«Hoe onverwacht kan een overlijden zijn?» – Franc Knipscheer

KoosvandenKerkhofFoto Rosa van den Kerkhof

Toespraak bij de crematie van Koos van den Kerkhof in Venlo, 19 november 2021:
(…) De uitgeverij is op een leeftijd dat het niet te vermijden is dat zij met enige regelmaat afscheid moet nemen van schrijvers uit het fonds. Elke keer schrik ik als zo’n bericht bij mij binnenkomt. Soms is dat overlijden al enige tijd te voorzien, want heel hoge leeftijd of een aangekondigd ziekbed. Het bericht over Koos kwam keihard aan. Hij was een jaar ouder dan ik nu ben, zag daar niet naar uit. Koos behoorde, zonder dat hij dat wist, tot mijn rijtje voorbeelden dat mij inspireert om door te gaan, vol te houden. Ik was best jaloers op zijn staat van conditie, zijn monterheid. Hij beoefende heel lang de pencak silat, een Indonesische vechtkunst die het uiterste vraagt van lichaam en geest: beheersing, concentratie, respect – aspecten die hem voor de ander tot een aangenaam mens maakten. En dat gold zeker voor de vele Knipscheer-auteurs die hij onder zijn hoede nam. (…) In de literatuur komt alles voor, ook de gescheurde aorta. En Koos kende het fenomeen waaraan hij zou bezwijken: in 2018 redigeerde hij een novelle van Helen Knopper. (…) Wonder boven wonder overleefde ze drie zware operaties. (…) Dichter Koos. Ja, dat was hij zeker, al trad hij met zijn poëzie mondjesmaat naar buiten; slechts enkele bundels, waarvan één bij In de Knipscheer: ‘Oud zink’. Als redacteur moest hij kritisch zijn op het werk van anderen, maar kritisch was Koos zo mogelijk nog méér als het om eigen werk ging. (…) Natuurlijk eindig ik met een gedicht van Koos uit die bundel. Het heet ‘Reisgenoot’. (…)

Lees hier de hele tekst
Lees hier het IM van 14 november 2021
Meer over Koos van den Kerkhof bij Uitgeverij In de Knipscheer

Gedicht van Hugo Pos [2]

Hugo Pos
In zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Het is vandaag (11 november 2021) de sterfdag van onder anderen Gust Gils, Sonja Pos, Ilse Starkenburg en de Surinaamse dichter Hugo Pos (1913-2000). Het is ook de geboortedag van onder anderen van Christina Guirlande, Dimitri Antonissen en Danielle Schokker. Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til voor een gedicht van Ilse Starkenburg. Uitgeverij In de Knipscheer kiest in dit bericht voor het gedicht ‘Het verhoor’ uit zijn bij In de Knipscheer verschenen bundel ‘Tot in de nde nde graad’ uit 1988. Dit gedicht is ook opgenomen in de door Klaas de Groot samengestelde bloemlezing ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’.

Het verhoor

‘Meneer de officier, ik heb gedroomd vannacht,
ik open de deur’, – ‘Wat ging daaraan vooraf?’
‘De vrouw zat op een stoel, stond op toen ze me zag,
ga weg, deed ze. Ik stak.’ ‘Wat toen?’ ‘Toen werd het dag.’

Meer over Hugo Pos bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Grenzenloos’

Gedicht van Oda Blinder

Opmaak 1In zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Het is vandaag (10 november 2021) de sterfdag van Wannes Van de Velde, maar ook de geboortedag van Willem Penning, Jan van Nijlen, Margot Vos, Rick de Leeuw en Oda Blinder. Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til voor een gedicht van Jan van Nijlen. Uitgeverij In de Knipscheer kiest voor het gedicht ‘Het gras’ van Oda Blinder uit haar in 1973 bij Flamboyant/P verschenen bundel ‘Incognito’. Flamboyant/P is een imprintfonds van Uitgeverij In de Knipscheer. Dit gedicht is ook opgenomen in de door Klaas de Groot samengestelde bloemlezing ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’. Verder verscheen van haar bij Uitgeverij In de Knipscheer werk in de bloemlezing ‘Vaar naar de vuurtoren’ uit 2010, eveneens door Klaas de Groot samengesteld.

Het gras

Het gras
is nat, natter dan
mijn kus; door jou
betast
is dit gras;
het gras
dat ons beiden draagt,
het gras
dat om bevruchting vraagt,
dit vochtig gras
mijn gras.

