«Blinde vlek van historici.» – Theo Toebosch

Marieke OprelHistorica Marieke Oprel over het manco van het koloniaal verleden in de Nederlandse historiografie over de Tweede Wereldoorlog op NRC.nl, 31 juli 2020:

Marieke Oprel promoveerde eind juni aan de Vrije Universiteit in Amsterdam is op onderzoek naar het NBI en de staatsburgerschapspolitiek die Nederland de eerste jaren na de oorlog heeft gevoerd jegens Duitse onderdanen. (…) Een steekproef van 237 beheersdossiers heeft Oprel uitgebreid bestudeerd. Enkele daarvan beschrijft Oprel in detail, zoals de zaak van Joachim Zickmantel en Elisabeth Jellema. Zickmantel, geboren in 1900 in Oost-Afrika, toentertijd Duits territorium, was in 1918 naar Suriname gegaan en was daar twaalf jaar later getrouwd met de uit Groningen afkomstige lerares Elisabeth Jellema. In mei 1940 was het echtpaar, dat twee plantages bewerkte, net als iedereen met een Duitse achtergrond geïnterneerd, onder andere in kamp Copieweg bij Paramaribo. Pas in februari 1947 waren ze vrijgelaten, maar ook gedwongen het land te verlaten. Het echtpaar trok naar Venezuela. (…) Voor Oprel is het geval-Zickmantel ook belangrijk omdat het een blinde vlek toont van veel Nederlandse historici. „De Nederlandse historiografie van de Tweede Wereldoorlog beperkt zich meestal tot Nederland zelf en verwaarloost het koloniale verleden van Nederlands-Indië, Suriname en de Antillen uit die tijd. In Suriname en op de Antillen werden bijvoorbeeld ook Duitse Joodse vluchtelingen gearresteerd en geïnterneerd.”

Lees hier het hele artikel
Het Surinaamse (internerings-) Kamp Copieweg komt uitgebreid aan de orde in de roman ‘Het geheim van mevrouw Grünwald’ van Diana Tjin

«Zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis in een bredere context geplaatst.» Maureen Welscher

Opmaak 1Over ‘Oorlog aan de overkant’ van Sanne Biesheuvel in Pindah, april 2020:
‘Weet je of je vader tijdens de oorlog in Nederlands-Indië een liefje had?’, wordt Sanne Biesheuvel gevraagd. Een vraag waarbij ze nooit stil heeft gestaan. Sanne gaat zoeken in de verhuisdoos waar de spullen van haar vader na diens dood zijn opgeborgen. Ze vindt drie dagboeken die hij heeft bijgehouden in Nederlands-Indië. Dirk wordt als dienstplichtige soldaat in 1946 naar Nederlands-Indië gestuurd waar hij als hospik gaat werken omdat hij geen wapens wil dragen. Hij wil geen mensen doodschieten. De oorlog beleeft hij daardoor vanaf de achterkant: hij verzorgt de gewonden en kist de gesneuvelden. Tijdens de twee politionele acties is hij ongewild getuige van agressie, martelingen en massamoorden. Ook wordt hij voor het eerst echt verliefd. Op de Indische Tati en de twee krijgen een gepassioneerde relatie. Ze kunnen niet bij elkaar blijven. Tati gaat naar haar moeder die haar hulp nodig heeft en Dirk wordt onverwacht eerder naar Nederland gestuurd. De Nederlandse regering beseft dat de strijd een verloren zaak is en de onafhankelijkheid van Indonesië onafwendbaar. Dirk voelt zich verraden omdat hij nu gezien wordt als de wrede bezetter, de onderdrukker. Dirk: ‘Dat voelde zo oneerlijk, zo gemeen.’ Dirk en Tati zien elkaar nooit meer terug. Het boek sluit naadloos aan bij het grootschalig onderzoek van Nederland naar de politionele acties 1946-1949 en het geweld in (voormalig) Nederlands-Indië. Over het eerste heeft koning Willem Alexander in maart 2020 tijdens het staatsbezoek aan Indonesië de excuses aangeboden voor het excessieve geweld van Nederland in die periode. De groep soldaten die dit uit de eerste hand kan vertellen, sterft uit. Met het verhaal van Dirk wordt deze zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis in een bredere context geplaatst.
Meer over ‘Oorlog aan de overkant’
Meer over Sanne Biesheuvel

«Gebalanceerd boek dat uitblinkt in de sobere maar zeer accurate beschrijvingen.» – Marjan Bex

