«De Man met de Pet. Een pastiche.» – Fred de Haas

Over een halve eeuw uitgeverij In de Knipscheer in Antilliaans Dagblad, 24 maart 2026:

(…) In Huis de Pinto in Amsterdam vond afgelopen zondag, 22 maart, de viering plaats van het afscheid van Uitgeverij In de Knipscheer. Ter gelegenheid van het afscheid besteedde Fred de Haas speciale aandacht aan de man die al die jaren de drijvende kracht is geweest achter de uitgeverij: Franc Knipscheer. (…) Tot hém gaan enkelen van ons vandaag het woord richten omdat hij deze maand voorgoed zijn pet aan de kapstok hangt, daarbij geholpen door zijn vrouw Anja, die niet wilde dat hij nog één seconde langer doorging. (…)  De Antillen hebben veel te danken aan de publicaties van Franc. (…) Een paar jaar geleden werd ik uitgenodigd door Franc om in de Pletterij een voordracht te geven over slavernij. Dit naar aanleiding van het door Franc gepubliceerde boekje ‘Servus’. (…) Hoewel ik mijn voordracht op suggestie van de Pet voor de helft moest inkorten, reageerde hij na afloop enthousiast: “Ik heb met open mond zitten luisteren”, zei hij, “ik wist niet dat de paus in 1537 had verklaard dat indianen ook een ziel hadden en daarom niet tot slavernij gebracht mochten worden en ik wist ook niet dat de Latijnse dichter Vergilius antiracistisch en homoseksueel was. Dat is ons nooit verteld op de middelbare school.” (…) “Ik houd er in maart 2026 mee op”, zei hij. Hij keek me onderzoekend aan. “Hoe oud ben jij nou eigenlijk?” vroeg ie. Ik noemde een getal. Iets van 85. “Oh, dan heb ik nog wel een jaar of tien, vijftien te gaan”, zei hij. Mij ontging de logica van die gevolgtrekking, maar ik hield mijn mond, want ik merkte dat de Pet helemaal was opgefleurd na het trekken van die conclusie. Hij voegde er nog aan toe: “Ik wil bij gelegenheid de mensen die mij dierbaar zijn nog een klein aandenken geven, iets persoonlijks.” Ik voelde me warm worden van binnen en mijn blik gleed over zijn gelaat: neus, ogen, voorhoofd, schedel en bleef hangen bij het hoofddeksel. Toen schudde hij zijn hoofd, glimlachte en zei: “Ik begrijp je. Maar DIE houd ik zelf.”

Bron
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer

Vaarwel In de Knipscheer!

Over halve eeuw Uitgeverij In de Knipscheer in Caraïbische Salon in Huis de Pinto op 22 maart 2026:

«De legendarische uitgeverij In de Knipscheer houdt er na een halve eeuw mee op. De broers Jos en Franc Knipscheer startten in 1976 en na het vroege verscheiden van Jos, zette Franc – bijgestaan door zijn vrouw Anja – met niet aflatende energie de uitgeverij voort. Het leverde een reeks debuten op van schrijvers die niet meer weg te denken zijn uit het Nederlandstalige landschap: Leon de Winter, Tommy Wieringa, Ernst Jansz, Alfred Birney, Marion Bloem, enz. En de Caraïbische literatuur zou er zonder In de Knipscheer totaal anders hebben uitgezien: Astrid Roemer, Bea Vianen, Boeli van Leeuwen, Edgar Cairo, Shrinivási, Diana Lebacs, Hugo Pos, Michael Slory, Pierre Lauffer en vele anderen uit Suriname en de eilanden vonden er onderdak. Een reeks Caraïbische auteurs gaat Franc en Anja Knipscheer uitluiden in een feestelijk programma met nieuwe literaire teksten: Marius Atmoredjo, Eric de Brabander, Aart Broek, Kees Broere, Henna Goudzand Nahar, Fred de Haas, Janny de Heer, Karin Lachmising, Ronny Lobo, Ken Mangroelal, Raj Mohan, Quito Nicolaas, Diana Tjin en Delno Tromp. Er is een voorvertoning van de film die Hester Jonkhout maakte over In de Knipscheer. De muzikale omlijsting is van Frank Ong-Alok en Ronald Snijders. De presentatie is in handen van Michiel van Kempen en Bernice Vreedzaam. De ‘Caraïbische Salon’ is een programmareeks onder redactie van Michiel van Kempen in Cultureel Literair Centrum Huis de Pinto. Zondag 22 maart 2026, aanvang 15.00 uur, zaal open 14.30 uur, toegang contact@huisdepinto.nl, € 10,00, Sint Antoniesbreestraat 69, 1011 HB Amsterdam.»

