Presentatie ‘Voet in voet oog in oog’ van Elly Stolwijk nu op YouTube


Over ‘Voet in voet oog in oog’ van Elly Stolwijk in de Pletterij, 17 maart 2024:

Op 17 maart 2024 vond de presentatie plaats van ‘Voet in voet oog in oog’, het prozadebuut van dichter en beeldend kunstenaar Elly Stolwijk. Het boek, Stolwijk noemt het ‘een historie’, gaat het over de dwangarbeid van Nederlandse jongemannen in Duitsland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In Voet in voet oog en oog probeert Elly Stolwijk zich in te leven in de jonge dwangarbeider Fons, die later haar vader werd. Over die periode werd tijdens het verdere leven van Fons niet gesproken. Vanaf 15.30 op de tijdlijn van de registratie op YouTube gaat de presentatie over dit boek. Het interview van Peter de Rijk begint op 19.45 en duurt tot 47.00. “Ieder hoofdstuk over Fons  telt 492 woorden, het aantal netto dagen dat hij in dwangarbeid doorbracht. Ik noem het ergens wel een keurslijf maar de beperking geeft ook heel veel vrijheid: 492 woorden is tegelijk heel overzichtelijk. Ik heb het grotendeels verzonnen, ik heb weinig heel concrete gegevens en ik heb geprobeerd om het zo waarachtig mogelijk te schrijven, maar of het waar is weet ik niet. Op het moment dat hij bevrijd was en op weg ging naar huis eind april 1945 kon ik de lange zinnen loslaten , want toen was hij geen dwangarbeider meer. Ik ben steeds trotser geworden op mijn vader.” Vanaf 48.00 tot 1.12.50 op de tijdlijn leest Elly Stolwijk fragmenten uit het boek afgewisseld door muziek uitgevoerd door Hans de Ruiter. Vanaf 1.13.15 wordt het eerste exemplaar uitgereikt aan René Versluis, voorzitter van de stichting Razzia Monument Rotterdam. In zijn dankwoord gaat René Versluis, net als Elly Stolwijk een van de naar schatting 1 miljoen kinderen van  dwangarbeiders, in op hun eerdere samenwerking bij de opening van het monument.

Kijk en luister hier naar de presentatie
Meer over ‘Voet in voet oog in oog’
Meer over Elly Stolwijk bij Uitgeverij In de Knipscheer

Eerste aandacht voor ‘Wat onbesproken bleef’, het nieuwe boek van Niek Bremen, nu online.

Over ‘Wat onbesproken bleef’ van Niek Bremen op YouTube Pletterij, 17 maart 2024:

Op zondag 17 maart 2024 presenteerde Uitgeverij In de Knipscheer ‘Voet in voet oog in oog’, het prozadebuut van dichter Elly Stolwijk. Oorspronkelijk zou het programma een dubbelpresentatie zijn met als tweede auteur Niek Bremen, van wie zijn ‘Wat onbesproken bleef’ gelijktijdig zou verschijnen. Maar Niek Bremen was ziek en kon niet aanwezig zijn. Dat was al enige tijd duidelijk. Omdat de titel van zijn novelle ook geldt voor het boek van Elly Stolwijk wilde de uitgeverij zijn aanstaande boek toch alvast aankondigen met een eerste recensie van zijn boek door Peter de Rijk,  als onaangekondigde verrassing voor het geval Niek Bremen de livestream zou volgen. Vrijdag 15 maart ontving de uitgeverij van de drukker enkele proefdrukken van ‘Wat onbesproken bleef’ waarvan er die dag één voor een laatste akkoord werd doorgestuurd aan de auteur Niek Bremen. Wat de uitgeverij op dat moment niet wist was dat Niek Bremen de dag ervoor, op donderdag 14 maart,  was bezweken aan zijn ziekte. Het bericht van zijn overlijden bereikte de uitgeverij op maandag 18 maart. In deze te verschijnen novelle krijgt het leven van Daniël een wending wanneer hij een map vindt met notities van zijn vader uit de tijd dat de wereld leed onder het nationaalsocialisme. Zijn vader beschrijft aangrijpende momenten uit zijn leven als soldaat bij de Wehrmacht, waarbij hij zich openhartig en vooral kwetsbaar opstelt.

