Tag: alfred birney

Kijktip: docu ‘Een flat met theater’ van Yvon Muskita 16 september op NPO 2

Foto  Rieks Oijnhausen

 Op woensdag 16 september 2026 zendt Omroep Max in de vooravond in de reportageserie Noord-Zuid-Oost-West de korte, filmische documentaire ‘Een flat met theater’ uit naar een idee van  Yvon Muskita. Het verhaal speelt zich af in een seniorenflat in de wijk De Hoogte in Groningen. Het script ‘Nest’ werd geschreven door Yvon Muskita op basis van interviews van haar, Anne van Slageren en Hiepi Hoogeveen met de bewoners, die de acteurs worden in hun eigen theatervoorstelling. Yvon Muskita is auteur van de roman ‘Snijden en stikken’ en is auteur van de theatertrilogie ‘Aan de andere kant’; het derde deel werd geschreven samen met Maria Goos. Behalve schrijver is Yvon Muskita beeldend kunstenaar. Met o.a. Marion Bloem, Alfred Birney, Frans Lopulalan, Ernst Jansz, Glenn Pennock, Barney Agerbeek, Johnny Laporte  en Richard Akihary, wordt ze gerekend tot de tweede generatie Indo-schrijvers in Nederland.

Lees meer over ‘Een flat met theater’ en ‘Nest’
Meer over ‘Snijden en stikken’

Peter Andriesse (85) overleden 

foto André Homan

Peter Andriesse is op 1 augustus 2026 overleden. Hij sukkelde al jaren met zijn gezondheid, onder meer slechte ogen, en hij was ook door zijn diabetes weinig mobiel. Het was 8 mei 2011 toen ik hem ontmoette. Hij las op een maandelijkse Het Woord in Ruigoord-zondag met als programmatitel Gordel van Smaragd in Kikkerland. Ik was daar omdat twee van de Indo-auteurs bij In de Knipscheer (Alfred Birney en Glenn Pennock) optraden. Het was een lang programma en Peter Andriesse was als een van de laatsten geprogrammeerd, een schrijver die voor zover ik wist al heel lang niet gepubliceerd had. Nauwelijks hoorbaar en heel monotoon las hij voor uit een ongepubliceerd manuscript terwijl het aanwezige publiek steeds rumoeriger werd en erop los communiceerde. Ik ving woorden op als 1954, Indië, Sumatra, bootreis.

Natuurlijk kende ik hem als schrijver. Zijn roman Zuster Belinda en het geheime leven van Dokter Dushkind  was alleen al door de titel onweerstaanbaar voor de twintiger die ik toen was. Het jaar ervoor in 1970 was hij mede-auteur van het Manifest voor de jaren zeventig, samen met Hans Plomp, Heere Heeresma en George Kool, pleitbezorgers van een niet te ‘moeilijke’, leesbare literatuur, tot welke groep je ook auteurs als Arie B. Hiddema, Guus Luijters zou kunnen rekenen, en ook Hans Vervoort en Duco van Weerlee met wie Andriesse een Indisch verleden deelde. Peter Andriesse schreef ook voor Propia Cures, het voorportaal van tal van latere Het Parool-columnisten, waar mijn broer Jos en ik als geflopte studenten niet veel mee op hadden, natuurlijk ook omdat in PC uitgeverij In de Knipscheer al heel vroeg geëtiketteerd werd als derde weg-uitgever. Andriesse publiceerde in die late jaren zeventig en vroege jaren tachtig nog wel bij collega beginnende uitgevers Peter Loeb en Peter van der Velden.

