Marian Pankowski – Beukenootje en andere verhalen

Marian Pankowski
Beukenootje en andere verhalen
Vertaling Paul Beers
Polen
Paperback 156 blz.,
ISBN 90-6265-027-9
Eerste uitgave 1979

De bundel Beukenootje en andere verhalen bevat alle vroegere verhalen, geschreven tussen 1959 en 1964, van de Poolse schrijver Marian Pankowski, en is als zodanig de eerste complete uitgave.
Zoals Matuga, de hoofdpersoon van de met zoveel instemming ontvangen roman Matuga komt, het literaire alter ego is van de auteur zelf, zo zijn ook de wederwaardigheden van de hoofdfiguren in deze verhalen – waarin het conflict tussen de maatschappelijk positie en de heimelijke binnenwereld een grote rol speelt – voor een groot deel terug te voeren op Pankowski’s biografie. ‘Bijna alles wat ik schrijf is figuratief en staat in relatie tot de eigen ervaring,’ zegt de auteur. ‘Maar, natuurlijk, ik vervorm; want waar zou de kunst blijven zonder die vervorming?’
Pankowski beschikt over het talent van de typische verhalenverteller: de snelle inzet, de trefzekerheid in het doseren van de spanning, de levendige en levensechte dialoog en het altijd perfecte slot. Voeg daarbij dat deze intellectueel kennelijk genoeg onder het volk is geweest om niet van de volkstaal vervreemd te raken, terwijl in de beschrijvende passages altijd de dichter herkenbaar blijft – en daar is die integrerende mengeling van proza en poëzie, van plechtig en triviaal, van decorum en erotiek, die Pankowski tot een zo oorspronkelijk en belangrijk schrijver maakt.

Marian Pankowski, in 1919 in Sanok (Polen) geboren, is als hoogleraar werkzaam aan de Université Libre te Brussel. Na zijn debuut als dichter in 1938 publiceerde hij sinds 1954 in hoofdzaak proza en toneel. In Nederland werd Pankowski geïntroduceerd in de tijdschriften Soma, De Revisor en Avenue Literair, waarna in 1978 de vertaling verscheen van de roman Matuga komt. Het boek kreeg veel lovende kritieken en stond wekenlang genoteerd in de HP-toptien.
Meer over Marian Pankowski

Marian Pankowski – Matuga komt.

Marian Pankowski
Matuga komt
Oorspronkelijke titel Matuga idzie
Vertaling Paul Beers en Pszisko Jacobs
Pools
Paperback 206 blz.,
ISBN 90-6265-012-0
Eerste uitgave 1978

Matuga komt bevat in een twintigtal hoofdstukken, die toch min of meer op zichzelf staande eenheden vormen, het tot beelden verdichte levensverhaal van de jong Pool Wladzio Matuga. Na zijn jeugd temidden van de Poolse natuur en cultuur komt hij in een Duits concentratiekamp terecht, brengt het er levend af en belandt dan in België. Daar moet hij als zwerver tussen de bedelaars, als emigrant tussen zijn lotgenoten, en als emotioneel en seksueel vereenzaamde zijn bestaan weer van de grond af opbouwen.
Toch komen de woorden Polen, Duitsland en België in het hele boek niet voor. Zij laten zich alleen afleiden uit de biografie van de schrijver zelf die in ‘Matuga’ zijn eigen leven literair heeft getransformeerd. Hijzelf heeft als jonge Pool de jaren 1942-1945 in verschillende concentratiekampen doorgebracht. En hijzelf is direct na de oorlog naar België geëmigreerd, waar hij zijn studie voortzette.
Van dit alles vinden wij in Matuga komt geen direct verslag. Tot in details is het een boek van aanduidingen, suggesties, geschreven door een gerijpt kunstenaar die zich niet op sleeptouw laat nemen door zijn emotionele stof, maar door een afstand van jaren de taal en haar spanningen tot in de perfectie beheerst. Mogen de eerste, in Polen spelende hoofdstukken wel eens hoge eisen stellen aan de lezer, allengs ontpopt Pandkowski zich behalve als dichter ook als oorspronkelijk verteller die proza en poëzie tot een ideale eenheid weet te versmelten.

Marian Pankowski, in 1919 te Sanok (Polen) geboren, is als hoogleraar werkzaam aan de Université Libre te Brussel. Na zijn debuut als dichter in 1938 publiceerde hij sinds 1954 in hoofdzaak proza en toneel. Twee van zijn stukken werden opgevoerd in Parijs, een in Genève. In Nederland werd Pankowski door Paul Beers geïntroduceerd in de laatste nummers van Soma (1972) met fragmenten uit Matuga komt en een gesprek over Witold Grombowicz. De Revisor publiceerde daarna enkele hoofdstukken uit Matuga komt en de novelle Beukenootje. Pankowski verzorgde het nawoord bij de Nederlandse editie van Grombowicz’ roman Trans-Atlantisch, voorts verschenen verhalen van hem in Avenue Literair.
Meer over Marian Pankowski