Meer over Oda Blinder op deze site
Meer over ‘Grenzenloos’
Meer over ‘Vaar naar de vuurtoren’

Gedicht van Jacques Schmitz [2]

SchmitzPotlodenIn zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Vandaag (9 november 2020) is het de geboortedag van onder anderen H.M. van Randwijk, Johanna W.P. Hell en Jacques Schmitz (1946). Het is de sterfdag van C.C.S. Crone, Gerard Beense, Agnita Feis en Werner Spillemaeckers. Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til voor een gedicht van C.C.S. Crone; uitgeverij In de Knipscheer kiest voor het gedicht ‘Vallen 1’ van Jacques Schmitz uit zijn bij deze uitgeverij verschenen bundel ‘Potloden die niet kunnen’ uit 1984.

Vallen 1

Valt onoorbaar binnen
‘met metalig scherpe kanten
stelt zich daar weer, ’n op-
geschrokken woord

Integendeel! dit is afgeplat
tegen spraak, dit snijdt
niet meer, dit watervalt
barok babbelend
binnen:

Meer over Jacques Schmitz bij Uitgeverij In de Knipscheer

Gedicht van Olga Orman

VoorplatDoorwaaiwoning72In zijn bijna dagelijkse Facebookbericht noteert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Vandaag (9 november 2021) is het in ieder geval óók de geboortedag van Olga Orman (1943-2021). Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til dan voor een gedicht naar eigen voorkeur van een van de door hem gememoreerde dichters. Uitgeverij In de Knipscheer kiest in dit bericht voor het gedicht ‘Doorwaaiwoning’ van Olga Orman uit haar bij Uitgeverij In de Knipscheer verschenen tweetalige bundel Nederlands-Papiaments ‘Cas di biento / Doorwaaiwoning’ uit 2015. Dit gedicht is ook opgenomen in de door Klaas de Groot samengestelde bloemlezing ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’. Verder verscheen van haar bij Uitgeverij In de Knipscheer werk in de verzamelbundelbundel ‘Wie ik ben / Ta ken mi ta’ uit 2011.

Doorwaaiwoning

Ik zoek een huisje
met twee deuren,
eentje achter, eentje vóór,
ze laten me binnen,
ze laten me door.
Ik laat niets achter
dan mijn schim,
herinnering, wat geuren:

een doorwaaiwoning met twee deuren

Meer over ‘Cas di biento / Doorwaaiwoning’
Meer over Olga Orman bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’

Gedicht van Peter WJ Brouwer

VoorplatBriefNietBestaat-75In zijn bijna dagelijkse Facebookbericht noteert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Vandaag (4 november 2021) is het in ieder geval de geboortedag van Peter WJ Brouwer (1965). Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til dan voor een gedicht naar eigen voorkeur van een van de gememoreerde dichters. Uitgeverij In de Knipscheer kiest in dit bericht voor het gedicht ‘Meters’ van Peter WJ Brouwer uit zijn bij Uitgeverij In de Knipscheer (i.s.m. Uitgeverij P) verschenen bundel ‘Brief aan wie niet bestaat’ uit 2016. Dit gedicht is ook opgenomen in de door Klaas de Groot samengestelde bloemlezing ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’.

Meters

Het land was groot
de tafel met spijzen klein

klein waren ook de foto’s op de schouw
en het aantal meters tot aan je slaapvertrek

nadat je in een vlucht het continent had beslecht
kwam je ter hoogte van een wang

de blik op haar krant was die van je grootmoeder

geen letter kon je verstaan, maar haar adem

was nog warm

Meer over ‘Brief aan wie niet bestaat’
Meer over Peter WJ Brouwer bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’

Gedicht van Peter H. van Lieshout [3]

Lieshout-Plekken-75In zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Het is vandaag (27 oktober 2021) de sterfdag van Geerten Gossaert en Peter H. van Lieshout (1946-2017), maar ook de geboortedag van Urbain Van de Voorde, Victor van Vriesland en Frank De Vos. Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til voor een gedicht van Victor van Vriesland. Uitgeverij In de Knipscheer kiest voor het gedicht ‘Niet niks (1)’ van Peter H. van Lieshout uit zijn bij deze uitgeverij verschenen bundel ‘Plekken’ (In de Knipscheer, 1980).

Niet niks (1)

Vraag niet gegeven
Antwoord nooit gesteld.

Je eigen bergen moet je
verzetten, vergruizen, verstenen.
Geen ander die dat
voor jou doet.

Cirkel komt rond
in volte wisselt je hand,
je blijft drijven en strekt.

Gletsjer klimt traag
onvermoeibaar omlaag.

