Gedicht van Margreet Schouwenaar

VoorplatWaaraan het vlees ontsnaptIn zijn bijna dagelijkse Facebookbericht memoreert Wim van Til, oprichter van en coördinator bij Poëziecentrum Nederland, de geboorte- en sterfdagen van Nederlandstalige dichters. Het is vandaag 16 mei de geboortedag van onder anderen Leo van Breen, Eldert Willems, Lenze L. Bouwers, Paul Gellings en Margreet Schouwenaar. Meertje Kaal stierf op deze dag.
Bij wijze van felicitatie/gedenken kiest Wim van Til voor een gedicht van Paul Gellings; uitgeverij In de Knipscheer kiest in dit bericht voor het gedicht ‘Helder moet ik zijn’ van Margreet Schouwenaar (1955) uit haar bij Uitgeverij In de Knipscheer verschenen bundel ‘Waaraan het vlees ontsnapt’ uit 2014. Dit gedicht is ook opgenomen in de door Klaas de Groot samengestelde bloemlezing ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’.

Helder moet ik zijn

Liever ossengal. Of nee, liever
nog het water van de rivier
dat zingend stroomt. Schoon
moet het zijn wat ik draag.
De rimpelrok van verlangen
geurend rond mijn benen,
het keursje van verdriet strak
onder mijn kraakheldere blouse
vol verwondering. Gesteven
mijn blinddoek, gestoomd mijn
goede bedoeling. Helder moet ik

zijn, glad als bloei, als bloot, als vel.
Ik ben geen melodie van blad,
ook geen vermoeden van wind.
Ik ben van stof, vers gestreken.
Daar droogt mijn vergiffenis
en mijn moed bleekt op het gazon
onder de boom waarin mijn naam.
Zijn takken schouderophalend
kleerhangers voor mijn omslag.
Ik draag mijn routes naar geluk,
naar levendig verleden,

naar later. Alles later, zelfs nu
de boom en ik schoon en
bekend, zie ik poort noch stad,
heb ik alleen de stap die
de volgende omvat. Het gras
mijn zool, de vlakte het kleed
van hier. Ik weet van hoop,
ken de liefde. Och kon ik spinnen,
ik spon het nu waarin wij spreken,
waarin ik kijk. Het nu zo schoon,
zo stervensbereid.

Meer over ‘Waaraan het vlees ontsnapt’
Meer over Margreet Schouwenaar op deze site
Meer over ‘Grenzenloos – 40 jaar Knipscheer poëzie’

«Taal die raakt is het grootste wapen.»

SchouwenaarInterview met Margreet Schouwenaar door Alja Spaan op MeanderMagazine, 18 maart 2021:
(…) Taal is het glijmiddel van de samenleving geworden. (…) Het is teveel taal en te weinig verhaal. Dat was natuurlijk altijd al zo, maar vandaag de dag is taal overal aanwezig en doorspekt met psychologische beïnvloeding door het verhaal te verpakken in woorden die de verstaander meegeeft hoe de inhoud moet worden verstaan. Dat maakt ons tot aangepaste mensen, terwijl mensen zichzelf steeds weer moeten herschrijven, uitvinden, ontdekken… (…) De dichter kan niet anders dan nieuwe taal zoeken, nieuwe beelden, nieuwe formuleringen om te inspireren, te verontrusten, te raken en misschien heel af en toe te mobiliseren. Taal die raakt is het grootste wapen. (…) Schrijven is een manier om mijn gedachten systematisch uit te denken. Ik hou van het haast mathematische geknutsel met taal, van het gevoel een complex te zijn met 33 verdiepingen en dan af te dalen tot die woonlaag waar ik in volmaakte vrede kan scheppen. (…)
Lees hier het hele interview
Meer over Margreet Schouwenaar bij Uitgeverij In de Knipscheer
Meer over Alja Spaan op deze site

Margreet Schouwenaar – De overmaat van ontbreken. Gedichten

VoorplatOvermaat1-75Margreet Schouwenaar
De overmaat van ontbreken

gedichten
Nederland
gebrocheerd in omslag met flappen, 80 blz.
€ 18,50
ISBN 978 90 6265 786 5 NUR 306
eerste druk 2020
presentatie 25 januari 2020

Liefhebbers van het werk van Margreet Schouwenaar zullen in De overmaat van ontbreken vaste constanten tegenkomen: haar thematiek van verlaten en verwelkomen, van vertrouwdheid en ontreddering, naast bijbelse thema’s en zingeving. Tegelijkertijd reageert de dichter op de onbestendige tijd waarin we leven. Ze wijst op verdraagzaamheid en dicht over onze buigzame taal ‘in een uitdijend heelal waar meningen wervelen, muteren, kolken, verbeten strijden om een gelijk.’ Regelmatig klinkt engagement tot in ieder woord door. ‘Ergens worden messen geslepen, kogels gevoerd, woorden gevonden/ om niets te zeggen.’