VoorplatNjaiInem75Over ‘Njai Inem’ van Barney Agerbeek op De Leeswolf en MappaLibri, 2014, 2020:
Barney Agerbeek werd geboren in Surabaya, bracht er zijn eerste levensjaren door en keerde later terug naar zijn geboorteland om er enkele jaren als bankier te werken. Dit inspireerde hem tot verscheidene dichtbundels en één verhalenbundel (‘Schaduw van schijn’, 2013). Nu is er de roman ‘Njai Inem’. Het jonge Javaanse meisje Inem wordt omstreeks 1930 gedwongen op de plantages van Sumatra te werken als de persoonlijke bediende (‘njai’) van een Nederlandse opzichter. Op dat moment maakt Indonesië nog deel uit van de Nederlandse koloniën. Hoewel Inem naar de afgelegen gebieden gelokt was met de belofte contractarbeider te worden, dwingen de plaatselijke verantwoordelijken haar om in te trekken bij de Europese rubberplanter. In de praktijk betekent dat dat zij hem in alles van dienst moet zijn, en dat zij dus zijn geliefde moet worden. Barney Agerbeek geeft in zijn eerste roman beurtelings het woord aan de njai en de ‘toean’ en probeert zich in te leven in de eenzaamheid van beiden, en in het misbruik dat er jarenlang gemaakt werd van de inlanders. Het resultaat is gebalanceerd boek dat uitblinkt in de sobere maar zeer accurate en gedetailleerde beschrijvingen van de sfeer en het landschap van het Nederlands-Indië van voor de Tweede Wereldoorlog. (…) Deze zeer indringende roman is een boek dat je niet zomaar opzij legt.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Njai Inem’
Meer over Barney Agerbeek bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De beeldende, vooral overtuigende en uitgebreide schrijfstijl maakt het lezen tot een feest.» – Moon Kager

Opmaak 1Over ‘Het geheime wapen’ van Janny de Heer op Mustreads or Not!, 15 april 2020:
We reizen af naar Suriname, Holland, Indië, waar het in de tijd van de oorlog niet bepaald een weelde was om te leven. ‘Het geheime wapen’ vertelt het verhaal van de Surinaamse Cas en de Hollandse Elvira. Cas en Elvira trouwen in 1935 met de handschoen aan, in de hoop hun leven samen op te bouwen, Cas is militair in het KNIL dan komt de oorlog, en staat het leven van Cas en Elvira op zijn kop. Een historisch verhaal, waarin alle facetten van het leven aanbod komen. (…) De beeldende, vooral overtuigende en uitgebreide schrijfstijl maakt het lezen tot een feest, het verhaal verschijnt op je netvlies, en je voelt als van zelf mee met de personages in het boek. (…) Wat een heerlijke roman, een verhaal waarin je een goed beeld krijgt van het leven van een echtpaar welke hun geluk zoekt, van Suriname reis je naar Holland van Holland naar Nederlands-Indië en weer terug naar hun beider geboortegrond, het verhaal zal je niet onberoerd laten, je proeft de strijd, de onmacht en de liefde. Janny de Heer verweeft alle ingrediënten tot een indrukwekkende roman welke je niet mag missen.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Het geheime wapen’
Meer over Janny de Heer bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Readable report is a worthy addition.» – Harry A. Poeze

Opmaak 1Over ‘Oorlog aan de Overkant; De belevenissen van een hospik in Indië/Indonesië’ van Sanne Biesheuvel in Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde [176; 187–201] , 13 april 2020:

Dirk Biesheuvel (1926–1991) was a medical orderly, conscripted in 1946, to serve in the Decolonization War of Indonesia. He notes his experiences in a diary. Later in life, he never seriously discussed his Indonesia years, nor the diary he kept. Long after he died, his daughter Sanne read his diary, reworked it and published it as a ‘novel based on the diary of an Indies veteran’. (…) Biesheuvel was part of the Korps Geneeskundige Troepen (…) and during his Indonesia years (January 1947- January 1950) stationed on Java. (…) In general, he worked in the local military hospital, and was directly confronted with the war: many wounded and dead were brought in. It was Biesheuvel’s task to lay out the corpses, whose number grew after the Second Dutch military action. Occasionally he took part in patrols, witnessing torture and execution in Kroya on the Dutch part. He describes daily life, having a serious relationship with a Javanese woman ,a teacher’s daughter. Dirk Biesheuvel returned to Indonesia only once, in 1976. His search for his love, as he reports in a sequel to his diary, was in vain, and resulted in a real cliffhanger. There are a number of accounts on the medical part of the war. Biesheuvel’s readable report is a worthy addition.
Source: KITLV/Royal Netherlands Institute of Southeast Asian and Caribbean Studies – Recent Dutch-Language Publications. Brill.com
Lees hier de bijdrage
Meer over ‘Oorlog aan de overkant’
Meer over Sanne Biesheuvel

Janny de Heer te gast op Radio Havenstad.