Na afloop van zijn optreden in Ruigoord sprak ik hem aan en vertelde ik hem dat me het manuscript-in-wording wel interessant leek en dat ik het graag  wilde lezen. In 2014 was het zover en verscheen bij In de Knipscheer, na twee  decennia van stilzwijgen, de roman De rode kimono over een 13-jarige puber vanuit Indië op de boot naar Nederland om hier naar de middelbare school te gaan; letterlijk een jongen tussen wal en schip, een voorbode van de  eenzaamheid die de rest van zijn leven aan hem zou blijven kleven. In 2015 verscheen de vermeerderde uitgave van zijn Indische jeugdverhalen Koude sambal  en later dat jaar Kerstverhalen voor Eva. De ontstaansgeschiedenis ervan ontroerde me. Hij schreef ze op verzoek van de oma van Eva, die hem vroeg een verhaal te schrijven om tijdens het kerstdiner voor te lezen om de kleine Eva van bijna drie jaar te verrassen. Het zou een traditie worden die 10 jaar zou duren: tien verhalen om tien jaar lang niet alleen te zijn met kerstmis?  De presentatie van deze boeken in een Amsterdams café zal me tot genoegen heugen.

[franc knipscheer, 4 augustus 2026]

Meer over Peter Andriesse bij uitgeverij In de Knipscheer

‘Omdat we geleefd hebben en nog steeds bestaan’

foto Cindy Smits
M

M

M

M

M

M

O.a. Frans Lopulalan in expositie Literatuurmuseum tot maart 2027:

Op 17 augustus 2025 was het 80 jaar geleden dat Indonesië de onafhankelijkheid uitriep. Pas vier jaar later erkende Nederland deze onafhankelijkheid officieel. Deze gebeurtenissen vonden hun weerslag in de literatuur, en de literatuur droeg op haar beurt bij aan de vorming van een Indonesische, Indische en Nederlandse identiteit. De tentoonstelling schijnt licht op uiteenlopende perspectieven op de dekolonisatie van Indonesië. Ook is er aandacht voor verhalen en archiefmateriaal van de eerste, tweede en derde generatie schrijvers, van wie de levensgeschiedenissen raken aan de (de)kolonisatie. Want de gevolgen hiervan werken nog altijd door. Om die reden richtte het Literatuurmuseum de tentoonstelling  ‘Omdat we geleefd hebben en nog steeds bestaan’ in (tot maart 2027). In deze expositie o.a. aandacht voor Alfred Birney (De tolk van Java) en voor Frans Lopulalan met Onder de sneeuw een Indisch graf.

Uitgeverij In de Knipscheer is een van de pleitbezorgers van de zogenaamde Indo-literatuur en boeken over Nederlands-Indië en Indonesië, met name van  ‘de tweede generatie Indo-auteurs’:  Frans Lopulalan, Ernst Jansz, Yvon Muskita, Marion Bloem, Alfred Birney, Glenn Pennock, Tjali Robinson, Barney Agerbeek, Johnny Laporte  en Richard Akihary. Ook andere Nederlandse auteurs publiceerden over Nederlands-Indië e/o Indonesië e/o Molukken: Artien Utrecht, Sanne Biesheuvel, Els Launspach, Ewald Vanvugt, Lutgard Mutsaers, Albert Hagenaars, Peter Andriesse, Aya Zikken, Kees Ruys, Betty Roos., Janny de Heer,

Meer over de tentoonstelling in Literatuurmuseum
Klik hier voor twee ‘vitrinefoto’s’ van Cindy Smits
Meer over de tweede generatie Indo-auteurs bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Frans Lopulalan bij Uitgeverij In de Knipscheer

Ulu Kora: excuses aan de Molukse gemeenschap

Op 21 juni 2026 vond in Rotterdam, 75 jaar na aankomst van de eerste Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen in Nederland, de inhuldiging van het Nationaal Moluks Monument Ulu Kora plaats. Bij die gelegenheid bood premier Jetten namens de regering excuses aan voor “het  harteloze en eerloze ontslag als militair” en voor “de gebrekkige opvang en huisvesting”. Onderzoek naar en kennis van de geschiedenis is een noodzakelijke tweede stap, geschiedenis die zoals vaker vroegtijdig wordt aangekaart in romans, verhalen en gedichten van Molukse, Indo- en andere Nederlandse auteurs. Die tweede generatie Indo-schrijvers in Nederland maakt onlosmakelijk deel uit van het fonds van Uitgeverij In de Knipscheer: Frans Lopulalan, Ernst Jansz, Yvon Muskita, Marion Bloem, Alfred Birney, Glenn Pennock, Barney Agerbeek, Johnny Laporte  en Richard Akihary. Ook andere Nederlandse auteurs publiceerden over Nederlands-Indië e/o Indonesië e/o Molukken: Artien Utrecht, Sanne Biesheuvel, Els Launspach, Ewald Vanvugt, Lutgard Mutsaers, Albert Hagenaars, Peter Andriesse, Aya Zikken, Kees Ruys.

