Documentaire ‘Uit de Knipscheer’ van Hester Jonkhout

Op dinsdag 15 september 2026 wordt de documentaire Uit de Knipscheer in het kader van Caribbean Focus vertoond op de 28ste editie van het International Film Festival Film by the Sea in Vlissingen. In de Knipscheer werd in 1976 opgericht door de broers Jos en Franc Knipscheer als zelfstandige, literaire uitgeverij in Haarlem. In de halve eeuw van zijn bestaan (de deuren gaan in 2026 dicht) gaven ze experimentele en maatschappijkritische literatuur uit, zowel van Nederlandstalige auteurs als van vertaalde schrijvers. Er was ruimte voor zwarte, inheemse Amerikaanse, Indische, Afrikaanse, Surinaamse en Antilliaanse boeken en daarmee waren de broers belangrijke pioniers op de Nederlandstalige markt. De film volgt de overgebleven broer Franc Knipscheer (Jos overleed in 1997), die vertelt over zijn speciale liefde voor de Caribische literatuur en laat daarnaast Curaçaose auteurs aan het woord over wat die halve eeuw voor hen heeft betekend en heeft opgeleverd. Regisseur Hester Jonkhout (Felix de Rooy: Nomade in Niemandsland) groeide zelf op in Curaçao en maakt verhalen over Caribische roots en identiteit. Uit de Knipscheer ging in april 2026 in première op het Curaçao International Film Festival. Met medewerking van Franc Knipscheer & Anja Brandse, Peter de Rijk, Eric de Brabander, Carel de Haseth, Bernadette Heiligers, Elodie Heloise, Jeroen Heuvel, Ronny Lobo, Chesley Rach, Scott Rollins, Ini Statia, Hilda de Windt-Ayubi.

De vertoning wordt omlijst door de korte film (12 min.) From Dirt, eveneens van Hester Jonkhout, en door de boekpresentatie van Uit baldadig hout ben ik gesneden, over Frank Martinus Arion, door schrijfster Mineke de Vries, die het eerste exemplaar overhandigt aan Sander Burger, documentairemaker en tevens regisseur van de openingsfilm op het festival Youri. De documentaire film Uit de Knipscheer wordt geïntroduceerd met een Q&A met Franc Knipscheer door Lex Veerkamp. Na de vertoning van de films is er een signeersessie in de zaal voor Uit baldadig hout ben ik gesneden en voor de bundel Wie denk je dat ik ben? van Boeli van Leeuwen waarin het verhaal Gesprek met Joans is opgenomen dat in de documentaire een sleutelrol speelt.

Meer over programma Film by the Sea
Meer over ‘Uit de Knipscheer’
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer
Meer over ‘Wie denk je dat ik ben?’

«Zij wezen Peter de Rijk, die ik nog niet kende, aan als coach.» – Ronny Lobo

Over ‘Afscheid Uitgeverij In de Knipscheer’ door Ronny Lobo in De Ware Tijd Literair (Suriname), 6 en 7 juli 2026:

(…) Ze stonden bekend om het ontdekken van vroeg talent en experimentele stemmen. Bij In de Knipscheer hebben enkele schrijvers, die om verschillende redenen naar andere uitgeverijen zijn overgestapt hun debuut gemaakt en zijn daar zeer bekend geworden, onder wie Leon de Winter, Tommy Wieringa, Herman Brusselmans, Astrid Roemer, Marion Bloem en kinderboeken schrijver Sjoerd Kuyper. Ook vertalingen van het werk van Maryse Condé uit Guadeloupe werden door In de Knipscheer uitgegeven. Mijn relatie met In de Knipscheer begon met mijn debuutroman ‘Bouwen op drijfzand’. Ik kreeg van het Nederlands Letterenfonds een sponsoring om het manuscript, dat al beoordeeld was door Ini Statia, Frank Martinus, Eric Zielinsky en Pim Wiersinga te perfectioneren. Zij wezen Peter de Rijk, die ik nog niet kende, aan als coach. Als perfectionist nam hij alle tijd. Toen ik ongeduldig werd, zei hij tegen mij: ‘Je moet gewoon doorschrijven. Een goede uitgever zoekt geen goed boek, die zoekt een goede schrijver.’ Dat inspireerde mij om verder te schrijven. Nog voordat mijn eerste roman op de markt kwam, was het manuscript van de tweede al gereed. Na de leerzame coaching vroeg ik aan Peter hoe ik een uitgever kon vinden omdat ik had begrepen dat voor veel schrijvers dat het moeilijkste was. Hij antwoordde onmiddellijk: ‘In de Knipscheer gaat het boek uitgeven.’ Ik wist daarvoor niet van de relatie die Peter al sinds 1995 als redacteur met de uitgeverij had. Ook bij mijn drie volgende romans ‘Tirami sù’, ‘De bouwval’, en ‘De schaduw van de poortwachter’ heeft Peter mij, op mijn verzoek, met succes gecoacht. (…)

