Jeugdgedicht van Saya Yasmine Amores

Saya1 foto Serge Ligtenberg met dank aan Writers Unlimited

Saya Yasmine Amores (Suriname 1965) begint al op heel jonge leeftijd met gedichten en verhalen schrijven. Onlangs gaf ze een gedicht vrij dat ze als vroege puber heeft geschreven. In dat gedicht ‘Onder de manjaboom’ schrijft ze de pijn uit haar kindertijd al van zich af. Maar ze doet ook de belofte (of profetie) haar verhaal later op te schrijven. Die pijn en dat verdriet, alsook het onvermogen met leugen te leven, klinken in al haar latere werk (onder eigen naam of onder haar eerdere pseudoniem Cándani) door.

Onder de manjaboom

Onder de manjaboom
achter het oude kippenhok
zit ik een klein meisje
zure lekkere manja te snijden
met een mooi klein mesje
(mijn hartendiefje)
en te eten met zout
met de weide voor me heen

hier ben ik altijd veilig
hier komt niemand
mij zoeken
hier vindt niemand mij
en de kleine kokospalm
draagt al grote halfrijpe
kokos die ik straks ga snijden
en lekker opdrinken
en het vlees opeten

ik heb ook een
houwer bij mij
ik snij en snij
en denk over alles
na
keer op keer
keer op keer.

Eens zal ik weggaan
uit dit huis
moeder zal kijken
uit het raam
of ik terugkom
liegen zal ze niet
verleerd hebben
waarom
waarom
waarom
kon zij maar dit
een keer aan mij
vertellen
wat
waarom
wat gaat zo
in haar om
over mij
wat
wat
wat
beweren zal zij
dat ze mij geliefkoosd heeft
nooit zal zij toegeven
hoe ze mij liet slaan
en betasten
uit haar ooghoeken
keek zij en ze glimlachte
voldaan en verzadigd

zij allen wisten het geheim
dat ik niet wist: dat ik
een hoge wijsheid heb
en een bijzonder
boek ga schrijven
(ook dat ik een
andere vader heb)
een vies geheim dat ik
tot diep in mijn botten voelde

vader kom mij halen
ze slaan mij elke dag
om wat jij deed
om wat zij deed
en ik werd geboren
het kind
dat zoekend is
nu je niet meer komt
vertrek ik zelf
maar ik kom weer terug
om wijsheid
en inzicht
te delen.

Meer over Saya Yasmine Amores op deze site

«Fascinerende verhalen van een groot talent.» – Jaap Goedegebuure

VoorplatBuitenaards-75Over ‘Buitenaards koraal’ van Mark de Haan, 28 juli 2021:
Een van de belangstellenden die op 22 juni jl. ter plekke het online-interview in De Epiloog van Peter de Rijk met Mark de Haan meemaakte was Jaap Goedegebuure, voormalig hoogleraar Nederlandse letterkunde en eind vorige eeuw bijna 20 jaar lang toonaangevend literatuurcriticus bij Haagse Post-HP/De Tijd. Het waarom van zijn aanwezigheid werd (deels) beantwoord in de toespraak die Goedegebuure hield bij de uitvaart van Mark de Haan op 19 juli 2021. In vervolg op de uitzending van De Epiloog stuurde Goedegebuure aan Peter de Rijk de quote die de kop van dit bericht siert.
Klik hier voor het interview
Lees hier de toespraak van Jaap Goedegebuure

Gedicht van Saya Yasmine Amores

22Niet eerder gepubliceerd gedicht ‘Mijn gedachten zijn als kwetterende vogels’ uit 2001 dat Saya Yasmine Amores toen schreef onder haar pseudoniem Cándani, 27 juli 2021:

 

 

 

Mijn gedachten zijn als kwetterende vogels

Mijn gedachten zijn als kwetterende vogels
die uitzwerven over de hemeloceaan.
Hun klanken zijn als echo’s
die de verste sterren raken en keren
naar mij om te vertellen over dingen
die ik niet rijmen kan.

