Buchi Emecheta – Gwendolen

Buchi EmechetaBUCHI EMECHETA
Gwendolen
Nigeria, Roman
Vertaling: Irma van Dam
Paperback, 270 blz., 14.75
ISBN 90-6265-336-7
Eerste druk 1991

Gwendolen voelt zich al op achtjarige leeftijd, als haar moeder haar achterlaat bij haar oma in haar geboorteland Jamaica, door het leven afgewezen. Gedurende de jaren die volgen heeft ze alle reden om zich een verschoppeling te voelen. Ze lijdt armoede en wordt seksueel misbruikt door een huisvriend. En dan, als haar ouders haar onverwacht over laten komen naar Engeland, herhalen zich daar de problemen: ze moet zich afbeulen voor haar moeder, op school raakt ze geïsoleerd, ze wordt het slachtoffer van incest en ontvlucht zwanger haar ouderlijk huis. Maar wat het boek aangrijpend maakt, zijn niet de ellende en de teleurstellingen: het is het feit dat Gwendolen ondanks alles er niet aan gaat twijfelen dat zij meer van het leven mag verwachten – en ze treedt de verdrukkende omstandigheden dan ook met grote vertegenwoordigheid van geest tegemoet, met een mengeling van gezond verstand en vastberadenheid, die niet alleen haar reacties zeer lezenswaard maakt, maar die haar ten slotte door haar troosteloze jeugd heen loost.

Buchi Emecheta (Nigeria, 1944) maakt grote naam met boeken als Als een tweederangs burger, De prijs van de bruid en Vrouwenhandel. In Gwendolen speelt voor het eerst in plaats van een Afrikaanse vrouw een vrouw uit de zwartde ‘diaspora’ de hoofdrol.

De pers over Gwendolen
«Zonder meer meeslepend geschreven… Met name door de psychologische uitdieping van Gwendolen en haar ouders is dit Emecheta’s meest geslaagde roman.’» – NRC Handelsblad

«In Gwendolen beschrijf ik het verhaal van een zwart Westindisch meisje dat het slachtoffer is van incest. Het is zo’n beetje de situatie die Alice Walker beschrijft in De kleur Paars, maar in tegenstelling tot haar probeer ik het waarom van zo’n gebeurtenis te verklaren.» – Buchi Emecheta in De Tijd

«Schreef Buchi Emecheta tot nu toe vooral over de rol van de vrouw in de traditionele Nigeriaanse samenleving, Gwendolen gaat over een Jamaïcaans meisje dat opgroeit in Engeland en met incest te maken krijgt. Gwendolen keert zich noodgedwongen van haar familie af en gaat uiteindelijk met een wit vriendje haar eigen weg. Dat maakt het boek uiterst actueel.» – Surplus

«Gwendolen is een boek waar vaart in zit. Met krachtige pennenstreken tekent Emecheta het leven van zwarte migranten in het regenachtige Engeland, de vervreemding, de eenzaamheid.» – Haagsche Courant

«Gwendolen is welhaast een reportage waarin Emecheta Jamaïcanen laat vertellen over een leven in Jamaïca en in Engeland zonder valse sentimenten of uitgebreide bespiegelingen. In die zin is de roman noch Europees noch Afrikaans maar mooi ‘Emechetiaans’.» – Furore

«Emecheta’s nieuwe roman Gwendolen, waarin een meisje door haar oom seksueel geterroriseerd wordt, is universeel in de verwording van dreiging en doodsangst.» – NRC Handelsblad

Nawal El Saadawi – De andere kant van de wereld

Nawal El SaadawiNAWAL EL SAADAWI
De andere kant van de wereld

reisverhalen
Egypte
Vertaling Karin Malta en Astrid de Groot
Paperback, 274 blz., € 19,50
ISBN 978-90-71035-42-5
imprint Uitgeverij Furie
Eerste druk 1991
uitverkocht

«Ik had altijd gedacht dat mijn vaderland de hele wereld was, net zoals ik als kind gedacht had dat onze straat het hele land was. Naarmate ik groeide, werd de straat kleiner. Maar toen ik eenmaal buiten mijn vaderland kwam, kromp de aarde en voelde ik me voor het eerst groter dan woorden.» – Nawal El Saadawi

De andere kant van de wereld is een reisboek in de geografische zin van het woord, maar is tevens een persoonlijke tocht in heteigen hoofd, waarin Nawal El Saadawi haar innerlijke grenzen overschrijdt. Negen verhalende reportages van de ‘grande dame’ der Egyptische letteren.