Luister en kijk hier naar de aankondiging van en recensie over ‘Wat onbesproken bleef’ vanaf 02.15 tot 15.25 op de tijdlijn
Lees hier het In memoriam Niek Bremen op deze site
Lees hier de eerste recensie over ‘Wat onbesproken bleef’

I.M. Niek Bremen, auteur van een bescheiden maar zeer waardevol oeuvre, overleden.

Vandaag, 18 maart 2024, bereikt ons het bericht dat Niek Bremen jongstleden vrijdag is overleden. Gisteren, zondag 17 maart, kwam zijn nieuwe, nog te verschijnen novelle ‘Wat onbesproken bleef’ ter sprake bij de presentatie van ‘Voet in voet oog in oog’ van Elly Stolwijk. Ik citeer uit mijn aankondiging van die presentatie: “Een tweede boek waarin de narigheid van de Tweede Wereldoorlog ook resoneert verschijnt wat later in de boekhandel en wordt ook later – elders – officieel gepresenteerd omdat de auteur in kwestie, Niek Bremen, momenteel ziek is en hier niet aanwezig kan zijn. De titel van zijn nieuwe novelle geeft precies de thematiek aan van veel van de boeken die de laatste jaren verschijnen  – en kennelijk ook pas de laatste jaren kúnnen verschijnen – over wat verzwegen bleef in families die de oorlog meemaakten. Met dát boek trappen we deze middag af. Niek Bremen is van 1947. Hij wordt dit jaar 77. Maar als schrijver is hij nog jong. Hij debuteert in  2019 met zijn roman ‘Bang voor de liefde’Daarna volgde de verhalenbundel ‘Wat ons raakt’ in 2021. ‘Bang voor de liefde’ is het onthutsende verhaal over het traumatische na-oorlogsverleden van Andreas, een jongen die na de oorlog opgroeit in een Duits gezin te Amsterdam. In het titelverhaal van ‘Wat ons raakt’, kruipt Niek Bremen in de huid van ik-figuur, het joodse meisje Dini Wolff, reconstrueert haar verleden, en geeft haar een stem. Én hij durft de vraag te stellen die in ‘Het Achterhuis’ van Anne Frank achterwege blijft: Waarom liet iedereen toe dat joodse landgenoten gedeporteerd werden naar concentratiekampen, hun dood tegemoet? Het derde boek van Niek Bremen is dus ‘Wat onbesproken bleef’. Die novelle blijft vandaag in ieder geval niét onbesproken. Luistert u naar de eerste recensie over het boek door Peter de Rijk.” Die recensie vindt u eerder dan bedoeld vandaag al op deze website. Een proefdruk van ‘Wat onbesproken bleef’ postte ik op vrijdag en lag zaterdag bij Niek in de brievenbus.
Franc Knipscheer

Lees hier de recensie van Peter de Rijk
Meer over Niek Bremen bij Uitgeverij In de Knipscheer
Kijk hier naar de presentatie van ‘Wat ons raakt’ op 31 januari 2022

«Er zijn heel veel dwangarbeiders geweest. De meeste kwamen terug en hielden hun mond over die periode. Allemaal zwijgende vaders en opa’s.»

Over ‘voet in voet oog in oog’ van Elly Stolwijk in Haarlems Dagblad, 12 maart 2024:

Heel zelden heeft Fons Stolwijk in aanwezigheid van zijn jongste dochter stilgestaan bij zijn tijd als dwangarbeider in Duitsland. Een keer, toen zij 10 of 11 jaar oud was, stond hij op en pakte een sigarendoosje uit de kast en haalde er een metalen plaatje uit met zijn foto er op. Op het moment dat hij wilde gaan vertellen schoot hij vol, hij moest huilen. Het plaatje ging het doosje weer in dat werd opgeborgen. (…) Fons Stolwijk had twee kanten. Een joviale en fijne vader, maar ook een zwijgzame in zichzelf gekeerde man. “Er zijn heel veel dwangarbeiders geweest. De meeste kwamen terug en hielden hun mond over die periode. Allemaal zwijgende vaders en opa’s”, zegt Stolwijk over haar motivatie om dit boek te maken. (…) Fons Stolwijk stond 659 dagen ingeschreven als dwangarbeider in Duitsland. (…) “In totaal heeft hij 492 (659 minus 167) dagen gedwongen arbeid verricht.”  (…) Daarom gebruikt Stolwijk 492 woorden per zin om het verhaal van haar zwijgende vader te vertellen.