Meer over Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over halve eeuw Uitgeverij in de Knipscheer

Uitgever Andries van der Wal overleden.

Van Carel de Haseth (een van de hoeders van de Curaçaose letteren) ontving ik op 14 januari dit bericht: ‘Maandag 12 januari 2026 overleed in Rotterdam Andries van der Wal  (1945) oprichter van de uitgeverij Flamboyant/P, die later werd overgenomen door In de Knipscheer.’

In mijn lezing Met liefde behandelen over Boeli van Leeuwen die ik op 11 oktober 2007 gaf in de aula van de Universiteit van de Nederlandse Antillen op Curaçao schreef ik:

«(…) Andries van der Wal van Flamboyant/P (ik ben blij dat ik zijn naam en die van zijn uitgeverij hier kan noemen) herdrukte eind jaren zeventig in zijn Antilliaanse Bibliotheek/Biblioteka Antiyano onder meer werk van Boeli van Leeuwen, dat eerder eind jaren vijftig en zestig was verschenen bij de ter ziele gegane uitgeverij P.N. Van Kampen & Zoon: De rots der struikeling, Een vreemdeling op aarde, De eerste Adam. Deze heruitgaven van Flamboyant/P waren mijn eerste kennismaking met het werk van Boeli van Leeuwen.

Een paar jaar later bleek dat Andries van der Wal en zijn mederedacteur Daphne van Schendel-Labega moeite hadden in de uitgeverij te blijven investeren. Om die reden moest Van der Wal de ambitie om Frans- en Engelstalige Caribische literatuur in Nederlandse vertaling uit te geven laten varen, en zo kwam in 1980 Een ochtend op kantoor van Edgar Mittelholzer alsnog uit bij In de Knipscheer, evenals Heremakhonon, een roman van Maryse Condé. Eind 1981 kon hij de uitgeverij niet meer combineren met zijn gewone, betaalde baan. Hij vroeg mij of ik ook de restvoorraden van de titels van zijn Antilliaanse Bibliotheek (onder meer ook dichtbundels van Tip Marugg en Frank Martinus Arion) wilde overnemen.

Ik was inmiddels bewonderaar van het werk van Boeli van Leeuwen, zei dus ja en nam de boeken van Flamboyant/P op in onze catalogus van voorjaar 1982. Boeli van Leeuwen was toen zestig jaar. Drie jaar later zou hij voor zijn tot dan toe verschenen werk de Cola Debotprijs krijgen. Een oeuvreprijs. (…)»

In 1980 verscheen bij Uitgeverij In de Knipscheer op zijn initiatief en onder zijn redactie de door Fred de Haas vertaalde en door Maryse Condé samengestelde bloemlezing Tim tim? Bois sec!  als themanummer in Mandala (jaargang 3 nummer 3). Vele jaren later, op 27 oktober 2010, bij de presentatie van Vaar naar de vuurtoren, een bloemlezing samengesteld door Klaas de Groot, waarin van Andries het gedicht ‘Westpunt’ was opgenomen,  kon ik hem publiekelijk bedanken voor zijn pionierswerk met Flamboyant/P. Hoewel de uitgeverij al vóór de overname van Flamboyant/P  ‘Antilliaans’ werk uitgaf van Ken Mangroelal en Clyde Lo A Njoe (beiden Aurba) was Andries van der Wal (vanaf 1976 in Mandala jaargang 1 nummer 4) mijn eerste wegwijzer in de Antilliaanse letteren en dat zou een verrijking van mijn leven betekenen.