Nadat de arts-schrijver de moeizame weg vol ambtelijke drempels heeft beschreven om als vrouw Egypte uit te komen, voert zij de lezer in heel persoonlijk getinte observaties mee op haar reizen rond de wereld.
Haar eerdere werk (De gesluierde Eva, De val van de imam, God stierf bij de Nijl en Het eeuwige refrein) heeft de Egyptische cultuur in het algemeen en de postie van de vrouw in het bijzonder voor de westerse lezer toegankelijk gemaakt en westerse (voor)oordelen ten opzichte van de Islam in het tegenlicht van haar eigen achtergrond geplaatst. Nu is zij het die zich als Egyptische vrouw met eigen (voor)oordelen laat verrassen door andere culturen.
Vanuit die openheid verslaat zij haar reizen naar ‘de andere kant van de wereld’: verbazing in Helsinki over de acceptatie van alleenstaande moeders, verwondering over het culturele verschil in hetetaleren van macht zowel in Londen als in het Iran van vóór de revolutie, maar ook verwoorde woede over de oorlogsagressie tegen haar moederland die zij emotioneel associeert met algemeen geaccepteerde agressie tegen de vrouw.

De andere kant van de wereld is een verzameling reisherinneringen waarin Saadawi haar reizen van de afgelopen tientallen jaren geboekstaafd heeft in een meeslepend boek waarin zij de moed heeft zich ook kwetsbaar op te stellen in haar ontmoetingen met andere culturen.

Meer over Nawal El Saadawi op deze site

Peter Abspoel – Teruglopend water, Gedichten

TeruglopendwaterPeter Abspoel
Teruglopend water
Gedichten 1982-1986

Nederland
ingenaaid, 128 blz., € 17,50
ISBN 978 90 6265 343 0 NUR 306
eerste uitgave 1991

De gedichten in Teruglopend water zijn de bouwstenen van een soort innerlijke geschiedenis. Men kan hieronder twee dingen verstaan: de registratie van wat er in een persoon omging gedurende een bepaalde tijd, maar ook de innerlijke weerspiegeling van de geschiedenis van een tijdvak. Teruglopend water is beide. De tijdgeest grijpt het individu aan, om precies te zijn die van de Koude oorlog. Het klimaat van die periode wordt gekenschetst in regels als:

In den beginne
was een stap;
de rest is de loper
die losschoot van de trap.

Maar het individu worstelt ook met de tijdgeest, en dat is een ander verhaal. De gedichten vormen het verslag, zegt de dichter, ‘van een van de pogingen om, hoewel er weinig te verinnerlijken viel dan het kale landschap van de macht, ergens een onderkomen voor de ervaring te vestigen dat niet bij voorbaat uitgewoond zou zijn.’ Dat onderkomen vindt hij niet de poëzie zelf, maar de poëzie sterkt hem wel als hij tracht de tijdgeest een beschouwingswijze te ontfutselen die trouw is aan de dimensies van de menselijke existensie. Via een soort osmose neemt bij betekenissen op waarvoor elk kind van zijn tijd terugdeinst, maar die desalniettemin voor elk mens voor zich blijven spreken. De poëzie helpt de dichter zo tot de slotsom te komen: ‘slechts iets onwaarschijnlijks / kan nog waar worden.’
De bundel bestaat uit een aantal cycli en één episch gedicht: lyrisch, ironisch, kritisch, ingekeerd, beschouwelijk, betogend…
Meer over Peter Abspoel op deze site

Yashar Kemal – Memed mijn havik

Pierre LaufferYASHAR KEMAL
Memed, mijn havik

Roman
Paperback, 468 blz., € 20,00
1991
ISBN 978-90-6265-352-2
Niet meer in de boekhandel

Memed, mijn havik’ is de roman waarmee de Turkse schrijver Yashar Kemal (1922) zij internationale reputatie opbouwde. Het boek is inmiddels een wereldwijde bestseller.