Opmaak 1Janny de Heer over ‘Het geheime wapen’ op Radio Havenstand, 11 februari 2020:
Janny de Heer werd zaterdag 8 september jl. – voorafgaand aan de lezing in Bibliotheek Delfzijl op vrijdag 14 februari – geïnterviewd op de regionale radiozender Havenstad.fm. In het gesprek gaat ze in op het begin van haar schrijverschap tijdens haar verblijf op Curaçao en uiteraard op haar jongste, onlangs verschenen roman ‘Het geheime wapen’, die ze in Delfzijl presenteert.
Luister hier naar het interview (8 minuten) vanaf 15.00 op de tijdbalk
Meer over de presentatie in Delfzijl
Meer over ‘Het geheime wapen’
Meer over Janny de Heer bij Uitgeverij In de Knipscheer

Valentijnsdag: Boekpresentatie ‘Het geheime wapen’ in Delfzijl

Opmaak 1Janny de Heer presenteert haar jongste roman ‘Het geheime wapen’ in Bibliotheek Delfzijl op 14 februari 2010:
Deze unieke liefdesgeschiedenis speelt zich af tegen het decor van het Nederlandse koloniale verleden. Een onbekommerde tijd totdat de oorlog uitbreekt. Geschiedkundige feiten zijn moeiteloos verweven met het levensverhaal van Cas en Elvira. De lezing is verlevendigd met een PowerPointpresentatie. Van 15.00 – 16.30 uur. Locatie: Oude Schans 23, 9934 CM Delfzijl. Toegang € 3,–. Kaarten reserveren aan de balie, telefonisch: 088 5061814 of bestellen op www.biblionetgroningen.nl/Delfzijl
Klik hier voor affiche
Meer over ‘Het geheime wapen’
Meer over Janny de Heer bij Uitgeverij In de Knipscheer

Lezing Janny de Heer over ‘Het geheime wapen’ in Kapelle

Opmaak 1De Helderse schrijfster Janny de Heer presenteert zaterdag 14 december haar jongste roman ‘Het geheime wapen’ in Boekhandel Lectori in Kapelle:
De roman begint en eindigt in Suriname en vertelt het levensverhaal van Cas en Elvira. In de roman kronkelt het Nederlands koloniale verleden, tot aan het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog waarin Nederland, Nederlands Indië en Suriname zo met elkaar verweven dat het heel gewoon was om wekenlang te varen op oceaanstomers om familie te bezoeken of om zolang onderweg te zijn naar een (over)plaatsing. De lezing begint zaterdag om 10:30. Locatie: Boekhandel Lectori, Weststraat 9, 4421 AC Kapelle.
Meer over ‘Het geheime wapen’
Meer over Janny de Heer bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Mooi geschreven verhaal dat Suriname – Nederland aan Indië bindt.» – Theo Veldhuis

Opmaak 1Over ‘Het geheime wapen. Hoe de liefde standhoudt in een gestoorde wereld’ van Janny de Heer op Facebook, 6 december 2019:
En opeens is ‘Het geheime wapen’ van Janny de Heer uit. Mooi geschreven verhaal dat Suriname – Nederland aan Indië bindt. ‘Het fictieve familiemodel staat voor vele mannen, vrouwen en kinderen die het oorlogsleed in Indië aan den lijve hebben ondervonden. Historische feiten en diverse levensverhalen zijn tezamen verweven in het leven van de personages’, aldus de schrijfster. Klopt. De hoofdpersonen nemen je mee in hun verhaal van liefde en ellende. Je leest niet alleen een leuke roman, maar wordt ook met je neus in de ellendige feiten van de geschiedenis van Indië gedrukt. De mooie koloniale plaatjes veranderen in een nachtmerrie van ‘wat hebben we daar nog te zoeken?’ (…) Goed boek om in stapjes te lezen. Blijft als nieuw! Je zit zo weer on het verhaal. Aanrader dus. Zeker in deze tijd waar ons koloniaal steeds meer belicht wordt vanuit een andere kant’. (…)
Lees hier de recensie
Meer over ‘Het geheime wapen’
Meer over Janny de Heer bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Boeiend voor ieder die meer wil weten over de geschiedenis van Nederlands-Indië en de gezinnen die de oorlog meemaakten.» – Els Willems

Opmaak 1Over ‘Het geheime wapen. Hoe de liefde standhoudt in een gestoorde wereld’ van Janny de Heer voor NBD / Biblion, 28 november 2019:
Het relaas van een Surinaams-Nederlands gezin in de oorlogsjaren in Nederlands-Indië. De naïeve Cas, uit een welgestelde Surinaamse familie, vertrekt in de dertiger jaren van de twintigste eeuw naar Nederland om militair te worden. Tot zijn teleurstelling wil de KNMA hem niet aannemen. In plaats daarvan wordt hij als KNIL soldaat uitgezonden naar Indië, wat hem beter past vanwege het klimaat. Hij trouwt met de Limburgse Elvira die hem acht kinderen schenkt. Zij heeft het moeilijk in de tropen. Als ze eenmaal gewend is, breekt de oorlog uit. Beide echtelieden belandden in een Jappenkamp. Cas werkt als dwangarbeider aan de Pakan Baroe spoorweg, Elvira zit met haar kinderen in een vrouwenkamp. De ellende van vernederingen en geweld wordt invoelend beschreven. (…) Boeiend voor ieder die meer wil weten over de geschiedenis van Nederlands-Indië en de gezinnen die de oorlog meemaakten. (…) Bevat literatuurlijst, woordenlijst, bronnen, lijst van musea en woord van dank.
Lees hier de recensie
Meer over Janny de Heer bij Uitgeverij In de Knipscheer