Kijk hier naar het unieke televisiegesprek uit 1986 tussen Ernst Jansz en Frans Lopulalan over de geschiedenissen van hun vaders

Theatervoorstelling ‘Nest’ van Yvon Muskita in documentaire

Over ‘Nest’ in documentaire Een flat met theater op RTV Noord, 2 juni 2026:

De documentaire ‘Een flat met theater’ (2026) van Anne van Slageren speelt zich af in een seniorenflat in de volkswijk De Hoogte in Groningen. Anne woont daar zelf en raakt benieuwd naar zijn buren en hun verhalen. Samen met Yvon Muskita en Hiepie Hoogeveen praat hij met bewoners over hun leven: waar ze vandaan komen, hoe het is om daar te wonen en hoe ze met elkaar omgaan. Die verhalen vormen de basis voor een theatervoorstelling ‘Nest’ (2025) van Yvon Muskita, die gewoon op de binnenplaats van de flat wordt gespeeld. De film laat zien hoe dat proces verloopt. Bewoners die eerst niet zoveel met theater hebben, doen toch mee en zien hun eigen leven terug op het toneel. Het levert herkenbare, grappige en soms ook ontroerende momenten op. Uiteindelijk gaat de documentaire vooral over mensen van allerlei komaf, van Nederland tot  Afghanistan, Suriname en voormalig Nederlands-Indië: hoe verschillend ze zijn, en hoe ze toch samen één plek delen. De documentaire wisselt fragmenten van interviews met de bewoners af met de ‘vertaling’ van de fragmenten in de theatervoorstelling. Yvon Muskita (1958) wordt, met o.a. Marion Bloem, Alfred Birney, Frans Lopulalan, Ernst Jansz, Glenn Pennock, Barney Agerbeek, Johnny Laporte  en Richard Akihary, gerekend tot de tweede generatie Indo-schrijvers in Nederland en is auteur van de roman ‘Snijden en stikken’. Ze schrijft vooral voor theater (incidenteel met o.a. Maria Goos) en is ook beeldend kunstenaar.

Kijk hier naar de docu ‘Een flat met theater’ (25 minuten)
Meer over ‘Nest’
Meer over Yvon Muskita bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Jos en Franc en hun eigenzinnige, onmogelijke uitgeverij.» – Chrétien Breukers

Een ode aan halve eeuw uitgeverij In de Knipscheer (1976-2026) op Chrétiens Substack, 10 april 2026:

