«Taalvirtuositeit in vervolg op gelauwerde bundel.» – Marc De Pril

VoorplatEngelOver ‘Een engel aan de deur’ van Aly Freije voor NBD/Biblion, 8 oktober 2021:
Leven met verlies, ontheemd zijn en afscheid nemen zijn thema’s die als een rode draad door de poëzie lopen van de Groningse Aly Freije (1944), ook in haar nieuwste bundel ‘Een engel aan de deur’. Achtendertig gedichten, verdeeld over vijf thema’s, dringen binnen in de geest van de dichteres, ten prooi vallend aan het onomkeerbare van verlies, als deze over haar vader: uitgestrooid, pas je de stukjes in / tot steeds weer mooiere versies / En kijk, daar heb je vader'(p.26) om te eindigen met: Maar beschrijf maar eens de hartslag / van een vogeltje / dat plotseling stopt. Verwondering, wanhoop gaan hand in hand, steeds zoekend naar enig evenwicht. Herinneringen zijn niet ver weg, verzachten de pijn: Licht weer op, mijn lief, dan neem ik je mee / op de fiets, je armen om mijn buik gekneld / net als toen, maar voller nu geplooid / met zachter afgestemde handen (p.52). Zij beeldt zich in aanwezig te zijn op haar eigen uitvaart: ‘Jij stond naast mijn kist, tilde mij op / droeg mij samen met andere handen / het huis uit, schoof mij, voetje voor voetje / een overjarige Ford Transit in, ‘bloemen altijd vers’. Vervolg op de eerder gelauwerde bundel ‘Door het vanggat’ met de gekende thema’s van verlies, rouw en ontheemding. Taalvirtuositeit.
Meer over ‘Een engel aan de deur’
Meer over Aly Freije bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Dichter, verteller of een symbiose van de twee?» – Frank Decerf

VoorplatEngel-75Over ‘Toen dichters over engelen droomden’ van Karel Wasch in De Auteur, 6 oktober 2021:
(…) Veel van de gedichten zijn gelouterd door een vleugje wanhoop. In een parlandostijl groepeert de dichter 33 gedichten waarin hij vooral filmisch beschrijvend te werk gaat. (…) De nostalgie laat Wasch moeilijk los. Hij herbeleeft wonden en herinnert zich het afzien in al zijn facetten. Bij hem lees ik originele vondsten: een neergestorte piano wordt onderwerp van zijn poëtisch verhaal, idem dito met een zoutvaatje tot zelfs een varken in ontbinding. Of hoe deze schrijver alles in zijn poëzie probeert te betrekken. De gedichten leunen sterk aan bij een soort van miniverhaal. De dood, in al zijn varianten, is in deze bundel sterk aanwezig. Ook de nacht is een geliefkoosd decor. De auteur maakt geregeld bruggen naar zijn persoonlijk verleden. (…) Wasch schrijft ongebonden. Hij houdt er wel van om zijn gedicht te laten groeien tot een pointe. De vraag mag gesteld worden of Karel Wasch nu een dichter is, een verteller of een symbiose van de twee? In elk geval lezen we vaak mooie beelden zoals: De regen was gestopt en druppels / dropen nog in zigzagbeekjes langs de / vensterruit. / (…)
‘De Auteur’ is een driemaandelijks tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse letterkundigen.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Toen dichters over engelen droomden’
Meer over Karel Wasch bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Renée Sterre heeft bestaan, ik zal haar naam voor altijd onthouden. Een indrukwekkend poëtisch verslag waar je stil van wordt.» – Janine Jongsma

Opmaak 1Over ‘de laatste framboos’ van Elly Stolwijk op Meander Magazine, 4 oktober 2021:
(…) Nu is daar haar nieuwe bundel ‘de laatste framboos’, een autobiografisch poëtisch verslag over haar dochter Renée Sterre. Baby Renée stierf in haar buik toen Stolwijk achtenhalve maand zwanger was in 1995 en werd een paar dagen daarna doodgeboren. De oorzaak is nooit gevonden. (…) Bijna vijfentwintig jaar na het verlies van baby Renée begon Stolwijk het verhaal te vertalen naar een poëtisch verslag. (…) Stolwijk zegt in haar aantekeningen dat ze flink geschrapt heeft om tot een sober geheel te komen. (…) Dat kun je alleen wanneer er een hele lange tijd overheen is gegaan, pas dan ben je in staat om je niet te laten leiden door de heftige emoties van de beginjaren. Die soberheid zorgt dat de pijn invoelbaar wordt voor de lezer. (…) Als lezer ga je mee in deze pijnlijke, intieme reis van Elly Stolwijk die afscheid moet nemen van haar kind. In het ziekenhuis worden de weeën opgewekt: ‘Ik baar een schitterend door de dood gehavend meisje’. (…) Stolwijk heeft met deze bundel haar kleine meisje gestalte gegeven. Ze stelt zich kwetsbaar op als rouwend moederdier, maar blijft ver weg van het sentiment. Het gebruik van de taal is aards en sterk. Een indrukwekkend poëtisch verslag waar je stil van wordt. Moeders die in dezelfde omstandigheden verkeren of hebben verkeerd, zullen herkenning vinden. (…) Renée Sterre heeft bestaan, ik zal haar naam voor altijd onthouden.
Lees hier de recensie ‘Het stille gewicht’ inclusief citaten uit de bundel
Klik hier voor de boekpresentatie
Meer over ‘de laatste framboos’
Meer over Elly Stolwijk bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De schijnbaar simpele verzen hebben een diepgang waarin je heerlijk kan verdrinken.» – Frank Decerf

