Geert Koefoed is niet meer – Michiel van Kempen

Voor sommige mensen – de taalgevoeligsten – is poëzie niets minder dan een levenselixer. Tot die taalgevoeligsten behoorde Geert Koefoed. Hij was een academisch taalkundige, bevlogen en zachtmoedig docent, maar bovenal een uiterst fijnzinnig poëzievertaler, essayist, redacteur en natuurlijk: hij was ook zelf een dichter.
Geert werd in 1941 geboren in Batavia, Nederlands-Indië. De ervaringen als klein jongetje in de Jappenkampen tijdens de bersiap-tijd zouden hem zijn leven lang blijven achtervolgen, demonen die hem soms jarenlang in depressies deden belanden.

Zijn fascinatie voor alles wat talig was, zou hem uiteindelijk een baan bezorgen aan de Universiteit Utrecht, waar hij tamelijk laat, in 1993, promoveerde op het proefschrift Benoemen. Hij maakte ook deel uit van de redactie van het tijdschrift voor surinamistiek Oso, van 1989 tot 1991 ook als hoofdredacteur. Dat was een uitvloeisel van de docentschappen die hij in Suriname aan het Instituut voor de Opleiding van Leraren vervulde. Daar ontstond zijn levenslange liefde voor de groten van de Surinaamse poëzie: Trefossa, Michael Slory, Eugène Rellum, Johanna Schouten-Elsenhout, en bovenal zijn hechte vrienden Shrinivási en Jit Narain.

Het werk van Shrinivási, groots als het was, was altijd in eigen beheer verschenen, zoals dat bijna altijd in Suriname gebeurde. Geert Koefoed zorgde met de forse bloemlezing bij In de Knipscheer Een weinig van het Andere (1984) dat Shrinivási bereikbaar werd voor het Nederlandse poëziepubliek. Hij maakte niet alleen de keuze uit alle tot dat jaar verschenen bundels van de grote dichter, maar schreef ook een informatieve, secure en empathische inleiding. De kosmische eenheidsgedachte van Shrinivási omarmde Geert met heel zijn wezen. Na het overlijden van de dichter in 2019 herdacht Koefoed hem met fijnzinnige woorden bij de Vereniging Ons Suriname in Amsterdam, zijn gedichten deels uit het hoofd voordragend omdat de tranen zijn papier onleesbaar maakten.

Bij zijn bezoeken aan Suriname verbleef Geert meestal in het landbouwersdistrict Saramacca bij Jit Narain, de man die de taal van de Surinaamse Hindostanen, het Sarnámi, inzette voor gedichten van hoog niveau. De vertalingen van die poezië ontstonden niet als een pak papier dat werd omgezet naar een andere taal, maar als een intensief samenwerkingsproces waarin dichter en vertaler elk woord aftastte en elke versregel omploegde en omkeerde tot de geest van de poëzie de woorden bezielde zoals de dichter het bedoeld had. Zo verschenen verschillende bundels, waarvan Tussen de woorden is het stil (1995) ook door Geert Koefoed zelf werd uitgegeven. In 2021 verscheen bij In de Knipscheer een ruime bloemlezing uit het werk van Jit Narain onder de titel Een mensenkind in niemandsland. De bundel was samengesteld door Michiel van Kempen en Effendi Ketwaru, maar Geert Koefoed had er samen met Satya Jadoenandansing een royale inleiding bij geschreven.

Geert Koefoed overleed op maandag 26 oktober 2026 in Utrecht. Zijn stoffelijk omhulsel is niet meer, maar zijn literaire werk zal nog tot in lengte van dagen blijven resoneren.

«Autobiografische verhaal over een gecompliceerd leven, waarin de hoofdpersoon heen en weer geslingerd wordt tussen  Suriname en Nederland.» – Ko van Geemert

Over ‘Bloedlijnen. Ontheemd in Suriname’ van Robert Swami Persaud in Argus, jrg. 9 nr. 210, 6 t/m 19 november 2025:

Het debuut ‘Bloedlijnen’ is een autobiografische verhaal over een gecompliceerd leven, waarin de hoofdpersoon heen en weer geslingerd wordt tussen  Suriname en Nederland, terwijl hij in beide landen overeind probeert te blijven: ‘Een dunne lijn tussen verwondering en verwonding.’ De auteur Robbie Ruivenkam, die later door het leven gaat als Robert Swami Persaud, wordt in 1956 in Den Haag geboren. Zijn moeder Corrie is Nederlands, zijn vader Lakhi een Hindoestaanse Surinamer, die het een en ander achterhoudt. Hij blijkt getrouwd te zijn maar gaat scheiden, trouwt met Corrie en met de kleine Robbie vertrekt het gezin naar Suriname. Vader Lakhi, die inmiddels de achternaam Swami Persaud heeft aangenomen, gaat steeds meer drinken en wordt agressief. Op een dag is het genoeg geweest. Hij had Corrie voor de zoveelste keer mishandeld. ‘Toen hij zijn roes met luid snurken en rochelend aan het uitslapen was, zei ze tegen ons dat we zo snel mogelijk een paar persoonlijke spulletjes in tassen moesten doen. We moesten ons haasten. Een auto kwam voorrijden, we stapten in en reden weg, het was letterlijk een vlucht.’ Robbie en zijn zusje komen terecht in een tehuis voor weeskinderen. Na enige tijd gaan ze terug naar Nederland. (…)  Argus is een tweewekelijkse krant gemaakt door journalisten en redacteuren van naam die voorheen schreven voor opiniërende dag- en weekbladen.

Lees hier de recensie ‘Verwondering of verwonding?’
Meer over ‘Bloedlijnen. Ontheemd in Suriname’