franc knipscheer, 15 januari 2026

Lees hier de voorafgaande alinea’s uit ‘Met liefde behandelen’
Meer over Flamboyant/P bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Vaar naar de vuurtoren

Herinnering aan Mayra de Haas

‘Aan mijn lieve Mayra’ door Fred de Haas, 3 april 2025:

Op 11 maart jl. overleed Mayra de Haas, de echtgenote van Fred de Haas. Samen maakten zijn deel uit van het muziekensemble Alma Latina, dat diverse keren ook boekpresentaties van Uitgeverij In de Knipscheer opluisterde. Zoveel fijne herinneringen… Op 3 april jl. mailde Fred onderstaand gedicht.

Aan mijn lieve Mayra

De lente bloesemt in de bomen
Het licht en leven is weer terug
En ja, zó was het in mijn dromen,
De winter is achter de rug.

Ik kan dit niet meer met je delen
Je ligt te rusten in de zon
Want jij bent onlangs overleden
Je liefde komt nooit meer weerom

Aan je graf zal ik niet wenen
Wie daar ligt ben jij niet meer
Je lieve glimlach is verdwenen
Wacht nog even tot ik kom.

Fred de Haas, maart 2025

Meer over Mayra de Haas
Meer over Alma Latina op deze site
Meer over Fred de Haas bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De stem van Boeli.» – Fred de Haas

Gedicht van Fred de Haas op Facebook, 17 november 2024:

Noot van de dichter:
De Curaçaose schrijver Boeli van Leeuwen (1922-2007) eindigt zijn korte verhaal ‘SPAANSE WATER’ met de volgende zin: ‘Want het leven is een groot en vreselijk mysterie’. Uit: ‘Wie denk je dat ik ben?’, In de Knipscheer, 2022

De stem van Boeli

Het leven is een vreselijk mysterie
en de sleutel is allang vergaan
als opgelost in het bestaan.

De sporen uit een ver verleden
dwingen ons tot voortbestaan;
het lachen is ons nauw vergaan.

De ene grijpt naar de Korán,
de andere naar de Bijbel
en wij stappen allen uit

bij ‘Halte Filistijnen’.

Bron
Meer over Boeli van Leeuwen bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Fred de Haas bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Zijn taal kon lachen, huilen, schreeuwen, spotten, schelden, schertsen, álles.» – Fred de Haas

Over Pierre Lauffer door Fred de Haas op Literatuurgeschiedenis.org, 13 november 2024:

(…) Pierre Lauffer (Curaçao, 22 augustus 1920 – Curaçao, 14 juni 1981) had onderwijs van uitstekend niveau genoten van de fraters. Pierre Lauffer en zijn vrienden leerden goed Nederlands spreken en schrijven. Pierre schreef gedichten in het Nederlands die hij aanvankelijk weggooide, maar later publiceerde in het tijdschrift De Stoep dat in de Tweede Wereldoorlog was opgericht door de kunstzinnige arts Chris Engels. Maar het tij zou binnen afzienbare tijd keren ten gunste van het Papiaments, al bleef er daarnaast een bloeiende Nederlandse literatuur  bestaan met schrijvers als  Boeli van Leeuwen, Tip Marugg en Cola Debrot. Pierre Lauffer en zijn vrienden  Jules de Palmen René de Rooy, die als pseudoniem voor hun groep de beginletters van hun naam kozen (Julio Perrenal), vonden dat er in de jaren 1940 alle reden was om een tegenwicht te bieden aan de overheersende Zuid-Amerikaanse, Amerikaanse en Nederlandse liedcultuur. Het was tijd om originele teksten te schrijven in het Papiaments en originele melodieën te creëren op Antilliaanse ritmes. Tegen het heersende klimaat in maakten ze een aantal leuke liedjes, waarvan de versregels rijmden. Pierre Lauffer was, overigens, geen voorstander van rijm. Hij was er zich (onbewust) van bewust dat het Papiaments zich niet zo goed leende voor rijm. Het hoorde niet bij de taal. Het Papiaments moest het hebben van melodie en ritme, de twee onmiskenbare steunpilaren van het Creoolse gedicht en lied! Hun creaties raakten echter in de vergetelheid totdat ze werden herontdekt in de jaren 1970. Ze werden vastgelegd in notenschrift door de Curaçaose musicus Julian Coco (1924-2013). (…) Lauffer ging door met het maken van gedichten in het Papiaments en Luis Daal, de grote verdediger van het Papiaments, stimuleerde hem om hiermee door te gaan. (…) Alles en iedereen op Curaçao inspireert de dichter: de dronkaard, die zijn vrijheid bezingt en wiens illusies gestalte krijgen als de rum hem in zijn borst brandt en de ongevoelige voorbijganger, die niet naar de boodschap van de zee wil luisteren… Alle emoties liggen voor ons vertolkt in de klanken van een taal die door Lauffer met een meesterhand werd gekneed. Zijn taal kon lachen, huilen, schreeuwen, spotten, schelden, schertsen, álles. (…)