(…) Via In de Knipscheer heb ik het werk van talloze auteurs leren kennen, werk dat of net nieuw was of buiten de uitgeverij om geen schijn van kans had gehad in de toen blijkbaar al minder florissante markt voor het afwijkende of andersoortige literaire boek. Ik zou echt namen kunnen blijven noemen, maar beperk me tot Mariama Bâ, Alfred Birney, Herman Brusselmans (eerste twee boeken), Dee Brown, Boeli van Leeuwen, Edgar Mittelholzer, Joost Niemöller, Sembène Ousmane, Astrid Roemer, Craig Strete, Eriek Verpale (prozadebuut) en (de jonge) Leon de Winter – iedereen die er ooit toe zou gaan doen, zat in die tijd bij In de Knipscheer. Zelfs Marion Bloem. Dat deze grote namen uiteindelijk elders hun heil zochten, was waarschijnlijk onvermijdelijk, maar het is en blijft tragisch. Het lag deels aan de strenge, of zeg maar gerust onverzettelijke grondhouding van Jos Knipscheer — die Brusselmans na twee boeken fijntjes adviseerde om niet telkens hetzelfde boek te schrijven (en daarin had hij nog gelijk ook) — maar vooral aan de slechte exposure in de boekhandel. Dit mag de boekhandelaar zich nog altijd aantrekken: zelfs in de gloriedagen van het literaire boek bleek de middenstander vaak een conservatieve, voorzichtig inkopende partij. De boekenwereld mag dan vaak behoudend en stroperig zijn, het verdwijnen van een buitenbeentje als In de Knipscheer herinnert ons eraan dat we het altijd al met deze schrale werkelijkheid moesten doen. Ook vijftig jaar geleden al. (…) Nu In de Knipscheer niet meer bestaat, kan het terugblikken beginnen. Het terugblikken op een tijd die ook al niet geweldig was. Al leek hij dat soms, als je het allemaal door een zonnige bril en met een opgewekt gemoed bekeek, wel te zijn. Dankzij Jos en Franc Knipscheer, die we dankbaar zijn, en blijven, om de teksten die ze ons leerden kennen.

Lees hier of hier het artikel
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer

Symposium bij jubileum/afscheid uitgeverij In de Knipscheer

Halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer:

Op 24 maart 2026 vierde uitgeverij In de Knipscheer het vijftigjarig jubileum en dat is voor uitgever Franc Knipscheer ook het moment om te stoppen. Uitgeverij In de Knipscheer startte in 1976 en kwam min of meer voort uit het in 1975 begonnen literaire tijdschrift Mandala (redactie Jos Knipscheer, Peter H. van Lieshout en Harry Hoogstraten). Tot in de jaren negentig waren, behalve de broers Knipscheer, de belangrijkste acquirerende redacteuren voor de tot de uitgeverij behorende imprintfonds: Stefan Landshoff (Onze Tijd, Uitgeverij Zuid), Jan Kees van de Werk (de Afrikaanse Bibliotheek), Stefaan van den Bremt (Uitgeverij Zuid), Rosa Pollé (Uitgeverij Furie), Scott Rollins (Bridges Books).

De uitgeverij wordt niet voortgezet. Alleen de eerder aangekondigde boeken zullen nog verschijnen; daarna komen er geen nieuwe titels van In de Knipscheer meer uit.

Daarmee komt een eind aan wat wel het kleurrijkste boekenbedrijf van Nederland is genoemd. Om dit moment niet ongemerkt voorbij te laten gaan werd door een kleine groep vrienden van de uitgeverij (Jan van Eeden, Peter Bruyn, Joost Pollmann) op zondagmiddag 29 maart 2026 in de Doelenzaal van de Centrale Bibliotheek Zuid-Kennemerland een klein symposium georganiseerd waarbij werd teruggeblikt op wat de uitgeverij in die halve eeuw teweeg heeft gebracht.

Er waren korte voordrachten van emeritus-hoogleraar Nederlands-Caraïbische Letteren Michiel van Kempen, auteur en dichter Diana Ozon, dichter en voormalig Knipscheer-redacteur Scott Rollins, essayist Artien Utrecht en auteur/muzikant Cor Gout, aangevuld met muzikale bijdragen van Bert Vissers en CCC Inc. Het symposium was binnen enkele uren uitverkocht, maar kan door iedereen nog teruggekeken worden via het YouTube-kanaal van de Pletterij