Lees hier het artikel van Bart Boele en zie hier voorpagina Haarlems Dagblad
Meer over ‘Voet in voet oog in oog’

Boekpresentatie Voet in voet oog in oog in Pletterij Haarlem

Op zondag 17 maart 2024 presenteert Uitgeverij In  de Knipscheer Voet in voet oog in oog, het prozadebuut van dichter Elly Stolwijk. Van de ruim vijfhonderdduizend Nederlandse dwangarbeiders zijn er dertigduizend omgekomen. Van diegenen die terugkeerden bleven de meesten zwijgen over de traumatiserende gebeurtenissen tijdens hun gedwongen verblijf in Duitsland. Elly Stolwijk heeft getracht zich in te leven in de jonge dwangarbeider Fons, die later haar vader werd. Uitgeverijredacteur Peter de Rijk gaat in gesprek met Elly Stolwijk over het boek en het schrijfproces dat meer dan een decennium in beslag nam. Elly Stolwijk leest enkele fragmenten uit haar boek. Zij overhandigt het eerste exemplaar aan de heer René Versluis, voorzitter van de stichting Razzia Monument Rotterdam.

In deze presentatie wordt ook kort aandacht geschonken aan de te verschijnen novelle Wat onbesproken bleef van Niek Bremen. Daarin krijgt het leven van Daniël een wending wanneer hij een map vindt met notities van zijn vader uit de tijd dat de wereld leed onder het nationaalsocialisme. Zijn vader beschrijft aangrijpende momenten uit zijn leven als soldaat bij de Wehrmacht, waarbij hij zich openhartig en vooral kwetsbaar opstelt. Halverwege het programma is er een muzikaal intermezzo door gitarist Hans de Ruiter.

Na afloop van het programma napraat en gelegenheid de boeken aan te schaffen (pinautomaat aanwezig). De toegang is gratis maar reserveren is gewenst. U kunt reserveren per e-mail bij Indeknipscheer@planet.nl  of vanaf dinsdag 5 maart rechtstreeks op de site van Pletterij Haarlem Pletterij Haarlem. Locatie: De Pletterij, Lange Herenvest 122, 2011 BX Haarlem.  Zaal open 14.00 uur. Aanvang 14.30 uur. Einde circa 16.30 uur. Het programma wordt gestreamd en is nadien terug te zien op YouTube.

UIT ETEN NA HET EVENT?
Je kunt in de Pletterij bij Ethiopisch restaurant The Queen of Sheba een bijzonder lekkere, authentieke en betaalbare maaltijd krijgen. En, op vertoon van je Pletterij ticket krijg je 15% korting op de rekening!
Klik hier voor de aankondiging op de website van Pletterij Haarlem
Meer over ‘Voet in voet oog in oog’
Meer over ‘Wat onbesproken bleef’
Kijk en luister hier naar Hans de Ruiter
Meer over stichting Razzia Monument Rotterdam

Elly Stolwijk * Voet in voet oog in oog. Een historie 

Elly Stolwijk
Voet in voet oog in oog
een historie
Nederland
gebrocheerd in omslag met flappen, 190 blz.,
groot formaat,
€ 22,00
eerste uitgave maart 2024
ISBN 978-94-93368 08 8

In Voet in voet oog in oog heeft Elly Stolwijk getracht zich in te leven in de jonge dwangarbeider Fons, die later haar vader werd. Na zijn dood ging ze op zoek naar zijn Duitse geschiedenis waarover hij, net als vele anderen, zelden had gesproken. Stolwijk geeft haar vader een stem opdat het beschrijven van zijn lotgevallen iets bijdragen aan het naar buiten brengen van zoveel ingeslikte, onverteerde woorden.