VoorplatPoolseliefde75Over ‘Een Poolse Saga/Een Poolse Liefde’ van Barney Agerbeek in De Auteur, 30 september 2021:
Zoals de titel doet vermoeden is dit een bundel in twee delen. We beginnen met de historische herbeleving door de inzichten, interpretaties en conclusies van de schrijver.’ Een Poolse Saga’ biedt ons rauwe beschrijvingen van wat is gebeurd en plaatst ze in een historische context. Het is een vorm van poëzie die meer aan dagboekfragmenten of aan journalistieke reflexen doet denken. (…) Barney Agerbeek brengt de geschiedkundige gebeurtenissen in herinnering in een poging ons niets te laten vergeten. Het is onze plicht. Hij levert informatie voor lezers die hun geschiedenisboeken allang hebben verbrand. (…) De taal van Agerbeek is sober, filmisch, duidelijk. De tragiek van de (vele) fouten uit het verleden wordt geaccentueerd. (…) Hij bekijkt de hedendaagse evolutie in Polen met een bang hart en staat verweesd stil bij de houding van de kerk. Hij ziet dat de geschiedenis zich herhaalt. Dreigementen worden reële feiten. (…) ‘Een Poolse Liefde’ staat dichter bij hoe het echte leven hem beroert en beroerde. De bundel sluit aan met wat pure liefdespoëzie. (…) De schijnbaar simpele verzen hebben een diepgang waarin je heerlijk kan verdrinken. Daarnaast komen thema’s als vrouwenemancipatie en andere progressieve inzichten om de hoek kijken. Dit boek is een interessante aanvulling aan het nu al indrukwekkend oeuvre van deze schrijver. Zijn debuutroman (2014) ‘Njai Inem’ liet zich ook al opvallen. De kracht van Agerbeek ligt hem in de kunst van het correct analyseren. Zijn liefde voor geschiedenis helpt hem daarbij.
‘De Auteur’ is een driemaandelijks tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse letterkundigen.
Lees hier de recensie op het blog van de Vereniging: ‘De Boekhouding’
Meer over Een Poolse Saga/Een Poolse Liefde
Meer over Barney Agerbeek bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Prachtbundel waarin de verwondering over prachtige woordkunst met elke bladzijde meedraait!» – André Oyen

VoorplatEngelOver ‘Een engel aan de deur’ van Aly Freije op Ansiel, 2 oktober 2021:
(…) De roots van Aly Freye liggen in de Oost-Groningse veenkoloniën. Ze is geboren op een akkerbouwbedrijf dichtbij de Duitse grens. Die jeugdervaringen in dat landschap, het werken op de akkers, zien hoe de seizoenen wisselen, het besef van continuïteit en eindigheid hebben haar schrijven gekleurd. Ook kerken gebruikt ze vaak als achtergrond om over het onaardse zoals hemel en engelen te schrijven. Haar nieuwste bundel kreeg zelfs de titel: ’Een engel aan de deur’. Op de cover van deze bundel is dan ook een grote witte engel te zien die wegvliegt uit het beeld. In de hommagebundel voor Rogi Wieg schitterde haar gedicht ‘Wat als’: Wat als in een hoofd bezet/ door de dichtheid van de taal/ / geen uitgang meer te vinden is. /Dan breekt de schaal, fantomen stijgen. Dit is een begrip dat je in dagdagelijks proza moeilijk zo mooi kan verwoord krijgen, zeker als een ode aan Rogi Wieg. En dat wonderlijk mooie, dat magische haast, dat kan je als lezer regelmatig terug vinden in deze bundel. Haar befaamde gedichten over stiltes maken mij nog steeds sprakeloos en ik vind het dan ook goed dat deze bundel begint met het gedicht ‘Stiltes’: Stilte steekt, een zeurende pijn/ als een splinter in een duim, dwaalt/ door de kamers, heeft geen gezicht/ het zijn de lege plekken op behang. ‘Een engel aan de deur’ is een prachtbundel waarin de verwondering over prachtige woordkunst met elke bladzijde meedraait!
Lees hier de recensie
Meer over ‘Een engel aan de deur’
Meer over Aly Freije bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Stil van bewondering voor het werk van Narain.» – Roger Nupie