In ‘Memed, mijn havik’ vertelt Yashar Kemal het verhaal van Inca Memed, die als enige zoon van een arme weduwe wordt opgevoed in de horigheid van de Aga, heer en meester over vijf dorpjes in de hooglanden van Anatolië (Zuid-Turkije). Memed probeert aan deze tirannie te ontkomen maar wordt teruggevoerd naar een bestaan dat even ruig en hardvochtig is als het berglandschap waarin het verhaal zich afspeelt. Slechts zijn liefde voor Hatché brengt hem enig geluk. Maar het meisje is door de Aga uitverkoren de vrouw Van diens neef te worden. Memed en Hatsché besluiten te vluchten. Ze worden echter opgespoord , en in het gevecht dat volgt, vindt de neef van de Aga de dood. Memed vlucht, sluit zich aan bij een bende bandieten en groeit uit tot het idool van het onderdrukte volk, een Robin Hoof van onze tijd.

‘Memed, mij havik’ is een meesterwerk, ook voor West-Europese lezers.’ – Elsevier

Na ‘De gewraakte zeeman’ en ‘De legende van Ararat’ is ‘Memed,mijn havik’ het derde boek van Yashar Kemal bij In de Knipscheer.

‘Zijn werk geeft de mensenkennis en de vertellersgave van iemand als Tolstoj.’- The Guardian

Albert Helman – Verdwenen wereld

90-6265-333-2ALBERT HELMAN
Verdwenen Wereld
Verhalen en schetsen uit Suriname

Suriname, Verhalen
Paperback, 224 blz. € 13,50,
ISBN 90-6265-333-2
Eerste druk 1990

De verhalen en schetsen die Albert Helman in Verdwenen wereld bijeengebracht heeft, spelen zich af in een Suriname dat eigenlijk niet meer bestaat – verhalen over reizen naar en ervaringen in Indianendorpen, herinneringen aan de wegbereiders en de pioniers in de binnenlanden en schetsen van het dagelijkse leven in en rond de stad. Zij geven een beeld van een verdwenen wereld in al haar eenvoud en veelkleurigheid, maar ook van de bijzondere relatie die de auteur met Suriname heeft.

Albert Helman heeft in zijn veelbewogen leven de hele wereld bereisd en behalve in Suriname en Nederland ook langdurig gewoond en gewerkt in o.m. Spanje, de Verenigde Staten, Mexico en Tobago. Daardoor heeft hij het bijzondere vermogen ontwikkeld om tegelijkertijd van binnenuit en van een afstand over zijn geboorteland te kunnen denken en schrijven. Hij kan lyrisch zijn, maar ook heel kritisch. Hoe kritisch hij zich echter ook uitlaat over de ontwikkelingen van de laatste jaren, tegelijkertijd is hij lyrisch in zijn verlangen naar een Suriname dat ooit zal bestaan.

Albert Helman (1903-1996) is de auteur van circa tachtig boeken: romans, verhalen, gedichten, essays en studies. Zijn bekendste ‘Surinaamse’ romans zijn Zuid Zuid West (1926), De stille plantage (1931), De laaiende stilte (1952) en Hoofden van de Oayapok (1984). Verdwenen wereld is een nieuw hoogtepunt in het rijke oeuvre van de tot op hoge leeftijd actieve en productieve oude meester.

«Zelfs al had Albert Helman na de Tweede Wereldoorlog nooit meer een boek geschreven, zijn naam in de Nederlandse literatuur zou toch wel zijn gevestigd.» – NRC Handelsblad

«De schetsen en impressies uit Verdwenen wereld mogen zich dan in een voorbije tijd afspelen, dat wil niet zeggen dat de onderliggende thematiek aan actualiteit heeft ingeboet. De vraag naar het wezen van ‘vooruitgang’ en de waarde van culturen moet steeds opnieuw beantwoord worden.» – Leeuwarder Courant

«Het herboren Suriname leeft in Helmans Verdwenen wereld. Hij is een geboren verteller.» – Gemenebest

Chenjerai Hove – Beenderen. Roman

90-6265-322-7CHENJERAI HOVE
Beenderen

Zimbabwe, Roman
Afrikaanse Bibliotheek
Vertaling: Peter Abspoel
Nawoord: Jan Kees van de Werk
Paperback, 166 blz.,€ 14,50
ISBN 978-90-6265-322-5
Eerste druk 1990
Rechtstreeks bij uitgever

De belangrijkste literaire prijs voor de Afrikaanse letteren wordt in 1979 ingesteld onder de naam Noma Award. Het eerste boek dat deze prijs ontving was Een lange brief van Mariama Bâ uit Senegal. In 1989 werd de roman Beenderen bekroond van Chenjerai Hove (1956) uit Zimbabwe.