In De overmaat van ontbreken hanteert de dichter vele vormen en ‘talen’. Van het zeer poëtisch parlando in ‘Mirakels komen later’ tot de toon van het Oude Testament in ‘De aarde van Abel’. Zo vormt deze bundel een staalkaart van haar kunnen. Waar Schouwenaar in sommige gedichten nostalgie en romantiek sensitief weet te verbinden, blijkt in het merendeel van de poëzie dat ze naar meningsuiting snakt. Het titelgedicht van deze bundel is daarbij een statement. ‘De werkelijkheid wordt/ afgedragen, overgedaan of blijft onbenut. Geregeld is iedereen tot overmaat van ontbreken niemand.’ Een van de laatste regels in dit gedicht is: ‘Iedereen wil kijken, niemand wil zien.’ Dat Margreet een uitzondering is op deze regel blijkt uit ieder welgekozen woord in de verontrustende, maar schitterende bundel die ze schreef.

Ik verbaas me niet meer, ik ben bang
nu de democratie niet meer schreeuwt.
nu mensen voor het oog van de wereld
modellen worden en modellen mensen
en monden verdwijnen in het pleisterwerk
van opnieuw een Vinex-wijk;

Margreet Schouwenaar heeft dertien dichtbundels, een bloemlezing en een verzameld werk op haar naam staan. Daarnaast schreef ze twaalf kinderboeken. Waaraan het vlees ontsnapt (2015) is haar laatst verschenen bundel bij Uitgeverij In de Knipscheer. In 2009 volgde ze Joost Zwagerman op als stadsdichter van Alkmaar. In die functie, die ze tot 2018 vervulde, zette zij in navolging van F. Starik ‘De eenzame uitvaart’ op in haar stad. Tevens initieerde zij een poëzieroute door Alkmaar.

Meer over Margreet Schouwenaar bij Uitgeverij In de Knipscheer

«Taal en communicatie zijn belangrijke thema’s.»

VoorplatWaaraan het vlees ontsnaptOver ‘Waaraan het vlees ontsnapt’ van Margreet Schouwenaar voor NBD/Biblion, 24 februari 2015:
Gedichtenbundel bestaande uit vijf cycli, met elk 7 tot 11 verzen. Als inleiding het gedicht ‘Opgraving’, gemaakt naar aanleiding van de 31 geraamtes die eind 2011 werden gevonden tijdens de archeologische opgraving op de Paardenmarkt in Alkmaar. Via annotaties wordt hier nader uitleg over gegeven. De auteur (1955) is sinds 2009 stadsdichter van Alkmaar en publiceerde reeds diverse bundels. (…) Taal en communicatie zijn belangrijke thema’s.
Meer over ‘Waaraan het vlees ontsnapt’

«Eens te meer toont zij zich een vakvrouw.» – Joop Leibbrand

VoorplatWaaraan het vlees ontsnaptOver ‘Waaraan het vlees ontsnapt’ van Margreet Schouwenaar op MeanderMagazine, 11 december 2014:
De oproep tot het bewust ervaren van de continuïteit van de processen van leven en dood, van voortgang, groei en verval en de positie van de ik hierin, echoot door de hele bundel heen. (…) Naast de betrokkenheid op tijd en eeuwigheid valt in de bundel de gerichtheid op taal op, en dat in de ruimste zin. In bijna de helft van de gedichten is er wel sprake van poëzie, gedicht, woorden, taal, bladzijden, boeken, verhaal, pen en papier en ook zonder die directe begrippen wordt de taligheid opgeroepen. (…) Margreet Schouwenaar schreef met ‘Waaraan het vlees ontsnapt’ een gevarieerde bundel. Eens te meer toont zij zich een vakvrouw.
Lees hier de recensie
Meer over ‘Waaraan het vlees ontsnapt’

Margreet Schouwenaar over haar nieuwe dichtbundel ‘Waaraan het vlees ontsnapt’ op AmsterdamFM Radio

