geslonken tot woordjes. Het eindrijm is in alle eenvoud een klassieke zucht van verlichting. (…). Het gaat niet meer. Maar ze kan het nog.
Lees hier het artikel ‘Over de eenvoud’ van Arjan Peters in de Volkskrant
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Geslaagd als poëzie en geslaagd als profetie.» – Mario Molegraaf

VoorplatOntbreken75Over ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg bij de presentatie in Middelburg, 29 maart 2019:
(…) Deze nieuwe gedichten van Chawwa Wijnberg – ik zal het niet tegenspreken – zijn geschreven met de dood voor ogen, het einde binnen gehoorsafstand. ‘Is het nog ver,’ vraagt ze zich af. Ze is moe en medisch. De wereld wil nog steeds niet deugen. En dan is er dat tergende verleden, steeds vaker weerspiegeld in het heden. (…) Het mooiste en tegelijk het noodzakelijkste is dat ze de onbevangenheid weet te bewaren, dat het kind in haar van bijna 77 jaar zich blíjft verbazen. Alleen dan gedijt de poëet, alleen dan bloeit de poëzie. (…) Open uw ogen en oren voor de gedichten uit Het ontbreken hoor je niet. Ze zijn prachtig, een hoogtepunt in haar oeuvre, geslaagd als poëzie en geslaagd als profetie. ‘Groei maar gras,’ schrijft ze. ‘Groei over alle haat/ en wanhoop heen/ bedek hun zieke/ dode lijven// groei maar gras// en laat de kinderen/ de wonderen vinden.’ (…)
Lees hier de toespraak
Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een bijzonder gedicht in een wrang en mooi bundeltje.» – Hans Puper

DaanenSoldatenOver ‘Soldaten’ van Jos van Daanen op Meander Magazine, 12 april 2019:
‘Soldaten’ van Jos van Daanen is een klein, maar bijzonder bundeltje. ‘We begrijpen elkaar niet, misschien wel nooit gedaan ook. (…) De Babylonische spraakverwarring leeft en zorgt voor afstand en ellende’, lezen we op het achterplat. (…) Het gaat om vijf dichtparen, ieder met twee lyrische ikken die een vergelijkbare situatie beschrijven in hun eigen taal en vanuit hun eigen perspectief: de priester en de koorknaap bijvoorbeeld, en de generaal en de hospik. (…) Over die afstand en ellende kan geen misverstand bestaan. Soms wordt die bewust veroorzaakt, zoals we zien in ‘The general’. (…) Andere keren is er ongewilde innerlijke strijd tegen ellende en afstand. In ‘De soldaat’ en ‘Der Soldat’ zien we een combinatie. (…) Mooi zijn de laatste twee regels in combinatie met die van het Nederlandse gedicht. Een liefdevolle glimlach bij de laatste gedachten aan thuis tegenover een grijns die bij de oorlog hoort en niet bij thuis. En wat voor ‘Grinsen’ is het? Een voldane grijns vanwege een voltreffer? Of een grijns die veroorzaakt wordt door ontzetting? Wroeging? Een bijzonder gedicht in een wrang en mooi bundeltje – die twee karakteriseringen sluiten elkaar uiteraard niet uit.
Jos van Daanen (2019). ‘Soldaten’. Uitgeverij Van Groningen / In de Knipscheer. Zonder bladzijdenummering, € 7,50 exclusief verzendkosten. ISBN 9789492358042. Te bestellen bij Uitgeverij Van Groningen
Lees hier de recensie
Meer over Jos van Daanen bij Uitgeverij In de Knipscheer

Twee gedichten uit nieuwe bundel van Chawwa Wijnberg op Laurens Jz. Coster

VoorplatOntbreken75Uit ‘Het ontbreken hoor je niet’ van Chawwa Wijnberg op Laurens Jz. Coster, 11 april 2019:
Redacteur Raymond Noë maakt voor het blog Laurens Jz. Coster elke werkdag een keuze uit een poëziebundel van een Nederlandstalig dichter. ‘Dichter van de dag’ is Chawwa Wijnberg (1942) van wie deze maand ‘Het ontbreken hoor je niet’ verscheen, haar achtste dichtbundel. De twee gedichten ‘Vrolijk geloof’ en ‘Ach’ worden ook geplaatst op Neerlandistiek.nl.