Lees hier verder
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer
Meer over Ronny Lobo bij Uitgeverij In de Knipscheer

NTR zendt documentaire Uit de Knipscheer van Hester Jonkhout uit op NPO 2

Op zondag 16 augustus 2026 om 16.25 uur is de documentaire Uit de Knipscheer die april dit jaar in première ging op het Curaçao International Film Festival te zien op de Nederlandse televisie. De NTR kondigt de documentaire als volgt aan: «Na 50 jaar pionieren sluit de progressieve Uitgeverij In de Knipscheer uit Haarlem haar deuren. Gebroeders Jos en Franc Knipscheer stortten zich vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw onvermoeibaar op experimentele en maatschappijkritische Nederlandse én buitenlandse literatuur. Behalve Zwarte en inheemse Amerikaanse literatuur, gaven ze ook Indische, Afrikaanse, Surinaamse en Antilliaanse boeken uit. De uitgeverij groeide in de loop der jaren uit tot een belangrijke brug tussen de Nederlandstalige lezer en verschillende Antilliaanse schrijvers. In deze film maken we kennis met de overgebleven broer achter de Uitgeverij, Franc Knipscheer en zijn speciale liefde voor de Caribische literatuur en blikken Curaçaose schrijvers terug op de oogst van 50 jaar In de Knipscheer.  Met: Franc Knipscheer, Eric de Brabander, Carel de Haseth, Bernadette Heiligers, Elodie Heloise, Ini Statia, Jeroen Heuvel, Ronny Lobo, Chesley Rach, Scott Rollins, Hilda de Windt-Ayoubi. Regie: Hester Jonkhout.»

Klik hier voor de NTR-aankondiging
Meer over de film
Meer over een halve eeuw In de Knipscheer

«De essays zijn vooral boeiend voor literatuurliefhebbers.»

Over ‘Op weg naar authenciteit’ van Jeroen Heuvel op Biblion, 19 juni 2024:

Het eerste en omvangrijkste deel van dit liber amicorum bevat beschouwingen van Jeroen Heuvel (1957) over zijn geboorteland Curaçao, de literatuur, de taal en de geschiedenis van het eiland. De essays zijn vooral boeiend voor literatuurliefhebbers. Heuvel is vertaler, acteur, recensent en verhalenverteller van Caraïbische verhalen en hij was docent Papiaments. Het tweede deel, dat slechts zo’n dertig pagina’s beslaat, is gewijd aan Heuvel zelf, geschreven door familie, vrienden, en collega’s. Achterin zijn korte biografieën opgenomen van degenen die een bijdrage geleverd hebben aan dit boek. Met voorwoord van de samenstellers en zwart-wit foto’s en één kleurenfoto van een tekening. Gedeelten van de tekst zijn ook in het Papiaments. Interessant voor liefhebbers van het werk van Jeroen Heuvel en van Curaçao.

Bron 3 april 2024

Meer over ‘Op weg naar authenticiteit’
Meer over Jeroen Heuvel op deze site

50 Jaar podium voor schrijvers uit onder meer de Caribische eilanden van het koninkrijk en Suriname.

Over Uitgeverij In de Knipscheer op NOS Radio 1 Journaal, 23 februari 2024:

Waar kunnen overzeese schrijvers terecht na stoppen uitgeverij In de Knipscheer? Uitgeverij In de Knipscheer in Haarlem heeft bijna 50 jaar lang schrijvers uit onder meer de Caribische eilanden van het koninkrijk en Suriname een podium gegeven. Maar het doek valt, in 2026 sluit de uitgeverij haar deuren. Tot ongenoegen van schrijfster Elodie Heloise op Curaçao, die met haar debuutroman ‘Blauwe Tomaten’ op de longlist staat voor de Libris Literatuurprijs. Correspondent Dick Drayer zocht haar op in het NOS Radio 1 Journaal en  praat ook met o.a. Jeroen Heuvel en Laura Quast.

Luister hier naar NPO Radio 1
Meer over Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Elodie Heloise bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Urbina’
Meer over Jeroen Heuvel op deze site
Meer over Laura Quast op deze site
Meer over Dick Drayer op deze site

Jeroen Heuvel  – Op weg naar authenticiteit. Essays

Jeroen Heuvel
Op weg naar authenticiteit
Een liber amicorum in twee delen voor Jeroen Heuvel
samengesteld door Peter de Rijk en Scott Rollins
Curaçao, Nederland
omslagillustratie Jeroen Heuvel
gebrocheerd in omslag met flappen, 352 blz.,
+ fotokatern 8 blz.,
€ 24,50
eerste druk december 2023, januari 2024
ISBN 978-94-93214-34-7

Op weg naar authenticiteit is een liber amicorum in twee delen voor Jeroen Heuvel. Het aanvankelijke idee om een standaard liber amicorum voor hem te maken, lieten de samenstellers Scott Rollins en Peter de Rijk varen. Zij wilden hem zelf ook aan het woord laten met een omvangrijke selectie uit de honderden stukken die hij in de loop van pakweg de laatste kwart eeuw in verschillende Antilliaanse periodieken heeft gepubliceerd.