Meer over Saya Yasmine Amores op deze site

«Een verhaal dat je nooit loslaat tijdens het lezen, ook niet na het lezen.» – Guido Goedgezelschap

VoorplatKraanvogel-96Over ‘Het oog van de kraanvogel’ van Peter WJ Brouwer op De Leesclub van Alles en op, 27 juli 2021:
Marcus (piano) en Arthur (viool) willen hun muzikale talenten verzilveren en na hun middelbaar onderwijs kiezen zij voor een muziekopleiding aan het conservatorium. Arthur is tweedejaars en op de campus ontmoet hij de eerstejaarsstudent Marcus voor het eerst. Er ontstaat een soort van prille vriendschap tussen de beide jonge mannen. Beide heren hebben echter een andere kijk op het begrip ‘vriendschap’. (…) Arthur wordt orkestmuzikant. Tijdens een internationale rondreis komt het grensoverschrijdend gedrag van de dirigent van hun symfonieorkest aan het licht. Marcus houdt het conservatorium na één jaar voor bekeken en hij studeert af als jurist. Zijn relatie met Carlijn ging de mist in en Sofie liet hem niet toe in haar leven. Vanuit Nederland wordt hij uitgezonden naar Japan om het gedrag van de dirigent te gaan bespreken. Niemand minder dan Arthur wordt zijn contactpersoon. Na 25 jaar steekt hun verleden, op een zeer confronterende manier, weer de kop op. De verwijten aan het adres van Marcus zijn, al dan niet terecht, zeer hard en hij blijft enigszins verweesd en verward achter en hij stelt zich vragen over de keuzes die hij in het leven gemaakt heeft. (…) Peter W.J. Brouwer schrijft een diepgaande en confronterende roman waarin het maken van keuzes vaak zeer belangrijk is. Vriendschap, liefde, uitkomen voor eigen geaardheid. Allemaal thema’s die de schrijver vanuit zijn filosofische achtergrond benadert en uitdiept in ‘Het oog van de kraanvogel’, een beklijvend boek, een verhaal dat je nooit loslaat tijdens het lezen, ook niet na het lezen.
Lees hier of hier de hele recensie
Meer over ‘Het oog van de kraanvogel’
Meer over Peter WJ Brouwer bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Mooi gestructureerde teksten glijden heel subtiel als muziek in het hoofd van de lezer.» – André Oyen

VoorplatEngel-75Over ‘Toen dichters over engelen droomden’ van Karel Wasch op Ansiel, 20 juli 2021:
Karel Wasch schrijft prozagedichten waarin nostalgie en weemoed een belangrijke rol spelen. De mooi gestructureerde teksten zijn vaak melancholische terugblikken op de tijd. Naar iets dat geweest is. De jeugd met zijn onbezonnenheid zegt vaarwel net zoals de voorbije liefdes afscheid nemen. Ook de stilte vormt een heel belangrijk element in deze bundel. ‘is er de pracht van stilte, / het mooiste geluid, de fijnst besnaarde / sfeermuziek.’ De dichter zelf is de beste sfeerschepper en zijn woorden glijden heel subtiel als muziek in het hoofd van de lezer.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Toen dichters over engelen droomden’
Meer over Karel Wasch bij Uitgeverij In de Knipscheer

«De gedichten bouwen samen een sfeer op van het even herleefde verleden.» – Wim Rutgers