Op 02:50 van de tijdlijn opent moderator van de dag, Manon Duintjer (voorheen Rainbow Pocketboeken bij Uitgeverij Maarten Muntinga) het programma. Diana Ozon (tijdlijn 10:20) haalt herinneringen op aan de vroege periode van de uitgeverij (CJP, Plug Literair, Linton Kwesi Johnson, Henrik Barends, Christian Canstadt, Hugo Kaagman, One World Poetry, Benn Posset, Guus Bauwer, Maximaal, Howard Krol, Arthur Lava, Afrikaanse Bibliotheek, Louis Lehmann, Joost Zwagerman, Frans Lopulalan, Didi de Paris). Vanaf 23:25 op de tijdlijn is het woord aan (redacteur, auteur) Scott Rollins (Mandala, Dremples, Jan Kees van de Werk, Ewald Vanvugt, Rob van Erkelens, Hans Plomp, Afrikaanse Bibliotheek, Stichting voor Vertalingen, Bridges Books, One World Poetry, Krontjong, The Sign of Jonah, Boeli van Leeuwen, The Day Before Yesterday, Leon de Winter, Joseph Bruchac, De Indiaanse Bibliotheek). Essayist Artien Utrecht (tijdlijn vanaf 40:20) benadert het fonds van Uitgeverij In de Knipscheer vanuit het land waarin zij is opgegroeid: Indonesië (dekolonisering, Indonesië 1965, Frans Lopulalan, Ewald Vanvugt, Alfred Birney, Angela Davis, Surinaamse literatuur, Edgar Cairo, Astrid Roemer, Cor Gout, Uitgeverij Manus Amici, waarvoor Uitgeverij In de Knipscheer in 1983 de roman ‘Korruptie’ van Pramoedya Ananta Toer verzorgde). Dichter en muzikant Bert Vissers (op de tijdlijn vanaf 56:00) sluit het programma voor de pauze af met twee liedjes ‘Er komt een dag’ en ‘Voor wat het waard is’ (Bender, Boris Vissers, De wereld wacht op mij). Vanaf 01:08:00 is het pauze. Vanaf 01:32:30 licht Eric de Brabander de documentaire film ‘Uit de Knipscheer’ toe van de Curaçaose cineaste Hester Jonkhout en vertoont de trailer van de documentaire die later deze maand in première gaat op het Curaçao International Film Festival. Vanaf 01:40:00 brengt brengt Cor Gout (redacteur, schrijver) een ode aan In de Knipscheer aan de hand van het begrip ‘numen’ zoals hij dat tegenkwam in een bundeling poëziekritieken van Harry Mulisch uit de jaren vijftig (Trespassers W, Jeroen Scheifes, Irun S., Didi de Paris, Extaze Literair, Wim Brands.) Onder dwang van de tijdklok wordt (tijdlijn 02:06:00) Cor Gout gevraagd zijn ode niet voor de microfoon af te maken en zijn plek te gunnen aan de volgende spreker (tijdlijn vanaf 02:08:15)  Michiel van Kempen (Albert Helman, Nederlands-Caraïbische literatuur, Shrinivási, Michaël Slory, Bernardo Ashetu, Pierre Lauffer, Nydia Ecury, Astrid Roemer, Boeli van Leeuwen, Jan Kees van de Werk, Rob van Erkelens, Koos van den Kerkhof, Scott Rollins). Franc Knipscheer (tijdlijn 02:24:50) begint zijn slotwoord met een korte toelichting op het belang voor de uitgeverij van het redacteurschap (33 nummers literair tijdschrift Extaze) van Cor Gout (Peter H. van Lieshout, Léon de Winter, Craig Strete,  Boeli van Leeuwen, Alejo Carpentier, Ernst Jansz). Op tijdlijn 02:34:00 overhandigt Cor Gout aan Peter de Rijk, Anja Brandse en Franc Knipscheer een gedrukt exemplaar van zijn ‘Numen – Een ode aan In de Knipscheer’. Daarna is het even pauze voor podiumwissel tot het akoestische optreden van CCC Inc. met de oorspronkelijke leden (vanaf 1967) Joost Belinfante, Jaap van Beusekom, Huib Schreurs en Ernst Jansz (tijdlijn vanaf 02:42:50 – 03:10.00). Manon Duintjer sluit af. Het symposium is mede mogelijk gemaakt door Cultuurstimuleringsfonds Haarlem, Haarlemsch Muziekfonds, het Letterenfonds en Hof van Jan.

Klik hier voor de registratie van symposium
Klik hier voor dankwoord Franc Knipscheer
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer

Vaarwel In de Knipscheer!