VoorplatNarainMensenkindOver ‘Een mensenkind in niemandsland’ van Jit Narain in De Auteur, 29 september 2021:
[Samenstelling Michiel van Kempen & Effendi Ketwaru, inleiding Satya Jadoenandansing & Geert Koefoed.]
De Surinaamse dichter Jit Narain schrijft in het Sarnámi en het Nederlands. Veel van zijn gedichten zijn door hemzelf in het Nederlands vertaald en andersom. Sarnámi is de taal van de Surinaams-hindostaanse gemeenschap, de nakomelingen van de contractarbeiders die uit het toenmalig Brits-Indië naar Suriname zijn gemigreerd. Ontstaan uit een aantal regionale talen van India werd het lang als een volkstaal zonder prestige beschouwd. (…) Dat Jit Narain in het Sarnámi schrijft is geen toeval, maar een bewuste keuze: het is de taal van de contractanten en hun nakomelingen en hij wil die taal ‘voornaam, klassiek maken. Ik wil aan deze taal onvergankelijke waarde verlenen’. (…) Narains’ poëzie is veelzijdig: van verhalend en analyserend tot denkend en filosofisch. Terugkerende thema’s zijn de aarde – Narain is naast huisarts ook landbouwer – die al dan niet voor de geboortegrond staat, en het lied. Zijn lyrische en muzikale gedichten lenen zich ertoe om gezongen te worden, wat de dichter ook doet bij optredens. ‘Tussen de woorden is het stil’ is de titel van een van zijn bundels. Wij worden als lezer stil van bewondering bij deze kennismaking met het werk van Narain.
‘De Auteur’ is een driemaandelijks tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse letterkundigen.
Lees hier de recensie op het blog van de Vereniging: ‘De Boekhouding’
Meer over ‘Een mensenkind in niemandsland’
Meer over Jit Narain bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Lijvige bundel waarin De Noré haar taalvermogen breed laat uitstromen.» – Jooris van Hulle

VoorplatExit-75Over ‘Exit’ van Annel de Noré in Poëziekrant (nr.5), september/oktober 2021:
(…) ‘Exit’ is een lijvige bundel geworden, waarin De Noré haar taalvermogen – ook wanneer ze in een ironische benadering de verengelsing van onze taal belicht – breed laat uitstromen in gedichten die qua opbouw heel gevarieerd zijn. ‘Uitgang /Afgang / Ex it’, het openings- en titelgedicht van de bundel geeft op een heel directe manier aan waar het verder in de bundel om te doen is: er wordt afscheid genomen, vanuit het besef dat aan wat ooit veelbelovend leek, een eind is gekomen. Steeds weer wordt gealludeerd dat de relatie met de jij op de klippen is gelopen. (…) De balans die de ik opmaakt oogt weinig positief. Ratio en gevoel staan hier vaak regelrecht tegenover elkaar. Net die gedichten waarin De Noré deze antithese in beeld brengt, weten ook echt te overtuigen. Neem het gedicht ‘Machteloos’: wat de ik niet wilde zijn, wordt geplaatst tegen haar onderhuids levende verlangen naar wat zij wel voor ogen had. (…) Het slotgedicht ‘Hangende tuin’ houdt de suggestie in van een mogelijke uitweg. (…)
Lees de volledige recensie ‘Voor jou werd het mooi geen wij’ in ‘Poëziekrant’ september/oktober 2021. Nieuwsgierig naar de hele recensie? Studenten kunnen een kopie aanvragen bij indeknipscheer@planet.nl
Meer over ‘Exit’
Meer over Annel de Noré bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Onderhuids, indringend en onweerlegbaar.» – Frans August Brocatus