Meer over Peter H. van Lieshout bij Uitgeverij In de Knipscheer

Gedicht van René Stoute [3]

906265-277-8In zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Het is vandaag de geboortedag van Jan Wolkers, Harry Van de Vijfeijke, Jan Oldenburg, Sacha Blé, Odile Schmidt, Janine Jongsma en René(e) Stoute (1950-2000). Bij wijze van felicitatie kiest Wim van Til voor een gedicht van Janine Jongsma. Uitgeverij In de Knipscheer kiest in dit bericht voor het gedicht ‘Nazorg’ van René Stoute uit de bij deze uitgeverij verschenen bundel ‘Maximaal. Werk van 11 Nederlandse en Vlaamse dichters gekozen en ingeleid door Arthur Lava’(1988).

Nazorg

Wij zullen openen
een rusthuis
voor uitgebluste dichters
wij zullen zorgen voor
trijpen pantoffels
lauwe radiatorbuizen
en elke zaterdag
een glaasje wijn

Men zal van ons
niet kunnen zeggen
dat wij de poëzie
een onverschillig hart betoonden

Wij zullen eens per maan
de oude dichters
tracteren op wat gaande is:
moord & doodslag
en muziek
op de valreep nog een prijs
voor het gehele oeuvre
(feestelijk voltooide tijd)
waarna er tussen
18.00 en 19.00 uur
gelegenheid zal zijn
om nostalgies terug te kijken

Dan gooien wij
het graf dicht
en richten op
een zerk met namen
voor onze uitgebluste dichters
die wij tot in lange dagen
een dankbaar hart
toedragen.

Gedicht van Koos Dalstar

DalstarEtageIn zijn bijna dagelijkse Facebookbericht noteert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Vandaag (18 oktober 2021) is het de geboortedag van Victor Brunclair, Ans Wortel, Willem Adelaar en Koos Dalstar (1950). Het is evenwel ook de sterfdag van Maurice Gilliams. Bij wijze van felicitatie/gedenken plaatst Wim van Til dan een gedicht van Ans Wortel. Uitgeverij In de Knipscheer kiest in dit bericht voor het gedicht ’18.10.50’ van Dalstar uit zijn bij Uitgeverij In de Knipscheer verschenen bundel ‘Et age’ uit 1992. Dit gedicht is ook opgenomen in de door Klaas de Groot samengestelde bloemlezing ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’.

18.10.50

Dat jaar
Die maand
Deze dag
Mocht ik
Een einde maken aan
Het ongestoord genieten
Van het spel
Van veer met twijg

Het was een tijdsverschijnsel
Maar toch ook de zerk
Waarnaar ik staarde

Een lijstje hield ik bij
Van goede werken,
Handdoek, glaasje melk
Geëngageerde versie
Van een slapeloze krant

Pjong Yang
Hemel dalend uit cilinder
Dit = de scene
Van het noorderland

Handvol meren in
Verzegeld ijs

In een tiental tonen
Waait de sneeuw

Een stroom
Niet haastig meer
= loom geaderd
Bergen schuiven
Als de schubben
Van een zilveren slang

Het leger rolt
Zoals een olifant zich wast
Veteranen naderen
De stad

Keien buigen voor kanonnen
Dit = de dag waarop ik word geboren
Dit = is mijn eerste ochtend ongeschoren

Meer over ‘Et age’
Meer over Dalstar bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’

Gedicht van Stefaan van den Bremt

VoorplatKromzang75In zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Vandaag (12 oktober 2021) is het onder andere de geboortedag van Stefaan van den Bremt , Bert Popelier en Rob Bartels. Voor W.A.M. van Heugten en Hedwig Verlinde is deze dag hun sterfdag. Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til voor een gedicht van Bert Populier. Uitgeverij In de Knipscheer kiest voor het gedicht ‘Het gedicht dat ik ben’ van Stefaan van den Bremt (1941) uit zijn bij Uitgeverij In de Knipscheer verschenen bundel ‘Kromzang’ uit 2015. Dit gedicht is ook opgenomen in de door Klaas de Groot samengestelde bloemlezing ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’.

Het gedicht dat ik ben
Ik ben een slecht gedicht.
De beeldspraak sta ik in de weg.
In mij rijmt alles op niets.

Erger nog: ik speel toneel,
ik plagieer Gods adem (mijn stem
is zijn pars pro toto). En zingen
heb ik verleerd.

Ik lieg als deel een geheel: ik,
gevolg dat zich voordoet als oorzaak,
een scheve metonymie
die kruipt in een kreupeldicht.

Meer over ‘Kromzang’
Meer over Stefaan van den Bremt bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over ‘Grenzenloos’