Pim Wiersinga
Nausikaä en de grote goden
roman in verzen
tweeluik met Zena’s arena
gebrocheerd in omslag met flappen,
ca. 140 blz., € 22,00
ISBN 978-94-93368-34-7
eerste uitgave oktober 2025
Eeuwenlang was Mithradates een beroemde gestalte uit de Oudheid, net als Cleopatra, Spartacus, Julius Caesar en Alexander de Grote. Koning Mithradates VI van Pontos (134 – 63 BC) is door de eeuwen heen een formidabele verschijning in opera’s, drama’s en romans. Van de Oudheid tot ongeveer een halve eeuw geleden maakten historici en geschiedschrijvers studie van hem, vaak uit vijandig (of Romeins) oogpunt. Een van zijn bijnamen was de Oosterse (of Tweede) Hannibal; een karakteristiek die in elk geval recht doet aan zijn levenslange strijd tegen – en haat jegens – het Rome’s imperiale neigingen in de laatste eeuw van de Romeinse Republiek. ‘Romeinen, de gezamenlijke vijand van de mensheid.’ Zo typeert Mitradates– van gemengd Perzisch-Griekse origine en een van de meest veerkrachtige verliezers uit de historie – zijn oppermachtige tegenstander. Toch smeedt hij allianties met verlichte Romeinse geesten en dwingt hij bij zijn felste bestrijders ontzag af.
In het epos Nausikaä en de grote goden roept Pim Wiersinga als literair auteur deze koning opnieuw tot leven. Hij ‘legt rekenschap af’(zoals dat heet) van de dubbelzinnige reputatie die Mithradates aankleeft; de verlichte of democratisch gezinde vorst versus de massamoordenaar (in 88BC zette de koning een grootschalige pogrom tegen alle Romeinen en Italiërs in Klein-Azië op touw, waarbij tienduizenden slachtoffers vielen. Zo zou de koning een eind hebben willen maken aan de uitbuiting waaraan Romeinse bankiers en andere oligarchen zich bezondigden). Eind 19de eeuw gaven diverse historici hier een ideologische draai aan; Mithradates zou een ‘Oosterse despoot’ zijn geweest, een barbaarse autocraat, een randfiguur.
Wat Mithradates van hedendaagse massamoordenaars onderscheidt, is dat hij op latere leeftijd nooit de pogrom probeert goed te praten; ofschoon hij zijn afkeer van de Romeinen (hun imperialistische, op dominantie gerichte politiek vooral) nimmer afzweert. Hij trekt een grens bij het vergiftigen van waterputten – iets wat de botanist wél voorstaat. De koning neemt de volle verantwoordelijkheid op zich voor zijn (wan)daden. Naast Pol Pot steekt Mithradates’ menselijkheid zeker gunstig af. En, voor een literair verhaal minstens even belangrijk: hij komt als personage uit de verf door de eigenwijsheid van zijn dochter Nausikaä. Dankzij haar ziet de vorst de pijnlijkste waarheden onder ogen.
Van Pim Wiersinga (1954-2024) verschenen romans bij Meulenhoff, Compaan en In de Knipscheer. Naar stijl en inhoud vormt Nausikaä en de grote goden een tweeluik met Zena’s arena (2022). De tumultueuze historische context omvat echo’s van Wiersinga’s opzienbarende roman Gracchanten (Meulenhoff, 1995). Pim Wiersinga heeft Nausikaä’s personage gebaseerd op de genegenheid van haar vader, op de semi-lyrische uitlatingen van Hypsikratea, op de Phaiaken-prinses in Homeros’ Odyssee, op de epische tradities sinds de Oudheid én vooral op zijn fantasie als schrijver. Hij voltooide Nausikaä en de grote goden vlak voor zijn dood. Met Nausikaä en de grote goden blaast Pim Wiersinga de Romeinse “agitprop” van Mithradates als monster op – in dichtvorm. Wiersinga: “Ik moest enige koudwatervrees overwinnen om het proza (níet hetzelfde als ‘n verhaal vertellen) volledig achter me te laten en te kiezen voor de episch-poëtische vorm, die zich in Zena’s arena episodisch voordoet en in Nausikaä en de grote goden volledig.”
Meer over ‘Nausikaä en de grote goden’
Meer over ‘Zena’s arena’
Meer over Pim Wiersinga bij Uitgeverij In de Knipscheer