Lees hier het artikel ‘Pierre Lauffer: Schrijver, dichter, minnaar van het Papiaments’
Meer over Pierre Lauffer bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Fred de Haas bij Uitgeverij In de Knipscheer

Uitgeverij In de Knipscheer en haar Top-10 voor Keti Koti 2023 over slavernij

VoorplatHaarlemmers en de slavernij-75Door de jaren heen is Uitgeverij In de Knipscheer actief geweest met boekenstands op Keti Koti-herdenkingen, of het nu bij de viering was in Het Amsterdamse Oosterpark bij (de onthulling van) het slavernijmonument of op het Surinameplein, ook in Amsterdam. Dit jaar heeft In de Knipscheer een boekentafel in het Frans Hals Museum in Haarlem gedurende het Keti Koti Event van 15.00 uur ’s middags tot 20.00 uur ’s avonds. Het kan eigenlijk niet anders omdat recentelijk het spraakmakende boek ‘Haarlemmers en de slavernij’ verscheen met op de voorkant van het omslag een Afrikaans jongetje geschilderd door Frans Hals. Voor deze gelegenheid is uit het fonds aanvullend een negental, nog recente boektitels geselecteerd die alle slavernij tot thema hebben.

1. Ineke Mok, Dineke Stam Haarlemmers en de slavernij (koloniale geschiedenis) Suriname / Antillen, genaaid in omslag met flappen, royaal formaat, 360 blz., met honderden illustraties, geheel in vierkleuren incl. wandel- en fietskaart € 19,50 ISBN 978-90-6265-923-4

2. Fred de Haas Servus Macht, slavernij, uitsluiting en verzet (koloniale) geschiedenis gebrocheerd in omslag met flappen, 216 blz. geïllustreerd, € 19,50 ISBN 978-94-93214-16-3

3. Aart G. Broek Medardo de Marchena Staatsgevaarlijk in koloniaal Curaçao (pamflet – essay) Curaçao, gebrocheerd, 140 blz., € 18,50 geïll. met een ets van Bert Kienjet ISBN 978-94-93214-51-4

4. Els Langenfeld Porto Marie. 1738 – 1795 – 1888 (novellen) Curaçao, genaaid gebrocheerd, 296 blz., € 19,50 ISBN 978-90-6265-816-9

5. Carel de Haseth Slaaf en Meester / Katibu di Shon (novelle Curaçao, tweetalig Nederlands-Papiaments) genaaid gebonden in stofomslag, 144 blz., € 18,50 ISBN 978-90-6265-835-0

6. Joseph Hart De Wooncirkel (roman) Curaçao, gebrocheerd met flappen, 328 blz. € 19,50 Eerste uitgave in het Nederlands 2017 ISBN 978-90-6265-971-5

7. Henna Goudzand Nahar De geur van bruine bonen (roman) Nederland / Suriname, gebrocheerd in omslag met flappen, 372 blz., € 23,50 ISBN 978-94-93214-17-0