Beenderen is een hartverscheurende en dichterlijke roman die op gevoelige wijze de moeder van een vrijheidsstrijder in het leven roept door middel van de herinneringen van hen die haar gekend hebben. Zo ontstaat vanuit het geheugen van de anderen het levende portret van Marita, die op zoek is naar haar tijdens de burgeroorlog verdwenen zoon.

Door het goed gedoseerde gebruik van het Shona idioom is Beenderen doortrokken van de geuren, het ritme en het landschap van Zimbabwe. In het Nawoord dat aan de Nederlandse editie is toegevoegd, zegt Chenjerai Hove: ‘Ik spreek met de rivieren, de aarde, de rotsblokken en de bergen van mijn land. Door hen hoor ik de stemmen van mijn volk en zijn geschiedenis. (…) Een geschiedenis die nog niet is opgeschreven. Ik ben het kind van het geheugen en vertel het verhaal van de herinnering aan wie het horen wil.’

De Noma-jury noemde Beenderen ‘een sterke, emotionele en ambitieuze roman, geschreven met een uitzonderlijke taalbeheersing waarin de grenzen van het menselijk lijden worden verkleind met behoud van de wijsheid van de hoop.’

Mark Insingel – In elkanders armen. Verzamelde gedichten

In elkanders armenMARK INSINGEL
In elkanders armen. Verzamelde gedichten

Gedichten
België
Gebonden, 224 blz. € 25,–
1990
ISBN 90-6265-318-9
Verkrijgbaar bij de uitgever.

Vanaf het unieke Perpetuum mobile, de eerste bundel ‘concrete poëzie’ die in Nederland verscheen (1969), via Modellen (1970) en het opvallende, losbladige Posters (1974), tot en met Jij noemt stom wat taal is (1986) zijn In elkanders armen alle bundels van Mark Insingel samengebracht, aangevuld met een ‘coda’ van ongebundelde recente gedichten.

Alhoewel een paar van de bekendste gedichten uit In elkanders armen liefdesgedichten zijn, is de titel figuurlijk bedoeld: woorden en zinnen zijn zo op elkaar betrokken, dat ze voortdurend elkaar oproepen, naar elkaar verwijzen, elkaar weerspiegelen – zowel in vorm als in betekenis. ‘Comparison creates form’ was een zeer toepasselijke titel van een essay over dit oeuvre. In deze ‘gedichten met een eigen gezicht’ kan men ook duidelijk Insingels romans en verhalen herkennen.

Mark Insingel (Antwerpen, 1935) publiceert vanaf 1963. Enkele titels van zijn hand werden in vertaling uitgegeven in Amerika, Engeland en Duitsland. Voor zijn proza werd hij bekroond door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde; ook voor twee van de in In elkanders armen opgenomen dichtbundels werd hij gelauwerd.

«Binnentreden in de Insingeliaanse taalwereld betekent voor de lezer de onechte taal- en leefwereld van alledag verlaten en een authentieke zichzelf creërende ruimte verkennen.» – Jooris van Hulle, De Standaard (1990)

In elkanders armenMARK INSINGEL
In elkanders armen. Verzamelde gedichten

Gedichten
België
Gebonden, 224 blz. € 25,–
1990
ISBN 90-6265-318-9
Verkrijgbaar bij de uitgever.

Vanaf het unieke Perpetuum mobile, de eerste bundel ‘concrete poëzie’ die in Nederland verscheen (1969), via Modellen (1970) en het opvallende, losbladige Posters (1974), tot en met Jij noemt stom wat taal is (1986) zijn In elkanders armen alle bundels van Mark Insingel samengebracht, aangevuld met een ‘coda’ van ongebundelde recente gedichten.