Over halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer in Caraïbische Salon in Huis de Pinto op 22 maart 2026:

«De legendarische uitgeverij In de Knipscheer houdt er na een halve eeuw mee op. De broers Jos en Franc Knipscheer startten in 1976 en na het vroege verscheiden van Jos, zette Franc – bijgestaan door zijn vrouw Anja – met niet aflatende energie de uitgeverij voort. Het leverde een reeks debuten op van schrijvers die niet meer weg te denken zijn uit het Nederlandstalige landschap: Leon de Winter, Tommy Wieringa, Ernst Jansz, Alfred Birney, Marion Bloem, enz. En de Caraïbische literatuur zou er zonder In de Knipscheer totaal anders hebben uitgezien: Astrid Roemer, Bea Vianen, Boeli van Leeuwen, Edgar Cairo, Shrinivási, Diana Lebacs, Hugo Pos, Michael Slory, Pierre Lauffer en vele anderen uit Suriname en de eilanden vonden er onderdak. Een reeks Caraïbische auteurs gaat Franc en Anja Knipscheer uitluiden in een feestelijk programma met nieuwe literaire teksten: Marius Atmoredjo, Eric de Brabander, Aart Broek, Kees Broere, Henna Goudzand Nahar, Fred de Haas, Janny de Heer, Karin Lachmising, Ronny Lobo, Ken Mangroelal, Raj Mohan, Quito Nicolaas, Diana Tjin en Delno Tromp. Er is een voorvertoning van de film die Hester Jonkhout maakte over In de Knipscheer. De muzikale omlijsting is van Frank Ong-Alok en Ronald Snijders. De presentatie is in handen van Michiel van Kempen en Bernice Vreedzaam. De ‘Caraïbische Salon’ is een programmareeks onder redactie van Michiel van Kempen in Cultureel Literair Centrum Huis de Pinto. Zondag 22 maart 2026, aanvang 15.00 uur, zaal open 14.30 uur, toegang contact@huisdepinto.nl, € 10,00, Sint Antoniesbreestraat 69, 1011 HB Amsterdam.»

Meer over Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over halve eeuw Uitgeverij in de Knipscheer

‘Een uitgeverij die haar tijd ver vooruit was’ – Wouter Geerts

foto: Bram Petraeus

Over halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer in NRC, 09 augustus 2024:

Op 26 maart 2026, precies vijftig jaar na haar oprichting, houdt de Haarlemse uitgeverij In de Knipscheer op te bestaan. Dat maakte Franc Knipscheer (77), oprichter van de uitgeverij al in 2022 bekend. Nu, twee jaar later, worden de laatste boeken uitgegeven. De ‘kleurrijkste uitgever van Nederland voor avontuurlijke lezers’ pionierde met de introductie van niet-westerse literatuur in Nederland. Daarnaast gaf zij een podium aan veel debuterende Nederlandstalige schrijvers. (…) In de Knipscheer, opgericht als zelfstandige literaire uitgeverij, introduceerde de term ‘multiculturele literatuur’ in Nederland. Eind jaren tachtig verhuisde de uitgeverij van Haarlem naar Amsterdam. Nadat Jos Knipscheer zich wegens gezondheidsproblemen in 1993 terugtrok uit de uitgeverij en vier jaar later overleed, keerde Franc terug naar Haarlem om daar, samen met partner Anja en redacteur Peter de Rijk, de uitgeverij voort te zetten. Met die terugkeer liet In de Knipscheer de vertaalde literatuur los en begon zij zich steeds meer te richten op Nederlandse schrijvers afkomstig uit Suriname, Indonesië en de Antillen. (…) In de Knipscheer speelde vanaf haar oprichting een belangrijke rol in het verbinden van de literaire werelden van de Nederlandstalige gebieden. Volgens schrijfster Elodie Heloise, die in 2024 met ‘Blauwe Tomaten’ een plek verdiende op de longlist van de Libris Literatuurprijs, stonden diversiteit en inclusiviteit centraal bij de uitgeverij. (…) Ook volgens Peter Nijssen, hoofdredacteur van de Arbeiderspers, is In de Knipscheer een pionier geweest. „Je ziet dat vrijwel elke grote uitgever de afgelopen jaren in hun voetsporen is getreden”, zegt hij. Van Kempen gaat nog iets verder: „De uitgeverij heeft jarenlang de weg geplaveid voor buitenlandse schrijvers. Hun literatuur is inmiddels wijdverspreid over allerlei andere uitgeverijen.” (…) Met het verdwijnen van de uitgeverij neemt de onzekerheid voor schrijvers van niet-westerse literatuur toe, denkt Heloise. (…) Belangrijker vindt de schrijfster dat de overzeese literatuur inmiddels een gerespecteerde plek heeft gekregen in de Nederlandse literatuur. In die zin heeft ze vrede met de sluiting van In de Knipscheer: „Een pionier stopt als pionieren niet meer nodig is.”