VoorplatWaaraan het vlees ontsnaptTelefonisch interview met Margreet Schouwenaar op Amsterdam FM Radio, 24 november 2014:
Op vrijdag 21 november 2014 werd in de Prinsenzaal van het Stadhuis Alkmaar ‘Waaraan het vlees ontsnapt’, de nieuwe dichtbundel van Margreet Schouwenaar, gepresenteerd. ‘Alle mensen, zei mijn moeder als er iets onvoorstelbaar was. En dat is het: alle mensen. Onvoorstelbaar’, schrijft Margreet Schouwenaar in het gedicht Alle mensen, waar zij de mens in zijn mening en de zwaarte van zijn hart telt. ‘Er is veel nodig om te worden. Het is hard zijn, mens. En zacht houden. Mens’, dicht zij verder.
Lirerat-uur is het boekenuur van het programma Kunst & Cultuur op Amsterdam FM-Radio dat op maandagen live vanuit de OBA (Openbare Bibliotheek Amsterdam) wordt uitgezonden tussen 16.00 en 17.00 uur.
Luister hier naar de uitzending
Meer over ‘Waaraan het vlees ontsnapt’

«Het boek staat vol met prachtige verzen.» – Adriaan van IJperen

VoorplatWaaraan het vlees ontsnaptMargreet Schouwenaar presenteert ‘Waaraan het vlees ontsnapt’ in Alkmaar:
De Prinsenzaal van het Stadhuis Alkmaar staat vrijdagmiddag 21 november 2104 open voor de presentatie van ‘Waaraan het vlees ontsnapt’, de nieuwe dichtbundel van Margreet Schouwenaar. Peter de Rijk, schrijver en recensent, zal Margreet Schouwenaar kort interviewen. De auteur zal het eerste exemplaar overhandigen aan de wethouder van cultuur Anjo van de Ven. Er is een muzikaal intermezzo van de luitspeler Frits Sandkuijl en verdere medewerking aan het programma wordt verleend door Adriaan van IJperen van het Alkmaars dichtersgilde. Locatie: Stadhuis Alkmaar, Langestraat 97, 1811 JD Alkmaar. Aanvang: 16.00 uur precies. Meld uw komst vooraf op indeknipscheer@planet.nl; het beschikbaar aantal plaatsen is beperkt. ‘Waaraan het vlees ontsnapt’ is een uitgave van Uitgeverij P (Leuven) en Uitgeverij In de Knipscheer (Haarlem).
Lees hier de inleiding van Adriaan van IJperen
Meer over ‘Waaraan het vlees ontsnapt’

Margreet Schouwenaar – Waaraan het vlees ontsnapt. Gedichten

VoorplatWaaraan het vlees ontsnaptMARGREET SCHOUWENAAR
Waaraan het vlees ontsnapt

Gedichten. Nederland
Geïllustreerd met 7 vierkleurenfoto’s van Mariet Lems
Genaaid gebrocheerd, 72 blz., € 17,95
Co-uitgave met Uitgeverij P
november 2014
ISBN 978-90-6265-868-8

Margreet Schouwenaar (Schagen, 1955) heeft reeds negen dichtbundels op haar naam staan.
Tot haar oeuvre behoren onder meer De Drempel die Vertrek is, Bezijden tijd, Talen naar de val en Valtijd. In 1991 werd zij genomineerd voor de Cees Buddingh’prijs en in 2009 werd ze benoemd tot stadsdichter van Alkmaar. Zij publiceerde bij Uitgeverij P eerder Het wachten bezingen (2011).

Waaraan het vlees ontsnapt wordt op 21 november gepresenteerd in het stadhuis van Alkmaar.

‘Alle mensen, zei mijn moeder als er iets onvoorstelbaar was. En dat is het: alle mensen. Onvoorstelbaar’, schrijft Margreet Schouwenaar in het gedicht Alle mensen, waar zij de mens in zijn mening en de zwaarte van zijn hart telt. ‘Er is veel nodig om te worden. Het is hard zijn, mens. En zacht houden. Mens’, dicht zij verder.

‘Als Schouwenaar persoonlijk schrijft, is ze op haar best’, schrijft Joop Leibbrand over Schouwenaars laatste bundel Het wachten bezingen.
‘Een geslaagde bundel van een dichteres die wéét wat ze doet.’
Meer over ‘Waaraan het vlees ontsnapt’