Alhoewel een paar van de bekendste gedichten uit In elkanders armen liefdesgedichten zijn, is de titel figuurlijk bedoeld: woorden en zinnen zijn zo op elkaar betrokken, dat ze voortdurend elkaar oproepen, naar elkaar verwijzen, elkaar weerspiegelen – zowel in vorm als in betekenis. ‘Comparison creates form’ was een zeer toepasselijke titel van een essay over dit oeuvre. In deze ‘gedichten met een eigen gezicht’ kan men ook duidelijk Insingels romans en verhalen herkennen.

Mark Insingel (Antwerpen, 1935) publiceert vanaf 1963. Enkele titels van zijn hand werden in vertaling uitgegeven in Amerika, Engeland en Duitsland. Voor zijn proza werd hij bekroond door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde; ook voor twee van de in In elkanders armen opgenomen dichtbundels werd hij gelauwerd.

«Binnentreden in de Insingeliaanse taalwereld betekent voor de lezer de onechte taal- en leefwereld van alledag verlaten en een authentieke zichzelf creërende ruimte verkennen.» – Jooris van Hulle, De Standaard (1990)

Adriaan Bontebal – De Ark

De Ark
ADRIAAN BONTEBAL
De Ark. Verhalen

Nederland
Paperback 130 blz.
mei 1990
ISBN 978-90-6265-327-8

Adriaan Bontebal is met zijn Haagse Schilderswijkaccent, zijn beenprothese en zijn lijfwacht een opvallende verschijning op de literaire podia. Zijn veelal autobiografische teksten zijn van een hoog komisch gehalte. Ook in deze nieuwe verhalenbundel De Ark wordt de lezer getrakteerd op een zondvloed aan lotgevallen, waarbij de auteur zichzelf geregeld de hoofdrol van ongeluksvogel toebedeelt. Met luchtige zelfspot verhaalt ‘het stadse pennelikkertje’ Bontebal onder meer van zijn teleurstellende ontmoetingen met vrouwen, die altijd in zijn nadeel uitvallende krachtmetingen met de lokale penoze en het mislukte kerstmaal bestaande uit het konijn genaamd Henk Molenberg. De Ark wordt afgesloten met de fraai-absurdistische novelle Hannah.

De Ark is de tweede bundeling verhalen van Adriaan Bontebal. Over zijn debuut Een goot met uitzicht schreef men
‘Echt waar een aanwinst voor de Nederlandse literatuur.’ (Herman Brussselmans in De geschiedenis van de wereldliteratuur).

‘Adriaan Bontebal kan o treurig schrijven en zo gedeprimeerd voorlezen dat zijn gehoor het doorgaans niet meer houdt van de pret.’ (Het Binnenhof)

Yashar Kemal – De legende van Ararat

Pierre LaufferYASHAR KEMAL
De legende van Ararat

Roman
Paperback, 128 blz. € 12,50
1990
ISBN 90-6265-320-0
Niet meer in de boekhandel

Yashar Kemal, geboren in 1922 in een dorpje in zuidelijk Turkije, heeft zich een grote, internationale faam verworven met zijn romans, die gekenmerkt worden door een subtiele ontwikkeling van de karakters, een indringende vertelstijl en prachtige beschrijvingen van zijn land. ‘De legende van Ararat’ is een ontroerend liefdesverhaal, in de vorm van een magisch sprookje voor volwassenen. Door vast te houden aan de tradities van zijn bergvolk, raakt de held van het verhaal Ahmet in conflict met de pasja en in het gevang. De dochter van de pasja, Gülbahar, wordt verliefd op hem, laat hem ontsnappen met behulp van een cipier die hopeloos verliefd op haar is. Gülbahar moet deze daad zelf met eenzame opsluiting – en de cipier met de dood – bekopen. Alleen door het verrichten van een heldendaad zou Ahmet de mooie Gülbahar tot zijn bruid kunnen maken. Het zijn de bekende elementen van een sprookje, maar het is de onverwachte wending aan het eind van het verhaal die ‘De legende van Ararat’ tot een vreemd, lyrisch boek van zeldzame schoonheid maakt, en die de kern van al het werk van Kemal raakt: zijn bewogenheid met het onbegrip en het wantrouwen dat onlosmakelijk verbonden is met de mens.

‘Yashar Kemal is een krachtige verteller en in dit liefdesverhaal is hij op zijn best. Hij combineert folkloristische elementen met moderne psychologie in precies de juiste verhoudingen.’- Financial Times