20Het spel van huisje huisje / Ghar ghar ke khel’ is een tweetalige bundel Nederlands/Sarnámi die in 2002 uitkwam onder het schrijverspseudoniem Cándani en in 2015 en 2019 werd heruitgegeven onder de eigennaam Saya Yasmine Amores: 27 juli 2021:
«(…) De Surinaamse jeugd blijkt niet terug te roepen, hooguit op te roepen in de vorm van een gedicht. Daarom vertelt de dichteres via de herinnering in strikte zin over zichzelf, wie ze eenmaal was en wie ze nu geworden is. Over een jeugdvriend heet het: ‘ik stal mandarijnen en Bijāi werd gestraft/aji en aja en Bijāi zijn allemaal weggedragen/en de vruchtenbomen is uitgedroogd.’ Wat een wereld van ervaring gaat er achter zo een korte terzine schuilt! Een ander gedicht over een speelgenoot sluit af met de constatering ‘vandaag besef ik / Jin hield van mij.’ (…) Amores vertelt over de spelletjes van haar jeugd, over het huislijk leven in het gezin, over vrienden, het wonen, het eten, het vangen van zoetwatervis en over traditioneel gebruiken. Maar het is voorbij, voorgoed voorbij en valt alleen in de herinnering voor de duur van het gedicht te herleven. Samen bouwen de gedichten een sfeer op van het even herleefde verleden, niet om gevoelens te wekken van heimwee of nostalgie die naar dat verleden terug zouden willen gaan. Het verleden is afgesloten. (…) Het woordgebruik is verbluffend eenvoudig en de zinnen met hun prozakarakter waaieren helder en doeltreffend door middel van enjambementen over de verzen uit. (…)»
Lees hier de recensie in ‘Oso’ uit 2004
Meer over Saya Yasmine Amores op deze site

«‘Bik’ is binnen het Nederlandse literatuurlandschap een volstrekt uniek werk.» – Coen Peppelenbos

VoorplatBik-75Over ‘Bik’ van Cor Gout op Tzum, 23 juli 2021:
(…) Het boek behandelt het leven van Bik, zoon van een Haagse hoedenwinkeleigenaar. Voor een echte biografie – want de hoedenwinkel bestond echt onder de naam Bik in het centrum van Den Haag – zijn veel passages te fictioneel. Aan de andere kant worden de meer fictieve stukken vergezeld van lange stukken waarin de geschiedenis, met name de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog, van nadere context voorzien. (…) Een groot deel van Bik speelt zich af in 1937 in Berlijn. Naast de feiten die Gout door zijn verhaal mengt, lezen we ook de amoureuze avonturen van de jonge Bik die verliefd is op de Duitse Irmina. (…) Als hij aan het begin van de oorlog teruggaat naar de hoedenwinkel van zijn vader dan wordt hem door de Duitsers gevraagd of hij hun vertrouwensman in Den Haag wil worden. (…) Gout laat een paar flarden zien van het leven van Bik in de oorlog en springt gemakkelijk een paar jaren verder naar 1947. De vader van Bik, die ook werkte voor de Duitsers, wordt wel opgepakt, maar Bik zelf is geen schim meer van de man die hij in 1937 was en leidt een beetje aan paranoïde denkbeelden. (…) Wat Gout vooral laat zien is hoe een individu tussen de raderen van de geschiedenis geplet wordt. (…) De lezer mag de verbindende lijnen tussen de punten in de geschiedenis leggen en zijn eigen emoties eraan toevoegen. ‘Bik’ is binnen het Nederlandse literatuurlandschap een volstrekt uniek werk.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Bik’
Meer over Cor Gout bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Mark de Haan liet met mooie verhalenbundel een grote indruk achter.» – Annemijn Dobbelaer

VoorplatBuitenaards-75Over Mark de Haan op Bazarow Magazine, 22 juli 2021:
Mark de Haan (1987) was een veelbelovende schrijver. (…) In 2020 kwam zijn eerste prozaboek uit genaamd ‘Buitenaards koraal’. (…) Deze maand verscheen er wel nog een verhaal genaamd ‘Morituri et cetera’ in een speciaal verhalennummer van het blad Straatjournaal met andere onlangs gedebuteerde schrijvers. Een citaat uit dit verhaal: “Hij klapt de stoel open en gaat zitten, tikje wijdbeens, handen in de schoot, een doodnormale houding, zoals alles aan Age doodnormaal is.” De Haan was nog maar kort bij Uitgever in de Knipscheer maar heeft er met zijn potentie en mooie verhalenbundel een grote indruk achtergelaten. Mark de Haan was ongeneeslijk ziek. De uitvaart heeft in inmiddels besloten kring plaatsgehad.
Lees hier het bericht op Bazarow Magazine
Meer over ‘Buitenaards koraal’ en Mark de Haan bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Is er speelruimte tussen: ‘Daar is de deur’ en ‘Eruit’?» – Annel de Noré