Vrolijk geloof

Ja laten we geloven
in de fuut
en geloven in de wielewaal
in toekomst en in eieren
en als het waait
geloven we in de kraai

maar wat in de regen
of in hagel, barre sneeuw
dan geloven we
in onderwaterdieren
of in het fluitketelen
van de zilvermeeuw

en als het koud is
geloven we in vestjes
en als het vriest in winterjas
hoop woont in verstopte plekjes
en dat de lente komt
het zal wel
maar dat is morgen pas

*

Ach

Wat kunnen wij toch rijk zeuren
omdat we alles hebben behalve
mededogen voor een vluchteling
zouden we geen schaamte
moeten sparen
en van de rente
een desolaat mens bewaren

Meer over ‘Het ontbreken hoor je niet’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een toegankelijke bundel met een mooie uitstraling.» – R.J. Blom

VoorplatHoorneDikkemeisje-75Over ‘Het dikke meisje en de ziener’ van Philip Hoorne voor NBD / Biblion, 3 april 2019:
Deze bundel van de Vlaamse dichter Philip Hoorne (1964) leest als een geschreven documentaire. Voorop staan humor en observatie van kleine en grotere aspecten van het leven. De 37 niet-rijmende verzen lezen soms als stukjes proza en roepen bij de lezer meestal prettige herinneringen op. Soms duidt de dichter op ogenschijnlijke kleinigheden, bijvoorbeeld in het gedicht ‘Ananas’: ‘en zodoende belandde ananas in de gevangenis / alwaar een zoet blozende bewaker / hem in een koelcel bewaart’. Elk gedicht behelst een gebeurtenis of levensfase, een kort verhaal waarin de lezer even zijn/haar zorgen vergeet. De gedichten hebben een prettige omvang, vooral voor poëzieliefhebbers die graag teksten willen zien en geen tweeregelige spitsvondigheden op een verder lege bladzijde. Een toegankelijke bundel met een mooie uitstraling, die enerzijds als modern en anderzijds als klassiek mag worden aangeduid.
Meer over ‘Het dikke meisje en de ziener’
Meer over Philip Hoorne op deze site

Chawwa Wijnberg op Laurens Jz. Coster

VoorplatAanmij1-75Uit ‘Aan mij is niets te zien’ van Chawwa Wijnberg op Laurens Jz. Coster, 3 april 2019:
Laurens Jz. Coster plaatst sinds jaar en dag onder redactie van Raymond Noë iedere werkdag een gedicht op het gelijknamige blog. Het gedicht wordt ook geplaatst op Neerlandistiek.nl. Op 3 april 2019 is het gekozen gedicht ‘Mijn lief ik vaar een schip vol tranen’ van Chawwa Wijnberg (1942) uit haar zojuist opnieuw uitgegeven debuutbundel ‘Aan mij is niets te zien’ uit 1989.

Mijn lief ik vaar een schip vol tranen
een schip vol tranen naar je toe
ik had je wat anders willen brengen
vertel me wat je wilt en hoe

ik je geweven innigheid kan geven
of vreugde in een doosje vol karton
of flesjes van de eerste morgen
of alle bergen die je ooit beklom

dat alles in een sloep van goede tijden
ze vaart wel mee maar is nog onder zeil

maar voor ik al die schatten kan bevrijden
moet eerst dit vaartuig schipbreuk lijden

vooruit sirene blaas de stormwind aan
als ik bij jou ben durf ik wel te vergaan

Meer over ‘Aan mij is niets te zien’
Meer over Chawwa Wijnberg bij Uitgeverij In de Knipscheer