Geboren (uit Nederlandse ouders) en getogen op Curaçao is Jeroen Heuvel Curaçaoënaar in hart en nieren. Dit perspectief levert een scherpzinnige kijk op de recente ontwikkelingen van zijn geboorteland en hoe het zich verhoudt tot Nederland. Met zijn beheersing van het Nederlands en Papiamentu is hij de ideale vertaler van zijn cultuur. Naast beschouwingen over aspecten van de cultuur, taal, literatuur en geschiedenis van zijn geboorte-eiland Curaçao, zijn er een paar vertalingen en enkele prachtige sfeerverhalen van zijn hand opgenomen. Nog steeds levert Jeroen Heuvel regelmatig bijdragen aan het Antilliaans Dagblad. Ook heeft hij in het Papiaments en Nederlands gepubliceerd in het meertalig Curaçaose sociaal-culturele tijdschrift Kristòf. Zijn eerste journalistieke bijdragen die meermaals toneel (en soms lokale politiek) belichten, komen uit het dagblad Amigoe. Een flink aantal artikelen, veelal uit het Antilliaans Dagblad, is digitaal te lezen op de onvolprezen blogspot Caraïbisch Uitzicht van de Werkgroep Caraïbische Letteren.

In het eerste deel introduceert Jeroen Heuvel zichzelf door over (het werk van) anderen te schrijven, zoals Frank Martinus Arion, Barche Baromeo, Lucille Berry Haseth, Krijn de Best, Paul Brenneker, Maryse Condé, Rudolf Crispulo, Luis Daal, Colá Debrot, Ronald Donk, Nydia Ecury, Henk Egbers, Radna Fabias, Carel de Haseth, Rihana Jumalidin, Jan de Heer, Bernadette Heiligers, Pim Heuvel, Dorie Heuvel-Meijer, Ita Heuvel-Nicolas, Anton Koolhaas, Michiel van Kempen, Pierre Lauffer, Diana Lebacs, Boeli van Leeuwen, Tip Marugg, Ralf Mohren, Jules de Palm, Walter Palm, Rudi Plaate, Miguel Pourier, Scott Rollins, Lionel Romney, Jan-Willem Roozenboom, Wim Rutgers, Alfred Schaffer, Edsel Samson, Shrinivási, Tula, Erich Zielinski. In deel twee schrijven vrienden, familie en collega’s over Jeroen Heuvel: Elodie Heloise, Ita Heuvel-Nicolas, Michiel van Kempen, Brede Kristensen, Wim Rutgers, Clay Toppenberg, Lex Veerkamp.

Jeroen Heuvel (1957) werd geboren op Curaçao. Hij studeerde tot 1981 aan het Hoger Instituut voor Dramatische Kunsten, Studio Herman Teirlinck te Antwerpen. Hij kreeg zijn eerste rol in toneelstuk Naamloos… Naamloos, van Edsel Samson en speelde voorts diverse solovoorstellingen zoals Zwarte Pelgrim en Mijn Zuster de Negerin. Jeroen Heuvel baseerde toneelvoorstellingen op boeken van onder meer Derek Walcott, Maryse Condé, Tip Marugg en Boeli van Leeuwen en heeft bijgedragen aan tientallen theaterproducties in Nederland en op Curaçao. Hij ontpopt zich als storyteller van voornamelijk Caraïbische verhalen, vertaler en recensent. Daarnaast is hij tot aan zijn pensioen leraar Papiaments en literatuur. In zijn vrije tijd is hij al enkele decennia belangeloos belangenbehartiger van Uitgeverij In de Knipscheer, beheert voor de uitgeverij een boekendepot op Curaçao en vertegenwoordigt hij aldaar de uitgeverij op tal van lokale boekpresentaties.

Meer over Jeroen Heuvel bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Op Curaçao zijn de ‘Blauwe tomaten’ voorlopig uitverkocht.»