Lees hier het artikel van Wouter Geerts
Meer over halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer

«Een pionier stopt als pionieren niet meer nodig is.» – Elodie Heloise

foto: Bram Petraeus
‘Een uitgeverij die haar tijd ver vooruit was’ door Wouter Geerts in NRC over halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer, 9 augustus 2024:

Op 26 maart 2026, precies vijftig jaar na haar oprichting, houdt de Haarlemse uitgeverij In de Knipscheer op te bestaan. Dat maakte Franc Knipscheer (77), oprichter van de uitgeverij al in 2022 bekend. Nu, twee jaar later, worden de laatste boeken uitgegeven. De ‘kleurrijkste uitgever van Nederland voor avontuurlijke lezers’ pionierde met de introductie van niet-westerse literatuur in Nederland. Daarnaast gaf zij een podium aan veel debuterende Nederlandstalige schrijvers. (…) In de Knipscheer, opgericht als zelfstandige literaire uitgeverij, introduceerde de term ‘multiculturele literatuur’ in Nederland. Eind jaren tachtig verhuisde de uitgeverij van Haarlem naar Amsterdam. Nadat Jos Knipscheer zich wegens gezondheidsproblemen in 1993 terugtrok uit de uitgeverij en vier jaar later overleed, keerde Franc terug naar Haarlem om daar, samen met partner Anja en redacteur Peter de Rijk, de uitgeverij voort te zetten. Met die terugkeer liet In de Knipscheer de vertaalde literatuur los en begon zij zich steeds meer te richten op Nederlandse schrijvers afkomstig uit Suriname, Indonesië en de Antillen. (…) In de Knipscheer speelde vanaf haar oprichting een belangrijke rol in het verbinden van de literaire werelden van de Nederlandstalige gebieden. Volgens schrijfster Elodie Heloise, die in 2024 met ‘Blauwe Tomaten’ een plek verdiende op de longlist van de Libris Literatuurprijs, stonden diversiteit en inclusiviteit centraal bij de uitgeverij. (…) Ook volgens Peter Nijssen, hoofdredacteur van de Arbeiderspers, is In de Knipscheer een pionier geweest. „Je ziet dat vrijwel elke grote uitgever de afgelopen jaren in hun voetsporen is getreden”, zegt hij. Van Kempen gaat nog iets verder: „De uitgeverij heeft jarenlang de weg geplaveid voor buitenlandse schrijvers. Hun literatuur is inmiddels wijdverspreid over allerlei andere uitgeverijen.” (…) Met het verdwijnen van de uitgeverij neemt de onzekerheid voor schrijvers van niet-westerse literatuur toe, denkt Heloise. (…) Belangrijker vindt de schrijfster dat de overzeese literatuur inmiddels een gerespecteerde plek heeft gekregen in de Nederlandse literatuur. In die zin heeft ze vrede met de sluiting van In de Knipscheer: „Een pionier stopt als pionieren niet meer nodig is.”

Lees hier of hier het artikel van Wouter Geerts
Meer over halve eeuw Uitgeverij in de Knipscheer