VoorplatExit-75Annel de Noré over ‘Exit’, 23 juli 2021:
In een uitgebreid essay van meer dan 22.000 woorden geeft Annel de Noré een ontleding en interpretatie van een gedicht uit haar dichtbundel ‘Exit’: «Onwillekeurig stoppen lezers al tijdens het lezen een partje van zichzelf in teksten. Precies zoals de schrijver onopzettelijk zijn signalement erin achterlaat. Ondanks de subjectiviteit waar ook dit ‘werk’ aan ‘lijdt’, bepaal ik me bij de analyse en interpretatie wel strikt tot datgene wat onder het fileermes ligt. Wie geen behoefte heeft aan (een gedeelte van) mijn ontleding, legt deze uiteraard naast zich neer of beter: begint er niet aan. Nagenoeg alle gedichten uit de bundel ‘Exit’ zijn autonoom en open genoeg om op eigen kracht tot een bevredigende persoonlijke verklaring te komen. Hopelijk ontdekt iedereen zodoende zijn eigen verhaal in de tekst. Mijn voornamelijk inhoudelijke uitleg is geen professionele en dient slechts als hulp. Om de drempel voor ‘jonge’ lezers te verlagen wissel ik tussendoor van toonzetting om hen te verleiden rondom de ‘blikvangers’ te neuzen. (…) Ik heb mijn ‘ingrediënten’ zeer uitgebreid uit de doeken gedaan. Alweer ga ik in deze ervanuit dat de lezer negeert wat hij langdradig of niet relevant vindt. Diegenen die zich samen met mij worstelen door de pietepeuterige analyse zullen ontdekken dat deze individuele taaluiting toch een universeel idee herbergt. Verder kan dit stuk helpen te beseffen dat literatuur er oppervlakkig gezien simpel kan ‘uitzien’, maar dat er over het algemeen veel meer uit te halen valt. Mede daarom stel ik me ten doel helder te communiceren met mijn arme, monddode lezers. Enige identificatie met de bovenliggende gedachte en de onderliggende emotie teweegbrengen bij een eerste taxatie van wat hen koud zwart op wit wordt voorgespiegeld: daar hunker ik naar. (…)»
Lees hier verder in dit essay
Lees ook haar essay “Leeshoudingen voor ‘Lambarosa’ ”
Meer over Annel de Noré bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Een driedimensionale werking zonder weerga.» – Marianne Wulms-Hovens

VoorplatMontaillou-75Over ‘Vlucht uit Montaillou’ van Ton van Reen op Facebook, 18 juli 2021:
De geschiedenis van het jonge meisje Claire en haar beschermer en bondgenoot de manmoedige en tot imposante beer getransformeerde Napoleon begint in het plaatsje Montaillou. Beiden vertrekken met hun eigen levensdoel naar Parijs en brengen steeds meer mensen in beroering. Aanvankelijke onrust maakt bij hen plaats voor fascinatie. Dat geldt zeker ook voor schrijver Boris Vian die besluit hier een roman over te schrijven en blijk geeft van een telepathisch inzicht, waarbij levende mensen en boekfiguren een realistische eenheid vormen. Hij staat met rode stip vermeld op het omslag. Deze op jeugdige leeftijd overleden Franse auteur en dichter krijgt in de vaak surrealistische tekst van Ton van Reen als het ware een postuum eerbetoon dat recht doet aan zijn werk. (…) Ton van Reen heeft Boris Vian een glansrol toebedeeld in een alsmaar verrassende vertelling die van fantasie tot realiteit wordt. Verleden, heden en toekomstvisie vormen hierbij een wervelende eenheid. (…) Het is bovenal een menselijk verhaal met een filosofische inslag. Een ereplaats is toebedeeld aan de Franse cultuur en literatuur. (…) Naar mijn mening verdient deze roman een vertaling in het Frans, ook al om het waar worden van de volgende uitspraak van Boris Vian in de roman van Ton van Reen te voorkomen: ‘Helaas is de vergetelheid het lot van allen die uit de tijd raken’. Hou de literatuur bijdetijds!
Lees hier de hele recensie
Meer over ‘Vlucht uit Montaillou’
Meer over Ton van Reen bij Uitgeverij In de Knipscheer