VoorplatBlauweTomaten-75Over de Curaçaose presentatie van ‘Blauwe tomaten’ van Elodie Heloise in Casa Moderna, 23 juli 2023:
(…) Piso Sero, de benedenverdieping van Casa Moderna aan de Madurostraat 60 in hartje Punda was de plek waar ik ‘Blauwe tomaten’ op eigen bodem wilde presenteren. Een bolwerk van jonge kunstenaars, schrijvers, dichters en spoken word artists waar de creativiteit bijna letterlijk van de ‘muur’ spat. Ze werken er, treden er op en komen er samen. Op de eerste verdieping huist Casa Moderna opperhoofd, theatermaker en schrijver Albert Schoobaar met zijn groep Bula Banda. (…) Zondag 23 juli had ik vreemde buikpijn en een rare bui waarbij ik van de hak op de tak sprong en ineens enorm onzeker was over mijn nieuwe blauwe jurk. Jeroen Heuvel, de vertegenwoordiger van uitgeverij In de Knipscheer op Curaçao nam de twijfelachtige honeurs waar om mijn malle apps (‘Ik ben nervieus’) te beantwoorden en te voorzien van de nodige luchtigheid in mijn bestaan. (Waarvoor ik hem nog steeds zeer dankbaar ben.) (…) De opzet in Piso Sero was prachtig. Chris A. Peralta – een van de kunstenaars- had zelfs nog een video wallpaper gemaakt en die op een lege muur geprojecteerd. En overal hingen schilderijen. Aan de locatie en opzet zou het niet liggen. (…) De aftrap werd gedaan door Ralph Winedt en Robyn da Bank (Berggraaf). Twee talentvolle woordkunstenaars die uit eigen werk in het Papiamentu, Engels en Nederlands voordroegen. Rake teksten rolden roffelend door de zaal naar het publiek. De toon was gezet. (…) Kees Broere was er klaar voor en nodigde me uit naast hem op de bank te gaan zitten om het eens te gaan hebben over het boek en wat ertoe geleid had. (…) Na dit gesprek werd het boek gedoopt bij de muurschildering Angelito Negro van Garrick Marchena en volgde de boekverkoop en natuurlijk het signeren. (…)
Lees hieronder verder:

Piso Sero en een ‘nerviositeit’

Padrino en madrina van Blauwe Tomaten


Meer over ‘Blauwe tomaten’
Meer over Elodie Heloise op deze site

«Een meermin die zich in beide werelden thuis voelt.» – Jeroen Heuvel

DianaLebacsReacties op het overlijden van Diana Lebacs:
Jeroen Heuvel besteedt in zijn In Memoriam in het ‘Antilliaans Dagblad ‘niet alleen aandacht aan haar schrijverschap en aan haar rol als voorvechtster voor de emancipatie van het Papiamentu, maar ook aan haar verdiensten voor het toneel als actrice en regisseuse. De Curaçaose auteur Ronny Lobo (met evenals Diana Lebacs Surinaamse wortels) wijst in zijn In Memoriam in ‘De Ware Tijd Literair’ o.a. op de innige banden die Lebacs met Suriname (en Surinaamse schrijvers) onderhield. “Het valt nog te bezien hoe wij de leegte die Diana achterlaat, gaan opvullen. Wij zullen in ieder geval haar literaire nalatenschap, waaronder haar kinderboeken, lesmateriaal in het Papiaments en haar laatste roman ‘Dame van de avond en het berouw van Benaro’, die persklaar is, zoveel mogelijk koesteren.”
Meer over Diana Lebacs bij Uitgeverij In de Knipscheer
Lees hier het IM van Jeroen Heuvel
Lees hier/a> het IM van Ronny Lobo
Lees
hier het IM op Caraïbisch Uitzicht
Lees hier het bericht van NOS-correspondent Dick Drayer

Literair Café in Landhuis Bloemhof

Landhuis BloemhofEric de Brabander, Diana Lebacs en Ronny Lobo in Bloemhof Literair Café, 30 april 2019:
Landhuis Bloemhof (museum, galerie) organiseert al geruime tijd onder de bezielende leiding van Elodie Heloise met regelmaat een literair café waarin o.a. met interviews door Bernadette Heiligers en Jeroen Heuvel auteurs van en buiten Curaçao gepresenteerd worden. Aflevering 7 met schrijvers Eric de Brabander, Diana Lebacs en Ronny Lobo werd als volgt aangekondigd: « Authors have created a lot of characters in their rich literary career. What are the pitfalls and joys of creating characters for stories? Who is the boss…? And is it possible to fall in love with them as their creator? Bloemhof’s seventh Literary Cafe will focus on this particular part of writing. These three authors will share their tricks, trials and triumphs on how they ‘build’ the people we read about in their books. A special section of this cafe will also be dedicated to dilemma’s concerning cultural appropriation. Can you write about women while being a man? Should you write about Africa without ever having set foot there? Are you allowed to write about countries, cultures or people that are alien to you? And of course the Three Wise (wo)Men (Philip A. Rademaker, Jeroen Heuvel and special quest) will wrap up this evening as usual. Join us for a very interesting evening.» Jeroen Heuvel laat een dag later op eigen wijze een poëtische reflectie volgen.
Lees hier ‘Recept voor café literair’, zijn Reflectie van 1 mei 2019