8. Janny de Heer Gentleman in slavernij (roman) Nederland / Suriname, gebrocheerd, 336 blz., € 19,50 ISBN 978-90-6265-832-9

9. Lucia Nankoe en Jean Jacques Vrij Trouwportretten Surinaamse voorouders in beeld 1846-1950 genaaid gebonden, oblong, 156 blz., € 24,50 ISBN 978-90-6265-677-6

10. Barney Agerbeek Njai Inem Kroniek van een steen (roman) Indië / Indonesië, genaaid gebrocheerd met flappen, 176 blz. € 19,50 ISBN 978-90-6265-864-0

Meer over slavernij op deze site

«Je staat verwonderd hoe men dit vroeger zo heeft kunnen laten passeren.» – Fred de Haas


Presentatie over ‘Servus’ van Fred de Haas in Pletterij, 5 maart 2023:
Een van de gezichten van uitbuiting en vernedering is het verschijnsel slavernij, dat een mondiaal verschijnsel is. Slavernij begon niet drie, vierhonderd jaar geleden in Amerika of het Caraïbisch gebied. Eeuwenlang was slavernij de normaalste zaak in Europa en iedereen kon in handen komen van slavenhandelaren. Hier werd de basis gelegd voor de Trans-Atlantische slavenhandel. Fred de Haas laat de historische en religieuze processen zien, die verklaren waarom juist zwarte mensen het slachtoffer werden van de slavenhandel: eerst in Europa – met name Portugal, Spanje en islamitische landen – en later in het Caraïbisch Gebied. Servus is een compacte geschiedenis van macht en onderdrukking, het beangstigende verhaal van koloniale en postkoloniale overheersing.
Kijk hier naar de presentatie
Meer over Servus
Meer over Fred de Haas bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer presentaties van Uitgeverij in de Knipscheer in Pletterij
Kijk ook naar De Epiloog-livestreams en podcasts Uitgeverij In de Knipscheer in de Pletterij

Literair café: Over slavernij en verzet

30 OKT Knipscheer FACEBOOK 1920x1080

Zondagmiddag 5 maart 2023 Literair café in Pletterij om 15.00 uur:
Op 19 december 2022 bood premier Mark Rutte namens de Nederlandse regering excuses aan voor het slavernijverleden van Nederland. Op initiatief van Bureau Discriminatiezaken Kennemerland vinden in 2022 en 2023 tal van activiteiten plaats onder de noemer ‘De erfenis van ons Koloniaal Verleden in Haarlem’. Een van de initiatieven is dit ‘literair café’ in de Pletterij. Daarin zijn op 5 maart 2023 twee schrijvers te gast met toelichtingen op hun meest recente titels: Fred de Haas over de geschiedenis van de slavernij en Aart Broek over Merdardo de Marchena. Suriname heeft Anton de Kom, maar Curaçao blijkt in Medardo de Marchena zijn evenknie te hebben.

Eeuwenlang was slavernij de normaalste zaak in Europa en iedereen kon in handen komen van slavenhandelaren. Hier werd de basis gelegd voor de Trans-Atlantische slavenhandel. Ook de rol van het christendom en de islam – die de slavernij faciliteerden – komt sterk naar boven. Fred de Haas legt de historische en religieuze processen uit, die verklaren waarom juist zwarte mensen het slachtoffer werden van de slavenhandel: eerst in Europa – met name Portugal, Spanje en islamitische landen – en later in het Caribisch Gebied.

Op 1 juli 1863 maakte een proclamatie van koning Willem III formeel een einde aan slavernij op de Nederlands-Caribische eilanden. De slaven verloren de status van bezit en zouden gaandeweg volwaardige burgers worden. Ruim 65 jaar later schreef Medardo de Marchena in 1929 (vijf jaar vóórdat Wij slaven van Suriname van Anton de Kom verscheen) in het Papiaments een schotschrift, waarin hij onomwonden stelde dat van de beoogde emancipatie niets terecht was gekomen. Het kwam De Marchena duur te staan. Gebrandmerkt als ‘staatsgevaarlijk’ bracht hij de oorlogsjaren door in een interneringskamp op Bonaire. Dat pamflet is onlangs herontdekt en nu eindelijk vertaald in het Nederlands door Aart G. Broek.