‘Fons is nog geen eenentwintig jaar jong als hij in de zomer na de bevrijding, de precieze datum is onbekend, terugkeert uit nazi-Duitsland waar hij gedurende de Tweede Wereldoorlog dwangarbeid had verricht in metaalfabrieken in Berlijn en Laucherthal, een ervaring waarover hij tijdens zijn leven nauwelijks kan spreken en op zeldzame momenten met dichtgeknepen keel zal zeggen dat hij ‘iets deed met schroefjes en moertjes’, want hij schaamde zich voor zijn gedwongen bijdrage aan de Duitse wapenindustrie … ‘

Van de ruim vijfhonderdduizend Nederlandse dwangarbeiders zijn er ongeveer dertigduizend omgekomen. Van diegenen die terugkeerden bleven de meesten zwijgen over de traumatiserende gebeurtenissen tijdens hun gedwongen verblijf in Duitsland.

Elly Stolwijk (1957) is beeldend kunstenaar en schrijver. In 2020 debuteerde zij met liefde de vluchtige holte. Het Poëziecentrum te Gent nomineerde deze bundel voor de Poëziedebuutprijs 2021. In 2021 verscheen de laatste framboos. Hierin schetst Stolwijk de beleving van een vrouw die, in de negende maand van de zwangerschap, te horen krijgt dat  haar ongeboren kind overleden is.

Over liefde de vluchtige holte: «De vormgeving geeft de bundel een misleidende lichtheid, maar in de gedichten zit een heel leven vervat. Stolwijks stijl is helder en beklijft door een aangrijpende directheid. Deze lijvige bundel verdient het met zorg gelezen te worden.» – Jury Poëziedebuutprijs 2021; «Een bundel waar vorm en inhoud perfect matchen, impulsen omgezet in poëzie, woorden en beelden. Bijzondere bundel met onvergetelijk mooie poëzie.» – NBD/Biblion; «De poëzie is even fijnzinnig en intrigerend als de tekeningen zijn. Daarbij zijn de teksten behalve intrigerend ook klankrijk, verrassend van taal en waaieren ze breed uit. Kortom, een ruime en ruimhartige bundel.» – H.C. ten Berge

Over de laatste framboos:
«Een fijnzinnige bundel waarin op ontroerende wijze vorm is gegeven aan een groot verdriet en waarin een weinig aangeroerd thema prachtig verwoord wordt.» – NBD/Biblion
«Feitelijke mededelingen, die naadloos overgaan in poëzie, maar steeds zonder opsmuk. Emotie die soms hard aankomt en nooit als vals wordt ervaren.» – Vereniging van Vlaamse Letterkundigen
«Het gebruik van de taal is aards en sterk. Een indrukwekkend poëtisch verslag waar je stil van wordt.» – Meander
«Hoe vind je taal voor zoiets?» – Lex Bohlmeijer
Meer over ‘Voet in voet oog in oog’
Meer over Elly Stolwijk bij Uitgeverij In de Knipscheer

Verhaal van Elly Stolwijk over dwangarbeid in zinnen van telkens 492 woorden

EllyStolwijk-300Elly Stolwijk over de 492 dagen dwangarbeid van haar vader op  Radio Streekstad Centraal, 8 augustus 2023:

In de aflevering van de podcast Cultuurbuur, op de lokale zender van Alkmaar, gaat Ingrid Koens in gesprek met Elly Stolwijk. Ze vertelt het verhaal van haar vader, met name zijn dwangarbeiderschap tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze bezocht de plekken waar haar vader gedwongen werkte en leefde. 11 Jaar deed ze onderzoek naar die geschiedenis en in november 2022 wist ze in welke vorm ze die zou gieten. Ze legde zijn ervaringen vast in zinnen van telkens 492 woorden, het netto aantal dagen dat hij werkzaam was in de wapenfabriek. In haar komende boek ‘Voet in voet oog in oog’ wisselt Elly Stolwijk elk verhaal af met cursieven waarin zij haar eigen bespiegelingen op het onderzoek weergeeft. Gedurende het gesprek, waarin o.a. ook haar opleiding aan de Rietveldacademie, boventonen en black metal ter sprake komt, leest ze een viertal gedichten respectievelijk naar aanleiding van haar vader, Vincent van Gogh, Extinction Rebellion en een In Memoriamgedicht over haar leraar Nederlands.

Luister Podcast Cultuurbuur: Elly Stolwijk (streekstadcentraal.nl) naar het interview
Lees verder ‘Elly Stolwijk over haar vaders dwangarbeiderschap in WO II’
Meer over Elly Stolwijk bij Uitgeverij In de Knipscheer