VoorplatEiland-75Over ‘Het eiland en andere gedichten’ van Michiel van Kempen in De Auteur, 25 september 2021:
(…) Michiel van Kempen is een dichter die je meteen, met huid en haar, in zijn gedichten trekt. Het zijn vaak kolkende, betoverende stromen, die je nauwelijks tijd geven om adem te halen. Geuren, kleuren, mensen, dieren en landschappen wisselen elkaar in een hoog tempo af. Hij maakt spaarzaam gebruik van interpunctie. Stilstand is geen boodschap, zeker niet bij een eerste lezing. Hoe dan ook nopen de gedichten tot lezen, herlezen. Altijd is er iets nieuws, een andere invalshoek te ontdekken. Onder de beschrijvingen gaat een diepere, intrigerende wereld schuil. (…) In de cyclus ‘Verzoeke geen rouwbeklag’ bundelt hij acht gedichten gewijd aan gestorven dichters en schrijvers. De cyclus ‘Efemeer’ die deze cyclus voorafgaat sluit hij af met een in memoriam gedicht voor zijn moeder en één voor zijn vader. Subtiel. Het geeft deze gedichten een andere plek die je (nog) dichter brengt. Het gedicht ‘Krant’ (voor mijn vader 1920-2015) sluit op een veelzeggende manier af: … En zo heeft hij mij na jaren toch geleerd: / Verdriet verdampt niet, / verdriet legt zich neer in je ziel. // Onderhuids, indringend en onweerlegbaar.
‘De Auteur’ is een driemaandelijks tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse letterkundigen.
Lees hier de recensie op het blog van de Vereniging: ‘De Boekhouding’
Meer over ‘Het eiland en andere gedichten’
Meer over Michiel van Kempen bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De muzikaliteit en het woordplezier spat af van intrigerende poëzie.» – Roger Nupie

VoorplatExit-75Over ‘Exit’ van Annel de Noré in De Auteur, 23 september 2021:
De romans en verhalenbundels van Annel de Noré verschenen al eerder bij Uitgeverij In de Knipscheer, en dat ging niet onopgemerkt voorbij. (…) De verwachtingen voor de Noré’s poëziedebuut zijn dan ook hooggespannen. ‘Exit’ bevat 50 gedichten met een sterk verhalend karakter die (vaak) wat klassiek aandoen: strofen van niet alleen evenveel regels maar ook met eenzelfde regellengte en hier en daar ontbreekt ook het rijm niet. Maar laat je als lezer niet misleiden; in een aantal gedichten legt ze dat klassiekerige dan weer naast zich neer. Annel de Noré goochelt met taal die ze probleemloos uit verschillende codes en registers laat opduiken. De muzikaliteit en het woordplezier spat er bij momenten vanaf en dat alles levert intrigerende poëzie op. (…) Annel de Noré wist al te overtuigen met haar proza; met haar blijde intrede als dichteres doet ze dat evenzeer.
‘De Auteur’ is een driemaandelijks tijdschrift van de Vereniging van Vlaamse letterkundigen.
Lees hier de recensie op het blog van de Vereniging: ‘De Boekhouding’
Kijk naar een interview (2021) met Annel de Noré
Meer over ‘Exit’
Meer over Annel de Noré bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Renée Sterre is een indrukwekkend boek geworden dat ‘de laatste framboos’ heet.» – Ezra de Haan

Opmaak 1Over ‘De laatste framboos’ van Elly Stolwijk in Pletterij, 19 september 2021:
‘de laatste framboos’ kun je zien als een memoriaal, een herinneringsboek ter nagedachtenis aan Renée Sterre. Het is een poging verlies op te heffen door het te bewaren, vast te leggen en op te slaan. (…) Het kind dat er maar even was, moest blijven, in nauwgezet gekozen woorden, in proza en poëzie en in door haarzelf gemaakt illustraties. (…) Met woorden worden alle zintuigen op scherp gezet. De auteur eist volledige aandacht. ‘Laat geen woord, geen letter ontsnappen aan je aandacht.’ Iets wat de lezer geen moeite zal kosten, want er staat geen woord te veel waardoor datgene wat er staat keihard binnenkomt. Dit komt mede door de intimiteit van het relaas. Prachtig wordt het ervaren proces, waaronder de zwangerschap, beschreven zoals alleen een vrouw dat kan. (…) Het gaat om ‘nieuwe woorden wegen’, taal te vinden bij momenten waarbij mensen meestal geneigd zijn te zwijgen. Ze zijn sprakeloos, lamgeslagen. Stolwijk doet het anders. Ze pakt de taal aan. ‘De taal moet dunner worden, dunner dan een vlies van traanvocht.’ Desondanks zijn de woorden waarmee de bevalling van het kind beschreven worden ontluisterend. Zeker voor diegenen die zelf een miskraam mochten beleven. En toch zijn de woorden verbijsterend mooi. (…) In het laatste gedicht vraagt Elly Stolwijk zich af in welke vorm haar kind voortleeft. Of het nu een meisje, een wezen van de overkant, een gaasvliegje of een vuursalamander is? Het antwoord mag duidelijk zijn. Ze is een indrukwekkend boek geworden dat ‘de laatste framboos’ heet.
Ezra de Haan schreef en schrijft recensies voor o.a. Literatuurplein, Antilliaans Dagblad en Caraïbisch Uitzicht.
Lees hierhier de recensie
Klik hier voor de presentatie in Pletterij
Meer over ‘de laatste framboos’