Presentatie Franc Knipscheer. De presentatie vindt plaats in de Pletterij, Lange Herenvest 122, 2011 BX Haarlem. De toegang is gratis, inlopen mag/kan maar een plaats reserveren via de website wordt op prijs gesteld. En vol=vol. Het programma wordt ook live gestreamd. U kunt de livestream volgen op de homepage van debat- en cultuurpodium Pletterij, op hun Facebook-pagina of op hun YouTube-kanaal. Op het moment van de uitzending openen zich op deze drie platforms vensters met de livebeelden. Een inlogcode is niet nodig. Op het YouTube-kanaal van de Pletterij kunt u de uitzending later ook terugzien.

Klik hier voor de aankondiging op website Pletterij
Meer over ‘Servus. Macht, slavernij, uitbuiting en verzet’
Meer over ‘Medardo de Marchena. Staatsgevaarlijk in koloniaal Curaçao’

Lijst van Caraïbische boekuitgaven sinds 2020

Opmaak 1Sinds de vorige Caraïbische boekpresentatie in Podium Mozaïek in 2019 zijn bij Uitgeverij In de Knipscheer de volgende titels uit en over Suriname en de voormalige Nederlandse Antillen verschenen. Uit deze oogst wordt het programma OOGST op 20 november 2022 in Podium Mozaïek samengesteld. U kunt de samenstelling van het programma en de optredende schrijvers volgen op deze website.

2022

Walter Palm – De vele gezichten van mijn pen. Literaire memoires
Giselle Ecury – Door jou mag ik er zijn. Gedichten
Boeli van Leeuwen – Wie denk je dat ik ben? Een biografische bloemlezing
Ini Statia – In naam der liefde. Gedichten in drie talen.
Eric de Brabander – Handen wassen. Roman
Diana Tjin – Noem me Calimero; of Carmen zo je wilt. Roman
Diana Lebacs – Dame van de avond en het berouw van Benaro. Roman
Annel de Noré – Berichten uit het verleden. Pemba doti. Roman
Marius Atmoredjo – loslaten zullen ze nooit meer. gedichten
Michiel van Kempen – Pionier en Rebel. Het leven van Albert Helman 1903-1996. Biografie
Chesley Rach – Het huis van de dans. Roman
Frank Ong-Alok – De Muziek van André Ong-Alok. Bladmuziek + CD

2021
Astrid H. Roemer – Ik ga strijden moeder. Gekozen gedichten
Papiamentu Pika. Erotisch woordenboek
Bernadette Heiligers – Van zo ver gekomen. Roman
Kees Broere – Irma. Een mikado van boze goden. Roman
Aart G. Broek – Medardo de Marchena. Staatsgevaarlijk in koloniaal Curaçao. Pamflet / Essay
Annel de Noré – Exit. Gedichten
Carla van Leeuwen – Because en andere gedichten. Gedichten
Fred de Haas. Servus. Macht, slavernij, uitsluiting en verzet. Geschiedenis
Jit Narain – Een mensenkind in niemandsland. Gedichten
Eric de Brabander – Het geluid van naderend onweer. Verhalen
Eric de Brabander – E bida infinito di Doña Lisa. Novela

2020
Henna Goudzand Nahar – De geur van bruine bonen. Roman
Michiel van Kempen – Het eiland en andere gedichten. gedichten
Sakoentela Hoebba – Een schoolvakantie. Jeugdroman
Henry Toré – De eed. Roman
Saya Yasmine Amores – Bánsuri ke gam / Het verdriet van de fluit. gedichten
Ronny Lobo – De bouwval. Roman
Clyde Lo A Njoe – Het dossier van de drakendoder. Roman
Diana Tjin – De catalograaf. Een liefdesgeschiedenis. Roman

Meer over OOGST 2022